Persians. Aeschylus. Ettore Romagnoli (Translator). Bologna. 1922.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by Schmidt Sciences.
Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) (Italian) (Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.)
Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.
266.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-212
δίαν:
δίαν Vit. edd.
δίαν M. G.
δία Lips.
δαΐαν codex Lambethanus, unde
δάϊαν Blomfieldius.
Ἑλλάδα:
Ἕλλάδα Lips.
267.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-213
πλήθουσι:
πλήθοισι Vit.
268.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-214
πρόςχωρος:
πρόχωρος Lips. Ven. A. Mosc. Ox. Ald. quo spectat interpretatio
εὐρύχωρος in Vit.
269.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-215
ὀτοτοτοῖ: hic recte M.
ὀττοτοῖ G. Lips.
ὀττοτοὶ Vit.
ὀττοτοτοὶ Ven. A. Ald.
ὀττοτοιτοι Rob.
ὀττοττοὶ Turn.
ὀττοττοτοῖ Ven. B. Vict. ceteraeque ante Porsonum editiones.
270.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-216
ἁλίδονα: Libri omnes
ἁλίδονα σώματα, nisi quod Par. G. habet
ἁλίδονα σώματον, in Par. B. autem, etiam Bekkero teste,
ἁλιδνὰ adscriptum est. Hoc si verum putatur, servandum in strophico versu
τὰ πολλά. V. Epit. doctr. metr. §. 253. et 271. ed. alt.
271.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-217
κατθανόντα:
καταθανόντα Vit.
272.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-218
πλαγκτοῖς:
πλακτοῖς Vit. Lips. Lambeth. et Lips. quidem cum hac adnotatione, γρ.
πολυπλάκτοις, ἢ ἐν αἷς ταῦτα πλανῶνται.
διπλάκεσσιν:
διπλάκεσιν G. Vit. Lips. Ven. B. Ald. Rob.
διπλάκεσσιν edd. inde a Turn. et sic M. In explicando hoc vocabulo laborant scholiastae. Quorum qui hanc explicationem adscripsit,
ὡς ἂν εἴποι τις διαύλοις· τὰ γὰρ κύματα ἐκχεῖται καὶ ὑπονοστεῖ, in mente habuit hoc Euripidis Hec. v. 29.
πολλοῖς διαύλοις κυμάτων φορουμένας. Stanleius auctor fuit, ut de tabulis navium haec vox acciperetur. Sed haec quoque interpretatio fundamento caret. Solus Sanravius de vestibus mersorum in mari fluctuantibus cogitavit, vertit enim in errabundis diploidibus.
Δίπλαξ quum proprie adiectivum esset, tamen etiam pro substantivo usurpari solitum est, sic quidem ut pallium significaret. Pallium autem quum grammatici duobus modis
δίπλακα dici tradant, vel quod ex duplicato filo contextum sit, quod etiam
δίμιτον vocetur, vel quod ob latitudinem in gestando duplicetur, haec posterior explicatio et ipsa per se probabilior videtur et valde confirmatur similium nominum comparatione. Hesychius
δίπλακα, διπλῆν, μεγάλην διπλοΐδα, ὥςτε διπλῇ χρῆσθαι. Idem
διπλοΐδα, διπλουμένην χλανίδα ἐν τῷ φορεῖσθαι. Idem
διπλῆν, διπλασίονα, καὶ μεγάλην, quod pertinet ad Il. X. 134. ubi poeta
χλαῖναν commemorat
διπλῆν, ἐκταδίην. Idem Hesychius
δίβολον φάρος, διπλοῦν, et
διβόλους χλαίνας, οἳ μὲν διμίτους, οἳ δὲ διπλᾶς. In primis ea quam praetulimus explicatio eo confirmatur quod notam illam Cynicorum duplicem vestem Antipater Sidonius epigr. 61.
ἔσθος διπλάδιον, epigr. autem 82.
δίπλακα vocat. Plura in hanc rem collegerunt Salmasius ad Tertull. de pallio p. 396. seqq. Iungermannus ad Poll. VII. 47. Iacobsius Anthol. vol. II. p. I. p. 57. seqq. Videtur igitur Aeschylus
πλαγκτοὺς δίπλακας amplas Persarum vestes dicere, quae in mari nantibus mortuis late expansae huc illuc ferebantur. Ita Rufinus epigr. 38. comas fuitantes dicit
τρίχας τὰς ἐπὶ τοῖς σοβαροῖς αὐχέσι πλαζομένας.
273.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-219
ἀπώλλυτο:
δ᾽ ἀπόλλυτο, ad
υ supra adscripto
οι, Vit.
δὲ ἀπώλλετο Lips.
ἀπώλετο adscriptum in Par. B.
274.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-220
στρατός:
λεὼς G. Par. K. In G.
στρατός tamquam explicatio supra scriptum. Lips. vulgatum
στρατὸς habet, sed supra adscriptum γρ.
λεώς.
ναΐοισιν:
ναΐοισι M. Vit. Lips. Ven. B. Par. B. edd. vett. Sed in Lips. penultimae syllabae
ι superscriptum.
ναΐοισι Ven. A.
ναΐοισιν G. Par. A. N. et adscriptum in Par. B. ut ex Brunckii adnotatione colligas..
ναΐοισι Cantabr. 1.
ἐμβολαῖς:
ἐν βολαῖς M.
275-278.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-221
ΐϋζ' ἀποτμον δαΐοις δυςαιανῆ βοάν, ὡς πάντα παγκάκως θεοὶ ἔθεσαν, αἰαῖ, στρατοῦ φθαρέντος.: Libri
ἴϋζ᾽ ἄποτμον βοὰν δυσαιανῆ πέρσαις δαίοις, ὡς πάντα παγκάκως ἔθεσαν, αἱ αἱ στρατοῦ φθαρέντος, nisi quod in paucis variant.
ἴϋζε M. Lips. Par. C. N. Ald. Turn.
ἴϋζε Vit. Tum
βοάν, superscripto
η ad
α, Lips. Deinde Faehsius ex Par. B. affert γρ.
καὶ δυσεανῆ ἤγουν πολυποίκιλον. Tum
πέρσαισῶν, duabus scripturis,
πέρσαις et
περσῶν coniunctis, Par. N. Deinde
ὡς πάντα παγκάκως M. Vit. Cantabr. 1. 2. Mosc. Par. F. H. I. N. Ald. Rob. Sic etiam, ut Bekkerus adnotavit, Par. B. ex quo Faehsius p. 182.
ὡς παγκάκως πάντα affert, quod est in edd. Turn. et Vict.
ὡς πάντα κάκως G.
ὡς πάνπαγκάκως Lips. Deinde
ἔθεαν Ald. Denique
αἳ αἳ M.
αἳ αἳ G. Vit. Lips. edd. vett. Hae lectiones omnes quum nihil contineant quo metra, quae in antistropha valde diversa sunt, exaequentur, apertum est maiorem corruptelam aut hic aut in antistropha latere. Accedit quod dubitari non potest, quin, ut particula
ὡς utrobique eundem in numeris locum obtinet, ita idem observatum fuerit in nomine
δαίοις. Id igitur aut in stropha aut in antistropha ex sede sua dimovendum est. In antistropha id non videtur probabili ratione fieri posse. In stropha igitur vitium quaerendum est. Ac diu est quum
Πέρσαις eiiciendum esse suspicatus sum, in qua coniectura confirmavit me illud quod in Par. N. scriptum est
πέρσαισῶν, quod indicio esse videtur dubitasse interpretes utrum
δαίοις de hostibus Persarum, an de ipsis Persis, clade bellica afflictis, intelligendum esset. Vicit tamen posterior explicatio, quae sane probanda est, ita ut, quum in margine adscriptum ab interprete esset
Πέρσαις δαίοις, id pro emendata lectione habitum alieno loco in ipsa poetae verba illatum sit. Itaque
Πέρσαις delevi. Praeterea verba
βοὰν δυσαιανῆ inverso ordine collocanda esse antistropha docuit. Deinde sequenti versui aliquid ad integritatem deest. Atque hic quoque duae proditae sunt ab interpretibus explicationes verbi
ἔθεσαν, quum in G.
οἱ Πέρσαι, in Vit.
οἱ θεοὶ adscriptum sit. Si de diis haec intelligenda sunt, nominari deos oportuit. Ac restituitur metrum, si ante
ἔθεσαν hoc ipsum nomen
θεοὶ inseritur praetereaque
πάντα in
πάντα mutatur. Scripsi igitur
ἴϋζ᾽ ἀποτμον δαίοις δυςαιανῆ βοάν, ὡς πάντα παγκάκως θεοὶ ἔθεσαν, αἰαῖ, στρατοῦ φθαρέντος.
279.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-222
ἔχθος:
ἔχθος ad
ἔχθος adscriptum in Par. B.
280.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-223
Ἀθηνῶν: Post
Ἀθηνῶν comma habent Ald. Rob. Turn. Omittunt interpunctionem Vict. et reliquae editiones, male, si quid video. Inficetum enim videtur nuntium de eo loqui, quam ipse ingemiscat. Gravis autem est sententia, si dicit nam ingemisco, quum recordor, quo indicat vel recordationem mali tantam vim habere ut a gemitibus temperare sibi nequeat, ex quo colligi posse quantum praesentibus videri istud malum debuerit.
281.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-224
στυγναί γ': Brunckius dedit
στυγναί γ' Ἀθῆναι. Et habet M.
στυγναί γ' ἀθῆναι. Ex Par. B.
δ', superscripto
γ', ex Par. C.
γ', superscripto
γ', ex Ven. A. et Ox.
θ' adnotatum est.
στυγναὶ δ' ἀθῆναι G. Ald. Rob.
στυγναὶ δ᾽ ἀθῆναι Vit. Lips.
στυγναὶ δ᾽ Ἀθῆναι Turn.
στυγναὶ ἀθῆναι Ven. B. Et
ἀθῆναι quidem habent etiam Par. B. F. I. N. Acquiescendum erat in plerorumque librorum lectione. Nam
δέ particula continuat orationem iis quae chorus postrema dixerat ut v. 297. 475. Ceterum Lips. Ald. Rob. interpungunt post
Ἀθῆναι, nomine
δαίοις ad sequentia relato. Recte inde a Turn. post
δαίοις interpunctum est.
282.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-225
μεμνῆσθαί τοι:
μεμνῆσθαί τε Vit. Lips. Ven. A. Mosc. Par. N.
πάρα:
παρεὶς pro
πάρα Ven. A. quod natum ex interpretatione
πάρεισι.
283.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-226
Περσίδων:
τῶν περσίδων Vit. Lips. Mosc.
284.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-227
ἠδ᾽ ἀνάνδρους: omittit Lips. Boeckhius in praefatione lectionum aestivarum a. 1827. p. 12. scribendum esse coniecit
εὔνιδας ἔκτισσαν ἠδ᾽ ἀνάνδρους.
285.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-228
NA: Praeclare Atossa regiam maiestatem et huc usque silentio conservavit et nunc gravitate orationis tuetur.
286.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-229
κακοῖς:
κακοῖσιν Lips.
ὑπερβάλλει:
ὑπερβάλλοι Vit.
288.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-230
βροτοῖς:
βροτοὺς Lips. Rob. sed in Lips.
οις supra scriptum.
βροτοῖς M. G. aliique et Ald. Turn. Idem ex corr. Vit. quum antea
βροτοὺς scriptum fuisset. Propter exquisitiorem structuram praeferendum videtur
βροτοῖς. Nam ne quis putet traiectionem verborum indicio esse potius
βροτοὺς scriptum fuisse a poeta, hoc argumentum nihil probare moneo. Etenim
βροτοῖς ideo ante
φέρειν collocatum est, quia non
φέρειν, sed
βροτοῖς primariam notionem esse poeta voluit, quod idem est ac
νοῖς οὖσι βροτοῖς, quoniam mortales sumus.
290.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-231
κεἰ:
καὶ εἰ, superscripto ad
καὶ a sec. manu
κ, M.
εἰ Rob.
στένεις:
στένοις Par. N. Ald. Rob.
292.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-232
ἀρχελείων:
ἀρχελείων, sic, supra scripta glossa
λαῶν ἀρχόντων, M.
ἀρχελείων G. Vit. Lips. et ceteri, ut videtur, omnes praeter ed. Rob. in qua
ἀρχελάων est.
Ἀρχέλειος pariter ac Minervae nomen
ἀγελεία a voce
λεία deductum est, quod etsi praedam ex armentorum gregibus constantem plerumque significat, tamen etiam simpliciter de gregibus dicitur, ut apud Sophoclem Ai. v. 26. Hesychius
λείη, ἡ τῶν θρεμμάτων ἀγέλη. Eodem pertinent apud eundem
λήϊτα, κτήνη, οι
ληΐη, προνομία, οἰκονομία, βοσκήματα. Intelligendi sunt igitur ductores gregum, quemadmodum Apollonius in lexico Homerico scribit,
ἀγελείην, λείας ἄγουσαν, οἷον λάφυρα. ἔνιοι δέ, ἄγουσαν τοὺς ἐπὶ πόλεμον ὄχλους, recte ille de hoc quidem nomine addens
βέλτιον δὲ τὸ πρότερον.
ἐπὶ σκηπτουχίᾳ:
ἐπὶ σκηπτουχίᾳ ταχθεὶς aut praefectum eunuchorum aut aliquem ex illis corporis custodibus significat. Hoc posterius probabilius videtur, quod omnes isti eunuchi
σκηπτοῦχοι appellabantur: v. Xenoph. Cyrop. VII. 3, 16. VIII. 1, 38. 3, 15.
293.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-233
ἄνανδρον:
ἄναρχον sola ed. Rob. Ceteri libri, quod sciam, omnes recte
ἄνανδρον. Dictum hoc est de eo quod deserta a morientibus acie consequitur. Similiter Sophocles Oed. R. v. 58.
ἔρημος ἀνδρῶν μὴ ξυνοικούντων ἔσω.
ἠρήμου:
ἠρήμα Lips. Idem et Mosc.
θανεῖν, uterque supra scripto
ών.
294.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-234
βλέπει φάος: Scholiastes Aristophanis ad Ran. v. 1060. hunc versum afferens habet
βλέπει φάος, quam scripturam lectioni librorum Aeschyli omnium
φάος βλέπει praeferendam iudicavi, quod hic aperte melior est ordo verborum, vocabulo
βλέπει, in quo primaria vis est, primarium locum obtinente. Et quum saepissime
φάος ultimum in versu locum occupet, tum in formula
βλέπειν φάος id fieri videmus. Supra v. 258.
καὐτὸς δ᾽ ἀέλπτως νόστιμον βλέπω φάος. Scriptor Rhesi v. 971.
ἀνθρωποδαίμων κείσεται βλέπων φάος. Ceterum magna est ars poetae in iis quae nuntius dicit: qui consternatus adhuc clade primo id quod summum erat, regem salvum esse, paucis verbis profligat; deinde, ut solent qui in re nova magnaque initium narrandi invenire nequeunt, plurima raptim et confuse comprehendit; tum denique, tranquillior factus, rem omnem ordine exponit.
295.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-235
δώμασιν:
δόμοισι G. aliique nonnulli.
δώμοισι, mutato
ω in
ο, Vit.
δώμασι Lips. Ald. Rob. Turn. In Lips. γρ.
δόμοισι supra scriptum.
δώμασιν M.
296.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-236
ἦμαρ:
ἦμαρ M. Rob.
μελαγχίμου:
μελαγχείμου Ven. A. Ald. Rob.
256-289.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-37
Kommos, drei Stro- phenpaare des Chors, unterbrochen je durch zwei Trimeter des Boten.
262-267.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-39
Wahrlich unser Leben hat allzulange gewährt in unsern Augen, daſs wir solches Leid vernehmen müssen.
ἀκούειν, Kr. II 55, 3. A. 20. - Die Sache ist nur zu gewiſs; ich war selbst Augen- zeuge.
268-273.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-40
Zwei trochäische Verse (1. trip. catal.; 2. tetrap. cat. mit Anakrusis) und zwei logaödi- sche. Die ionische Form
πολέα auch Ag. 723.
᾿ασίς (763. Suppl. 457), dagegen
᾿ασία
κ.
᾿ασίας (12.57 61. 249. Prom. 735). –
πλήθουσι (420)
νεκρῶν Ag. 1220. –
Σαλαμίνος 327, Westphal II S. 485.
274-279.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-41
ἁλίδονα, mari agi- tata.
παμβαφή, ganz mit Meer- wasser angefüllt (und aufgeschwol- len). –
πλαγκτούς, nach dem Sinne (
φίλους). Vgl. 303. 307. 310.
ναΐοισιν, wie Suppl. 2, vgl.
ναμερτῆ 246 u. zu 157. Endung wie 336.
ἐμβολαῖς 409; in der Seeschlacht.
280-289.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-42
Drei iambische Verse (1. katal. Pentapodie mit Synkope des dritten u. vierten Iambus, 2. u. 3. Tetrapodie, bez. Pentapodie
᾿Αντιστρ.
γ΄. mit Synkope im zweiten u. dritten Iambus) u. ein logaödischer, be- stehend aus Choriambus (d. h. Dak- tylus u. synk. Trochäus) und drei Trochäen.
δᾶοι wie 239. –
όνομα
Σαλαμίνος
πλεῖστον
ἔχθος
κλύειν wie
ἔχθιστον
κλύειν.
αἰαῖ
στρα-
τοῦ
φθαρέντος ist wie 116 der an- zustimmende Klageruf.
δάοις, Athen seinen Feinden, also hier den Persern.
ὡς . . .
ἔκτισαν ist nicht ein von
μεμνῆσθαι abhängiger Satz, sondern ein kausaler Nebensatz, da sich zu
μεμνῆσθαι aus dem Vor- hergehenden
᾿Αθηνῶν ergänzt. -
μάταν
εὔπαιδας, weil sie die Söhne,
καταπαίδας,
ἀνάνδρους, weil sie die Gatten ver- loren haben.
290-298.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-43
Durch die letzten Worte des Chors indirekt aufgefor- dert löst jetzt Atossa den Chor im Gespräche mit dem Boten ab.
ὑπερβάλλει enthält einen negativen Begriff (es hindert durch seine Gröfse am Sprechen und Fragen) und ist daher nach Analogie dieser Verba konstruiert (Prom. 786 f.:
οὐκ
ἐναντιώσομαι
τὸ
μὴ
οὐ
γεγω-
νεῖν). – Soph. Phil. 1316:
ἀνθρώ-
ποισι
τὰς
μὲν
ἐκ
θεῶν
τύχας
δο-
θείσας
ἐστ᾽
ἀναγκαῖον
φέρειν.
καταστάς gefasst, ruhig; Herod. III 80
ὁ
θόρυβος
κατέστη. –
ὅμως, an den Bedingungssatz (anderwärts an ein Partizip) angelehnt, gehört aber (begrifflich) zu
λέξον. Vgl. 840. Sept. 712:
πιθοῦ
γυναιξίν,
καίπερ
οὐ
στέργων
ὅμως. Choeph. 115:
μέμνησ᾽
Ορέστου,
κεί
θυραῖος
ἐσθ᾽
ὅμως. Plaut, mil. 1341: bene dicatis et mihi absenti tamen. Kr. II 56, 13. A. 2. Den Worten
τίς
οὐ
τέθνηκε hört man das ängstliche Verlangen an, zu hören, daſs Xerxes noch lebt.
ἀρχέλειος für
ἀρχέ-
λεως (vgl.
εὔγειος
κ.
εὔγεως),
ἀρχέ-
λαος, wenn nicht
ἀρχελάων herzu- stellen ist. - Das epische
ὅστε (vgl. Kr. II 51, 8. A. 2) selten und nur bei Äschylos im Trimeter Vgl. 762. Quem vero lugebimus ex ducto- ribus ut in sua statione mortuum?
ἐπὶ
σκηπτ.
ταχθεὶς in imperio (dessen Zeichen hen das das
σκῆπτρον ist) constitutus. -
ἄνανδρον proleptisch, Folge von
ἠρήμου. Soph. Ant. 881
πότμον
ἀδάκρυτον
οὐδεὶς
φίλων
στενάζει, Eur. Med. 435
τᾶς
ἀνάν-
δρου
κοίτας
ὀλέσασα
λέκτρον.