Aeschylus Supplices 630-709

ed. Herbert Weir Smyth

View: By Card

Supplices. Aeschylus. ed. Herbert Weir Smyth. New York. 1922.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by The Annenberg CPB/Project.

Current edition Perseus

Ἱκέτιδες (Greek) (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.)

Editions (8)
Ἱκέτιδες First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 630-709 focus
Greek (Editio princeps, 1518) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Suppliants, 1518 edition. Native printed lineation, page markers, and automated correspondence to the Perseus/Smyth edition.) — 630 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Joannes Cornelius de Pauw, 1745.) — 630 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 630 focus
νῦν ὅτε καὶ θεοὶ
630
Διογενεῖς κλύοιτ᾽ εὐκταῖα γένει χεούσας·
μήποτε πυρίφατον τὰν Πελασγίαν πόλιν
τὸν ἄχορον βοὰν κτίσαι μάχλον ῎Αρη,
635
τὸν ἀρότοις θερίζοντα βροτοὺς ἐν ἄλλοις,
οὔνεκ᾽ ᾤκτισαν ἡμᾶς,
ψῆφον δ᾽ εὔφρον᾽ ἔθεντο,
640
αἰδοῦνται δ᾽ ἱκέτας Διὸς, ποίμναν τάνδ᾽ ἀμεγαρτου·
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Gottfried Hermann, 1852.) — 630 focus
ΙΚΕΤΙΔΕΣ (OCR draft) Experimental (ΙΚΕΤΙΔΕΣ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 630 focus
Νῦν ὅτε καὶ θεοὶ
Διογενείς κλύοιτ' εὐκα
630
ταῖα γένει 1 χεούσας·
μήποτε πυρίφατον πρέφατον τάνδε Πελασγίαν τὰν πελασγίαν πόλιν
τὸν ἄχορον βοὰν κτίσαι μάχλον Αρη,
τὸν ἀρότοις θερί
ζοντα βροτοὺς ἐν ἄλλοις·
635
οὕνεκ' ᾤκτισαν ἡμᾶς,
ψῆφον δ' εὔφρον᾽ ἔθεντο,
αἰδοῦνται δ' ἱκέτας Διὸς
ποίμναν τάνδ' ἀμέγαρτον·
οὐδὲ μετ' ἀρσένων
640
ψῆφον ἔθεντ᾽ ἀτιμώ
σαντες ἔριν γυναικών,
Δῖον ἐπιδόμενοι πράκτορ᾽ ἐπίσκοπον πράκτορά τε σκοπὸν
δυσπολέμητον, ὃν τίς οὔτις ἂν δόμος ἔχοι
ἐπ' ὀρόφων μιαί
645
νοντα; βαρὺς δ' ἐφίζει·
ἅζονται γὰρ ὁμαίμους
Ζηνὸς ἵκτορας ἁγνοῦ·
τοιγάρτοι καθαροίσι βο
μοῖς θεοὺς ἀρέσονται.
650
Τοιγὰρ ὑποσκίων ἐκ στομάτων ποτά-
σθω φιλότιμος εὐχά·
μήποτε λοιμὸς ἀνδρῶν
τάνδε τῶνδε πόλιν κενώσαι·
μηδ' ἐπιχωρίοις δόρυ
655
πτώμασιν αἱματίσαι πέδον γᾶς·
ἥβας δ' ἄνθος ἄδρεπτον
Καὶ γεραροῖσι πρεσβυτοδόκοι γέμου- γεμόντων
σαι θυμέλαι φλεγόντων·
τὼς πόλις εὖ νέμοιτο
Ζήνα μέγαν μέγα σεβόντων,
τὸν Ξένιον δ' ὑπερτάτως ὑπερτάτατον,
665
ὃς πολιῷ νόμῳ αἶσαν ὀρθοῖ·
τίκτεσθαι δ' ἐφόρους γᾶς
ἄλλους εὐχόμεθ' αἰεί,
Αρτεμιν δ' Εκάταν γυναι-
κῶν λόχους λόγους ἐφορεύειν.
670
Μηδέ τις ανδροκμής λοιγὸς ἐπελθέτω
τάνδε πόλιν δαίζων δαίξων,
ἄχορον ἀκίθαριν ἄχορος κίθαρις δακρυογόνον Αρη
βοάν τ' ἔνδημον τε δῆμον ἐξοπλίζων ἔξω παίζων·
νούσων δ᾽ ἑσμὸς ἀπ᾽ ἀστῶν
675
ἵζοι κρατὸς ἀτερπής,
εὐμενὴς δ' ὁ Λύκειος ἔ-
στω πάσα νεολαία.
Καρποτελῆ Καρποτελεῖ δέ τοι Ζεὺς ἐπικραινέτω
φέρματι γᾶν πανώρῳ·
680
πρόνομα δὲ βότ' ἀγροῖς βρότατος πολύγονα τελέθοι·
τὸ πᾶν τ' ἐκ δαιμόνων θάλοιεν λάθοιεν·
εὔφημον εὐφήμοις δ' ἐπὶ βωμοῖς
Φυλάσσοι τ' ἀτρεμαῖα ἀτιμίας 2 τιμάς
τὸ δήμιον, τὸ πτόλιν κρατύνει,
προμαθὶς προμηθεύς 3 εὐκοινόμητις ἀρχά·
ξένοισί τ᾽ εὐξυμβόλους,
690
πρὶν ἐξοπλίζειν Αρη,
δίκας ἄτερ πημάτων διδοῖεν.
θεοὺς δ' οἳ γἂν ἔχουσιν αἰεί
τίοιεν ἐγχωρίους πατρῴαις
δαφνηφόροις βουθύτοισι τιμαῖς·
695
τὸ γὰρ τεκόντων σέβας
τρίτον τόδ' ἐν θεσμίοις
Δίκας γέγραπται μεγιστοτίμου.
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. N. Wecklein, 1885.) — 630 focus
νῦν ὅτε καὶ θεοὶ
Διογενεῖς κλύοιτ᾽ εὐ-
κταῖα γένει χεούσας·
640
μήποτε πυρίφατον
τὰν Πελασγίαν πόλιν
τὸν ἄχορον βοᾶν
κτίσαι μάχλον Ἄρη,
τὸν ἀρότοις
645
θερίζοντα βροτοὺς ἐν ἄλλοις,
Οἵνεκ᾽ ᾤκτισαν ἡμᾶς,
Aeschyli Supplices (OCR draft) Experimental (Aeschyli Supplices. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 630 focus
νῦν ὅτε καὶ θεοὶ
630
Διογενεῖς κλύοιτ᾽ εὐκταῖα γένει χεούσας·
μήποτε πυρίφατον γᾶν Πελασγίαν [πόλιν]
οὐδὲ μετ᾿ ἀρσένων
ψῆφον ἔθεντ᾽ ἀτιμώσαντες ἔριν γυναικῶν,
Δῖον ἐπιδόμενοι πράκτορά [τε] σκοπόν
δυσπολέμητον, ὃν [οὐ]τίς ἂν δόμος ἔχοι
645
ἐπ᾿ ὀρόφων μιαίνοντα; βαρὺς δ᾽ ἐφίζει.
ἅζονται γὰρ ὁμαίμους
Ζηνὸς ἵκτορας ἁγνοῦ·
τοιγάρτοι καθαροῖσι βω-
650
μοῖς θεοὺς ἀρέσονται. =
τοιγὰρ ὑποσκίων
ἐκ στομάτων ποτάσθω φιλότιμος εὐχά·
μήποτε λοιμὸς ἀνδρῶν
τάνδε πόλιν κενώσαι·
μηδ᾽ ἐπιχωρίοις (Ἔρις)
660
πτώμασιν αἱματίσαι πέδον γᾶς.
ἥβας δ᾽ ἄνθος ἄδρεπτον
ἔστω· μηδ᾽ ᾿Αφροδίτας
εὐνάτωρ βροτολοιγὸς ῎Α-
ρης κέρσειεν ἄωτον.
665
καὶ γεραροῖσι πρε-
μηδέ τις ἀνδροκμής
λοιγὸς ἐπελθέτω
τάνδε πόλιν δαΐζων,
680
ἄχορον ἀκίθαριν
δακρυογόνον Ἄρη
βοάν τ᾽ ἔνδημον ἐξοπλίζων.
νούσων δ᾽ ἑσμὸς ἀπ᾿ ἀστῶν
ἵζοι κρατὸς ἀτερπής·
685
εὐμενὴς δ᾽ ὁ Λύκειος ἔ-
στω πάσαι νεολαίαι
καρποτελῆ δέ τοι
Ζεὺς ἐπικραινέτω φέρματι γᾶν πανώρωι·
πρόνομα δὲ βότ᾽ ἀγροῖς πολύγονα τελέθοι·
690
τὸ πᾶν τ᾽ ἐκ δαιμόνων λάχοιεν.
εὔφημον δ᾽ ἐπὶ βωμοῖς
μοῦσαν θείατ᾿ ἀοιδοί·
ἁγνῶν τ᾽ ἐκ στομάτων φερέ-
σθω φήμα φιλοφόρμιγξ. –
695
θεοὺς δ᾽, οἳ γᾶν ἔχουσιν, ἀεί
τίοιεν ἐγχωρίους πατρώιαις
705
δαφνηφόροι βουθύτοισι τιμαῖς.
τὸ γὰρ τεκόντων σέβας
τρίτον τόδ᾽ ἐν θεσμίοις
Δίκας γέγραπται μεγιστοτίμου.
Translations (8)
Suppliant Maidens Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.)) — 630-705 focus
The Suppliant Women. (OCR draft) Experimental (The Suppliant Women.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 630 focus
Now, if ever, you gods sprung from Jove, hear us pouring forth prayers for desirable things for this race: that bold Mars may never cause to be consumed by fire the Pelasgian city, who with joyless cry mows down mortals in other plowed fields: since they have pitied us, and have passed a favorable decree; but they revere the suppliants of Jove, this band unenvied:
nor have they passed a decree in favor of the men, having slighted the cause of women: reverencing the divine avenger and beholder not to be contented with, whom no house would wish to have upon its roofs in his wrath, for heavily he sits on it. For they reverence us their kindred, the holy suppliants of Jove; therefore they shall please the gods at pure altars.
Therefore from our mouths shaded [by boughs] let the honoring prayer fly. Never let pestilence make empty the city of these men: nor let [discord 1 ] make bloody the plain of the land with corses of the natives. And let the flower of youth be uncropped; nor let the paramour of Venus, man-destroying Mars mow the blossom.
And let the altars, at which are aged ministers, abound with venerable priests, and let them blaze [with offerings], that the city may be rightly ruled. Let them reverence mighty Jove, the god of hospitality, supreme, who by hoary law directs fate. And we pray that other rulers of the land be ever born, and that far-darting Diana look upon the labors of women.
Nor let any man-destroying pestilence come on, laying waste this city, averse to dance and lyre, exciting tears, producing Mars and clamors of the people. And let the unjoyous swarm of diseases settle at a distance from the citizens in their strength: and let Lycian Apollo be propitious to all the youth.
And may Jove render the earth fruitful with increase at all seasons: and may the herds that feed before [the city] in like manner bear young abundantly. And may they receive every thing from the gods, and may the divine Muses and bards pour forth a well-omened strain; and from holy mouths let the lyre-loving song be wafted on.
And may the people hold continually in honor their rulers; and may a prudent sway, consulting for the common good, govern the city. And ready to come to terms of peace, before preparing Mars, let them afford to strangers what is just without evils.
And ever let them honor their country's gods, who preside over the land, with native laurel-bearing bull-slaying honors. For the reverence of parents this third is written in the laws of much-venerated Justice.
LES SUPPLIANTES (OCR draft) Experimental (LES SUPPLIANTES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 630 focus
rend la bouche de ses hôtes !
rendu un vote de bonté; ils respectent les suppliants de Zeus dans ce troupeau pitoyable.

Ils n'ont pas, par dédain de la cause des femmes, voté en fa- veur des mâles; ils ont entrevu le vengeur vigilant de Zeus contre qui on ne lutte pas et que nulle maison ne saurait écarter,
quand, pour marquer son
toit, il s'y abat d'un poids irrésistible.
(Plus calme.) Ils honorent des frères dans ces suppliants de Zeus très saint; et c'est pourquoi les autels seront purs, où ils
appelleront la faveur des dieux.
Ainsi donc qu'à l'ombre du pieux rameau nos lèvres donnent l'essor à des vœux épris de leur gloire. Que la peste jamais
ne vide d'hommes leur cité; que la guerre ne teigne pas leur sol du sang de ses fils immolés!
flambent 2 ; qu'ainsi prospère la cité dans le respect de Zeus puissant, de Zeus Hospitalier surtout, dont la loi chenue règle le destin 3 !
(Plus calme.) Puis, que de nouvelles naissances, si le Ciel
entend mes vœux, viennent
sans cesse donner des chefs à ce pays; et qu'Artémis Hécate veille aux couches de ses femmes !

Que nul fléau meurtrier ne vienne ravager cette ville, en armant Arès, dieu des larmes, effroi des chœurs et des cithares, en éveillant la clameur des guerres civiles!

(Plus calme.) Que l'essaim douloureux des maladies 4 aille se poser loin du front des Argiens; et
qu'Apollon Lycien soit propice à tous leurs enfants!
Que Zeus enfin fasse à jamais cette terre fertile en toute
saison! Que les brebis
qui paissent ses champs soient fécondes! Que sa prospérité en tout s'épanouisse sous la la faveur des dieux !
The Suppliants (OCR draft) Experimental (The Suppliants. Robert Potter, 1779.) — 630 focus
Ye progeny of Jove, whoſe aweful pow'r
710
In yon' ætherial plain
Fixes the glories of your reign,
Bend from your radiant ſeats your ear,
Attentive to a virgin's pray'r,
And on this gen'rous race your choiceſt bleſſings ſhow'r.
715
Never may war, whoſe wanton rage
The thund'ring falchion joys to wield,
Joys, when embattled hoſts engage,
To mow with ruthless arm the field;
Never with rude diſcordant roar
720
Affright the echoes of this ſhore;
Never with hoſtile hand
Wave round theſe glitt'ring tow'rs the blazing brand.
Softey'd humanity dwells here,
That melting to the ſuppliant's tear
725
Aſſerts our hopeleſs cauſe;
And ſpotleſs piety, whoſe breast
Submiſs reveres Jove's high beheſt,
And hoſpitable laws.
Your ſacred ſpirit inſpires the free
730
To form the gen'rous, bold decree,
And man's rude force diſdain;
To cast on Heav'n's dread Lord their eye,
The terrors of his vengeance fly,
Nor ſcorn our female train :
735
He o'er the impious roof his thunders rolls, c
And aweful in his wrath appalls the guilty ſouls.
Our kindred train, ſuppliants of holy Jove,
Pelaſgia's ſons revere,
And make our wrongs their gen'rous care.
740
For this at ev'ry hallow'd ſhrine
Propitious be each pow'r divine;
For this beneath this ſolemnſhaded grove
Our raptur'd invocations riſe,
And Heav'n ſhall hear the pious ſtrains.
745
Ah! never may malignant ſkies
Blaſt the freſh glories of your plains:
Nor peſtilence with pois'nous breath,
Waſte your thin towns with livid death :
Nor war's ſtern pow'r deface
750
The blooming flow'rs that youth's fair ſeaſon grace.
Still may your chiefs, a reverend band,
Around the hallow'd altars ſtand;
And ardent for the ſtate
Pour the warm vow to Heav'n's high Lord,
755
The great, the juſt; whoſe will ador'd
With hoar law tempers fate d .
Still riſe new chiefs; a lengthen'd line,
(Kind on their birth, Diana, ſhine!)
The brave, the wise, the good:
760
But never diſcord's dread alarms
Your mad'ning cities rouſe to arms,
And stain your ſtreets with blood:
Nor pale diſeaſe her ſickly dews diſplay,
Touch'd by thy golden beams, ambrofial fount
765
of day.
Fav'ring ſeaſons grace the year,
Crown with rich fruits your cultur'd plains;
The joyful flock, the ſportive ſteer,
Bound wanton o'er your wide domains.
770
Each immortal ſhow'ring treaſures,
Wake the ſoft melodious meaſures;..
Let the chaſtelywarbled lay
The muſes' rapturebreathing ſhell obey.
Firm may the honours of your laws remain,
775
And prudence in your counſels reign:
Juſt to yourſelves, and to the ſtranger kind,
May peace to ſleep conſign the bloodleſs ſword;
Each honour to your country's Gods aſſign'd;
Each laurel'd ſhrine with hallow'd rites ador'd;
780
The parent's hoary head with reverence crown'd;
View this, ye righteous Gods, and ſtrech protection round!
Eschilo, Le Supplici: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Supplici: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 630 focus
È questo il punto, o Superi
figli di Zeus, che piacciavi
udir quanto io per queste genti invoco.
Non mai preda del fuoco
685
questi pelasgi valli
riduca Ares che infuria
fra grida ostili ai balli,
che in maggesi insüete
spenti gli uomini miete.
690
Ché pïetosi emisero
voto propizio, e onorano
questa supplice nostra
gregge che a Zeus si prostra.
A favore degli uomini
695
il voto essi non diedero,
negando onore al nostro stato afflitto.
Anzi, al vigile invitto
Signor delle vendette
ebber riguardo. Qual mai tetto d'uomini,
700
s'egli vi poggi in vetta,
andrà dal cruccio illeso?
Essi le consanguinee
di Zeus supplici onorano.
Perciò saranno cari
705
dei Numi ai puri altari.
Su via, dai labbri nostri, all'ombra volino
delle supplici rame,
queste mie devotissime
preci. Non mai la fame
710
renda questa città deserta d'uomini,
né cittadina guerra
mai di caduti insanguini la terra.
Non mietuto rimanga il fior dei giovani:
né Marte, d'Afrodite
715
l'omicida amator, strappi il rigoglio
delle giovani vite.
E l'are, asilo dei canuti, accolgano,
al buon consiglio intenti,
i vecchi. Essi dirigano
720
con savî ordinamenti
questa città che Giove prima venera,
che gli ospiti protegge:
Argo ei diriga ognor con savia legge.
E di quanti altri beni il suolo germina
725
sia questa terra altrice,
e vegli ai parti delle donne Artèmide,
la Dea saettatrice.
Né contagio mai giunga, Argo a distruggere
con la furia omicida,
730
onde si desti il Dèmone
eccitator di pianti,
schivo di danze e canti,
e suonino alte cittadine grida.
Lontana stia dai cittadini l'orrida
735
dei morbi infesta schiera;
e benigno si mostri ognora ai giovani
Febo che in Licia impera.
E Giove padre, questa terra, fertile
renda cosí, che i frutti
740
d'ogni stagion vi crescano,
e che sempre feconde
sian le greggi errabonde;
e largiscano i Numi i beni tutti.
E nelle feste dei Beati destino
745
i cantori la Musa:
suoni la voce, amica della cétera,
da pure labbra effusa.
Ai cittadini i privilegi debiti
serbi il poter, che tiene
750
della città le briglie, e al comun bene
pensa, e prevede l'avvenire. E onesti
compensamenti agli stranieri accordino
senza dolori, pria ch'Are si desti.
E gli Dei che la terra hanno in custodia
755
onore abbian di tauri
sgozzati, e di trofei fitti di lauri,
come l'avito vuole uso. Il diritto
dei genitori, sulle sacre tavole
della Giustizia, al terzo posto è scritto.
760
Aeschylus, Supplices: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Supplices: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 630 focus
Nunc uerò cum & dij
Generoſi audiueritis
Optanda genere fundente me.
595
Ne fortè igni conſumptam
Pelaſgiam urbem,
Choreis carentem clamorem
Poſsideat laſciuus bellum
In aruis
600
Metens alijs mortales.
Quando miſerti sunt noſtri,
Suffragium lætum poſuerunt.
Reuerentur ſupplices Iouis,
Gregem hunc magnum.
605
Neq; cum uiris
Calculum poſuerunt contemnentes
Contentionem mulierum.
Diuinum inſpicientes
Actorem & speculatorem
610
Inexpugnabilem, quem nulla
Domus habebit tectum
Inquinantem, grauis uerò ſedet.
Venerantur enim fratres
Iouis puri ſupplices,
615
Certè puris aris
Placabunt deos.
Certè enim ex umbroſis
Oribus uolent charæ preces,
Ne fortè pestis uirorum
620
Hanc urbem euacuet,
Neq; patrijs casibus
Cruentet campum.
Pubis flos non decerptus
Sit, ne Veneris
625
Concubitor mortalium destrutor Mars
Metat florem.
Senibus implentium honorati
muri ſplendentiumq;
Sic urbs bene distribuatur.
630
Iouem magnum colentium,
Hoſpitalem ſupremum
Qui ciuica lege fatum dirigit.
Parere uerò rectè
Alios optamus ſemper.
635
Dianam uatem mulierum
Sermones gubernare,
Neq; uirorum aliqua
Pernicies exeat
Hanc urbem dirumpens.
640
Choro carens cithara,
Lachrymarum parientem Martem,
Clamoremq; populorum extrà illudens
Morborumq; cohors à ciuibus
Sedet in potentia tetrica.
645
Propicius Lytius esto
Omni conuentui,
Fructifico uerò Iupiter perficiat prouentu terram
Omni tempeſtate.
Animantes paſcentes multiparas ſimiliter faciet.
650
Omne ex dijs accipiam. beatum cantum
Musæ deæ & cantores,
Ex caſto ore feratur
Fama amica citharæ.
Cuſtodiatq; honoratos honores
655
Populus, urbem teneat prudens communis principatus
Hoſpitibus fauſta signa
Qui uſquam arment Martem.
Sine cauſa dolorum dent
Honorent patrios patrijs
660
Deos uerò qui habent ſemper terram,
Lauriferis ſacrificijs.
Parentum uerò cultus tertius hic in legibus
Iuſticiæ ſcriptus est magnanimè.
English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Suppliant Maidens — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 630 focus
Now may the Zeus-born gods on high
695
Hear us pour forth
A votive prayer for Argos' clan!—
Never may this Pelasgian earth,
Amid the fire-wrack, shrill the dismal cry
On Ares, ravening lord of fight,
700
Who in an alien harvest mows down man!
For lo, this land had pity on our plight,
And unto us were merciful and leal,
To us, the piteous flock, who at Zeus' altar kneel!
They scornèd not the pleas of maidenhood,
705
Nor with the young men's will hath their will stood.
They knew right well
Th' unearthly watching fiend invincible,
The foul avenger—let him not draw near!
For he, on roofs ill-starred,
710
Defiling and polluting, keeps a ghastly ward!
They knew his vengeance, and took holy heed
To us, the sister suppliants, who cry
To Zeus, the lord of purity:
Therefore with altars pure they shall the gods revere.
715
Thus, through the boughs that shade our lips, fly forth in air,
Fly forth, O eager prayer!
May never pestilence efface
This city's race,
Nor be the land with corpses strewed,
720
Nor stained with civic blood!
The stem of youth, unpluckt, to manhood come,
Nor Ares rise from Aphrodité's bower,
The lord of death and bane, to waste our youthful flower.
Long may the old
725
Crowd to the altars kindled to consume
Gifts rich and manifold—
Offered to win from powers divine
A benison on city and on shrine:
Let all the sacred might adore
730
Of Zeus most high, the lord
Of guestright and the hospitable board,
Whose immemorial law doth rule Fate's scales aright:
The garners of earth's store
Be full for evermore,
735
And grace of Artemis make women's travail light;
No devastating curse of fell disease
This city seize;
No clamour of the State arouse to war
Ares, from whom afar
740
Shrinketh the lute, by whom the dances fail—
Ares, the lord of wail.
Swarm far aloof from Argos' citizens
All plague and pestilence,
And may the Archer-God our children spare!
745
May Zeus with foison and with fruitfulness
The land's each season bless,
And, quickened with Heaven's bounty manifold,
Teem grazing flock and fold.
Beside the altars of Heaven's hallowing
750
Loud let the minstrels sing,
And from pure lips float forth the harp-led strain in air!
And let the people's voice, the power
That sways the State, in danger's hour
Be wary, wise for all;
755
Nor honour in dishonour hold,
But—ere the voice of war be bold—
Let them to stranger peoples grant
Fair and unbloody covenant—
Justice and peace withal;
760
And to the Argive powers divine
The sacrifice of laurelled kine,
By rite ancestral, pay.
Among three words of power and awe,
Stands this, the third, the mighty law—
765
Your gods, your fathers deified,
Ye shall adore. Let this abide
For ever and for aye.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 630 focus
Götter aus Zeus' Geschlecht,
Höret mich jetzt, wenn Einmal,
Segen erfleh'n für Argos!
Nicht in der Flamme Glut tilge Pelasgos' Stadt
Ares, der üppig tobt mit graunvollem Ruf,
610
Der auf des Blutes Feld Saaten der Männer abmäht,
Weil sie mein sich erbarmte,
Und mild fällte mein Urtheil,
Und Zeus' Schüßlinge ehrt, der Frau'n
Mitleidwürdige Heerde.
615
Erste Gegenstrophe.
Nicht zu der Vettern Gunst
Fällte die Stadt den Spruch; sie
Chrte der Frauen Klage,
Und zu dem Nächer Zeus blickte sie auf, dem all-
siegenden Wächter, dessen Fluch, traun, kein Haus
620
Ueber dem Dache sich wünscht; denn er lastet schwer dort.
Uns Verwandte, des heil'gen
Zeus Schußflehende, scheut sie;
Darum lächeln die Götter ihr
Stets an reinen Altären.
625
Zweite Strophe.
Darum empor von laubschattender Lippe fromm
Schwebe, Gebet der Ehren!
Möge die Seuche niemals
Ihnen die Stadt veröden,
Nie mit gefall'ner Bürger Blut
630
Tränken den heimischen Grund der Ausruhr,
Ungebrochen der Jugend
Blume blüh'n, Aphrodita's
Menschenmordender Buhle nie,
Ares, mähen die Blüte!
635
Zweite Gegenstrophe.
Und in der Greise Hut flamme der Herde Glut,
Schwellend umhäuft von Gaben,
Daß die Gemeine blühe!
Ehre sie Zeus, den großen,
Gastlichen Gott, vor allen, ihn,
640
Welcher mit grauem Gesek das Recht wahrt!
Mag die Saat des Gefildes
Immer neu sich gebären!
Huldvoll bringe der Leto Kind
Hülfe kreißenden Frauen!
645
Dritte Strophe.
Nie zu der Männer Tod stürme Verderben her,
Welches, die Stadt zerfleischend,
Cither und Reigen haßt, thränengebärenden Krieg
Und Volksaufruhr zum Kampfe waffnet!
Fern vom Haupte der Bürger
650
Lag're feindlicher Seuchen
Schwarm; mild schüße des Phöbos Hand
Alle die Jugend des Landes!
Dritte Gegenstrophe.
Schaffe Kronion, daß, reifender Früchte voll,
Wuch're die Flur das Jahr durch;
655
Weidender Heerden Zucht mehre sich stets im Gefild;
Gewährt Heil sonder Ende, Götter!
Hehr an hohen Altären
Schalle heiliger Sänger
Lied; von lauterer Lippen Rand
660
Schweb' es, beschwingt von der Laute!
Vierte Strophe.
Behutsam wahre seiner Ehren
Das freie Volk, dessen Wort die Stadt lenkt,
Mit weisem Geist sinnend auf Gemeinwohl.
Versöhnlich stets, mög' es gern
665
Dem Fremdling, eh wild der Kampf
Erwacht, sein Recht ohne Leid gewähren !
Vierte Gegenstrophe.
Der Heimat Götter ehret allzeit,
Den Vätern gleich, all' ihr Argossöhne,
Im Lorberschmuck Opferstiere weihend!
670
Der Aeltern Furcht ist von drei
Gesezen, die Dike's Hand
In eh'rne Denktafeln grub, das dritte.

Commentary

Critical apparatus to The Suppliant Women (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Suppliant Women.) focus

630. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-486

τοιγάρτοι:
τοιγάρτι
M. a m. prima.
630

632. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-487

ὑποσκίων:
ὑποσκίων
Μ.
632

635. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-488

τάνδε: Libri
τῶνδε
. Scribendum erat
τάνδε
, ut v. 653.
635

635. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-489

κενώσαι:
κενῶσαι
G.
635

636. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-490

NA:
στάσις
excidisse vidit Bambergerus, conferens Pers. 716.
τίνι τρόπῳ ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτὸς ἢ στάσις πόλει;
Magis etiam conveniunt haec in Eum. 961.
τὴν δ᾽ ἄπληστον κακῶν μήποτ' ἐν πόλει στάσιν τᾷδ᾽ ἐπεύχομαι βρέμειν, μηδὲ πιοῦσα κόνις μέλαν αἷμα πολιτῶν δι᾽ ὀργὴν ποινᾶς ἀντιφόνους ἄτας ἁρπαλίσαι πόλεως
.
636

637-638. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-491

πέδον γᾶς. ἥβας δ᾽:
πέδον τᾶς ἥβας δ'
Μ. Ε.
πέδον τὰς ἥβας δ'
G.
πέδον, ἥβας
Rob. Emendavit Porsonus.

639. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-492

μήδ' Ἀφροδίτας:
μηἀφροδίτας
M. sed postea
δ
post
μη
additum.
μὴ ἀφροδίτας
ceteri.
μηδ' Αφρ.
Heathius.
639

642-644. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-493

καὶ γεραροῖσι πρεσβυτοδόκοι προβούλοις θυμέλαι φλεόντων. τὼς πόλις εὖ νέμοιτο: Legebatur
καὶ γεραροῖσι πρεσβυτοδόκοι γεμόντων θυμέλαι, φλεγόντων θ', ὡς πόλις εὖ νέμοιτο
. Sed
θ' ὡς πόλις
mala est coniectura Turnebi: nam
τῶς πόλεις
M. ut e litteris aliquid supra adscriptum fuisse videatur, et G. E.
Τοις πόλις
, supra adscripto
πόλεις
, P.
τως πόλις
Rob. Apertum est
γεραροῖσι
carere substantivo, et aut
γεμόντων
aut
φλεγόντων
redundare. Nimirum
φλεγόντων
per errorem scriptum erat pro
φλεόντων
, quo verbo usus est Aeschylus in Agam. 361. 1377. Eius interpretatio
γεμόντων
fecit ut omitteretur substantivum. Id quum videretur
προβούλοις
fuisse, ad eum modum ista emendavi.

645. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-494

μέγαν:
μέγα
M. G. P. E. Rob.
μέγαν
Aldina.
645

646. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-495

δ᾽ ὑπέρτατον: Libri
δ' ὑπέρτατον
. Canterus ex mala coniectura
Δί' ὑπέρτατον
. Colant, inquit, Iovem, praecipue autem Iovem hospitalem. Nulla offensio est in brevi syllaba finali, alio sequente numero. Scholiastes, stulte quidem
σεβόντων
participium esse ratus, adscripsit
τῶν γερόντων σεβόντων τὸν Δία τὸν ξένιον ὑπερτάτως
.
646

647. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-496

ὃς:
ὡς
M. Rob.
ως
G.
ὃς
Turnebus.
647

648. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-497

δὲ φόρους γᾶς:
δ᾽ ἐφόρους γᾶς
Μ. G.
δ' ἐμφόρους γᾶς
Rob.
δ᾽ ἐφ᾽ ὁρ γως
Ald. Inde
δ᾽ εὐόρως
Turnebus. Veram scripturam
δὲ φόρους γᾶς
restituerunt Erfurdtius et H. L. Ahrens.
Τίκτεσθαι δὲ φόρους γᾶς ἄλλους εὔχομεθ᾽ ἀεί
, ne inutile sit
ἄλλους
, sic est intelligendum, ut neque agros steriles fieri neque arbores exarescere optet.
648

651. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-498

λόχους:
λόγους
M. G. E.
λόχους
Robortellus ex emendatione Sophiani.
651

652. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-499

μηδέ τις:
μὴ θέτις
G.
652

653. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-500

δαΐζων:
δαΐζων
M. G. Rob.
δαΐζων
Aldina, et
δαΐζων
in M. prius scriptum fuisse videtur.
653

654-656. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-501

NA: Libri
ἄχορος ἀκίθαρις
. Tum
δακνογόνου
Ε.
ἄρην
M. Rob.
βοάν
(
βοᾶν
Μ. a m. prima)
τε δῆμον
(
δήμων
Rob.)
έξω παίζων
M. G. E. P. Rob. Sed apud Plutarchum in Amatorio c. 16. p. 758. F. legitur
ἄχαριν ἀκίθαριν δακ... γόνον ἀρ….. τᾶτε δῆμον ἐξοπλίζουσα
, scilicet
μανία
, quam quum
ἀρειμάνιον
et
πολεμικήν
dicat scriptor, apparet eum quoque
Ἄρη
legisse, ut est in codicibus Aeschyli. Ex Plutarcho
ἄχορον ἀκιθαριν
recepit Porsonus. Scholiastes ad
βοάν τε δῆμον
adscripsit
ἐμφύλιον μάχην. τὴν ἐπὶ τοῖς ἀπολωλόσι βοήν
. Quae apertum est duo scholia esse, quorum prius ad
βοάν τ' ἔνδημον
ducit, quod Pauwius ponendum esse vidit.
Ἐξοπλίζων
Stanleius restituit. Vbi et verba singula recte se habent et constructio eorum non impedita est, intelligi putatur sententia, etiam si est obscurissima. Certant inter se hemichoria Argivis bona a diis precantes, ut non mirandum sit, si quando similia et propemodum eadem dicant. Non decebat tamen prorsus eadem repeti. Nunc v. 616. optaverant ne urbs ab hoste incensa periret, v. 652. ne peste vastaretur, v. 636. ne per seditionem mutuae caedes fierent, v. 656. optant ut morbi arceantur. Quis igitur est qui hic
λοιγός
dicitur? Istorum, credo, nihil, sed aliud quid. Iam quum
λοιγός
et
ανδροκμής
εἰ
πόλιν δαΐζων
οι
ἐξοπλίζων Αρη
dicatur, pugnarum et caedium caussas contineat necesse est. At et hostium invasio et civile bellum iam sunt memorata. Accedunt aliae dubitationes. Omne bellum per se est
ἄχορον ἀκίθαρι
, ut non apta bello haec epitheta videantur. Itaque videri fortasse poterit rectius ipse
λοιγός
in Aeschyli libris
ἄχορος ἀκίθαρις
dici, ut qui finem faciat laetitiae. Magis autem verba ista clamori conveniunt, ut iungenda quis coniiciat
ἄχορον ἀκιθαριν βοάν
, sicuti v. 617.
τὰν ἄχορον βοάν
dictum est. Tum vero delendum erit
τε
post
βοάν
, verbaque construenda hoc modo,
ἐξοπλίζων ἄχορον ἀκίθαριν βοάν Αρη δακρυογόνον
, hoc est excitans lugubres clamores propter lacrimabile bellum. Denique quid sibi vult
βοὰν ἔνδημον
? Nam quis alius quam populus lamentetur? Omnino, si
βοή
luctum significat, plane ineptum est eam
ἔνδημον
dici, quod non potest fieri quin referatur ad aliquam
ἔκδημον βοήν
, de qua hic cogitari non posse patet, quia peregrini atque exteri utrum doleant necne, nihil ad rem pertinet. Videntur tamen omnia recte se habere. Nam praeter bellum ab externo hoste illatum et civile bellum, quae iam commemorata sunt, relinquitur hoc, ut vel per subitas rixas vel per odia privatorum aut familiarum caedes fiant iisque etiam qui utrivis parti faveant implicentur. Eiusmodi tumultus recte
λοιγός
dicitur, et is quidem illaetabilem Martem et domesticum auxilium armans. Quod si haec sic intelliguntur,
βοὰν ἔνδημον
auxilium potius domesticum, quam luctus est, nisi forte
βίαν τ' ἔνδημον
scripsit. De auxilio
βοή
v. 700. Agam. 1309.

656. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-502

ἑσμὸς:
δεσμὸς
M. G. E. Rob.
ἑσμὸς
Turnebus.
656

657. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-503

κρατὸς:
κράτος
Μ. G. E. Rob.
κράτους
Turnebus.
657

658. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-504

ὁ Λύκειος:
ὁ λύκιος
Μ. G. E. Rob.
ὄλβιος
P. Emendavit Arnaldus.
658

659. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-505

πάσᾳ νεολαίᾳ:
πάσαι νεολαίαι
, ut prius
πᾶσαι νεολαιαι
scriptum fuerit, Μ.
πᾶσαν νεολέα
G.
πᾶσα νεολέα
Ρ.
πάσα νεολέα
Rob.
πάσα νεολαίᾳ
Turnebus.
659

660. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-506

καρποτελῆ: Libri
καρποτελεῖ
. Emendavit Stanleius.
660

662. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-507

βοτὰ γᾶς:
βοτὰνος
M. G. P. E. Rob.
βοτὰνος
Turnebus. Scribendum erat
βοτὰ γῆς
. Scholiastes ad
πρόνομα
adscripsit
πρὸ τῆς πόλεως νεμόμενα
. Significantur potius pecudes huc illuc, dum pabulum quaerunt, vagantes.
662

663. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-508

τὸ πᾶν τ᾽:
τὸ
(eraso accentu M.)
πάντ'
M. G. Rob.
τὸ πᾶν τ'
Turnebus.
663

663. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-509

θάλοιεν: Libri
λάβοιεν
. Inepte. Turnebus praeivit vulgatam scripturam
τὸ πᾶν τ᾽ ἐκ δαιμόνων λάβοιεν
. Similiter in Horatii carmine saeculari legimus
di senectutis placidae quietem Romulae genti date remque prolemque et decus omne
. Scripsi
θάλοιεν
, etsi huius aoristi non aliud prolatum video exemplum quam
θάλε
ex Homerico hymno in Pana v. 33. Pluralis non ad
βοτά
, sed ad idem significantia nomina boum, ovium, caprarum referendus est.
663

664. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-510

εὐφήμοις δ᾽ ἐπὶ βωμοῖς:
εὐφήμοις δ᾽ ἐπὶ βωμοῖς
Μ. G. E. P.
ἀφήμοις δ᾽ ἐπὶ βωμοῖς
Rob.
εὔφημαν δ᾽ ἐπιβωμάν
Ald. Hinc Turn.
εὔφημον δ᾽ ἐπιβοῷεν
.
664

665. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-511

μοῦσαν θείατ᾽ ἀοιδοί: Libri
μοῦσαι θεαί τ' ἀοιδοί
. Haec a me emendata esse nesciens H. L. Ahrens similiter correxit,
εὔφημον
et
μοῦσαν θεῖεν
scribens. Indicavi emendationem in Iahnii Annalibus a. 1832. vol. VI. p. 41. Marckscheffelius, qui p. 172. in eo me falsum esse scripsit, quod in codice Guelferbytano
εὐφήμοις
esse dixerim, vidisset, si ipse codicem inspexisset, errasse illos qui eum librum
εὔφημον
habere adnotarunt. Est enim in eo
οις
eodem compendio scriptum, quo in
βωμοῖς
, h. e.
βωμο[ις]
, habetque accentus notam in
η
. Illud compendium quoniam non multum ab eo differt, quo
αν
significatur, erratum est in Aldina.
665

666. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-512

τ᾽:
τ'
om. Rob.
666

668. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-513

ἀστέμεια:
ἀτιμίας τιμὰς
Μ. G.
ἀσφαλίας
margo M.
ἀσφαλίας τιμὰς
P. Sententia et metrum dubitare non sinebant quin scribendum esset
ἀρτέμεια
.
668

669. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-514

τὸ δήμιον, τὸ πτόλιν κρατύνει:
τὸ δήμον τὸ
, (
τὸ δήμον, τὸ
Rob.)
πτόλιν κρατύνει
Μ. G. Rob.
τὸ πτόλιν
etiam P. habere videtur. Ex E. adnotatum
δήμον, τὸ πτόλιν
. Turnebus ex coniectura
τὸ δήμιον. τὴν πτόλιν κρατύνει
. Quum Canterus
κρατύνοι
scripsisset, Bambergerus coniecit
τὸ δημιόν τ' εὖ πόλιν κρατύνοι
. Satis erat, si hanc sententiam adsciscens
τε
solum posuisset, quodque per
εὖ
significatur dictum statuisset sequente versu. Et brevem vocalem testatur
πτόλιν
librorum. Ego quidem servandam iudicavi veterem scripturam. Nam quod dicit, incolumitas servet honores, id explicare videtur, indicans honores intelligendos esse popularis imperii. Quippe id, ut Atheniensis, ita effert, ut etiam regem Argivorum nihil nisi quod populus scivisset decernentem fecerit.
669

670. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-515

προμαθὶς:
προμηθεὺς
Μ.
προμαθεις
G.
προμηθεύς
E. Rob. Scripsi
προμαθές
, de qua forma eo minus dubitandum est, quod
Προμαθις
, nomen mulieris, in Phalaeci epigrammate est in Anthologia Palatina XIII. 27, 5. Adiectivo feminino
προμηθής
dixit Sophocles Electrae v. 1078
670

675. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-516

ἐγχωρίους:
ἐνχωρίοις
M. a pr. manu.
θεοὺς ἐγχωρίους
eo aptius hic memoratos apparet, quod quae hoc precantur virgines origine Argivae sunt, quae se cultu deorum Aegyptiorum abdicant, quod ipsae dicunt v. 994. Intelligendi sunt autem simul heroes. Nam lex Draconis, quam affert Porphyrius IV. de abstinentia p. ultima, ita praecipiebat,
θεσμὸς αἰώνιος τοῖς Ατθίδα νεμομένοις κύριος τὸν ἅπαντα χρόνον, θεοὺς τιμᾶν καὶ ἥρωας ἐγχωρίους ἐν κοινῷ ἑπομένοις νόμοις πατρίοις, ἰδίᾳ κατὰ δύναμιν, σὺν εὐφημίᾳ καὶ ἀπαρχαῖς καρπῶν, πελάνοις ἐπετείοις
.
675

676. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-517

δαφνηφόροις:
δαφνοφόροισιν
libri, etiam M. Correxit Schutzius.
676

678. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-518

NA: Quum tertiam diceret, poterat secundam praeterire ut quae in legibus observandis posita sponte intelligeretur. Euripides Antiopae fr. 38. Matth.
τρεῖς εἰσὶν ἀρεταὶ τὰς ἔχρην σ᾽ ἀσκεῖν, τέκνον· θεούς τε τιμᾶν, τούς τε φύσαντας γονεῖς, νόμους τε κοινοὺς Ἑλλάδος· καὶ ταῦτα δρῶν κάλλιστον ἕξεις στέφανον εὐκλείας ἀεί
.
678

681. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-519

ὑμεῖς δὲ μὴ τρέσητ᾽ ἀκούσασαι:
ἡμεῖς δὲ μήτρες ἀεὶ ἀκούσασαι
M. G. E. et codex Robortelli.
ἡμεῖς δὲ μὴ τρέσαιτ' ἀκούσασαι
Robortellus.
ὑμεῖς δὲ μὴ τρέσητ᾽ ἀκούσασαι
Turn.
681

683. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-520

ἀπὸ σκοπῆς:
ἀποσκοπῆς
G. Rob.
683

684. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-521

πλοῖον:
τὸ πλεῖον
G. Nihil mutandum. Idem est ac si dicat
εὔσημον ὁρῶ
.
684

685. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-522

λαίφους:
λέφους
G.
685

685. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-523

παραρρύσεις:
παρούσεις
Ε. Xenophon in hist. Gr. I. 6, 19.
παραρρύματα
, et 11. 1, 22.
παραβλήματα
vocat pelles vel crates quibus naves adversus hostem muniebantur. Suidas
δέρρεις, σκεπάσματα
interpretatur. Hesychius
παράρυμα. Σοφοκλής Πολυξένῃ· παράρυμα ποδός, ὡς κρεμαμένων τινῶν ὑφασμάτων ἐκ τοῦ ἅρματος πρὸς κάλλος· τινὲς δὲ σχοινίον ἐν ταῖς ναυσίν· οἱ δὲ ὑπόδημα
. De fune non cogitandum : dici enim debet quod ex longinquo conspici poterat. Quare istae pelles vel crates vel plutei sunt intelligendi.
685

686. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-524

ὄμμασιν:
ὄμμασιν
M. G.
ὄμμασι
Rob.
686

687. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-525

ἰθυντῆρος:
συνοντῆρος
M. G. E. Rob.
εὐθυντῆρος
Turn.
ἰθυντῆρος
Salvinius.
687

688. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-526

τὼς ἂν:
τῶς ἂν
, ut post
ς
apostrophus erasus esse videatur, M.
τῶσ᾽ ἂν
G.
τως ἂν
Ε.
τῶς ἂν
Rob. Poterat dicere
τὼς μὲν οὐ φίλη
, sed ne
ἂν
quidem falsum est, hac sententia,
ἣ τὡς ἂν οὐ φίλη εἴη
, hoc est obversa nobis, non aversa.
688

689. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-527

μελαγχίμοις:
μελαγχίμους
G.
689

690. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-528

γυίοισι:
γύοισι
Μ. G. Rob.
γυίοισι
Turn.
690

695. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-529

μὴ ἀμελεῖν:
μὴ ἀμελεῖν
M. G. Rob.
695

696. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-530

ἀρωγοὺς:
ἀρωγὰς
Rob.
696

697. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-531

κῆρυξ τις ἢ: Libri
ἴσως γὰρ ἢ κήρυξ τις
. Emendavit Burgesius.
697

697. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-532

πρέσβης μόλοι:
πρέσβήμυλοι
Μ. G.
πρεσβμολοι
Rob.
πρέσβης μόλοι
Ρ.
πρεσβύμολοι
Αld.
πρεσβὺς μόλει
Turn.
Πρέσβη
veterum librorum est
πρεσβεία
. Testem ergo habet
πρέσβη
, quem requirebat Lobeckius in Proleg. pathol. p. 43. Ceterum recte in libris versus 697-701. Danao sunt continuati. Inepte quidam versus 697. 698. 700. 701. choro dederunt.
697

699. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-533

μὴ τρέσητέ νιν:
μητρεσαιτέ νιν
Μ. Ρ.
μὴ τρέσηταί νιν
G.
μὴ τρέσητε νιν
Ε.
μὴ τρέσαιτέ νιν
Rob.
699

702. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-534

θάρσει:
θαρσεῖτε
M. G. E. P. Rob. Emendavit Turnebus.
702

702. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-535

τ᾽ ἐν ἡμέρᾳ:
σὺν ἡμέρᾳ
Ρ.
702

704. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-536

ὡς:
ὡς
in M. supra versum a sec. manu additum.
704

705. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-537

ἥκουσι:
ἥκουσιν
Μ. G. Rob.
ήκουσι
Turn.
705

708. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-538

παροίχομαι:
παροίχομαι
Μ. E. Rob.
παρείχομαι
G.
708

708. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-539

δείματι:
δείματι
erasa ante
μ
littera M.
708

709. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-540

τελεία:
τελεῖα
Μ.
709

Commentary (N. Wecklein, 1902; German; OCR draft) (Suppliants, explanatory commentary pp. 24–120. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus

608-632. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-381

1
2
zweites Epeisodion: Danaos kommt zurück und be- richtet, daß sich das Volk der Pelasger einstimmig für die Auf- nahme und die Beschützung der Danaiden entschieden habe.

630. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-395

3
4
ἄνευ κλητῆρος: Schol. ταῖς χερσὶν ἐπέκρανεν (fabte durch Handaufheben endgültigen Be- schluß), πρὶν εἰπεῖν τὸν κήρυκα ἀράτω τὰς χεῖρας ὅτῳ ταῦτα δοκεῖ (ein Kennzeichen ihres Eifers). Ζη κλητῆρος vgl. κήρυκα καλήτορα Hom. 2 577. ὡς ( ώστε) εἶναι τόδε wie Eum. 202 ἔχρησας ὥστε τὸν ξένον μητροκτονεῖν, Soph. Phil. 901 ἔπεισεν ὥστε μή μ' ἄγειν ναύτην ἔτι.

637. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-396

5
6
7
τέρμονα νωμῶν πρὸς ἄμεμπτον ist für das überlieferte τέρμον᾽ ἀμέμπτων πρὸς ἅπαντα gesetzt nach Ag. 773 nav sinì τέρμα νωμᾷ. Zeus möge unsere Segenswünsche zu erfreulichem Ziele lenken.

631-632. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-397

8
9
10
,,Soweit ist die Sache gut ξενίου, ἱκέσιος ἱκεσίου. Vgl. ξενικόν abgelaufen: das Volk hat sich durch die geschickten Wendungen der Rede (des Königs) überreden lassen; möge nunmehr Zeus alles zu gutem Ende führen" ( ἐπικράναι für Enéngavev Dindorf, Hermann κράνειεν). εὐπιθεῖς aktivisch wie Ag. 286 ὀνείρων φάσματ᾽ εὐπιθῆ κ. a. Ohne Not Bothe sunions. Der Ge- danke δημηγόρους.. εὐπιθεῖς στροφάς kennzeichnet ebenso wie V. 783 das Interesse für eine wohlgesetzte Rede, das Interesse für Rhetorik vor dem Aufkommen der rhetorischen Theorie. ἐπικράναι wie ἀπο- τρолý ν Рers. 220; wegen der Optativ- form vgl. κενώσαι 668, αἱματίσαι 670. Danaos steigt während des folgen- den Chorgesangs auf den Altar, um nach der Seeseite zu spähen (vgl. 721).

633-637. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-398

11
12
13
Während der xoqv- qatos dieses anapästische System rezitiert, ordnet sich der Chor zu dem folgenden Stasimon in drei o τoiyoi (zu 638). Vgl. Eum. 307 ἄγε δὴ καὶ χορὸν ἅψωμεν κτέ.

633. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-399

14
15
16
ἐπί: vgl. ἐπ' (zu Ehren) ἀνδρὶ θείῳ Ag. 1547, τοιόνδ᾽ ἐπ᾿ ἀνδρὶ κομπάζεις λόγον ebd. 1399.

634. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-400

17
18
19
ἀγαθὰς ἀγαθῶν wie im folgenden Vers ξένιος ξενίου, eine bei Dichtern beliebte Zusammen- stellung, vgl. zu Prom. 19. Toivás, Schol. &uoißás (als Lohn, zur Ver- geltung). Vgl. Pind. Pyth. 1, 59 ποινὰν τεθρίππων, Nem.1, 70 ἡσυχίαν καμάτων μεγάλων ποινάν.

635-636. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-401

20
21
22
ἐφορεύοι (vgl. 685).. ἐπ' ἀληθείᾳ, er möge auf unsere Segenswünsche achten und sorgen, daß sie sich erfüllen. ξένιος

638-717. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-402

23
24
25
zweites Stasimon: ,,Möge Argos verschont bleiben von Krieg, Hungersnot und inneren Unruhen, damit nicht die Blüte der Jugend hingerafft werde; der kluge Rat der Alten zusammen mit dem Wirken treuer Leiter des Volkes soll die bürgerliche Ein- tracht wahren. Möge Kindersegen dem Lande zuteil werden und nicht Pest und Krankheit das Land ent- völkern, Mögen die Feldfrüchte gedeihen und die Herden sich reichen Nachwuchses erfreuen, da- mit mit dem Wohlstande die Pflege der Musen das Land beglücke. Eine weise Regierung wahre im Innern das Recht und sei nach außen gerecht und freundlich ge- sinnt. Möge Gottesfurcht im Lande herrschen und Vater und Mutter geehrt werden, damit die drei Hauptgebote (Ehre die Götter, die Gesetze, die Eltern) erfüllt werden." Der Inhalt (1. Friede und Eintracht. 2. Gesundheit und Wohlstand des Volkes. 3. Geistige und sittliche Güter), welcher an die Segens- wünsche für Athen Eum. 917 ff. (Wachstum und Gedeihen der Früchte und Herden; Gesundheit des Volkes und bürgerliche Ein- tracht; Wohlwollen und Segen der Götter) und auch an Hes. W. u. T. 225-237 erinnert, gilt mehr den Zuhörern im Theater als den Argivern. Die drei ersten Strophen- paare schließen mit einer Partie, welche das gleiche Versmaß auf- weist: Diese rhythmischen Ephymnien (zu 134) lassen schließen, daß die ersten Teile dieser drei Strophen- paare von den drei στοῖχοι des Chors, die Ephymnien und das vierte Strophenpaar von dem Ge- samtchor vorgetragen wurden. nunc cum

638. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-403

26
27
νῦν ὅτε wie Sieb. 692 d. i. νῦν ἔστιν ὅτε, jetzt ist der Augen- blick gekommen wo, maxime. Vgl. Plaut. Rud. 664 nunc id est, quom omnium copiarum viduitas tenet. nos Die Er- klärung des Schol. ὅτε ἀντὶ τοῦ εἴποτε gibt nur den Sinn richtig wieder: εἴ ποτε ( πρότερον), καὶ νῦν.

640. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-404

28
29
Schol. χεούσης ἐμοῦ εὐκταῖα γένει ἤτοι τῷ < δε > γένει. - γένει wie γένος 207. Ζυ χεούσης (aus- strömen, voll ertönen lassen) vgl. Sieb. 73 Ελλάδος φθόγγον χέουσαν, Hom. Τ 521 χέει πολυηχέα φωνήν.

641-642. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-405

30
31
πυρίφατον (Schol. πυρὶ ἀναλωθεῖσαν) steht prädikativ zu τάνδε Πελασγίαν. Vgl. Cho. 1058 ἐλεύθερόν σε τῶνδε πημάτων κτίσει, Eum. 716 χρησμούς . . ἀκαρπώτους κτίσαι. τάνδε Πελασγίαν für τὰν Πελασγίαν πόλιν Klausen. Πελασγία wie Prom. 886 von Argos, dessen Bewohner nach 259 Πελασγοί heißen.

643-644. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-406

32
33
τὸν ἀχόρων (für ἄχορον) βοᾶν μάχλον Αρη (Subjekt zu κτίσαι), der dem Geschrei, das nicht zu Reigen einlädt, wollüstig frönende Ares. Vgl. 689, Eur. Phoen. 784 ὦ πολύμοχθος Αρης.. οὐκ ἐπὶ καλλι- χόροις στεφάνοισι νεάνιδος ὥρας . . λωτοῦ κατὰ πνεύματα μέλπῃ μοῦσαν ἐν ᾧ χάριτες χοροποιοί. βοᾶν μάχλον wie φόνου μαργῶντα Eur. Herc. 1005. — κτίσαι braucht Aschy- los für das prosaische ποιῆσαι. nicht

645-646. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-407

34
35
ἀρότοις ἐν ἄλλοις, auf dem Ackerfelde gewöhnlichen werden nicht Ähren, sondern Menschen gemäht. Ares ist ein Schnitter anderer Art.- θερίζοντα: vgl. βίον θερίζειν ὥστε κάρπιμον στάχυν, Hor. epist. II 2, 178 metit Orcus grandia cum parvis. Vielleicht hat es εναίμοις für ἐν ἄλλοις ge- heißen, da es Äschylos liebt dem bildlichen Ausdruck ein das Bild aufhebendes Epitheton beizugeben. Vgl. zu κῦμα χερσαῖον στρατοῦ Sieb. 65.

649. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-408

36
37
αἰδοῦνται wie 366: zu 198.

650. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-409

38
39
ποίμναν, Schol. τὴν ἡμῶν σύστασιν.— ἀμέγαρτον, Schol. ἀφθό- νητον (bejammernswert) διὰ τὸ ἀτελές, vielmehr wegen der Ver- folgung.

651. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-410

40
41
ἀρσένων wie 398.

652-653. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-411

42
43
ἀτιμώσαντες ἕδραν (für ἔριν Stadtmüller) γυναικῶν, nicht achtend das (durch den Sitz am Altare zu- erkennengegebene) Flehen der Jungfrauen. Vgl. Soph. Ο. Τ. 13 δυσάλγητος γὰρ ἂν εἴην τοιάνδε μὴ οὐ κατοικτείρων ἕδραν.

654-655. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-412

44
45
Δῖον πράκτορ᾽ ἐπίσκοπον (so Paley für πράκτορά τε σκοπόν), den von Zeus bestellten ahndenden Rächer, d. i. den Alastor (nach 419f.). — ἐπίσκοπον: zu 1. Reinh Michaelis vermutet πράκτορ᾽ ἀρᾶς σκοπόν.

656-657. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-413

46
47
τίς für οὔτις Burges. But- ler vermutet δυσπόλεμον τὸν οὔτις, Meineke und Oberdick δυσπάλαμον τὸν οὔτις, vgl. Hesych. δυσπάλαμον· δυσχερές, κακότεχνον, Εum. 849 θεῶν δυσπάλαμοι . . δόλοι.

657. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-414

48
49
ἔχων . . ἰαίνοιτο (so Weil für ἔχοι .. μιαίνοντα): vgl. Hom. ζ 155 μάλα που σφισι θυμὸς αἰὲν ευφροσύνῃσιν ἰαίνεται, Hesych. ἰαίνομαι· εὐφραίνομαι. Wegen der Vorstellung ἐπ' ὀρόφων ἔχων vgl. 419f., doch bemerkt der Schol. richtig: ἐφιζάνει γὰρ βαρὺς καὶ ἐρείπει τὸν οἶκον.

660. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-415

50
51
ἄζονται, αἰδοῦνται, σέβονται, vgl. Hesych. άζεσθαι· σέβεσθαι, Eum. 1003. γάρ: οὐδὲ μετ᾿ ἀρσένων ψῆφον ἔθεντο wird begründet.

662-663. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-416

52
53
τοιγάρτοι bedeutet wie τοιγάρ (664) zum Lohne, zur Strafe dafür". καθαροῖσι enthält das Hauptgewicht des Gedankens: drum werden ihnen die Altäre nicht befleckt werden (wird keine Schuld auf ihrer Stadt ruhen)". Vgl. διπλοῦν μίασμα 627. ἀρέσονται (sich gnädig machen) wie Xen. Mem. IV 3, 16 ἱεροῖς θεοὺς ἀρέσκεσθαι.

664-665. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-417

54
55
ὑπόσκιον στόμα bezeichnet den Mund des Schutzflehenden, dem die Heiligkeit seiner Zweige besondere Achtung zuwendet. Wenn auch nach 515f. die Zweige auf dem Götteraltare zurück- gelassen sind, stehen die Danaiden doch noch unter der Wirkung der- selben, wie wenn sie sie in Händen hielten und damit den Mund be- schatteten. Ähnlich ist ἀφύλλου στόματος ἐξάπτων λιτάς Eur. Or. 383 von den Bitten gesagt, welche aus dem Mund eines Schutzflehenden kommen, der keine Zweige trägt (Hesych. ἀφύλλου στόματος· ἄνευ ἱκετηρίας). ποτάσθω wie βοὰ ποτᾶται Sieb. 84.

666. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-418

56
57
φιλότιμος εὐχή ist das Ge- bet, welches Segen erfleht. Vgl. 636.

667. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-419

58
59
λιμὸς für λοιμός Schütz, da von der Pest in 686ff. die Rede ist.

669. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-420

60
61
στάσις ist von Bamberger ergänzt nach Pers. 717 τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτὸς ἢ στάσις πόλει; Εum. 977 τὴν δ᾽ ἄπληστον κακῶν μήποτ' ἐν πόλει στάσιν τᾷδ᾽ ἐπεύχομαι βρέμειν. Heath ergänzt ἔρις.

670. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-421

62
63
πτώμασιν: Phrynich. πτῶμα ἐπὶ νεκροῦ τιθέασιν οἱ νῦν, οἱ δ᾽ ἀρχαῖοι οὐχ οὕτως, ἀλλὰ πτώ- ματα νεκρῶν ἢ οἴκων. Hier wird πτώμασιν durch ἐπιχωρίοις be- stimmt:,,durch einheimische Todes- fälle", d. i. durch den Fall von Bürgern".

672-673. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-422

64
65
Αφροδίτας εὐνάτωρ nach Hom. 267 ff. Ares möge seiner Liebe zu Aphrodite eingedenk die Blüte der Jugend verschonen, da- mit nicht durch deren Vernichtung die Werke der Kypris vereitelt werden. βροτολοιγός das Home- rische Epitheton.

674. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-423

66
67
κέρσειεν wie κερσάμενος Pers. 955; dagegen ἐπέκειρεν und ἐκειράμην Pers. 922, Cho. 171, 188, ἄωτον in der nachhomerischen Bedeutung, welche das Wort bei lyrischen Pindar und anderen Dichtern hat das Schönste und Beste“ ( ἄνθος ἥβης).

675. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-424

68
69
Und die Hallen der Alten mögen sich füllen mit greisen Be- ratern." Θυμέλη bedeutet Opfer- stätte, Tempel und überhaupt einen geweihten Raum, vgl. Eur. Hik. 64 δεξιπύρους θεῶν θυμέλας, Εl. 713 θυμέλαι δ᾽ ἐπίτναντο χρυσήλατοι, Iph. Α. 152 Κυκλώπων θυμέλας. προβούλοις ist von Hermann dem Sinne entsprechend ergänzt für γεμόντων, welches als Erklärung des folgenden φλεόντων, wie Her- mann φλεγόντων verbessert hat, in den Text gekommen ist. Vgl. Hesych. φλεῖ· γέμει. Der Dativ bei φλεόντων wie öfters bei πληροῦσθαι, πίμπλασθαι.

678. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-425

70
71
τώς wie 70.

679. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-426

72
73
σεβόντων ( αὐτῶν) gehört zu πόλις.

680. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-427

74
75
τὸν ὑπερτάτως (so nach dem Schol. τῶν γερόντων σεβόντων τὸν Δία τον ξένιον ὑπερτάτως Η. L. Ahrens), den Hort des Gast- rechts aber vor allem".

681. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-428

76
77
πολιῷ νόμῳ, nach dem Ge- setze, von welchem es Soph. Ant. 456 heißt: οὐ γάρ τι κἀχθές, ἀλλ᾽ ἀεί ποτε ζῇ ταῦτα (nämlich ἄγραπταedle Mit

682. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-429

78
79
,,Wir flehen, daß andere treue Hüter des Landes immerdar auftreten und daß Artemis die Ge- burten der Frauen behüte." Um Bürgerkrieg zu verhindern sind außer dem Rate der Alten Berater des Volkes nötig. Αρτεμιν . . ἐφορεύειν wird zu dem eigentlichen Zusammenhang (Ge- deihen und Mehrung des Volkes) zurückgelenkt. Gewöhnlich schreibt man mit Erfurdt δὲ φόρους (in dem Sinne von fetus), aber die Beziehung von ἐφόρους auf ἐφορεύειν scheint die überlieferte Lesart zu schützen, nur darf man unter ἐφόρους nicht mit dem Schol. βασιλεῖς verstehen. Vgl. Soph. Ο. Κ. 145 ὦ τῆσδ᾽ ἔφοροι χώρας.

684. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-430

80
81
Αρτεμις ἑκάτη: die Mond- göttin galt als Geburtshelferin, wie sie besonders in Attika zu Brauron verehrt wurde. Als solche wurde Artemis auch mit Ειλείθυια identi fiziert. Ebenso war Hekate κουροτρόφος (Hes. Theog. 450). Das Beiwort ἑκάτη hat die gleiche Be- deutung wie τόξων μεδέουσαν Eur. Hipp. 166 τὴν δ᾽ εὔλοχον οὐρανίαν τόξων μεδέουσαν αύτουν " Αρτεμιν, denn nach dem Schol. zu dieser Stelle hieß es von der Frau, die in den Wehen starb, die Geschosse der erzürnten Artemis hätten sie getroffen.

686. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-431

82
83
Da bereits 641 ff. vom Kriege die Rede gewesen ist und nachher sich die Bitte anschließt, daß die Bürger von Krankheiten verschont bleiben, so wird unter dem,,Unheil, wo Menschen sterben" die Pest, unter dem dritten (644, 673, 690) Ares jener Ares zu ver- stehen sein, von dem es Soph. O. Τ. 190 heißt: " Αρεα τον μαλερόν, ὃς νῦν ἄχαλκος ἀσπίδων φλέγει με περιβόητος. Dem Ausdruck περι- βόητος entspricht hier βοὰν ἔνδημον ἐξοπλίζων: dieser Ares ist auch von Geschrei umtönt, aber nicht von Kampf-, sondern von Jammer- geschrei. Besonders bezeichnend ist für die Pest δακρυογόνον. Der Ausdruck ἐξοπλίζων ist gewählt wegen des Bezugs auf den eigent- lichen Ares, vgl. 710. Das Auf- hören von Musik und Tanz hat jener mit diesem Ares gemein (643). Krieg und Pest ist nach Ag. 647 die Doppelgeißel, welche Ares liebt".. βοάν: Schol. τὴν ἐπὶ τοῖς ἀπολωλόσι βοήν.

692-693. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-432

84
85
ἀπό, Schol. ἄποθεν ( ἄπωθεν): ,,Der Schwarm der Krankheiten soll sich fernhalten vom Haupte der Bürger “; ίζοι wie ein Schwarm Bienen oder Wespen. Vgl. Hor. carm. I 3, 30 nova febrium terris incubuit cohors.

694-695. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-433

86
87
Απόλλων Λύκειος hatte in Argos als Schutzgott des Landes den ansehnlichsten unter den Tem- peln in der Stadt (Paus. II 19, 3) an der ἀγορὰ Λύκειος (Soph. Εl. 7). Als Παιάν ( ἀλεξίκακος, ἀκέσιος) ist Apollon Heilgott. Gegen die Pest wird er auch Soph. O. T. 203 an- gerufen. Er ist κουροτρόφος, wes- halb ihm wer in das Mannesalter eintrat die abgeschnittene Jugend- locke weihte. νεολαία (iuventus) wie Pers. 673, wahrscheinlich auch Eur. Alk. 103 ( νεολαίας Blomfield).

696. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-434

88
89
Zeus möge bewirken, daß die Erde die Früchte, die sie in jeder Jahreszeit trägt, zu voller Reife bringe. Die gleiche Zu- sammenstellung Soph. O. T. 26f., 171f., 269f., Herod. III 65, VI 139 und Aschin. III 111 in dem Fluch gegen die Übertreter der Amphik- tyonischen Satzungen: ἐπεύχεται αὐτοῖς μήτε γῆν καρποὺς φέρειν μήτε γυναῖκας τέκνα τίκτειν γονεῦσιν ἐσικότα ἀλλὰ τέρατα (vgl. Hes. W. κ. Τ. 235) μήτε βοσκήματα κατὰ φύσιν γονὰς ποιεῖσθαι.

699. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-435

90
91
πρόνομα βοτά ( πρόβατα, Weidevieh) stehen im Gegensatz zu den ὀπισθονόμοι βόες Herod. IV 183). βοτὰ τοῖς (gesetzt für βρό- τατος), βοτὰ αὐτοῖς wie τῶν 836, Sieb. 179. Bergk vermutet πρόνομα δ᾽ ὀβρικάλοις.

700. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-436

92
93
πολύγονα: vgl. Εum. 945 μῆλά τ' εὐθενοῦντα Πάν ξὺν διπλοῖσιν ἐμβρύοις τρέφοι χρόνῳ τεταγμένῳ. - Das epische τελέθειν findet sich auch bei Pindar und Eur. Med. 1096.

701. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-437

94
95
Und allen Gewinn (Segen) mögen sie von Seite der Götter ernten." Ζη ἄλφοιεν (gesetzt für Zu λάθοιεν, Dindorf λάχοιεν) vgl.Hesych. ἄλφοι· εὕροι. Das epische Αλφάνειν kommt auch bei Euripides vor (Med. 297, Fragm. 326).

702-703. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-438

96
97
εὐφήμοις ἐπὶ κώμοις (80 Geel für Bouois): vgl. Hom. Hymn. ΙΙΙ 480 φέρειν ἐς δαῖτα θάλειαν καὶ χορὸν ἱμερόεντα καὶ ἐς φιλοκυδέα κῶμον εὐφροσύνην νυκτός τε καὶ ἤματος, Aristoph. Thesm. 104 τίνι δαιμόνων ὁ κώμος; 989 κώμοις φιλοχόροισι, Eur. Bakch. 1167 κὤμον εὐίου Θεοῦ, Zu solchen Festes- feiern der Götter sollen die Sänger ihr Lied ertönen lassen. μοῦσαν τίθεσθαι umschreibt wie ἀοιδὴν τίθεσθαι ein Verbum wie ᾄδειν · ( μέλπειν). Die Form θείατο wie 762, Pers. 454 ἐξοισοίατο.

704-705. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-439

98
99
,, Aus jungfräulichem Munde ströme saitenfroher Gesang." Mit ἁγνῶν vgl. Ag. 256 ἁγνᾷ δ' ἀταύρω- τος αὐδᾷ παιᾶνα φίλως ἐτίμα (nämlich Iphigenie). Der Dich- ter scheint an Jungfrauenchöre ( παρθένεια) τη denken. Vgl. Plut. Mor. 1136 F πολλὰ Δώρια παρθένεια Αλκμάνι καὶ Πινδάρῳ καὶ Σιμωνίδη καὶ Βακχυλίδῃ πεποίηται. Mit φιλοφόρμιγξ wird zum vorher er- wähnten Gesang die Musik hinzu- gefügt. Vgl. ἀναξιφόρμιγγες ὕμνοιPind. Οl. Ι 1, ποικιλοφόρμιγγος ἀοιδᾶς ebd. IV 2.

706-707. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-440

100
101
Dem Gesange des Gesamt- chors sind die Wünsche inbetreff der höchsten Güter vorbehalten. φυλάσσοι δ' εὖ τ' ἔταισι (für φ. τ' ἀτιμίας) . . κρατύνει: „,Den Volks- genossen möge die öffentliche Ge- walt, welche den Staat regiert, ihre Vorrechte sorgfältig wahren." Bergk vermutet φυλάσσοι ταπιτίμι ἀστοῖς. ἔταισι im Gegensatz τα ξένοισι (709) hiers. v. a. πολίταις. Vgl. zu 253. Der Gedanke (Schol. ἀμετακίνητοι εἶεν αὐτοῖς αἱ τιμαί) kennzeichnet den aristokratischen und konservativen Standpunkt des Dichters.

708. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-441

102
103
προμαθίς (für προμαθείς Hermann) ist gebildet wie der Frauenname Πρόμηθις Anth. Pal. XIII 27, 5. Als Fem. steht προ- μηθής Soph. Εl. 1078. — εὐκοινόμητις (nur hier), auf das Gemeinwohl wohl bedacht. Vgl. εὐφιλόπαις Ag. 722. ἂν

709. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-442

104
105
,,Den Fremden mögen sie ( οἱ ἄρχοντες ergänzt sich aus ἀρχά), ehe sie zu den Waffen greifen, in Vertragstreue ohne Blutvergießen rechtlichen Austrag von Streit- sachen gewähren." Vgl. Harpokr. σύμβολα· τὰς συνθήκας, ἃς ἀλλήλαις αἱ πόλεις θέμεναι τάττωσι τοῖς πολίταις ὥστε διδόναι καὶ λαμβάνειν τὰ δίκαια pacta con- venta) und die Ausdrücke αἱ ἀπὸ συμβόλων δίκαι, ἀπὸ συμβόλων δικάζειν, dazu die Bündnisformel Thuk. IV 118 δίκας τε διδόναι ὑμᾶς τε ἡμῖν καὶ ἡμᾶς ὑμῖν κατὰ τὰ πάτρια, τὰ ἀμφίλογα δίκη διαλύοντας ἄνευ πολέμου, Herod. VI 42. Diese Empfehlung vertragstreuen Ver- fahrens gegen andere Volksstämme steht der Verabscheuung blutigen Eroberungskrieges Ag. 463 ff, würdig zur Seite. Kruse erblickt darin eine Anspielung auf die kurz vor 01.80 seitens der Argiver erfolgte Rückgabe des Heiligtums Nemea an die Kleonäer. Doch finden sich ähnliche Gedanken schon Hes. W. u. T. 225 οἳ δὲ δίκας ξείνοισι καὶ ἐνδήμοισι διδοῦσιν ἐθείας καὶ μή τι παρεκβαίνουσι δικαίου, τοῖσι τέθηλε πόλις, λαοὶ δ᾽ ἀνθεῦσιν ἐν αὐτῇ κτέ. von