Hymnus in honorem Passionis Laurentii Beatissimi Martyris.

Antiqua fanorum parens,

iam Roma Christo dedita,

Laurentio victrix duce

ritum triumphas barbarum.

reges superbos viceras

populosque frenis presseras,

nunc monstruosis idolis

inponis imperii iugum.

haec sola derat gloria

urbis togatae insignibus,

feritate capta gentium

domaret ut spurcum Iovem,

non turbulentis viribus

Cossi, Camilli aut Caesaris,

sed martyris Laurentii

non incruento proelio.

armata pugnavit fides,

proprii cruoris prodiga;

nam morte mortem diruit,

ac semet inpendit sibi.

fore hoc sacerdos dixerat

iam Xystus adfixus cruci,

Laurentium flentem videns

crucis sub ipso stipite:

‘desiste discessu meo

fletum dolenter fundere!

praecedo, frater; tu quoque

post hoc sequeris triduum.’

extrema vox episcopi

praenuntiatrix gloriae

nihil fefellit: nam dies

praedicta palmam praetulit. 1

qua voce, quantis laudibus

celebrabo mortis ordinem?

quo passionem carmine

digne retexens concinam?

hic primus e septem viris

qui stant ad aram proximi,

Levita sublimis gradu

et ceteris praestantior,

claustris sacrorum praeerat,

caelestis arcanum domus

fidis gubernans clavibus

votasque dispensans opes.

versat famem pecuniae

praefectus urbi 2 regiae,

minister insani ducis,

exactor auri et sanguinis,

qua vi latentes cruat

nummos, operta existimans

talenta sub sacrariis

cumulosque congestos tegi.

Laurentium sisti iubet,

exquirit arcam ditibus

massis refertam et fulgidae

montes monetae conditos.

soletis, inquit, ‘conqueri

saevire nos iusto amplius,

cum Christiana corpora

plus quam cruente scindimus.

abest atrocioribus

censura fervens motibus;

blande et quiete efflagito

quod sponte obire debeas.

hunc esse vestris orgiis

moremque et artem proditum est,

hanc disciplinam foederis,

libent ut auro antistites.

argenteis scyphis ferunt

fumare sacrum sanguinem,

auroque nocturnis sacris

adstare fixos cereos.

tum summa cura est fratribus,

ut sermo testatur loquax,

offerre fundis venditis

sestertiorum milia.

addicta avorum praedia

foedis sub auctionibus

successor exheres gemit

sanctis egens parentibus.

haec occuluntur abditis

ecclesiarum in angulis,

et summa pietas creditur

nudare dulces liberos.

deprome thesauros, malis

suadendo quos praestrigiis

exaggeratos obtines,

nigrante quos claudis specu.

hoc poscit usus publicus,

hoc fiscus, hoc aerarium,

ut dedita stipendiis

ducem iuvet pecunia.

sic dogma vestrum est, audio:

suum quibusque reddito.

en Caesar agnoscit suum

nomisma nummis inditum.

quod Caesaris scis, Caesari

da, nempe iustum postulo,

ni fallor, haud ullam tuus

signat Deus pecuniam,

100

nec, cum veniret, aureos

secum Philippos detulit,

praecepta sed verbis dedit,

inanis a marsuppio.

inplete dictorum fidem

105

qua 1 vos per orbem venditis:

nummos libenter reddite,

estote verbis divites.’

nil asperum Laurentius

refert ad ista aut turbidum,

110

sed, ut paratus obsequi,

obtemperanter adnuit.

est dives, inquit, ‘non nego,

habetque nostra ecclesia

opumque et auri plurimum,

115

nec quisquam in orbe est ditior.

is ipse tantum non habet

argenteorum aenigmatum

Augustus arcem possidens,

cui nummus omnis scribitur.

120

sed nec recuso prodere

locupletis arcam numinis;

vulgabo cuncta et proferam

pretiosa quae Christus tenet.

unum sed orans flagito,

125

indutiarum paululum,

quo fungar efficacius

promissionis munere,

dum tota digestim mihi

Christi supellex scribitur;

130

nam calculanda primitus,

tum subnotanda est summula.’

laetus tumescit gaudio

praefectus ac spem 1 devorat,

aurum velut iam conditum

135

domi maneret gestiens.

pepigere tempus tridui,

laudatus inde absolvitur

Laurentius, sponsor sui

et sponsor ingentis lucri.

140

tribus per urbem cursitat

diebus infirma agmina

omnesque qui poscunt stipem

cogens in unum et congregans.

illic utrisque obtutibus

145

orbes cavatos praeferens

baculo regebat praevio

errore nutantem gradum,

et claudus infracto genu,

vel crure trunco semipes,

150

breviorve planta ex altera

gressum trahebat inparem.

est ulcerosis artubus

qui tabe corrupta fluat,

est cuius arens dextera

155

nervos in ulnam contrahat.

tales plateis omnibus

exquirit, adsuetos ali

ecclesiae matris penu,

quos ipse promus noverat.

160

recenset exim singulos

scribens viritim nomina,

longo et locatos ordine

adstare pro templo iubet.

praescriptus et iam fluxerat

165

dies: furebat fervidus

iudex avaro spiritu,

promissa solvi efflagitans.

tum martyr: ‘adsistas velim

coramque dispositas opes

170

mirere, quas noster Deus

praedives in sanctis habet.

videbis ingens atrium

fulgere vasis aureis,

et per patentes porticus

175

structos talentis ordines.’

it ille nec pudet sequi,

ventum ad sacratam ianuam,

stabant catervae pauperum,

inculta visu examina.

180

fragor rogantum tollitur:

praefectus horrescit stupens,

conversus in Laurentium,

oculisque turbatis minax.

contra ille, quid frendens, ait,

185

‘minitans? aut quid displicet?

num sordida haec aut vilia,

num despuenda existimas?

aurum, quod ardenter sitis,

effossa gignunt rudera

190

et de metallis squalidis

poenalis excudit labor,

torrens vel amnis turbidis

volvens harenis inplicat;

quod terrulentum ac sordidum

195

flammis necesse est decoqui.

pudor per aurum solvitur,

violatur auro integritas,

pax occidit, fides perit,

leges et ipsae intercidunt.

200

quid tu venenum gloriae

extollis et magni putas?

si quaeris aurum verius,

lux est et humanum genus.

hi sunt alumni luminis,

205

quos corpus artat debile,

ne per salutem viscerum

mens insolescat turgida.

cum membra morbus dissicit,

animus viget robustior,

210

membris vicissim fortibus

vis sauciatur sensuum.

nam sanguis in culpam calens

minus ministrat virium

si fervor effetus malis

215

clumbe virus contrahat.

si forte detur optio,

malim dolore asperrimo

fragmenta membrorum pati

et pulcher intus vivere.

220

committe formas pestium

et confer alternas lues:

carnisne morbus foedior,

an mentis et morum ulcera?

nostri per artus debiles

225

intus decoris integri

sensum venusti innoxium

laboris 1 expertes gerunt.

vestros valentes corpore

interna corrumpit lepra,

230

errorque mancum claudicat

et caeca fraus nihil videt.

quemvis tuorum principum,1

qui veste et ore praenitent,

magis probabo debilem

235

quam quis meorum est pauperum

hunc, qui superbit serico,

quem currus inflatum vehit,

hydrops aquosus lucido

tendit veneno intrinsecus.

240

ast hic avarus contrahit

manus recurvas et volam

plicans aduncis unguibus

laxare nervos non valet.

istum libido foetida

245

per scorta tractum publica

luto et cloacis inquinat,

dum spurca mendicat stupra.

quid? ille fervens ambitu

sitimque honoris aestuans

250

mersisne anhelat febribus

atque igne venarum furit?

quisquis tacendi intemperans

silenda prurit prodere,

vexatur et scalpit iecur

255

scabiemque cordis sustinet.

quid invidorum pectorum

strumas retexam turgidas?

quid purulenta et livida

malignitatum vulnera?

260

tute ipse, qui Romam regis,

contemptor aeterni Dei,

dum daemonum sordes colis,

morbo laboras regio.

hi, quos superbus despicis,

265

quos execrandos iudicas,

brevi ulcerosos exuent

artus et incolumes erunt,

cum carne corruptissima

tandem soluti ac liberi

270

pulcherrimo vitae statu

in arce lucebunt Patris,

non sordidati aut debiles,

sicut videntur interim,

sed purpurantibus stolis

275

clari et coronis aureis.

tunc, si facultas subpetat,

coram tuis obtutibus

istos potentes saeculi

velim recensendos dari.

280

pannis videres obsitos

et mucculentis naribus,

mentum salivis uvidum,

lipposque palpebra putri.

peccante nil est taetrius,

285

nil tam leprosum aut putidum

cruda est cicatrix criminum

oletque ut antrum Tartari.

animabus inversa vice

corrupta forma infligitur,

290

quas pulcher aspectus prius

in corpore oblectaverat.

en ergo nummos aureos,

quos proxime spoponderam,

quos nec favillis obruat

295

ruina nec fur subtrahat.

nunc addo gemmas nobiles,

ne pauperem Christum putes,

gemmas corusci luminis,

ornatur hoc templum quibus.

300

cernis sacratas virgines,

miraris intactas anus,

primique post damnum tori

ignis secundi nescias.

hoc est monile ecclesiae,

305

his illa gemmis comitur;

dotata sic Christo placet,

sic ornat altum verticem.

eccum talenta, suscipe,

ornabis urbem Romulam,

310

ditabis et rem principis,

fies et ipse ditior.’

ridemur, exclamat furens 1

praefectus, ‘et miris modis

per tot figuras ludimur:

315

et vivit insanum caput!

inpune tantas, furcifer,

strophas cavillo mimico

te nexuisse existimas,

dum scurra saltas fabulam?

320

concinna visa urbanitas

tractare nosmet ludicris?

egon 2 cachinnis venditus

acroma festivum fui?

adeone nulla austeritas,

325

censura nulla est fascibus?

adeon securem publicam

mollis retudit lenitas?

dicis, ' libenter oppetam,

votiva mors est martyri.'

330

est ista vobis, novimus,

persuasionis vanitas.

sed non volenti inpertiam

praestetur ut mortis citae

conpendiosus exitus,

335

perire raptim non dabo.

vitam tenebo et differam

poenis morarum iugibus,

et mors inextricabilis

longos dolores protrahet.

340

prunas tepentes sternite,

ne fervor ignitus nimis

os contumacis occupet

et cordis intret abdita.

vapor senescens langueat,

345

qui fusus adflatu levi

tormenta sensim temperet

semustulati corporis.

bene est quod ipse ex omnibus

mysteriarches incidit;

350

hic solus exemplum dabit

quid mox timere debeant.

conscende constratum rogum,

ecumbe digno lectulo;

tunc, si libebit, disputa

355

nil esse Vulcanum meum.’

haec fante praefecto truces

hinc inde tortores parant

nudare amictu martyrem,

vincire membra et tendere.

360

illi os decore splenduit

fulgorque circumfusus est.

talem revertens legifer

de monte vultum detulit,

Iudaea quem plebs aureo

365

bove inquinata et decolor

expavit et faciem retro

detorsit inpatiens Dei.

talemque et ille praetulit

oris corusci gloriam

370

Stephanus per imbrem saxeum

caelos apertos intuens.

inluminatum hoc eminus

recens piatis fratribus,

baptisma quos nuper datum

375

Christi capaces fecerat;

ast inpiorum caecitas,

os oblitum noctis situ

nigrante sub velamine

obducta, clarum non videt,

380

Aegyptiae plagae in modum,

quae, cum tenebris barbaros

damnaret, Hebraeis diem

sudo exhibebat lumine.

quin ipsa odoris qualitas

385

adusta quam reddit cutis

diversa utrosque permovet:

his nidor, illis nectar est,

idemque sensus dispari

variatus aura aut adficit

390

horrore nares vindice

aut mulcet oblectamine.

sic ignis aeternus Deus,

nam Christus ignis verus est;

is ipse conplet lumine

395

iustos et urit noxios.

postquam vapor diutinus

decoxit exustum latus,

ultro e catasta iudicem

conpellat adfatu brevi:

400

‘converte partem corporis

satis crematam iugiter,

et fac periclum, quid tuus

Vulcanus ardens egerit.’

praefectus inverti iubet.

405

tunc ille: ‘coctum est, devora,

et experimentum cape

sit crudum an assum suavius.’

haec ludibundus dixerat,

caelum deinde suspicit,

410

et congemescens obsecrat

miseratus urbem Romulam:

‘o Christe, nomen 1 unicum,

o splendor, o virtus Patris,

o factor orbis et poli,

415

atque auctor horum moenium,

qui sceptra Romae in vertice

rerum locasti, sanciens

mundum Quirinali togae

servire et armis cedere,

420

ut discrepantum gentium

mores et observantiam

linguasque et ingenia et sacra

unis domares legibus,

en omne sub regnum Remi

425

mortale concessit genus,

idem loquuntur dissoni

ritus, id ipsum sentiunt.

hoc destinatum quo magis

ius Christiani nominis,

430

quodcumque terrarum iacet,

uno inligaret vinculo.

da, Christe, Romanis tuis

sit Christiana ut civitas,

per quam dedisti ut ceteris

435

mens una sacrorum foret.

confoederantur omnia

hinc inde membra in symbolum.

mansuescit orbis subditus,

mansuescat et summum caput.

440

advertat abiunctas plagas

coire in unam gratiam;

fiat fidelis Romulus,

et ipse iam credat Numa.

confundit error Troicus

445

adhuc Catonum curiam,

veneratus occultis focis

Phrygum penates exules.

Ianum bifrontem et Sterculum

colit senatus (horreo

450

tot monstra patrum dicere)

et festa Saturni senis.

absterge, Christe, hoc dedecus,

emitte Gabriel tuum,

agnoscat ut verum Deum

455

errans Iuli caecitas.

et iam tenemus obsides

fidissimos huius spei,

hic nempe iam regnant duo

apostolorum principes,

460

alter vocator gentium,

alter cathedram possidens

primam recludit creditas

aeternitatis ianuas.

discede, adulter Iuppiter,

465

stupro sororis oblite,

relinque Romam liberam,

plebemque iam Christi fuge.

te Paulus hinc exterminat,

te sanguis exturbat Petri,

470

tibi id, quod ipse armaveras,

factum Neronis officit.

video futurum principem

quandoque, qui servus Dei

taetris sacrorum sordibus

475

servire Romam non sinat,

qui templa claudat vectibus,

valvas eburnas obstruat,

nefasta damnet limina,

obdens aenos pessulos.

480

tunc pura ab omni sanguine

tandem nitebunt marmora,

stabunt et aera innoxia,

quae nunc habentur idola.’

hic finis orandi fuit

485

et finis idem vinculi

carnalis: erupit volens

vocem secutus spiritus.

vexere corpus subditis

cervicibus quidam patres,

490

quos mira libertas viri

ambire Christum suaserat.

repens medullas indoles

adflarat et coegerat

amore sublimis Dei

495

odisse nugas pristinas.

refrixit ex illo die

cultus deorum turpium:

plebs in sacellis rarior,

Christi ad tribunal curritur.

500

sic dimicans Laurentius

non ense praecinxit latus,

hostile sed ferrum retro

torquens in auctorem tulit.

dum daemon invictum Dei

505

testem lacessit proelio,

perfossus ipse concidit

et stratus aeternum iacet.

mors illa sancti martyris

mors vera templorum fuit;

510

tunc Vesta Palladios Lares

inpune sensit deseri.

quidquid Quiritum sueverat

orare simpuvium Numae,

Christi frequentans atria

515

hymnis resultat martyrem.

ipsa et senatus lumina,

quondam luperci aut flamines,

apostolorum et martyrum

exosculantur limina.

520

videmus inlustres domos,

sexu ex utroque nobiles,

offerre votis pignera

clarissimorum liberum.

vittatus olim pontifex

525

adscitur in signum crucis,

aedemque, Laurenti, tuam

Vestalis intrat Claudia.

O ter quaterque et septies

beatus urbis incola,

530

qui te ac tuorum comminus

sedem celebrat ossuum,

cui propter advolvi licet,

qui fletibus spargit locum,

qui pectus in terram premit,

535

qui vota fundit murmure.

nos Vasco Hiberus dividit

binis remotos Alpibus,

trans Cottianorum iuga,

trans et Pyrenas ninguidos.

540

vix fama nota est, abditis

quam plena sanctis Roma sit,

quam dives urbanum solum

sacris sepulcris floreat.

sed qui caremus his bonis

545

nec sanguinis vestigia

videre coram possumus,

caelum intuemur eminus.

sic, sancte Laurenti, tuam

nos passionem quaerimus:

550

est aula nam duplex tibi,

hic corporis, mentis polo.

illic inenarrabili

allectus urbi municeps

aeternae in arce curiae

555

gestas coronam civicam.

videor videre inlustribus

gemmis coruscantem virum,

quem Roma caelestis sibi

legit perennem consulem.

560

quae sit potestas credita

et muneris quantum datum,

probant Quintum gaudia,

quibus rogatus adnuis.

quod quisque supplex postulat,

565

fert inpetratum prospere;

poscunt, iocantur,1 indicant,

et tristis haud ullus redit,

ceu praesto semper adsies

tuosque alumnos urbicos

570

lactante conplexus sinu

paterno amore nutrias.

hos inter, o Christi decus,

audi poetam rusticum

cordis fatentem crimina

575

et facta prodentem sua.

indignus, agnosco et scio,

quem Christus ipse exaudiat,

sed per patronos martyras

potest medellam consequi.

580

audi benignus supplicem

Christi reum Prudentium,

et servientem corpori

absolve vinclis saeculi.

Prudentius Liber Peristephanon 2

ed. H.J. Thomson

Search the Perseus Catalog for:

Hymnus in honorem Passionis Laurentii Beatissimi Martyris.

Current edition Perseus

Stable identifiers