Euripides, Heracleidae, ed. Gilbert Murray, 630-747

Search the Perseus Catalog for:

View: By Card

← Previous Next →

Θεράπων

ὦ τέκνα, χαίρετʼ· Ἰόλεως δὲ ποῦ γέρων;
630

μήτηρ τε πατρὸς τῆσδʼ ἕδρας ἀποστατεῖ;

Ἰόλαος

πάρεσμεν, οἵα δή γʼ ἐμοῦ παρουσία.

Θεράπων

τί χρῆμα κεῖσαι καὶ κατηφὲς ὄμμʼ ἔχεις;

Ἰόλαος

φροντίς τις ἦλθʼ οἰκεῖος, ᾗ συνειχόμην.

Θεράπων

ἔπαιρέ νυν σεαυτόν, ὄρθωσον κάρα.
635

Ἰόλαος

γέροντές ἐσμεν κοὐδαμῶς ἐρρώμεθα.

Θεράπων

ἥκω γε μέντοι χάρμα σοι φέρων μέγα.

Ἰόλαος

τίς δʼ εἶ σύ; ποῦ σοι συντυχὼν ἀμνημονῶ;

Θεράπων

Ὕλλου πενέστης· οὔ με γιγνώσκεις ὁρῶν;

Ἰόλαος

ὦ φίλταθʼ, ἥκεις ἆρα σωτὴρ νῷν βλάβης;
640

Θεράπων

μάλιστα· καὶ πρός γʼ εὐτυχεῖς τὰ νῦν τάδε.

Ἰόλαος

ὦ μῆτερ ἐσθλοῦ παιδός, Ἀλκμήνην λέγω,

ἔξελθʼ, ἄκουσον τοῦδε φιλτάτους λόγους.

πάλαι γὰρ ὠδίνουσα τῶν ἀφιγμένων

ψυχὴν ἐτήκου νόστος εἰ γενήσεται.
645

Ἀλκμήνη

τί χρῆμʼ ἀϋτῆς πᾶν τόδʼ ἐπλήσθη στέγος

Ἰόλαε; μῶν τίς σʼ αὖ βιάζεται παρὼν

κῆρυξ ἀπʼ Ἄργους; ἀσθενὴς μὲν ἥ γʼ ἐμὴ

ῥώμη, τοσόνδε δʼ εἰδέναι σʼ ἐχρῆν, ξένε,

οὐκ ἔστʼ ἄγειν σε τούσδʼ ἐμοῦ ζώσης ποτέ.
650

ἦ τἄρ’ ἐκείνου μὴ νομιζοίμην ἐγὼ

μήτηρ ἔτʼ· εἰ δὲ τῶνδε προσθίξῃ χερί,

δυοῖν γερόντοιν οὐ καλῶς ἀγωνιῇ.

Ἰόλαος

θάρσει, γεραιά, μὴ τρέσῃς· οὐκ Ἀργόθεν

κῆρυξ ἀφῖκται πολεμίους λόγους ἔχων.
655

Ἀλκμήνη

τί γὰρ βοὴν ἔστησας ἄγγελον φόβου;

Ἰόλαος

σέ, πρόσθε ναοῦ τοῦδʼ ὅπως βαίης πέλας.

Ἀλκμήνη

οὐκ ἴσμεν ἡμεῖς ταῦτα· τίς γάρ ἐσθʼ ὅδε;

Ἰόλαος

ἥκοντα παῖδα παιδὸς ἀγγέλλει σέθεν.

660

Ἀλκμήνη

ὦ χαῖρε καὶ σὺ τοῖσδε τοῖς ἀγγέλμασιν.
660

ἀτὰρ τί χώρᾳ τῇδε προσβαλὼν πόδα

ποῦ νῦν ἄπεστι; τίς νιν εἶργε συμφορὰ

σὺν σοὶ φανέντα δεῦρʼ ἐμὴν τέρψαι φρένα;

Θεράπων

στρατὸν καθίζει τάσσεταί θʼ ὃν ἦλθʼ ἔχων.

Ἀλκμήνη

τοῦδʼ οὐκέθʼ ἡμῖν τοῦ λόγου μέτεστι δή.
665

Ἰόλαος

μέτεστιν· ἡμῶν δʼ ἔργον ἱστορεῖν τάδε.

Θεράπων

τί δῆτα βούλῃ τῶν πεπραγμένων μαθεῖν;

Ἰόλαος

πόσον τι πλῆθος συμμάχων πάρεστʼ ἔχων;

Θεράπων

πολλούς· ἀριθμὸν δʼ ἄλλον οὐκ ἔχω φράσαι.

Ἰόλαος

ἴσασιν, οἶμαι, ταῦτʼ· Ἀθηναίων πρόμοι;
670

Θεράπων

ἴσασι· καὶ δὴ λαιὸν ἕστηκεν κέρας.

Ἰόλαος

ἤδη γὰρ ὡς ἐς ἔργον ὥπλισται στρατός;

Θεράπων

καὶ δὴ παρῆκται σφάγια τάξεων ἑκάς.

Ἰόλαος

πόσον τι δʼ ἔστʼ ἄπωθεν Ἀργεῖον δόρυ;

Θεράπων

ὥστʼ ἐξορᾶσθαι τὸν στρατηγὸν ἐμφανῶς.
675

Ἰόλαος

τί δρῶντα; μῶν τάσσοντα πολεμίων στίχας;

Θεράπων

ᾐκάζομεν ταῦτʼ· οὐ γὰρ ἐξηκούομεν.

ἀλλʼ εἶμ’· ἐρήμους δεσπότας τοὐμὸν μέρος

οὐκ ἂν θέλοιμι πολεμίοισι συμβαλεῖν.

Ἰόλαος

κἄγωγε σὺν σοί· ταὐτὰ γὰρ φροντίζομεν,
680

φίλοις παρόντες, ὡς ἔοιγμεν, ὠφελεῖν.

Θεράπων

ἥκιστα πρὸς σοῦ μῶρον ἦν εἰπεῖν ἔπος.

Ἰόλαος

καὶ μὴ μετασχεῖν γʼ ἀλκίμου μάχης φίλοις.

Θεράπων

οὐκ ἔστʼ ἐν ὄψει τραῦμα μὴ δρώσης χερός.

Ἰόλαος

τί δʼ; οὐ σθένοιμι κἂν ἐγὼ δι’ ἀσπίδος;
685

Θεράπων

σθένοις ἄν, ἀλλὰ πρόσθεν αὐτὸς ἂν πέσοις.

Ἰόλαος

οὐδεὶς ἔμʼ ἐχθρῶν προσβλέπων ἀνέξεται.

Θεράπων

οὐκ ἔστιν, ὦ τᾶν, ἥ ποτʼ ἦν ῥώμη σέθεν.

Ἰόλαος

ἀλλʼ οὖν μαχοῦνται γʼ ἀριθμὸν οὐκ ἐλάσσοσι.

Θεράπων

σμικρὸν τὸ σὸν σήκωμα προστίθης φίλοις.
690

Ἰόλαος

μή τοί μʼ ἔρυκε δρᾶν παρεσκευασμένον.

Θεράπων

δρᾶν μὲν σύ γʼ οὐχ οἷός τε, βούλεσθαι δʼ ἴσως.

Ἰόλαος

ὡς μὴ μενοῦντα τἄλλα σοι λέγειν πάρα.

Θεράπων

πῶς οὖν ὁπλίταις τευχέων ἄτερ φανῇ;

Ἰόλαος

ἔστʼ ἐν δόμοισιν ἔνδον αἰχμάλωθʼ ὅπλα,
695

τοῖς δʼ οὖσι χρησόμεσθα· κἀποδώσομεν

ζῶντες, θανόντας δʼ οὐκ ἀπαιτήσει θεός.

ἀλλʼ εἴσιθʼ εἴσω κἀπὸ πασσάλων ἑλὼν

ἔνεγχ’ ὁπλίτην κόσμον ὡς τάχιστά μοι.

αἰσχρὸν γὰρ οἰκούρημα γίγνεται τόδε,
700

τοὺς μὲν μάχεσθαι, τοὺς δὲ δειλίᾳ μένειν.

702

Χορός

λῆμα μὲν οὔπω στόρνυσι χρόνος

τὸ σόν, ἀλλʼ ἡβᾷ, σῶμα δὲ φροῦδον.

τί πονεῖς ἄλλως ἃ σὲ μὲν βλάψει,

σμικρὰ δʼ ὀνήσει πόλιν ἡμετέραν;
705

χρὴ γνωσιμαχεῖν τὴν ἡλικίαν,

τὰ δʼ ἀμήχανʼ ἐᾶν· οὐκ ἔστιν ὅπως

ἥβην κτήσῃ πάλιν αὖθις.

709

Ἀλκμήνη

τί χρῆμα μέλλεις σῶν φρενῶν οὐκ ἔνδον ὢν

λιπεῖν μʼ ἔρημον σὺν τέκνοις ἐμοῖς;
710

Ἰόλαος

ἀνδρῶν γὰρ ἀλκή· σοὶ δὲ χρῆν τούτων μέλειν.

Ἀλκμήνη

τί δʼ; ἢν θάνῃς σύ, πῶς ἐγὼ σωθήσομαι;

Ἰόλαος

παιδὸς μελήσει παισὶ τοῖς λελειμμένοις.

Ἀλκμήνη

ἢν δʼ οὖν, ὃ μὴ γένοιτο, χρήσωνται τύχῃ;

Ἰόλαος

οἵδ’ οὐ προδώσουσίν σε, μὴ τρέσῃς, ξένοι.
715

Ἀλκμήνη

τοσόνδε γάρ τοι θάρσος, οὐδὲν ἄλλʼ ἔχω.

Ἰόλαος

καὶ Ζηνὶ τῶν σῶν, οἶδʼ ἐγώ, μέλει πόνων.

Ἀλκμήνη

φεῦ·

Ζεὺς ἐξ ἐμοῦ μὲν οὐκ ἀκούσεται κακῶς·

εἰ δʼ ἐστὶν ὅσιος αὐτὸς οἶδεν εἰς ἐμέ.

Θεράπων

ὅπλων μὲν ἤδη τήνδʼ ὁρᾷς παντευχίαν,
720

φθάνοις δʼ ἂν οὐκ ἂν τοῖσδε συγκρύπτων δέμας·

ὡς ἐγγὺς ἁγών, καὶ μάλιστʼ Ἄρης στυγεῖ

μέλλοντας· εἰ δὲ τευχέων φοβῇ βάρος,

νῦν μὲν πορεύου γυμνός, ἐν δὲ τάξεσιν

κόσμῳ πυκάζου τῷδʼ· ἐγὼ δʼ οἴσω τέως.
725

Ἰόλαος

καλῶς ἔλεξας· ἀλλʼ ἐμοὶ πρόχειρʼ ἔχων

τεύχη κόμιζε, χειρὶ δʼ ἔνθες ὀξύην,

λαιόν τʼ ἔπαιρε πῆχυν, εὐθύνων πόδα.

Θεράπων

ἦ παιδαγωγεῖν γὰρ τὸν ὁπλίτην χρεών;

Ἰόλαος

ὄρνιθος οὕνεκʼ ἀσφαλῶς πορευτέον.
730

Θεράπων

εἴθʼ ἦσθα δυνατὸς δρᾶν ὅσον πρόθυμος εἶ.

Ἰόλαος

ἔπειγε· λειφθεὶς δεινὰ πείσομαι μάχης.

Θεράπων

σύ τοι βραδύνεις, οὐκ ἐγὼ δοκῶ τι δρᾶν.

Ἰόλαος

οὔκουν ὁρᾷς μου κῶλον ὡς ἐπείγεται;

Θεράπων

ὁρῶ δοκοῦντα μᾶλλον ἢ σπεύδοντά σε.
735

Ἰόλαος

οὐ ταῦτα λέξεις, ἡνίκʼ ἂν λεύσσῃς μʼ ἐκεῖ.

Θεράπων

τί δρῶντα; βουλοίμην δʼ ἂν εὐτυχοῦντά γε.

Ἰόλαος

διʼ ἀσπίδος θείνοντα πολεμίων τινά.

Θεράπων

εἰ δή ποθʼ ἥξομέν γε· τοῦτο γὰρ φόβος.

Ἰόλαος

φεῦ·
740

εἴθʼ, ὦ βραχίων, οἷον ἡβήσαντά σε

μεμνήμεθʼ ἡμεῖς, ἡνίκα ξὺν Ἡρακλεῖ

Σπάρτην ἐπόρθεις, σύμμαχος γένοιό μοι

τοιοῦτος· οἵαν ἂν τροπὴν Εὐρυσθέως

θείμην· ἐπεί τοι καὶ κακὸς μένειν δόρυ.

ἔστιν δʼ ἐν ὄλβῳ καὶ τόδʼ οὐκ ὀρθῶς ἔχον,
745

εὐψυχίας δόκησις· οἰόμεσθα γὰρ

τὸν εὐτυχοῦντα πάντʼ ἐπίστασθαι καλῶς.

Heracleidae. Euripides. ed. Gilbert Murray. Oxford. 1902.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Tufts University.

Current edition Perseus

Ἡρακλεῖδαι (Greek) (Euripides. Euripidis Fabulae, Vol. I. Murray, Gilbert, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.)

Translations (3)

Heracleidae Perseus (Euripides. The Plays of Euripides, Vol. I. Coleridge, Edward P., translator. London: George Bell and Sons, 1906.) — 630-745 focus

Servant (of Hyllus)

All hail, ye children! Where is aged Iolaus? where the mother of your sire, absent from their place at this altar?
630

Iolaus

Here am I, so far as I can be present at all.

Servant (of Hyllus)

Why dost thou lie there? Why that downcast look?

Iolaus

There is come a sorrow on my house, whereby I am distressed.

Servant (of Hyllus)

Arise, lift up thy head.
635

Iolaus

I am old, and all my strength is gone.

Servant (of Hyllus)

But I come with tidings of great joy for thee.

Iolaus

Who art thou? Where have I met thee? I have no remembrance.

Servant (of Hyllus)

I am a vassal of Hyllus; dost not recognize me now?

Iolaus

Best of friends, art thou come to save us twain from hurt?
640

Servant (of Hyllus)

Assuredly; and moreover thou art lucky in the present case.

Iolaus

Alcmena, mother of a noble son, to thee I call! come forth, hear this welcome news. For long has anguish caused thee inwardly to waste, wondering if those,

who now are here, would ever come.
645

Alcmena

What means that shout, that echoes throughout the house? Hath there come yet a herald from Argos, O Iolaus, and is he treating thee with violence? Feeble is any strength of mine; yet thus much let me tell thee, stranger,

never, whilst I live, shalt thou drag them hence. Shouldst thou succeed, no more let me be thought the mother of that hero. And if thou lay a finger on them, thou wilt struggle to thy shame with two aged foes.
650

Iolaus

Courage, aged dame, fear not; not from Argos

is a herald come, with hostile messages.
655

Alcmena

Why then didst raise a cry, fear’s harbinger?

Iolaus

I called thee to come to me in front of this temple.

Alcmena

I know not what it means; who is this?

Iolaus

A messenger who says thy grandson cometh hither.

660

Alcmena

All hail to thee for these thy tidings! But why is he not here, where is he? if in this land he hath set foot. What hath happened to keep him from coming hither with thee, to cheer my heart?
660

Servant (of Hyllus)

He is posting the army he brought with him, and seeing it marshalled.

Alcmena

Then have I no concern herein.
665

Iolaus

Yes, thou hast; though it is my business to inquire into these matters.

Servant (of Hyllus)

What then wouldst thou learn of these events?

Iolaus

About how many allies has he with him?

Servant (of Hyllus)

A numerous force; I cannot otherwise describe the number.

Iolaus

The leaders of the Athenians know this, I suppose?
670

Servant (of Hyllus)

They do; already is their left wing set in array.

Iolaus

Is then the host already armed for battle?

Servant (of Hyllus)

Yea, and already are the victims brought¹ near² the ranks.

Iolaus

About what distance is the Argive host from us?

Servant (of Hyllus)

Near enough for their general to be plainly seen.
675

Iolaus

What is he about? marshalling the enemy’s line?

Servant (of Hyllus)

So we guessed; we could not hear exactly. But I must go, for I would not that my master should engage the foe without me, if I can help it.

Iolaus

I also will go with thee; for I like thee am minded, so it seems, to be there and help my friends.
680

Servant (of Hyllus)

It least of all becomes thee thus to utter words of folly.

Iolaus

Far less to shrink from sharing with my friends the stubborn fight.

Servant (of Hyllus)

Mere looks can wound no one, if the arm do naught.

Iolaus

Why, cannot I smite even through their shields?
685

Servant (of Hyllus)

Smite perhaps, more likely be smitten thyself.

Iolaus

No foe will dare to meet me face to face.

Servant (of Hyllus)

Friend, the strength, that erst was thine, is thine no more,

Iolaus

Well, at any rate, I will fight with as many as ever I did.

Servant (of Hyllus)

Small the weight thou canst throw into the balance for thy friends.
690

Iolaus

Detain me not, when I have girded myself for action.

Servant (of Hyllus)

The power to act is thine no more, the will maybe is there.

Iolaus

Stay here I will not, say what else³ thou wilt

Servant (of Hyllus)

How shalt thou show thyself before the troops unarmed?

Iolaus

There be captured arms within this shrine; these will I use, and, if I live, restore; and, if I am slain, the god will not demand them of me back. Go thou within, and from its peg take down a suit of armour and forthwith bring it to me.
695

To linger thus at home is infamous, while some go fight, and others out of cowardice remain behind. [Exit Servant.
700

702

Chorus

Not yet hath time laid low thy spirit, ’tis young as ever; but thy body’s strength is gone. Why toil to no purpose?

’Twill do thee hurt and benefit our city little. At thy age thou shouldst confess thy error and let impossibilities alone. Thou canst in no way get thy vigour back again.
705

709

Alcmena

What means this mad resolve

to leave me with my children undefended here?
710

Iolaus

Men must fight; and thou must look to them.

Alcmena

And what if thou art slain? what safety shall I find?

Iolaus

Thy son’s surviving children will care for thee.

Alcmena

Suppose they meet with some reverse? which Heaven forefend!

Iolaus

These strangers will not give thee up, fear not.
715

Alcmena

They are my last and only hope, I have no other.

Iolaus

Zeus too, I feel sure, cares for thy sufferings.

Alcmena

Ah! of Zeus will I never speak ill, but himself doth know, whether he is just to me.

Servant (of Hyllus)

Lo! here thou seest a full coat of mail; make haste to case thyself therein; for the strife is nigh, and bitterly doth Ares loathe loiterers; but if thou fear the weight of the armour, go for the present without it, and in the ranks
720

do on this gear; meantime will I carry it.
725

Iolaus

Well said! keep the harness ready to my hand, put a spear within my grasp, and support me on the left side, guiding my steps.

Servant (of Hyllus)

Am I to lead this warrior like a child?

Iolaus

To save the omen, we must go without stumbling.
730

Servant (of Hyllus)

Would thy power to act were equal to thy zeal!

Iolaus

Hasten; I shall feel it grievously, if I am too late for the battle.

Servant (of Hyllus)

’Tis thou who art slow, not I, though thou fanciest thou art doing wonders.

Iolaus

Dost not mark how swift my steps are hasting?

Servant (of Hyllus)

I mark more seeming than reality in thy haste.
735

Iolaus

Thou wilt tell a different tale when thou seest me there.

Servant (of Hyllus)

What shall I see thee do? I wish thee all success, at any rate.

Iolaus

Thou shalt see me smite some foeman through the shield.

Servant (of Hyllus)

Perhaps, if ever we get there. I have my fears of that.

Iolaus

Ah! would to Heaven that thou, mine arm, e’en as I remember thee in thy lusty youth, when with Heracles thou didst sack Sparta, couldst so champion me to-day! how I would put Eurystheus to flight! since he is too craven to wait the onslaught.
740

For prosperity carries with it this error too a reputation for bravery; for we think the prosperous man a master of all knowledge.
745

The Heraclidae (OCR draft) Experimental (The Heraclidae. Robert Potter's English verse translation, first published in 1781–1783; text from the 1808 Oxford printing.)

No corresponding passage available

German (J. J. C. Donner, 1852; OCR review) (OCR draft) Experimental (Euripides. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Volume 3, Heidelberg: C. F. Winter, 1852. Harvard OCR compared with an independent BSB copy. Native Donner verse citations, Murray reference cards, explicitly located notes and page facsimiles. Unresolved OCR, verse divisions, unlocated notes and printed errata are documented in the source review.) — 630 focus

Heil euch, o Kinder! Sagt, wohin Jolaos sich

Und eure Ahnfrau wegbegab vom Opferherd.

Jolaos.

Da bin ich, frommt dir etwas meine Gegenwart.

Der Diener.

Was liegst du hier am Boden, Gram im dustern Blick?
625

Jolaos.

Mich traf ein häuslich Leiden, das mich angstigte.

Der Diener.

Erhebe dich jezt wieder, richt' empor das Haupt.

Jolaos.

Ich bin ein Greis, und meiner Glieder Kraft entschwand.

Der Diener.

Doch komm' ich große Freude dir verkundigend.

Jolaos.

Wer bist du? Früher traf ich dich, wo war es doch?
630

Der Diener.

Ich bin des Hyllos Diener: nicht mehr kennst du mich?

Jolaos.

So kommst du, Lieber, aus der Noth ein Retter uns?

Der Diener.

Gewiß; und glucklich bist du ja schon jezt, o Greis.¹

(ruft)

Jolaos.

Des edlen Sohnes Mutter, hör', Alkmene, mich:

O komm heraus doch und vernimm dies Freudenwort.
635

Schon lang dich hårmend, ob Herakles' Kinder auch

Heimkehren würden, hast du dich in Schmerz verzehrt.

(tritt aus dem Tempel.)

Alkmene.

Weßhalb erfüllst du mit Geschrei dies ganze Haus,²

Jolaos? Uebt von neuem hier ein argischer

Herold Gewaltthat gegen dich? Unmachtig wohl
640

Ist meine Kraft; doch dieses sollst du wissen, Freund:

Niemals, so lang ich lebe, führst du diese fort,

Nie, oder will ich fürder nicht geachtet sein

Des. Helden Mutter! Wenn du Hand an diese legst:

Mit zweien Alten sollst du schlecht den Kampf bestehn.
645

Jolaos.

Getrost, o Greisin; zittre nicht! Kein argischer

Herold erschien mit feindlichbosen Worten hier.

Alkmene.

Wozu der Ruf denn, welcher Furcht verkundete?

Jolaos.

Dir galt er, daß du nahe kåmst vor's Heiligthum.

Alkmene.

Ich wußte das nicht; aber wer ist dieser Mann?³
650

Jolaos.

Es komme deines Sohnes Sohn, verkundet er.

Alkmene.

O Heil auch dir, Freund, über der Verkündigung!

Doch wenn er dieses Land betrat, was bleibt er fern,⁴

Wo weilt er jezt noch? Welcher Unfall hielt ihn ab,

Daß nicht, mit dir erschienen, er mein Herz erfreut?
655

Der Diener.

Er stellt das Heer auf, das ihm folgt, und ordnet es.

(will gehen.)

Alkmene.

An solcher Rede haben wir nicht weiter Theil.

Jolaos.

Doch; aber hier zu fragen, ziemt allein für uns.

Der Diener.

Was also willst du wissen, das mein Herr begann?

Jolaos.

Wie viele Bundsgenossen er dahergefuhrt?
660

Der Diener.

Viel! Andre Zahlen kann ich dir nicht nennen, Greis.

Jolaos.

Die Fürsten, hoff' ich, wissen das im Heer Athens.

Der Diener.

Ia wohl! Der linke Flügel ist schon aufgestellt.

Jolaos.

So steht das Heer gerustet, schon zum Kampf, bereit?

Der Diener.

Schon sind die Opfer vor die Schlachtordnung geführt.⁵
665

Jolaos.

Wie weit entfernt ist aber Argos' Kriegesheer?

Der Diener.

Nicht ferne mehr; man kann den Feldherrn deutlich sehn.

Jolaos.

Was thut er? Sicher ordnet er der Feinde Reih'n.

Der Diener.

Ich meinte so; denn seine Stimme hårt' ich nicht.

Doch nun enteil' ich, möchte nicht, daß ohne mich
670

Mein Herr mit unsrer Feinde Heer zusammentrifft.

Jolaos.

Ich gehe mit dir: scheint es doch, wir denken gleich;

Hülfreich den Freunden beizustehn, ist Beider Wunsch.

Der Diener.

Mitnichten, Alter, ziemte dir ein thöricht Wort.

Jolaos.

Auch nicht, in tapfern Freundeskampf nicht mitzuziehn.
675

Der Diener.

Du bist der Starke, der du warst, nicht mehr, o Freund.

Jolaos.

Was? Einen Schild durchbohren könnte nicht auch ich?

Der Diener.

Du könntest; vorher aber fielst du selber wohl.

Jolaos.

Der Feinde keiner hat den Muth, mich anzusehn.

Der Diener.

Nie kann der Blick verwunden, wenn der Arm erlahmt.
680

Jolaos.

Doch steh' ich jezt noch einer nicht geringern Zahl.

Der Diener.

Ein klein Gewicht nur legtest du den Freunden zu.

Jolaos.

D laß mich doch vollenden, was ich wohlbedacht!

Der Diener.

Du kannst es nicht

vollenden; wollen magst du's wohl.

Jolaos.

Nicht langer bleib' ich; rede dann, was dir gefällt.
685

Der Diener.

Doch wie erschienst du waffenlos Bewaffneten?

Jolaos.

Kriegswehr, im Kampf' erbeutet, ist im Tempel hier:

Die nehm' ich; lebend heimgekehrt, erstatt' ich sie;

Denn sterb' ich, nimmer fordert sie der Gott zurück.⁶

Nun geh' hinein, nimm eines Kriegers Waffenschmuck
690

Vom Pflock herab, und bring' ihn ohne Shumen mir.

Denn so das Haus zu huten, wåre Schmach: indeß

Die Andern kämpften, blieben wir aus Furcht daheim!

(Der Diener geht ab.) (zu Jolaos)

Der Chor.

Noch brechen die Jahre das Herz dir nicht;

Frisch gluht es in Jugend; der Leib nur schwand.
695

Was ringst du vergeblich um das, was dir

Leid bringt und unserer Stadt kein Heil?

Im Gefühle der Unmacht, zeige der Greis

Sich lenksam, erſtreb' Unmögliches nicht!

Nie mag es geschehn,
700

Daß wieder ihm blühte die Jugend.

Alkmene.

Was willst du, deiner Sinne nicht mehr machtig, hier

Allein mit meinen Kindern mich verlassen, Greis?

Jolaos.

Dem Manne ziemt Kampf; dir gebührt die Sorg' um sie.

Alkmene.

Wie aber, wenn du stürbest, wer beschirmte mich?
705

Jolaos.

Des Sohnes Söhne schůzen dich, die lebenden.

Alkmene.

Doch wenn sie (ferne bleibe das!) der Tod ereilt?

(auf den Chor deutend)

Jolaos.

Nie (zittre nicht!) verlassen diese Freunde dich.

Alkmene.

So viel Vertraun wohl hab' ich; andres hab' ich Nichts.

Jolaos.

Auch Zeus erbarmt sich deiner Muh'n, ich weiß gewiß.
710

Ach!

Alkmene.

Ich will des Gottes Namen zwar nicht låstern; doch,

Ob er gerecht ist gegen mich, das weiß er selbst.

(bringt die Waffen)

Der Diener.

Der Waffen Rüstung siehst du schon vollständig hier;

Nun birg darin die Glieder ohne Zögern, Herr.

Denn nahe droht der Kampf, und mehr als Alles haßt
715

Ares die Säumer. Fürchtest du der Waffen Last,

So gehe jezo waffenlos, und lege dann

Im Heer den Schmuck an; unterdessen trag' ich ihn.

Jolaos.

Wohl råthst du. Komm denn, halte mir die Wehr bereit,

Und trage sie; in meine Rechte gib den Speer,
720

Und links den Arm mir stüzend, lenke meinen Schritt.

Der Diener.

Den Krieger führen soll ich denn, dem Kinde gleich?

Jolaos.

Des guten Zeichens wegen muß man sicher gehn.⁷

Der Diener.

O daß du so nur könntest, wie dein Wunsch es ist!

Jolaos.

Fort, eile! Traurig ginge mir's, blieb' ich zurück.
725

Der Diener.

Du zauderst, (und nicht ich,) indeß du thätig scheinst.

Jolaos.

So siehst du nicht, wie dieser Fuß fortstrebt?

Der Diener.

Du scheinst

Mehr wohl zu eilen, seh' ich, als du wirklich eilst.

Jolaos.

Das wirst du nicht mehr sagen, wann du dort mich siehst -

Der Diener.

Was willst du dort? Ich wunsche, daß es dir gelingt.
730

Jolaos.

Den Schild durchbohren Einem aus der Feinde Zahl.

Der Diener.

Ja, wenn wir einst hinkommen; das bezweifl' ich nur.

Jolaos.

Mein Arm, o daß du, wie wir einst in Jugendkraft

Dich stark erfanden, als du dort mit Herakles⁸

Sparta zerstörtest, heute mir verbindet wårst,
735

So, daß ich Argos' König jagt' in wilde Flucht,

Ihn, der zu seig ist, einem Speer zu widerstehn!

Wohl ward mit Unrecht dieses auch dem Glucklichen:

Er gilt für muthvoll und beherzt; wir wähnen ja,

In allen Kunsten Meister sei des Glückes Sohn.
740
Erste Strophe.

Der Chor.

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Θεράπων ὦ τέκνα, χαίρετʼ· Ἰόλεως δὲ ποῦ γέρων; 630 μήτηρ τε πατρὸς τῆσδʼ ἕδρας ἀποστατεῖ;

Ἰόλαος πάρεσμεν, οἵα δή γʼ ἐμοῦ παρουσία.

Θεράπων τί χρῆμα κεῖσαι καὶ κατηφὲς ὄμμʼ ἔχεις;

Ἰόλαος φροντίς τις ἦλθʼ οἰκεῖος, ᾗ συνειχόμην.

Θεράπων ἔπαιρέ νυν σεαυτόν, ὄρθωσον κάρα. 635

Ἰόλαος γέροντές ἐσμεν κοὐδαμῶς ἐρρώμεθα.

Θεράπων ἥκω γε μέντοι χάρμα σοι φέρων μέγα.

Ἰόλαος τίς δʼ εἶ σύ; ποῦ σοι συντυχὼν ἀμνημονῶ;

Θεράπων Ὕλλου πενέστης· οὔ με γιγνώσκεις ὁρῶν;

Ἰόλαος ὦ φίλταθʼ, ἥκεις ἆρα σωτὴρ νῷν βλάβης; 640

Θεράπων μάλιστα· καὶ πρός γʼ εὐτυχεῖς τὰ νῦν τάδε.

Ἰόλαος ὦ μῆτερ ἐσθλοῦ παιδός, Ἀλκμήνην λέγω, ἔξελθʼ, ἄκουσον τοῦδε φιλτάτους λόγους. πάλαι γὰρ ὠδίνουσα τῶν ἀφιγμένων ψυχὴν ἐτήκου νόστος εἰ γενήσεται. 645

Ἰόλαος θάρσει, γεραιά, μὴ τρέσῃς· οὐκ Ἀργόθεν κῆρυξ ἀφῖκται πολεμίους λόγους ἔχων. 655

Ἀλκμήνη τί γὰρ βοὴν ἔστησας ἄγγελον φόβου;

Ἰόλαος σέ, πρόσθε ναοῦ τοῦδʼ ὅπως βαίης πέλας.

Ἀλκμήνη οὐκ ἴσμεν ἡμεῖς ταῦτα· τίς γάρ ἐσθʼ ὅδε;

Ἰόλαος ἥκοντα παῖδα παιδὸς ἀγγέλλει σέθεν.

Θεράπων στρατὸν καθίζει τάσσεταί θʼ ὃν ἦλθʼ ἔχων.

Ἀλκμήνη τοῦδʼ οὐκέθʼ ἡμῖν τοῦ λόγου μέτεστι δή. 665

Ἰόλαος μέτεστιν· ἡμῶν δʼ ἔργον ἱστορεῖν τάδε.

Θεράπων τί δῆτα βούλῃ τῶν πεπραγμένων μαθεῖν;

Ἰόλαος πόσον τι πλῆθος συμμάχων πάρεστʼ ἔχων;

Θεράπων πολλούς· ἀριθμὸν δʼ ἄλλον οὐκ ἔχω φράσαι.

Ἰόλαος ἴσασιν, οἶμαι, ταῦτʼ· Ἀθηναίων πρόμοι; 670

Θεράπων ἴσασι· καὶ δὴ λαιὸν ἕστηκεν κέρας.

Ἰόλαος ἤδη γὰρ ὡς ἐς ἔργον ὥπλισται στρατός;

Θεράπων καὶ δὴ παρῆκται σφάγια τάξεων ἑκάς.

Ἰόλαος πόσον τι δʼ ἔστʼ ἄπωθεν Ἀργεῖον δόρυ;

Θεράπων ὥστʼ ἐξορᾶσθαι τὸν στρατηγὸν ἐμφανῶς. 675

Ἰόλαος τί δρῶντα; μῶν τάσσοντα πολεμίων στίχας;

Θεράπων ᾐκάζομεν ταῦτʼ· οὐ γὰρ ἐξηκούομεν. ἀλλʼ εἶμ’· ἐρήμους δεσπότας τοὐμὸν μέρος οὐκ ἂν θέλοιμι πολεμίοισι συμβαλεῖν.

Ἰόλαος κἄγωγε σὺν σοί· ταὐτὰ γὰρ φροντίζομεν, 680 φίλοις παρόντες, ὡς ἔοιγμεν, ὠφελεῖν.

Θεράπων ἥκιστα πρὸς σοῦ μῶρον ἦν εἰπεῖν ἔπος.

Ἰόλαος καὶ μὴ μετασχεῖν γʼ ἀλκίμου μάχης φίλοις.

Θεράπων οὐκ ἔστʼ ἐν ὄψει τραῦμα μὴ δρώσης χερός.

Ἰόλαος τί δʼ; οὐ σθένοιμι κἂν ἐγὼ δι’ ἀσπίδος; 685

Θεράπων σθένοις ἄν, ἀλλὰ πρόσθεν αὐτὸς ἂν πέσοις.

Ἰόλαος οὐδεὶς ἔμʼ ἐχθρῶν προσβλέπων ἀνέξεται.

Θεράπων οὐκ ἔστιν, ὦ τᾶν, ἥ ποτʼ ἦν ῥώμη σέθεν.

Ἰόλαος ἀλλʼ οὖν μαχοῦνται γʼ ἀριθμὸν οὐκ ἐλάσσοσι.

Θεράπων σμικρὸν τὸ σὸν σήκωμα προστίθης φίλοις. 690

Ἰόλαος μή τοί μʼ ἔρυκε δρᾶν παρεσκευασμένον.

Θεράπων δρᾶν μὲν σύ γʼ οὐχ οἷός τε, βούλεσθαι δʼ ἴσως.

Ἰόλαος ὡς μὴ μενοῦντα τἄλλα σοι λέγειν πάρα.

Θεράπων πῶς οὖν ὁπλίταις τευχέων ἄτερ φανῇ;

Ἀλκμήνη τί χρῆμα μέλλεις σῶν φρενῶν οὐκ ἔνδον ὢν λιπεῖν μʼ ἔρημον σὺν τέκνοις ἐμοῖς; 710

Ἰόλαος ἀνδρῶν γὰρ ἀλκή· σοὶ δὲ χρῆν τούτων μέλειν.

Ἀλκμήνη τί δʼ; ἢν θάνῃς σύ, πῶς ἐγὼ σωθήσομαι;

Ἰόλαος παιδὸς μελήσει παισὶ τοῖς λελειμμένοις.

Ἀλκμήνη ἢν δʼ οὖν, ὃ μὴ γένοιτο, χρήσωνται τύχῃ;

Ἰόλαος οἵδ’ οὐ προδώσουσίν σε, μὴ τρέσῃς, ξένοι. 715

Ἀλκμήνη τοσόνδε γάρ τοι θάρσος, οὐδὲν ἄλλʼ ἔχω.

Ἰόλαος καὶ Ζηνὶ τῶν σῶν, οἶδʼ ἐγώ, μέλει πόνων.

Ἀλκμήνη φεῦ· Ζεὺς ἐξ ἐμοῦ μὲν οὐκ ἀκούσεται κακῶς· εἰ δʼ ἐστὶν ὅσιος αὐτὸς οἶδεν εἰς ἐμέ.

Ἰόλαος καλῶς ἔλεξας· ἀλλʼ ἐμοὶ πρόχειρʼ ἔχων τεύχη κόμιζε, χειρὶ δʼ ἔνθες ὀξύην, λαιόν τʼ ἔπαιρε πῆχυν, εὐθύνων πόδα.

Θεράπων ἦ παιδαγωγεῖν γὰρ τὸν ὁπλίτην χρεών;

Ἰόλαος ὄρνιθος οὕνεκʼ ἀσφαλῶς πορευτέον. 730

Θεράπων εἴθʼ ἦσθα δυνατὸς δρᾶν ὅσον πρόθυμος εἶ.

Ἰόλαος ἔπειγε· λειφθεὶς δεινὰ πείσομαι μάχης.

Θεράπων σύ τοι βραδύνεις, οὐκ ἐγὼ δοκῶ τι δρᾶν.

Ἰόλαος οὔκουν ὁρᾷς μου κῶλον ὡς ἐπείγεται;

Θεράπων ὁρῶ δοκοῦντα μᾶλλον ἢ σπεύδοντά σε. 735

Ἰόλαος οὐ ταῦτα λέξεις, ἡνίκʼ ἂν λεύσσῃς μʼ ἐκεῖ.

Θεράπων τί δρῶντα; βουλοίμην δʼ ἂν εὐτυχοῦντά γε.

Ἰόλαος διʼ ἀσπίδος θείνοντα πολεμίων τινά.

Θεράπων εἰ δή ποθʼ ἥξομέν γε· τοῦτο γὰρ φόβος.

Current edition Perseus

Servant (of Hyllus) All hail, ye children! Where is aged Iolaus? where the mother of your sire, absent from their place at this altar? 630

Iolaus Here am I, so far as I can be present at all.

Servant (of Hyllus) Why dost thou lie there? Why that downcast look?

Iolaus There is come a sorrow on my house, whereby I am distressed.

Servant (of Hyllus) Arise, lift up thy head. 635

Iolaus I am old, and all my strength is gone.

Servant (of Hyllus) But I come with tidings of great joy for thee.

Iolaus Who art thou? Where have I met thee? I have no remembrance.

Servant (of Hyllus) I am a vassal of Hyllus; dost not recognize me now?

Iolaus Best of friends, art thou come to save us twain from hurt? 640

Servant (of Hyllus) Assuredly; and moreover thou art lucky in the present case.

Θεράπων

ὦ τέκνα, χαίρετʼ· Ἰόλεως δὲ ποῦ γέρων;
630

μήτηρ τε πατρὸς τῆσδʼ ἕδρας ἀποστατεῖ;

Ἰόλαος

πάρεσμεν, οἵα δή γʼ ἐμοῦ παρουσία.

Θεράπων

τί χρῆμα κεῖσαι καὶ κατηφὲς ὄμμʼ ἔχεις;

Ἰόλαος

φροντίς τις ἦλθʼ οἰκεῖος, ᾗ συνειχόμην.

Θεράπων

ἔπαιρέ νυν σεαυτόν, ὄρθωσον κάρα.
635

Ἰόλαος

γέροντές ἐσμεν κοὐδαμῶς ἐρρώμεθα.

Θεράπων

ἥκω γε μέντοι χάρμα σοι φέρων μέγα.

Ἰόλαος

τίς δʼ εἶ σύ; ποῦ σοι συντυχὼν ἀμνημονῶ;

Θεράπων

Ὕλλου πενέστης· οὔ με γιγνώσκεις ὁρῶν;

Ἰόλαος

ὦ φίλταθʼ, ἥκεις ἆρα σωτὴρ νῷν βλάβης;
640

Θεράπων

μάλιστα· καὶ πρός γʼ εὐτυχεῖς τὰ νῦν τάδε.

Ἰόλαος

θάρσει, γεραιά, μὴ τρέσῃς· οὐκ Ἀργόθεν

κῆρυξ ἀφῖκται πολεμίους λόγους ἔχων.
655

Ἀλκμήνη

τί γὰρ βοὴν ἔστησας ἄγγελον φόβου;

Ἰόλαος

σέ, πρόσθε ναοῦ τοῦδʼ ὅπως βαίης πέλας.

Ἀλκμήνη

οὐκ ἴσμεν ἡμεῖς ταῦτα· τίς γάρ ἐσθʼ ὅδε;

Ἰόλαος

ἥκοντα παῖδα παιδὸς ἀγγέλλει σέθεν.

Θεράπων

στρατὸν καθίζει τάσσεταί θʼ ὃν ἦλθʼ ἔχων.

Ἀλκμήνη

τοῦδʼ οὐκέθʼ ἡμῖν τοῦ λόγου μέτεστι δή.
665

Ἰόλαος

μέτεστιν· ἡμῶν δʼ ἔργον ἱστορεῖν τάδε.

Θεράπων

τί δῆτα βούλῃ τῶν πεπραγμένων μαθεῖν;

Ἰόλαος

πόσον τι πλῆθος συμμάχων πάρεστʼ ἔχων;

Θεράπων

πολλούς· ἀριθμὸν δʼ ἄλλον οὐκ ἔχω φράσαι.

Ἰόλαος

ἴσασιν, οἶμαι, ταῦτʼ· Ἀθηναίων πρόμοι;
670

Θεράπων

ἴσασι· καὶ δὴ λαιὸν ἕστηκεν κέρας.

Ἰόλαος

ἤδη γὰρ ὡς ἐς ἔργον ὥπλισται στρατός;

Θεράπων

καὶ δὴ παρῆκται σφάγια τάξεων ἑκάς.

Ἰόλαος

πόσον τι δʼ ἔστʼ ἄπωθεν Ἀργεῖον δόρυ;

Θεράπων

ὥστʼ ἐξορᾶσθαι τὸν στρατηγὸν ἐμφανῶς.
675

Ἰόλαος

τί δρῶντα; μῶν τάσσοντα πολεμίων στίχας;

Θεράπων

ᾐκάζομεν ταῦτʼ· οὐ γὰρ ἐξηκούομεν.

ἀλλʼ εἶμ’· ἐρήμους δεσπότας τοὐμὸν μέρος

οὐκ ἂν θέλοιμι πολεμίοισι συμβαλεῖν.

Ἰόλαος

κἄγωγε σὺν σοί· ταὐτὰ γὰρ φροντίζομεν,
680

φίλοις παρόντες, ὡς ἔοιγμεν, ὠφελεῖν.

Θεράπων

ἥκιστα πρὸς σοῦ μῶρον ἦν εἰπεῖν ἔπος.

Ἰόλαος

καὶ μὴ μετασχεῖν γʼ ἀλκίμου μάχης φίλοις.

Θεράπων

οὐκ ἔστʼ ἐν ὄψει τραῦμα μὴ δρώσης χερός.

Ἰόλαος

τί δʼ; οὐ σθένοιμι κἂν ἐγὼ δι’ ἀσπίδος;
685

Θεράπων

σθένοις ἄν, ἀλλὰ πρόσθεν αὐτὸς ἂν πέσοις.

Ἰόλαος

οὐδεὶς ἔμʼ ἐχθρῶν προσβλέπων ἀνέξεται.

Θεράπων

οὐκ ἔστιν, ὦ τᾶν, ἥ ποτʼ ἦν ῥώμη σέθεν.

Ἰόλαος

ἀλλʼ οὖν μαχοῦνται γʼ ἀριθμὸν οὐκ ἐλάσσοσι.

Θεράπων

σμικρὸν τὸ σὸν σήκωμα προστίθης φίλοις.
690

Ἰόλαος

μή τοί μʼ ἔρυκε δρᾶν παρεσκευασμένον.

Θεράπων

δρᾶν μὲν σύ γʼ οὐχ οἷός τε, βούλεσθαι δʼ ἴσως.

Ἰόλαος

ὡς μὴ μενοῦντα τἄλλα σοι λέγειν πάρα.

Θεράπων

πῶς οὖν ὁπλίταις τευχέων ἄτερ φανῇ;

Ἀλκμήνη

τί χρῆμα μέλλεις σῶν φρενῶν οὐκ ἔνδον ὢν

λιπεῖν μʼ ἔρημον σὺν τέκνοις ἐμοῖς;
710

Ἰόλαος

ἀνδρῶν γὰρ ἀλκή· σοὶ δὲ χρῆν τούτων μέλειν.

Ἀλκμήνη

τί δʼ; ἢν θάνῃς σύ, πῶς ἐγὼ σωθήσομαι;

Ἰόλαος

παιδὸς μελήσει παισὶ τοῖς λελειμμένοις.

Ἀλκμήνη

ἢν δʼ οὖν, ὃ μὴ γένοιτο, χρήσωνται τύχῃ;

Ἰόλαος

οἵδ’ οὐ προδώσουσίν σε, μὴ τρέσῃς, ξένοι.
715

Ἀλκμήνη

τοσόνδε γάρ τοι θάρσος, οὐδὲν ἄλλʼ ἔχω.

Ἰόλαος

καὶ Ζηνὶ τῶν σῶν, οἶδʼ ἐγώ, μέλει πόνων.

Ἀλκμήνη

φεῦ·

Ζεὺς ἐξ ἐμοῦ μὲν οὐκ ἀκούσεται κακῶς·

εἰ δʼ ἐστὶν ὅσιος αὐτὸς οἶδεν εἰς ἐμέ.

Ἰόλαος

καλῶς ἔλεξας· ἀλλʼ ἐμοὶ πρόχειρʼ ἔχων

τεύχη κόμιζε, χειρὶ δʼ ἔνθες ὀξύην,

λαιόν τʼ ἔπαιρε πῆχυν, εὐθύνων πόδα.

Θεράπων

ἦ παιδαγωγεῖν γὰρ τὸν ὁπλίτην χρεών;

Ἰόλαος

ὄρνιθος οὕνεκʼ ἀσφαλῶς πορευτέον.
730

Θεράπων

εἴθʼ ἦσθα δυνατὸς δρᾶν ὅσον πρόθυμος εἶ.

Ἰόλαος

ἔπειγε· λειφθεὶς δεινὰ πείσομαι μάχης.

Θεράπων

σύ τοι βραδύνεις, οὐκ ἐγὼ δοκῶ τι δρᾶν.

Ἰόλαος

οὔκουν ὁρᾷς μου κῶλον ὡς ἐπείγεται;

Θεράπων

ὁρῶ δοκοῦντα μᾶλλον ἢ σπεύδοντά σε.
735

Ἰόλαος

οὐ ταῦτα λέξεις, ἡνίκʼ ἂν λεύσσῃς μʼ ἐκεῖ.

Θεράπων

τί δρῶντα; βουλοίμην δʼ ἂν εὐτυχοῦντά γε.

Ἰόλαος

διʼ ἀσπίδος θείνοντα πολεμίων τινά.

Θεράπων

εἰ δή ποθʼ ἥξομέν γε· τοῦτο γὰρ φόβος.

Servant (of Hyllus)

All hail, ye children! Where is aged Iolaus? where the mother of your sire, absent from their place at this altar?
630

Iolaus

Here am I, so far as I can be present at all.

Servant (of Hyllus)

Why dost thou lie there? Why that downcast look?

Iolaus

There is come a sorrow on my house, whereby I am distressed.

Servant (of Hyllus)

Arise, lift up thy head.
635

Iolaus

I am old, and all my strength is gone.

Servant (of Hyllus)

But I come with tidings of great joy for thee.

Iolaus

Who art thou? Where have I met thee? I have no remembrance.

Servant (of Hyllus)

I am a vassal of Hyllus; dost not recognize me now?

Iolaus

Best of friends, art thou come to save us twain from hurt?
640

Servant (of Hyllus)

Assuredly; and moreover thou art lucky in the present case.

Iolaus

Alcmena, mother of a noble son, to thee I call! come forth, hear this welcome news. For long has anguish caused thee inwardly to waste, wondering if those,

who now are here, would ever come.
645

Iolaus

Courage, aged dame, fear not; not from Argos

is a herald come, with hostile messages.
655

Alcmena

Why then didst raise a cry, fear’s harbinger?

Iolaus

I called thee to come to me in front of this temple.