Line 558

ἄλλοι τʼ ἤδη πάντες ἐρείδουσιν εἰς Ὑπέρβολον,

The verb ἐρείδουσιν, literally 'lean' or 'rely upon', here carries the specific political connotation of 'supporting' or 'aligning with' a political faction or leader, a usage frequent in Old Comedy but requiring attention to the metaphorical shift from physical support to political allegiance. The construction εἰς Ὑπέρβολον (accusative of direction with εἰς) emphasizes the active movement of these citizens toward Hyperbolus as a focal point, reflecting the volatile, personality-driven nature of Athenian demagogy in the late 5th century.

Clouds. Aristophanes. . 2026-09-08.

Current edition Experimental

Commentary (Sanjaya, generated; selected passages) (OCR draft) (English) (Source: pnadelofficial/aristophanes-sanjaya, commit c319590c139e5603e71f0699caa0663d823af8ad. Machine-generated source annotations retained; see Sanjaya import audit for coverage and limitations.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (1)

Νεφέλαι Perseus (Aristophanes. Aristophanis Comoediae, Vol. 1. Hall, F. W. and Geldart, William M., editors. Oxford: Clarendon Press, 1906.) — 510-626 focus

Χορός

ἀλλʼ ἴθι χαίρων τῆς ἀνδρείας
510

οὕνεκα ταύτης.

εὐτυχία γένοιτο τἀνθρώπῳ,

ὅτι προήκων

ἐς βαθὺ τῆς ἡλικίας

νεωτέροις τὴν φύσιν αὑτοῦ
515

πράγμασιν χρωτίζεται

καὶ σοφίαν ἐπασκεῖ.

518

Χορός

ὦ θεώμενοι κατερῶ πρὸς ὑμᾶς ἐλευθέρως

τἀληθῆ νὴ τὸν Διόνυσον τὸν ἐκθρέψαντά με.

οὕτω νικήσαιμί τʼ ἐγὼ καὶ νομιζοίμην σοφός,
520

ὡς ὑμᾶς ἡγούμενος εἶναι θεατὰς δεξιοὺς

καὶ ταύτην σοφώτατʼ ἔχειν τῶν ἐμῶν κωμῳδιῶν,

πρώτους ἠξίωσʼ ἀναγεῦσʼ ὑμᾶς, ἣ παρέσχε μοι

ἔργον πλεῖστον· εἶτʼ ἀνεχώρουν ὑπʼ ἀνδρῶν φορτικῶν

ἡττηθεὶς οὐκ ἄξιος ὤν· ταῦτʼ οὖν ὑμῖν μέμφομαι
525

τοῖς σοφοῖς, ὧν οὕνεκʼ ἐγὼ ταῦτʼ ἐπραγματευόμην.

ἀλλʼ οὐδʼ ὣς ὑμῶν ποθʼ ἑκὼν προδώσω τοὺς δεξιούς.

ἐξ ὅτου γὰρ ἐνθάδʼ ὑπʼ ἀνδρῶν, οἷς ἡδὺ καὶ λέγειν,

ὁ σώφρων τε χὠ καταπύγων ἄριστʼ ἠκουσάτην,

κἀγώ, παρθένος γὰρ ἔτʼ ἦν, κοὐκ ἐξῆν πώ μοι τεκεῖν,
530

ἐξέθηκα, παῖς δʼ ἑτέρα τις λαβοῦσʼ ἀνείλετο,

ὑμεῖς δʼ ἐξεθρέψατε γενναίως κἀπαιδεύσατε·

ἐκ τούτου μοι πιστὰ παρʼ ὑμῖν γνώμης ἔσθʼ ὅρκια.

νῦν οὖν Ἠλέκτραν κατʼ ἐκείνην ἥδʼ ἡ κωμῳδία

ζητοῦσʼ ἦλθʼ, ἤν που ʼπιτύχῃ θεαταῖς οὕτω σοφοῖς·
535

γνώσεται γάρ, ἤνπερ ἴδῃ, τἀδελφοῦ τὸν βόστρυχον.

ὡς δὲ σώφρων ἐστὶ φύσει σκέψασθʼ· ἥτις πρῶτα μὲν

οὐδὲν ἦλθε ῥαψαμένη σκυτίον καθειμένον

ἐρυθρὸν ἐξ ἄκρου παχύ, τοῖς παιδίοις ἵνʼ ᾖ γέλως·

οὐδʼ ἔσκωψε τοὺς φαλακρούς, οὐδὲ κόρδαχʼ εἵλκυσεν,
540

οὐδὲ πρεσβύτης ὁ λέγων τἄπη τῇ βακτηρίᾳ

τύπτει τὸν παρόντʼ ἀφανίζων πονηρὰ σκώμματα,

οὐδʼ εἰσῇξε δᾷδας ἔχουσʼ, οὐδʼ ἰοὺ ἰοὺ βοᾷ,

ἀλλʼ αὑτῇ καὶ τοῖς ἔπεσιν πιστεύουσʼ ἐλήλυθεν.

κἀγὼ μὲν τοιοῦτος ἀνὴρ ὢν ποιητὴς οὐ κομῶ,
545

οὐδʼ ὑμᾶς ζητῶ ʼξαπατᾶν δὶς καὶ τρὶς ταὔτʼ εἰσάγων,

ἀλλʼ ἀεὶ καινὰς ἰδέας ἐσφέρων σοφίζομαι,

οὐδὲν ἀλλήλαισιν ὁμοίας καὶ πάσας δεξιάς·

ὃς μέγιστον ὄντα Κλέωνʼ ἔπαισʼ ἐς τὴν γαστέρα,

κοὐκ ἐτόλμησʼ αὖθις ἐπεμπηδῆσʼ αὐτῷ κειμένῳ.
550

οὗτοι δʼ, ὡς ἅπαξ παρέδωκεν λαβὴν Ὑπέρβολος,

τοῦτον δείλαιον κολετρῶσʼ ἀεὶ καὶ τὴν μητέρα.

Εὔπολις μὲν τὸν Μαρικᾶν πρώτιστον παρείλκυσεν

ἐκστρέψας τοὺς ἡμετέρους Ἱππέας κακὸς κακῶς,

προσθεὶς αὐτῷ γραῦν μεθύσην τοῦ κόρδακος οὕνεχʼ, ἣν
555

Φρύνιχος πάλαι πεποίηχʼ, ἣν τὸ κῆτος ἤσθιεν.

εἶθʼ Ἕρμιππος αὖθις ἐποίησεν εἰς Ὑπέρβολον,

ἄλλοι τʼ ἤδη πάντες ἐρείδουσιν εἰς Ὑπέρβολον,

τὰς εἰκοὺς τῶν ἐγχέλεων τὰς ἐμὰς μιμούμενοι.

ὅστις οὖν τούτοισι γελᾷ, τοῖς ἐμοῖς μὴ χαιρέτω·
560

ἢν δʼ ἐμοὶ καὶ τοῖσιν ἐμοῖς εὐφραίνησθʼ εὑρήμασιν,

ἐς τὰς ὥρας τὰς ἑτέρας εὖ φρονεῖν δοκήσετε.

563

Χορός

ὑψιμέδοντα μὲν θεῶν

Ζῆνα τύραννον ἐς χορὸν

πρῶτα μέγαν κικλήσκω·
565

τόν τε μεγασθενῆ τριαίνης ταμίαν,

γῆς τε καὶ ἁλμυρᾶς θαλάσσης ἄγριον μοχλευτήν·

καὶ μεγαλώνυμον ἡμέτερον πατέρʼ

Αἰθέρα σεμνότατον βιοθρέμμονα πάντων·
570

τόν θʼ ἱππονώμαν, ὃς ὑπερλάμπροις

ἀκτῖσιν κατέχει

γῆς πέδον μέγας ἐν θεοῖς

ἐν θνητοῖσί τε δαίμων.

575

Χορός

ὦ σοφώτατοι θεαταὶ δεῦρο τὸν νοῦν προσέχετε.
575

ἠδικημέναι γὰρ ὑμῖν μεμφόμεσθʼ ἐναντίον·

πλεῖστα γὰρ θεῶν ἁπάντων ὠφελούσαις τὴν πόλιν,

δαιμόνων ἡμῖν μόναις οὐ θύετʼ οὐδὲ σπένδετε,

αἵτινες τηροῦμεν ὑμᾶς. ἢν γὰρ ᾖ τις ἔξοδος

μηδενὶ ξὺν νῷ, τότʼ ἢ βροντῶμεν ἢ ψακάζομεν.
580

εἶτα τὸν θεοῖσιν ἐχθρὸν βυρσοδέψην Παφλαγόνα

ἡνίχʼ ᾑρεῖσθε στρατηγόν, τὰς ὀφρῦς συνήγομεν

κἀποιοῦμεν δεινά, βροντὴ δʼ ἐρράγη διʼ ἀστραπῆς·

ἡ σελήνη δʼ ἐξέλειπε τὰς ὁδούς, ὁ δʼ ἥλιος

τὴν θρυαλλίδʼ εἰς ἑαυτὸν εὐθέως ξυνελκύσας
585

οὐ φανεῖν ἔφασκεν ὑμῖν, εἰ στρατηγήσει Κλέων.

ἀλλʼ ὅμως εἵλεσθε τοῦτον. φασὶ γὰρ δυσβουλίαν

τῇδε τῇ πόλει προσεῖναι, ταῦτα μέντοι τοὺς θεοὺς

ἅττʼ ἂν ὑμεῖς ἐξαμάρτητʼ ἐπὶ τὸ βέλτιον τρέπειν.

ὡς δὲ καὶ τοῦτο ξυνοίσει ῥᾳδίως διδάξομεν·
590

ἢν Κλέωνα τὸν λάρον δώρων ἑλόντες καὶ κλοπῆς

εἶτα φιμώσητε τούτου τῷ ξύλῳ τὸν αὐχένα,

αὖθις ἐς τἀρχαῖον ὑμῖν, εἴ τι κἀξημάρτετε,

ἐπὶ τὸ βέλτιον τὸ πρᾶγμα τῇ πόλει συνοίσεται.

595

Χορός

ἀμφί μοι αὖτε Φοῖβʼ ἄναξ
595

Δήλιε Κυνθίαν ἔχων

ὑψικέρατα πέτραν,

ἥ τʼ Ἐφέσου μάκαιρα πάγχρυσον ἔχεις

οἶκον ἐν ᾧ κόραι σε Λυδῶν μεγάλως σέβουσιν,
600

ἥ τʼ ἐπιχώριος ἡμετέρα θεὸς

αἰγίδος ἡνίοχος πολιοῦχος Ἀθάνα,

Παρνασσίαν θʼ ὃς κατέχων

πέτραν σὺν πεύκαις σελαγεῖ

Βάκχαις Δελφίσιν ἐμπρέπων,
605

κωμαστὴς Διόνυσος.

607

Χορός

ἡνίχʼ ἡμεῖς δεῦρʼ ἀφορμᾶσθαι παρεσκευάσμεθα,

ἡ σελήνη συντυχοῦσʼ ἡμῖν ἐπέστειλεν φράσαι,

πρῶτα μὲν χαίρειν Ἀθηναίοισι καὶ τοῖς ξυμμάχοις·

εἶτα θυμαίνειν ἔφασκε· δεινὰ γὰρ πεπονθέναι
610

ὠφελοῦσʼ ὑμᾶς ἅπαντας οὐ λόγοις ἀλλʼ ἐμφανῶς.

πρῶτα μὲν τοῦ μηνὸς ἐς δᾷδʼ οὐκ ἔλαττον ἢ δραχμήν,

ὥστε καὶ λέγειν ἅπαντας ἐξιόντας ἑσπέρας,

μὴ πρίῃ παῖ δᾷδʼ, ἐπειδὴ φῶς σεληναίας καλόν.

ἄλλα τʼ εὖ δρᾶν φησιν, ὑμᾶς δʼ οὐκ ἄγειν τὰς ἡμέρας
615

οὐδὲν ὀρθῶς, ἀλλʼ ἄνω τε καὶ κάτω κυδοιδοπᾶν·

ὥστʼ ἀπειλεῖν φησιν αὐτῇ τοὺς θεοὺς ἑκάστοτε

ἡνίκʼ ἂν ψευσθῶσι δείπνου κἀπίωσιν οἴκαδε,

τῆς ἑορτῆς μὴ τυχόντες κατὰ λόγον τῶν ἡμερῶν.

κᾆθʼ ὅταν θύειν δέῃ, στρεβλοῦτε καὶ δικάζετε·
620

πολλάκις δʼ ἡμῶν ἀγόντων τῶν θεῶν ἀπαστίαν,

ἡνίκʼ ἂν πενθῶμεν ἢ τὸν Μέμνονʼ ἢ Σαρπηδόνα,

σπένδεθʼ ὑμεῖς καὶ γελᾶτʼ· ἀνθʼ ὧν λαχὼν Ὑπέρβολος

τῆτες ἱερομνημονεῖν, κἄπειθʼ ὑφʼ ἡμῶν τῶν θεῶν

τὸν στέφανον ἀφῃρέθη· μᾶλλον γὰρ οὕτως εἴσεται
625

κατὰ σελήνην ὡς ἄγειν χρὴ τοῦ βίου τὰς ἡμέρας.

Translations (2)

Clouds Perseus (Aristophanes. The Comedies of Aristophanes, Vol. I. Hickie, William James, translator. Bohn: London, 1853.) — 563 focus

Chorus.

I first invoke, to join our choral band, the mighty Jupiter, ruling on high,

the monarch of gods; and the potent master of the trident, the fierce upheaver of earth and briny sea; and our father of great renown,
565

most august Aether, life-supporter of all; and the horse-guider, who fills the plain of the earth with exceeding bright beams, a mighty deity among gods and mortals.
570

English (Sanjaya, generated; selected passages) (OCR draft) Experimental (Source: pnadelofficial/aristophanes-sanjaya, commit c319590c139e5603e71f0699caa0663d823af8ad. Machine-generated source annotations retained; see Sanjaya import audit for coverage and limitations.) — 563 focus

Chorus: of the high-sovereign gods

Chorus: Zeus, tyrant, into the chorus

Chorus: First I call upon a great one;

565

Chorus: and the mighty treasurer of the trident,

Chorus: a savage ploughman of the earth and the salt sea;

Chorus: and our great-named father

Chorus: Most august Aether, nourisher of all life;

570

Chorus: the tenth horse-tamer, who with most shining

Chorus: it holds with rays

Chorus: the great plain of the earth is among the gods.

Chorus: and a god among mortals.

Commentary

Commentary (Sanjaya, generated; selected passages) (OCR draft) (Source: pnadelofficial/aristophanes-sanjaya, commit c319590c139e5603e71f0699caa0663d823af8ad. Machine-generated source annotations retained; see Sanjaya import audit for coverage and limitations.) focus

558. mvp-tlg0019-tlg003-sanjaya-com-eng1-39

Line 558

ἄλλοι τʼ ἤδη πάντες ἐρείδουσιν εἰς Ὑπέρβολον,

Aristophanes Clouds 558

Search the Perseus Catalog for:

Line 558

Current edition Experimental

Commentary

Line 558

Stable identifiers