Aeschylus Supplices 397

Ioannes Sanravius (Translator)

Non facile iudicatum eſt hoc iudicium. ne me elige
Dixi uerò antea, non ſine populo hæc
Agerem, neq; imperans, ne fortè
Dicat populus, quod tale non conſtingat.
Honorans aduenas, perdiſti urbem.
380

Supplices. Aeschylus. Ioannes Sanravius (Translator). Basileae. 1555.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Aeschylus, Supplices: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) (Latin) (Aeschylus, Supplices: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (9)
Ἱκέτιδες First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 438-523 focus
Ἱκέτιδες Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.) — 438-523 focus
Greek (Editio princeps, 1518) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Suppliants, 1518 edition. Native printed lineation, page markers, and automated correspondence to the Perseus/Smyth edition.) — 397 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Joannes Cornelius de Pauw, 1745.) — 397 focus
Οὐκ εὔκριτον τὸ κρῖμα μή μ αἱροῦ κριτήν.
Εἶπον δὲ καὶ πρὶν, οὐκ ἄνευ δήμε τάδι
Πράξαιμ᾽ ἂν, οὐδέπερ κρατῶν, καὶ μήποτε
Εἴπῃ λεὼς, εἴ που τὶ μὴ τοῖον τύχη
405
Επήλυδας τιμῶν, ἀπώλεσας πόλιν.
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 397 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Gottfried Hermann, 1852.) — 397 focus
ΙΚΕΤΙΔΕΣ (OCR draft) Experimental (ΙΚΕΤΙΔΕΣ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 397 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. N. Wecklein, 1885.) — 397 focus
οὐκ εὔκριτον τὸ κρῖμα· μή μ' αἱροῦ κριτήν.
εἶπον δὲ καὶ πρίν, οὐκ ἄνευ δήμου τάδε
πράξαιμ᾽ ἄν, οὐδέ περ κρατῶν, καὶ μή ποτε
εἴπῃ λεώς, εἴ πού τι καὶ μὴ τοῖον τύχοι·
405
ἐπήλυδας τιμῶν ἀπώλεσας πόλιν.
Aeschyli Supplices (OCR draft) Experimental (Aeschyli Supplices. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 397 focus
Translations (7)
Suppliant Maidens Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.)) — 438-520 focus
The Suppliant Women. (OCR draft) Experimental (The Suppliant Women.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 397 focus
The judgment is not easy to judge: choose not me as judge. But I said even before, not without the people would I do these things, not even though ruler, lest at any time the people shall say, if perchance any thing fall out not such [as we wish] 2 , honoring strangers you have destroyed the city.
LES SUPPLIANTES (OCR draft) Experimental (LES SUPPLIANTES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 397 focus
alliance avec la Justice: prends une décision qui d'abord respecte les dieux.
The Suppliants (OCR draft) Experimental (The Suppliants. Robert Potter, 1779.) — 397 focus
No eaſy province: make not me your judge.
Great tho' my pow'r, it is not mine to act, s
465
I told thee ſo, without my people's voice
Aſſenting; left, if ill arife, they ſay
By honouring ſtrangers thou' hast undone thy country.
Eschilo, Le Supplici: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Supplici: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 397 focus
Facil non è. Non scegliere me giudice.
425
Te l'ebbi a dire: senza i cittadini
nulla farei, pur se il potere avessi:
ché poi, volgendo tristi eventi, il popolo
non mi dovesse dir: « Per fare onore
a stranïere, hai la città perduta ».
430
English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Suppliant Maidens — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 397 focus
Hard is the cause—make me not judge thereof.
Already I have vowed it, to do nought
435
Save after counsel with my people ta'en,
King though I be; that ne'er in after time,
If ill fate chance, my people then may say—
In aid of strangers thou the state hast slain.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 397 focus
Ein schweres Richtamt: nicht zum Richter wähle mich!
Ich sagte längst, nicht ohne meines Volkes Nath
380
Verfüg' ich Etwas, hätt' ich auch die Macht dazu.
Nie soll das Volk mir sagen, wenn's nicht glücklich geht:
„Den Fremdling schügend, gabest du die Deinen preis!"
Dritte Gegenstrophe.

Commentary

Critical apparatus to The Suppliant Women (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Suppliant Women.) focus

376. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-317

ἔχουσι:
ἔχουσιν
Μ. G. Rob.
ἔχουσι
Turnebus.
376

377. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-318

μή τί πότ᾽ οὖν:
μήτι ποτ' οὖν
Μ. G. Rob.
μήτ' οὖν ποτ᾽ οὖν
Ald.
377

377. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-319

ὑποχείριος:
ὑποχέριος
Μ. G. P.
υποχείριος
Rob.
377

378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-320

κράτεσιν:
κράτεσσιν
G.
378

380. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-321

φυγᾷ:
φυγαὶ
Μ. G. E.
φυγάς
Rob.
φυγῇ
Turn.
φυγᾷ
Victorius.
380

382. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-322

εὔκριτον:
ἔκκριτον
Rob.
382

382. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-323

κρῖμα:
κρίμα
priore vocali in rasura M.
382

384. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-324

κοὐ μή ποτε: Libri
καὶ μήποτε
. Canterus
μὴ καί ποτε
. Recte Wordsworthius
κοὐ μή ποτε
.
384

385. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-325

εἴ πού τι μὴ τοῖον τύχοι:
εἴπουτι καὶ μὴ τοῖον τυχθῆ
(
τυχθῇ
G. Ε.) M. G. E. Rob.
εἴ που τὶ μὴ τοῖον τύχῃ
Turn.
τύχοι
Porsonus.
385

386. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-326

ἐπήλυδας:
εἰπήλυδας
M. in quo prius fuerat
επήλυδας
ut in G.
ἐπήλυδας
Rob.
386

387. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-327

ἀμφοτέροις: Libri
ἀμφοτέρους
. Correxit Schutzius.
387

388. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-328

ἑτερορρεπής:
ἑτερορεπής
M. a m. prima.
388

390. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-329

τί τῶνδ᾽ ἐξ ἴσου ῥεπομένων:
τί τῶνδεξισου ρεπομένων
Μ. G.
τί τῶνδε ἐξῆς οὐρ᾽ ἑπομένων
Rob. Correxit Victorius. Notandum
ἑπομένων
forma media.
Μεταλγεῖν
proprie est post aliquid vel post aliquem dolere, ut
μεταστένομαι σὸν ἄλγος
in Medea Euripidis v. 996. Id hic idem fere quod paenitere. Fallitur Schaeferus ad Medeae versum in editione Porsoniana
simul lugeo
cum Elmsleio interpretans
μεταστένομαι
illic et in Hecuba v. 214.
μετακλάομαι
. Nam est potius ibi secundum aliquem lamentari, quod est altero praeeunte.
390

391. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-330

ἔρξαι:
έρξαι
G.
391

394. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-331

ᾠνωμένον:
ὠνωμένων
M. G. P. E.
ὀνωμένων
Rob.
οἰνωμένον
Turn. Correxit Porsonus.
394

396. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-332

αὐτοῖσί θ' ἡμῖν:
αὐτοῖσί θ' ὑμῖν
E.
396

397. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-333

NA: Apud Herodianum
περὶ διχρόνων
in Crameri Anecd. Oxon. III. p. 298, 23. sive in regulis prosodicis a me editis p. 447. et apud Draconem p. 41. haec leguntur,
τὰ εἰς ις λήγοντα βαρύτονα ἀεὶ συστέλλει τὸ ι, κόνις, δῆρις, μάντις, ὄρχες, ὄφις, λάτρις, ὄρνις· Αριστοκλῆς δὲ ἐν τῷ περὶ διαλέκτων φησὶν Ἀττικοὺς ἐκτείνειν
. Id in
κόνις, ὄφις, ὄρνις
cadere certum est:
δήρις
qua mensura apud Atticos sit, nullum memini documentum.
397

399. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-334

πανώλεθρον:
πανόλεθρον
G. Rob.
399

400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-335

ξύνοικον θησόμεσθ':
ξύνοικον θησόμεθ'
M. Rob.
ξύνοισιν θήσομεν
G.
ξύνοικον θησόμεσθ'
Victorius.
400

401. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-336

ὃς οὐδ᾽ ἐν:
ὡς οὐδὲν
M. Rob.
ὡς οὐδ᾽ ἐν
G. Correxit Stephanus.
401

402. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-337

μῶν σοι δοκεῖ δεῖν:
μῶν οὐ δοκεῖν δεῖ
M. G. E. Rob. Vulgo inde a Turnebo ineptissime legebatur, repetita v. 392. sententia,
μῶν οὐ δοκεῖ δεῖν φροντίδος σωτηρίου
? Contrarium dici debebat,
μῶν σοι δοκεῖ
, ut dicta sua rex confirmaret: h. e. intelligisne nunc, opus esse accurata deliberatione?
402

405. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-338

προδῷς:
προδῶς
Μ. Rob.
προδώς
G.
προδῷς
Turn.
405

406. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-339

ἐκβολαῖς:
ἐμβολαῖς
Ε.
406

Commentary (N. Wecklein, 1902; German; OCR draft) (Suppliants, explanatory commentary pp. 24–120. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus

182-532. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-85

1
2
erstes Epeisodion. 1. Szene (182—239): Danaos und der Koryphaios. Danaos kündigt das Nahen des Königs an und gibt seinen Töchtern Verhaltungsmaß- regeln. 2. Szene (240 - 349): Pelas- gos und die Vorigen. Die Danaiden erklären ihre Herkunft von Argos und erflehen als ungerecht Ver- folgte den Schutz des Argivischen Königs. Dieser ist bedenklich wegen der schweren Folgen, welche die Zusage des Schutzes für sein Land haben kann. 3. Kommos (350-422): Fortsetzung der Bitte. 4. Chorikon (423-446), welches das Nachsinnen des Königs zu Gunsten der Da- naiden zu wenden sucht. 5. Dialog des Königs, des Koryphaios und des Danaos (447-532): Der König offenbart seinen Entschluß die Entscheidung dem Volke anheim- zugeben.

350-422. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-208

3
4
Kommos, in welchem die Gründe für und gegen erörtert werden. Auf jede Strophe und Antistrophe des Chors folgen fünf Trimeter des Königs; nur den Ab- schluß der Partie bilden 11 Tri- meter. im

376. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-229

5
6
πρύτανις wie Prom. 182 μακάρων πρύτανις. In dem προ- τανεῖον ist die κοινὴ ἑστία τῆς πόλεως. ἄκριτος, Schol. ἀνυπ- εύθυνος.

377-378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-230

7
8
,,Du waltest des Staats- herdes nach eigenmächtigem Willen." μονοψήφοισι bezeichnet den Gegensatz zum Freistaat, wo die größere Anzahl der Stimmen den Willensausdruck des Staates ergibt. Auch v εvua ist bezeich- nend für den höchsten Herrn.

379-380. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-231

9
10
Als Alleinherrscher hast du jegliches Anliegen zu ent- scheiden und bist für alles ver- antwortlich; drum hüte dich vor Sünde." Das Verhältnis der Sätze ist das gleiche wie Prom. 72 δρᾶν ταῦτ᾽ ἀνάγκη, μηδὲν ἐγκέλευ᾽ ἄγαν. ἄγος, weil durch gewaltsame Wegführung der Schutzflehenden das Heiligtum geschändet wird. Vgl. 429f.

381. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-232

11
12
Die Änderung von Paley ἐμοί dient dem Wohllaute. παλιγκότοις, Schol. ἐχθροῖς (Wider- sachern). Der Wunsch wie 1044, Prom. 890 τοιάδ᾽ ἐπ' ἐχθροὺς τοὺς ἐμοὺς ἔλθοι Κύπρις, Ovid. Amor.III 11, 16 eveniat nostris hostibus ille pudor, Tac. hist. III 10 conversus ad signa et bellorum deos hostium potius exercitibus illum furorem, illam discordiam inicerent orabat.

383. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-233

13
14
εὖφρον, verständig, wohl- beraten, wie Cho. 87 πῶς εὔφρον εἴπω. Vielleicht aber ist (mit Burges) ebenso wie Cho. 194 ἔμφρον herzustellen. ἀτιμάσαι: die Ablehnung der Bitte ist mit einer Mißachtung des Bittenden verbunden, zu 177.

384. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-234

15
16
μ' ἔχει φρένας nach Home- rischer Weise wie Eum. 88 μὴ φόβος σε νικάτω φρένας.

385. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-235

17
18
τύχην ἑλεῖν, Schol. τοῦ συμφέροντος ἐπιτυχεῖν, vielmehr das Los zu wählen" (,, das Risiko zu ergreifen"). Nachgeahmt ist die Stelle Eur. Iph. Α. 55 τὸ πρᾶγμα δ᾽ ἀπόρως εἶχε Τυνδάρεω πατρὶ δοῦναι τε μὴ δοῦναί τε τῆς τύχης θ᾽ ὅπως ἅψαιτ' ἄριστα.

386. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-236

19
20
Schol. τὸν ξένιον καὶ ἱκέσιον Δία. σκοπὸν ἐπισκόπει: der Aus- druck deutet ein kausales Verhält- nis an: da er aus der Höhe auf die Schuld der Menschen hernieder- blickt, so blicke du zu ihm empor und achte auf ihn".

388. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-237

21
22
τοῖς πέλας προσήμενοι, τῶν πέλας ἱκετεύοντες. Vgl. Soph. Ο. Τ. 15 προσήμεθα βωμοῖσι τοῖς σοῖς,

389. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-238

23
24
D. i.,,keine Erhörung ihrer gerechten Bitte finden".

390-391. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-239

25
26
,,Der Groll des Zeus er- wartet solche, die gefühllos bleiben bei dem Wehklagen eines Gekränkten" ( δυσπαραθέλκτους Bur- ges für ὦ δυσπαρθέλκτοις). ἱκταίου ist αι verkürzt wie in εὐκταίαν Sieb. 710, εὐκταία ebd. 826, öfters in δείλαιος, γεραιός, bei Homer in ἔμπαιος, χαμαιεύνης u.a. In

393-394. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-240

27
28
κρατοῦσι, Gewalt haben. - Mit φάσκοντες ἐγγύτατα γένους εἶναι berücksichtigt der Dichter das attische Recht inbetreff der Erbtöchter ( ἐπίκληροι), vgl. Isae. Χ § 5 προσῆκον αὐτῇ μετὰ τῶν χρημάτων τῷ ἐγγύτατα γένους συνοικεῖν, nach Diod. XII 18 ein Gesetz des Solon ( τῇ ἐπικλήρῳ ἐπιδικάζεσθαι τὸν ἔγγιστα γένους).

395-396. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-241

29
30
,, Du must nach den heimischen (ägyptischen) Gesetzen dich dagegen rechtfertigen, daß sie ein Anrecht auf dich haben." ὡς οὐ nach φεύγειν wie nach ἀντιλέγειν. Phot. κῦρος· ἐξουσία.

397-398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-242

31
32
„Möge ich ja nicht der Gewalt der Männer anheimfallen." κράτεσιν (Heimsöth schreibt κάρτεσιν um der genauen Responsion willen) weist zurück auf κρατοῦσι 392. Der Plural κράτη auch 446 u. δ. ἀρσένων wie 651, 962. Dem Rechtsstandpunkte des Königs lassen die Danaiden ebenso wie der Einrede 346 keine Beachtung zuteil werden. Die naheliegende Ent- gegnung, daß die Vettern auf ihre Hand keinen Anspruch erheben können, solange der Vater noch lebt, scheint hier wie 341 für die Verhandlungen des dritten Stücks der Trilogie aufgespart zu sein. 3981. ὕπαστρον φυγάν (so Heath für φυγαὶ) ὁρίζομαι μῆχαρ γάμου δύσ φρονος,,,nach den Sternen bestimme ich die Flucht als Abhilfe gegen die feindselige Ehe", d. h.,,ich werde meiner Flucht in die Ferne nicht eher ein Ziel setzen als bis ich der verhaßten Ehe entronnen bin". Schol. οἱ μακρὰν ὁδὸν φεύγοντες δι' ἄστρων σημαίνεσθαι ἔλεγον. Man sagte zunächst ἄστροις τεκ- μαίρεσθαι ( σημαίνεσθαι) von solchen, welche auf dem Meere die Richtung des Weges aus den Sternen ent- nahmen. Vgl. Lukian Ikarom. 1 καθάπερ οἱ Φοίνικες ἄστροις ἐτεκμαίρου τὴν ὁδόν. Dann wurde der Ausdruck von solchen ge- braucht, welche weit weg von ihrer Heimat in unbekannte Gegenden fliehen, wo ihnen nur die Gestirne die Richtung des Weges anzeigen. Vgl. Hesych. ἄστροις σημειοῦσθαι. μακρὰν καὶ ἐρήμην ὁδὸν βαδίζειν· ἡ δὲ μεταφορὰ ἀπὸ τῶν πλεόντων. Anderes s. zu Soph. Ο. Τ. 794 τὴν Κορινθίαν ἄστροις τὸ λοιπὸν ἐκμετρούμενος χθόνα. δύσφρονος von der Person übertragen.

400-401. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-243

33
34
Erwähle die Dike zur Bundesgenossin und entscheide dich für das was bei den Göttern heilig ist." Vgl. τὰ τῶν θεῶν ἔντιμα Soph. Ant. 77.

404-405. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-244

35
36
οὐδέ περ κρατῶν wie Cho. 502 οὐδέ περ θανών. μὴ καὶ (30 Canter für καὶ μή ποτε.. πόλιν enthält eine Reminiszenz an Hom. Χ 105 αἰδέομαι Τρῶας. μή ποτέ τις εἴπῃσι κακώτερος ἄλλος ἐμεῖο· Εκτωρ ἧφι βίηφι πιθήσας ὤλεσε λαόν. un (für xai un Turnèbe) τοῖον, nicht nach Wunsch“, vgl. Hesych. τοῖον· οὕτως ἀγαθόν .. τάσσεται καὶ ἐπὶ θαυμασμοῦ und zu Sieb. 567.

406. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-245

37
38
ἐπήλυδας erhält durch den Gegensatz zu πόλιν ( πολίτας, ἀστούς) etwas Verüchtliches. - Die Schwer- fälligkeit des Rhythmus gibt die Schwere des Vorwurfs zu erkennen. Vgl. Pers. 254 ὡς ἐν μιᾷ πληγῇ κατέφθαρται πολύς. Doch vgl. auch unten 474, 920, 958, 1027.