Ἰοκάστη
κλύουσʼ, ὦ νεάνιδες, γηραιὸν
πόδʼ ἕλκω, τρομερὰν βάσιν· ἰὼ τέκνον,
χρόνῳ σὸν ὄμμα μυρίαις τʼ ἐν ἁμέραις
305
στρύχων τε κυανόχρωτα χαί-
τας πλόκαμον, δέραν σκιάζων ἁμάν.
ἄελπτα κἀδόκητα ματρὸς ὠλέναις.
περιχορεύουσα τέρψιν παλαιᾶν λάβω
ἔρημον πατρῷον ἔλιπες δόμον
φυγὰς ἀποσταλεὶς ὁμαίμου λώβᾳ,
ὅθεν ἐμάν τε λευκόχροα κείρομαι
δακρυόεσσʼ ἀνεῖσα πένθει κόμαν,
ἄπεπλος φαρέων λευκῶν,
ὦ τέκνον,
δυσόρφναια δʼ ἀμφὶ τρύχη τάδε
325
327
ὁ δʼ ἐν δόμοισι πρέσβυς ὀμματοστερὴς
ἀπήνας ὁμοπτέρου τᾶς ἀπο-
πόθον ἀμφιδάκρυτον ἀεὶ κατ-
330
σὺν ἀλαλαῖσι δʼ αἰὲν αἰαγμάτων
335
σὲ δʼ, ὦ τέκνον,
καὶ γάμοισι δὴ
κλύω ζυγέντα παιδοποιὸν ἁδονὰν
ξένον τε κῆδος ἀμφέπειν,
340
ἐγὼ δʼ οὔτε σοι πυρὸς ἀνῆψα φῶς
ὡς πρέπει ματέρι μακαρίᾳ·
ἀνυμέναια δʼ Ἰσμηνὸς ἐκηδεύθη
λουτροφόρου χλιδᾶς, ἀνὰ δὲ Θηβαίαν
πόλιν ἐσιγάθη σᾶς ἔσοδοι νύμφας.
ὄλοιτο, τάδʼ εἴτε σίδαρος
350
εἴτʼ ἔρις εἴτε πατὴρ ὁ σὸς αἴτιος,
εἴτε τὸ δαιμόνιον κατεκώμασε
πρὸς ἐμὲ γὰρ κακῶν ἔμολε τῶνδʼ ἄχη.
Πολυνείκης
μῆτερ, φρονῶν εὖ κοὐ φρονῶν ἀφικόμην
ἐχθροὺς ἐς ἄνδρας· ἀλλʼ ἀναγκαίως ἔχει
πατρίδος ἐρᾶν ἅπαντας· ὃς δʼ ἄλλως λέγει,
λόγοισι χαίρει τὸν δὲ νοῦν ἐκεῖσʼ ἔχει.
360
οὕτω δʼ ἐτάρβουν ἐς φόβον τʼ ἀφικόμην,
μή τις δόλος με πρὸς κασιγνήτου κτάνῃ,
ὥστε ξιφήρη χεῖρʼ ἔχων διʼ ἄστεως
κυκλῶν πρόσωπον ἦλθον. ἓν δέ μʼ ὠφελεῖ,
σπονδαί τε καὶ σὴ πίστις, ἥ μʼ ἐσήγαγε
365
τείχη πατρῷα· πολύδακρυς δʼ ἀφικόμην,
χρόνιος ἰδὼν μέλαθρα καὶ βωμοὺς θεῶν
γυμνάσιά θʼ οἷσιν ἐνετράφην Δίρκης θʼ ὕδωρ·
ὧν οὐ δικαίως ἀπελαθεὶς ξένην πόλιν
ναίω, διʼ ὄσσων νᾶμʼ ἔχων δακρύρροον.
370
ἀλλʼ ἐκ γὰρ ἄλγους ἄλγος αὖ σὲ δέρκομαι
κάρα ξυρῆκες καὶ πέπλους μελαγχίμους
ἔχουσαν, οἴμοι τῶν ἐμῶν ἐγὼ κακῶν.
ὡς δεινὸν ἔχθρα, μῆτερ, οἰκείων φίλων
καὶ δυσλύτους ἔχουσα τὰς διαλλαγάς.
375
τί γὰρ πατήρ μοι πρέσβυς ἐν δόμοισι δρᾷ,
σκότον δεδορκώς; τί δὲ κασίγνηται δύο;
ἦ που στένουσι τλήμονες φυγὰς ἐμάς;
Πολυνείκης
δισσοῖς Ἄδραστος ὤμοσεν γαμβροῖς τόδε,
Τυδεῖ τε κἀμοί· σύγγαμος γάρ ἐστʼ ἐμός·
ἄμφω κατάξειν ἐς πάτραν, πρόσθεν δʼ ἐμέ.
πολλοὶ δὲ Δαναῶν καὶ Μυκηναίων ἄκροι
430
πάρεισι, λυπρὰν χάριν, ἀναγκαίαν δʼ, ἐμοὶ
διδόντες· ἐπὶ γὰρ τὴν ἐμὴν στρατεύομαι
πόλιν. θεοὺς δʼ ἐπώμοσʼ ὡς ἀκουσίως
τοῖς φιλτάτοις ἑκοῦσιν ἠράμην δόρυ.
ἀλλʼ ἐς σὲ τείνει τῶνδε διάλυσις κακῶν,
435
μῆτερ, διαλλάξασαν ὁμογενεῖς φίλους
παῦσαι πόνων με καὶ σὲ καὶ πᾶσαν πόλιν.
πάλαι μὲν οὖν ὑμνηθέν, ἀλλʼ ὅμως ἐρῶ·
τὰ χρήματʼ ἀνθρώποισι τιμιώτατα,
δύναμίν τε πλείστην τῶν ἐν ἀνθρώποις ἔχει.
440
ἁγὼ μεθήκω δεῦρο μυρίαν ἄγων
λόγχην· πένης γὰρ οὐδὲν εὐγενὴς ἀνήρ.
Ἰοκάστη
ἐπίσχες· οὔτοι τὸ ταχὺ τὴν δίκην ἔχει,
βραδεῖς δὲ μῦθοι πλεῖστον ἀνύουσιν σοφόν.
σχάσον δὲ δεινὸν ὄμμα καὶ θυμοῦ πνοάς·
οὐ γὰρ τὸ λαιμότμητον εἰσορᾷς κάρα
455
Γοργόνος, ἀδελφὸν δʼ εἰσορᾷς ἥκοντα σόν.
σύ τʼ αὖ πρόσωπον πρὸς κασίγνητον στρέφε,
Πολύνεικες· ἐς γὰρ ταὐτὸν ὄμμασιν βλέπων
λέξεις τʼ ἄμεινον τοῦδέ τʼ ἐνδέξῃ λόγους.
παραινέσαι δὲ σφῷν τι βούλομαι σοφόν·
460
ὅταν φίλος τις ἀνδρὶ θυμωθεὶς φίλῳ
ἐς ἓν συνελθὼν ὄμματʼ ὄμμασιν διδῷ,
ἐφʼ οἷσιν ἥκει, ταῦτα χρὴ μόνον σκοπεῖν,
κακῶν δὲ τῶν πρὶν μηδενὸς μνείαν ἔχειν.
λόγος μὲν οὖν σὸς πρόσθε, Πολύνεικες τέκνον·
465
σὺ γὰρ στράτευμα Δαναϊδῶν ἥκεις ἄγων,
ἄδικα πεπονθώς, ὡς σὺ φῄς· κριτὴς δέ τις
θεῶν γένοιτο καὶ διαλλακτὴς κακῶν.
Πολυνείκης
ἁπλοῦς ὁ μῦθος τῆς ἀληθείας ἔφυ,
κοὐ ποικίλων δεῖ τἄνδιχʼ ἑρμηνευμάτων·
470
ἔχει γὰρ αὐτὰ καιρόν· ὁ δʼ ἄδικος λόγος
νοσῶν ἐν αὑτῷ φαρμάκων δεῖται σοφῶν.
ἐγὼ δὲ πατρὸς δωμάτων προυσκεψάμην
τοὐμόν τε καὶ τοῦδʼ, ἐκφυγεῖν χρῄζων ἀρὰς
ἃς Οἰδίπους ἐφθέγξατʼ εἰς ἡμᾶς ποτε,
475
ἐξῆλθον ἔξω τῆσδʼ ἑκὼν αὐτὸς χθονός,
δοὺς τῷδʼ ἀνάσσειν πατρίδος ἐνιαυτοῦ κύκλον,
ὥστʼ αὐτὸς ἄρχειν αὖθις ἀνὰ μέρος λαβὼν
καὶ μὴ διʼ ἔχθρας τῷδε καὶ φθόνου μολὼν
κακόν τι δρᾶσαι καὶ παθεῖν, ἃ γίγνεται.
480
ὃ δʼ αἰνέσας ταῦθʼ ὁρκίους τε δοὺς θεούς,
ἔδρασεν οὐδὲν ὧν ὑπέσχετʼ, ἀλλʼ ἔχει
τυραννίδʼ αὐτὸς καὶ δόμων ἐμῶν μέρος.
καὶ νῦν ἕτοιμός εἰμι τἀμαυτοῦ λαβὼν
στρατὸν μὲν ἔξω τῆσδʼ ἀποστεῖλαι χθονός,
485
οἰκεῖν δὲ τὸν ἐμὸν οἶκον ἀνὰ μέρος λαβὼν
καὶ τῷδʼ ἀφεῖναι τὸν ἴσον αὖθις
αὖ χρόνον,
καὶ μήτε πορθεῖν πατρίδα μήτε προσφέρειν
πύργοισι πηκτῶν κλιμάκων προσαμβάσεις,
ἃ μὴ κυρήσας τῆς δίκης πειράσομαι
490
δρᾶν. μάρτυρας δὲ τῶνδε δαίμονας καλῶ,
ὡς πάντα πράσσων σὺν δίκῃ, δίκης ἄτερ
ἀποστεροῦμαι πατρίδος ἀνοσιώτατα.
ταῦτʼ αὔθʼ ἕκαστα, μῆτερ, οὐχὶ περιπλοκὰς
λόγων ἀθροίσας εἶπον, ἀλλὰ καὶ σοφοῖς
495
καὶ τοῖσι φαύλοις ἔνδιχʼ, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ.
Ἐτεοκλῆς
εἰ πᾶσι ταὐτὸν καλὸν ἔφυ σοφόν θʼ ἅμα,
οὐκ ἦν ἂν ἀμφίλεκτος ἀνθρώποις ἔρις·
500
νῦν δʼ οὔθʼ ὅμοιον οὐδὲν οὔτʼ ἴσον βροτοῖς,
πλὴν ὀνόμασαι· τὸ δʼ ἔργον οὐκ ἔστιν τόδε.
ἐγὼ γὰρ οὐδέν, μῆτερ, ἀποκρύψας ἐρῶ·
ἄστρων ἂν ἔλθοιμʼ ἡλίου πρὸς ἀντολὰς
καὶ γῆς ἔνερθεν, δυνατὸς ὢν δρᾶσαι τάδε,
505
τὴν θεῶν μεγίστην ὥστʼ ἔχειν Τυραννίδα.
τοῦτʼ οὖν τὸ χρηστόν, μῆτερ, οὐχὶ βούλομαι
ἄλλῳ παρεῖναι μᾶλλον ἢ σῴζειν ἐμοί·
ἀνανδρία γάρ, τὸ πλέον ὅστις ἀπολέσας
τοὔλασσον ἔλαβε. πρὸς δὲ τοῖσδʼ αἰσχύνομαι,
510
ἐλθόντα σὺν ὅπλοις τόνδε καὶ πορθοῦντα γῆν
τυχεῖν ἃ χρῄζει· ταῖς γὰρ ἂν Θήβαις τόδε
γένοιτʼ ὄνειδος, εἰ Μυκηναίου δορὸς
φόβῳ παρείην σκῆπτρα τἀμὰ τῷδʼ ἔχειν.
χρῆν δʼ αὐτὸν οὐχ ὅπλοισι τὰς διαλλαγάς,
515
μῆτερ, ποιεῖσθαι· πᾶν γὰρ ἐξαιρεῖ λόγος
ὃ καὶ σίδηρος πολεμίων δράσειεν ἄν.
ἀλλʼ, εἰ μὲν ἄλλως τήνδε γῆν οἰκεῖν θέλει,
ἔξεστʼ· ἐκεῖνο δʼ οὐχ ἑκὼν μεθήσομαι.
ἄρχειν παρόν μοι, τῷδε δουλεύσω ποτέ;
520
πρὸς ταῦτʼ ἴτω μὲν πῦρ, ἴτω δὲ φάσγανα,
ζεύγνυσθε δʼ ἵππους, πεδία πίμπλαθʼ ἁρμάτων,
ὡς οὐ παρήσω τῷδʼ ἐμὴν τυραννίδα.
εἴπερ γὰρ ἀδικεῖν χρή, τυραννίδος πέρι
κάλλιστον ἀδικεῖν, τἄλλα δʼ εὐσεβεῖν χρεών.
525
Ἰοκάστη
ὦ τέκνον, οὐχ ἅπαντα τῷ γήρᾳ κακά,
Ἐτεόκλεες, πρόσεστιν· ἀλλʼ ἡμπειρία
ἔχει τι λέξαι τῶν νέων σοφώτερον.
530
τί τῆς κακίστης δαιμόνων ἐφίεσαι
Φιλοτιμίας, παῖ; μὴ σύ γʼ· ἄδικος ἡ θεός·
πολλοὺς δʼ ἐς οἴκους καὶ πόλεις εὐδαίμονας
ἐσῆλθε κἀξῆλθʼ ἐπʼ ὀλέθρῳ τῶν χρωμένων·
ἐφʼ ᾗ σὺ μαίνῃ. κεῖνο κάλλιον, τέκνον,
535
Ἰσότητα τιμᾶν, ἣ φίλους ἀεὶ φίλοις
πόλεις τε πόλεσι συμμάχους τε συμμάχοις
συνδεῖ· τὸ γὰρ ἴσον μόνιμον ἀνθρώποις ἔφυ,
τῷ πλέονι δʼ αἰεὶ πολέμιον καθίσταται
τοὔλασσον ἐχθρᾶς θʼ ἡμέρας κατάρχεται.
540
καὶ γὰρ μέτρʼ ἀνθρώποισι καὶ μέρη σταθμῶν
Ἰσότης ἔταξε κἀριθμὸν διώρισε,
νυκτός τʼ ἀφεγγὲς βλέφαρον ἡλίου τε φῶς
ἴσον βαδίζει τὸν ἐνιαύσιον κύκλον,
κοὐδέτερον αὐτῶν φθόνον ἔχει νικώμενον.
545
εἶθʼ ἥλιος μὲν νύξ τε δουλεύει βροτοῖς
σὺ δʼ οὐκ ἀνέξῃ δωμάτων ἔχων ἴσον
καὶ τῷδε νεῖμαι; κᾆτα ποῦ ʼστιν ἡ δίκη;
549
τί τὴν τυραννίδʼ, ἀδικίαν εὐδαίμονα,
τιμᾷς ὑπέρφευ καὶ μέγʼ ἥγησαι τόδε;
550
περιβλέπεσθαι τίμιον; κενὸν μὲν οὖν.
ἢ πολλὰ μοχθεῖν πόλλʼ ἔχων ἐν δώμασι
βούλῃ; τί δʼ ἔστι τὸ πλέον; ὄνομʼ ἔχει μόνον·
ἐπεὶ τά γʼ ἀρκοῦνθʼ ἱκανὰ τοῖς γε σώφροσιν.
οὔτοι τὰ χρήματʼ ἴδια κέκτηνται βροτοί,
555
τὰ τῶν θεῶν δʼ ἔχοντες ἐπιμελούμεθα·
ὅταν δὲ χρῄζωσʼ, αὔτʼ ἀφαιροῦνται πάλιν.
ὁ δʼ ὄλβος οὐ βέβαιος, ἀλλʼ ἐφήμερος.
ἄγʼ, ἤν σʼ ἔρωμαι δύο λόγω προθεῖσʼ ἅμα,
πότερα τυραννεῖν ἢ πόλιν σῷσαι θέλεις,
560
ἐρεῖς τυραννεῖν; ἢν δὲ νικήσῃ σʼ ὅδε;
Ἀργεῖά τʼ ἔγχη δόρυ τὸ Καδμείων ἕλῃ,
ὄψῃ δαμασθὲν ἄστυ Θηβαῖον τόδε,
ὄψῃ δὲ πολλὰς αἰχμαλωτίδας κόρας
βίᾳ πρὸς ἀνδρῶν πολεμίων πορθουμένας.
565
ὀδυνηρὸς ἆρʼ ὁ πλοῦτος, ὃν ζητεῖς ἔχειν,
γενήσεται Θήβαισι, φιλότιμος δὲ σύ.
σοὶ μὲν τάδʼ αὐδῶ. σοὶ δέ, Πολύνεικες, λέγω·
ἀμαθεῖς Ἄδραστος χάριτας ἔς σʼ ἀνήψατο,
ἀσύνετα δʼ ἦλθες καὶ σὺ πορθήσων πόλιν.
570
φέρʼ, ἢν ἕλῃς γῆν τήνδʼ — ὃ μὴ τύχοι ποτέ —
πρὸς θεῶν, τρόπαια πῶς ἀναστήσεις Διί;
πῶς δʼ αὖ κατάρξῃ θυμάτων, ἑλὼν πάτραν,
καὶ σκῦλα γράψεις πῶς ἐπʼ Ἰνάχου ῥοαῖς;
Θήβας πυρώσας τάσδε Πολυνείκης θεοῖς
575
ἀσπίδας ἔθηκε; μήποτʼ, ὦ τέκνον, κλέος
τοιόνδε σοι γένοιθʼ ὑφʼ Ἑλλήνων λαβεῖν.
ἢν δʼ αὖ κρατηθῇς καὶ τὰ τοῦδʼ ὑπερδράμῃ,
πῶς Ἄργος ἥξεις μυρίους λιπὼν νεκρούς;
ἐρεῖ δὲ δή τις· ὦ κακὰ μνηστεύματα
580
Ἄδραστε προσθείς, διὰ μιᾶς νύμφης γάμον
ἀπωλόμεσθα. δύο κακὼ σπεύδεις, τέκνον,
κείνων στέρεσθαι τῶνδέ τʼ ἐν μέσῳ πεσεῖν.
μέθετον τὸ λίαν, μέθετον· ἀμαθία δυοῖν,
ἐς ταὔθʼ ὅταν μόλητον, ἔχθιστον κακόν.
585