Epithalamium dictum Palladio V. C. tribuno et notario et Celerinae.
Praefatio
Carmina per thalamum quamvis festina negare
1
nec volui genero nec potui socero.
hic socius, dux ille mihi nostrique per aulam
ordinis hic consors emicat, ille prior,
hune mihi coniungit studiis communibus aetas ;
5
hune mihi praeponit vel senium vel honos.
carmen amor generi, soceri reverentia poscit
officio vatis, militis obsequio.
Forte Venus blando quaesitum frigore somnum
1
vitibus intexti gremio successerat antri
densaque sidereos per gramina fuderat artus
adclinis florum cumulo ; crispatur opaca
pampinus et musto sudantem ventilat uvam.
5
ora decet neglecta sopor ; fastidit amictum
aestus et exuto translucent pectore frondes.
Idaliae iuxta famulae triplexque vicissim
nexa sub ingenti requiescit Gratia quercu.
pennati passim pueri quo quemque vocavit
10
umbra iacent ; fluitant arcus ramisque propinquis
pendentes placido suspirant igne pharetrae.
pars vigiles ludunt aut per virgulta vagantes
scrutantur nidos avium vel roscida laeti
mala legunt donum Veneri flexusque sequuntur
15
palmitis et summas pennis librantur in ulmos ;
defendunt alii lucum Dryadasque procaces
spectandi cupidas et rustica numina pellunt
silvestresque deos longeque tuentibus antrum
flammea lascivis intendunt spicula Faunis :
20
cum subito varius vicina clamor ab urbe
et fausti iuvenum plausus mixtaeque choreis
auditae per rura lyrae. Celerina per omnes
Italiae canitur montes omnisque maritum
Palladium resonabat ager. Pervenit ad aures
25
vox iucunda deae strepituque excita resedit
et reliquum nitido detersit pollice somnum
utque fuit, turbata comas, intecta papillas,
mollibus exurgit stratis interque suorum
agmen et innumeros Hymenaeum quaerit Amores
30
(hunc Musa genitum legit Cytherea ducemque
praefecit thalamis ; nullum iunxisse cubile
hoc sine nec primas fas est attollere taedas).
conspicitur tandem, platano namque ille sub alta
fusus inaequales cera texebat avenas
35
Maenaliosque modos et pastoralia labris
murmura temptabat relegens orisque recursu
dissimilem tenui variabat harundine ventum.
Restitit ut vidit Venerem, digitisque remissis
ad terram tacito defluxit fistula flatu.
40
dulce micant oculi ; niveas infecerat igni
solque pudorque genas ; dubiam lanuginis umbram
caesaries intonsa tegit. prior ipsa silentem compellat :
“Numquamne, puer, dilecta relinques
carmina ? maternis numquam satiabere donis
45
dedite Musarum studio nimiumque parentis
aemule ? quid medio tecum modularis in aestu ?
iamne tibi sordent citharae ? iam lustra Lycaei
atque pecus cordi redituraque rupibus Echo ?
huc ades et tantae nobis edissere causas
50
laetitiae, cui pompa toro tam clara resultet,
quae nova dotetur virgo : patriamque genusque
pande, quibus terris orti, quo semine ducti.
haud ignarus enim, nec te conubia fallunt
ulla ; tuo primae libantur 1 foedere noctes.”
55
Ille refert : “equidem dudum te, diva, morantem
mirabar, quod adhuc tanti secura maneres
coniugii. non parva tibi mandatur origo.
fascibus insignes et legum culmine fultae
convenere domus et qui lectissimus orbi
60
sanguis erat. rubris quae fluctibus insula latrat,
qui locus Aethiopum, quae sic impervia famae
secessit regio, quo non rumore secundo
Palladii penetravit amor mentisque benigna
temperies doctique sales et grata seneclus ?
65
per cunctos iit ille gradus aulaeque labores
emensus tenuit summae fastigia sedis
Eoum stabili moderatus iure senatum.
hic splendor iuveni. cunabula prima puellae
Danuvius veteresque Tomi. Mavortia matris
70
nobilitas spoliis armisque exultat avitis
inmensamque trahit Celerini robore lucem,
qui quondam Meroen iussus Nilumque tueri,
cum sibi post obitus et Parthica fulmina Cari 1
sceptra daret miles rebusque imponere vellet,
75
despexit fremitus et praetulit otia regno ;
respuit ingestum, quod vi, quod poscere ferro
posthabita pietate solent. tum purpura primum
inferior virtute fuit meruitque repulsam
obvia maiestas. doluit Fortuna minorem
80
se confessa viro. magnum delata potestas,
maiorem contempta probat. Cognomina sumpsit
plena ducum genitor. paulatim vectus ad altum
princeps militiae, qua non inlustrior extat
altera, cunctorum tabulas adsignat honorum,
85
regnorum tractat numeros, constringit in unum
sparsas imperii vires cuneosque recenset
dispositos : quae Sarmaticis custodia ripis,
quae saevis obiecta Getis, quae Saxona frenat
vel Scottum legio, quantae cinxere cohortes
90
Oceanum, quanto pacatur milite Rlienus.
casta domus, sincera fides, industria sollers.
elegit Stilicho ; nihil ultra laudibus addi
iudiciove potest, tali nubente puella
nonne tibi cessare nefas ? duc protinus omnes,
95
duc age. marcentes cupio quassare coronas
et vibrare faces et noctem ducere ludo.
haec quoque non vilem iam fistula commodat usum responsura choris.”
Vix haec Hymenaeus ; at illa
fontibus abluitur gelidis legemque capillo
100
reddit et ornatum formae prelisque solutae
mira Dioneae sumit velamina telae.
floribus extruitur currus ; iuga floribus halant ;
florea purpureas adnectunt frena columbas.
undique concurrunt volucres, quaecumque frementem
105
permulcent Athesin cantu, quas Larius audit,
quas Benacus alit, quas excipit amne quieto
Mincius : ereptis obmutuit unda querellis.
Eridani ripas et raucae stagna Padusae
diffugiens nudavit olor. laetantur Amores
110
frenatisque truces avibus per nubila vecti
ostentant se quisque deae magnoque tumultu
confligunt pronique manus in verbera tendunt
atque impune cadunt : lapsus meliore volatu
consequitur vincitque suos auriga iugales.
115
Ut thalami tetigere fores, tum vere rubentes
desuper invertunt calathos largosque rosarum
imbres et violas plenis sparsere pharetris
collectas Veneris prato, quibus ipse pepercit
Sirius et teneras dementi sidere fovit.
120
gemmatis alii per totum balsama tectum
effudere cadis, duro quae saucius ungue
Niliacus pingui desudat vulnere cortex,
adgreditur Cytherea nurum flentemque pudico
detraxit matris gremio. matura tumescit
125
virginitas superatque nives ac lilia candor
et patrium flavis testatur crinibus Histrum.
tum dextram complexa viri dextramque puellae
tradit et his ultro sancit conubia dictis :
“Vivite Concordes et nostrum discite munus.
130
oscula mille sonent ; livescant brachia nexu ;
labra ligent animas. neu tu virtute proterva
confidas, iuvenis ; non est terrore domanda,
sed precibus placanda tibi. concede marito
tu quoque neu Scythicas infensis unguibus iras
135
exercere velis ; vinci patiare, rogamus.
sic uxor, sic mater eris. quid lumina tinguis,
virgo ? crede mihi : quem nunc horrescis, amabis.”
Dixit et aligera geminos arcuque manuque
praestantes e plebe vocat. puer ilicet Aethon
140
et Pyrois rutilas respersi murice plumas
prosiliunt puroque imbutis melle sagittis
hic nuptam petit, ille virum. sonuere reducta
cornua ; certa notos pariter sulcavit harundo
et pariter fixis haeserunt tela medullis.
145
Carminum minorum corpusculum. Claudian. Maurice Platnauer (Translator). Cambridge, MA. 1922.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The Mellon Foundation.