Ambrosius Mediolanensis De Abraham 1.2

Magnus plane uir et multarum uirtutum clarus insignibus, quem uotis suis philosophia non potuerit aequare. denique minus est quod ille fincsit quam quod iste gessit maiorqueambitioso eloquentiae mendacio simplex ueritatis fides. itaque cuiusmodi fuerit in eo uiro deuotio consideremus. ea enim uirtus ordine prima est, quae est fundamentum ceterarum, meritoque hanc ab eo primam exegit deus dicens: exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui. satis fuerat dixisse de terra tua. ibi erat exire de cognatione, exire de paterna domo, sed ideo singula addidit, ut eius adfectum probaret, ne forte aut inprudentem cepisse uideretur aut fraus aliqua mandatis pararetur caelestibus. sed sicut coaceruanda fuerunt praecepta, ne quid lateret, ita etiam proponenda praemia, ne forte desperaret. temptatur ut fortis, incitatur ut fidelis, prouocatur ut iustus meritoque exiuit quemadmodum locutus est illi dominus.

Et exiuit cum eo Loth. hoc est quod inter septem sapientum dicta celebratur ἕπου θεῷ, id est 'sequere deum'. facto praeuenit Abraham dicta sapientum et secutus dominum exiuit de terra sua. sed quia antea terra ei fuerat alia, hoc est regio Chaldaeorum, de qua exiuit Thara pater Abrahae et in Charram demigrauit, et quia secum eduxit nepotemsuum, cui dictum fuerat: exi de cognatione tua, consideremus ne forte hoc sit exire de terra sua, de huius terrae, hoc est de corporis nostri quadam commoratione egredi, de qua exiuit Paulus, qui dixit: nostra autem conuersatio in caelis est, et de inlecebris et delectationibus corporalibus, quas uelut cognatas animae nostrae dixit, quam conpati necesse est corpori, donec eius conligata uinculo adhaeret. ergo exire de conuersatione terrena et saecularibus oblectamentis et superioris uitae moribus atque actibus debemus, ut non solum loca, sed etiam nos ipsos mutemus. si cupimus adhaerere Christo, deseramus corruptibilia. sunt autem corruptibilia in nobis caro delectatio uox, obnoxia passionibus corporalibus. per uocem autem passiones intellegimus. unde quoniam anima nostra διμερής est, hoc est bipertita. et rationabile habens et inrationabile, quod diuiditur per carnem et delectationis corporalis inlecebras ceterasque passiones corporis, qui iustus est uir rationabile animae suae ab inrationabili disiungere debet ac segregare. hoc est enim exire de Charra tamquam de cauernis quibusdam et cuniculis latibulisque egredi; latere enim criminosae conscientiae est. et nos igitur sequentes Abraham exeamus de latibulis. si enim filii Abrahae sumus, opera Abrahae faciamus, ut luceant opera nostra coram deo et coram hominibus. iustus dicit opera sua regi,peccator se ipsum occultat, sicut Adam occultare se cupiebat, sed latere non poterat. paruit itaque mandato Abraham nec ulla legitur mora interuenisse.

Egressus perambulauit usque ad Sychem, quod interpretatione Latina dicitur umerus uel ceruix, per quae executionem praescripti operis intellegimus, siquidem et infra habemus scriptum: subposuit umerum suum ad lab orandum. unde per figuram locorum id expressum aduertimus, quod deuotionem suam sanctus Abraham non solum studio, sed etiam efficacia probauerit fructuosa, qua ad quercum usque peruenerit. quo loci apparuit illi dominus et dixit: semini tuo dabo terram hanc. uide quomodo promisso tamquam frequenti inualidum adhuc informet atque instituat et ipse memor sui totum deo deputet, nihil sibi uindicet. ideo et aram aedificauit deo, qui apparuit ei, et recessit inde in montem contra orientem Bethel, surgentem adhuc sibi solem cupiens iustitiae uidere. ideoque non in uallibus, sed in monte tabernaculum sibi locauit, quia deus montium est et non uallium.

Et inuocauit nomen domini. ubi Bethel id est domus dei ibi et ara, ubi ara ibi inuocatio dei. non inmeritoque processus tantos habuit, quia deum sperabat sibi auxilio fore. exercetur athleta domini et duratur aduersis. in desertumabiit: fames incidit, in Aegyptum descendit. conpererat in Aegypto lasciuiam iuuenum esse, luxuriam, petulantem cupiditatem, uoluptatum intemperantiam. aduertebat inter huiusmodi uiros intutam uxoris pudicitiam fore sibique coniugis pulcritudinem periculo futuram: monuit uxorem, ut sororem se diceret. quo docetur non magnopere decorem quaerendum coniugis, qui uiro plerumque necem gignere solet. non enim tam pulchritudo mulieris quam uirtus eius et grauitas delectat uirum. qui suauitatem quaerit coniugii non superiorem censu ambiat, quam necessitates non teneant maritales, non monilibus ornatam, sed moribus. offendit plerumque uirum, si se uxor nobiliorem nouerit. haec proxima superbiae sunt. Sara non facultatibus ditior, non genere splendidior erat. ideo uirum inparem non putabat, ideo quasi parem gratia diligebat, ideo non censu est retenta, non parentibus, non propinquis, sed uirum proprium quacumque pergeret sequebatur. externa adiit, sororem se eius adseruit, contenta si ita necesse esset se periclitari pudore quam uirum salute et ut tueretur maritum mentita est germanitatem, ne insidiatores pudoris eius tamquam aemulum et uindicem uxoris necarent. denique simulut uiderunt illam Aegyptii, admirati quod speciosa esset ualde induxerunt illam ad regem suum et cum Abraham bene egerunt tamquam fratrem eius quae placuisset regi honorantes.

Adflixit autem dominus Pharao adflictationibus magnis et saeuis et domum eius propter Saram uxorem Abrahae. magnum est testimonium documentumque castitatis tuendae locus ita hortatorius, ut unusquisque se castum praebeat, alienum non adfectet torum nec latendi spe aut faciendi inpunitate alienam uxorem incessat, non incuria aut stultitia prouocetur mariti aut longiore absentia. adest praesul coniugii deus, quem nihil lateat, nullus euadat, nemo inrideat, uicem absentis mariti tuetur, seruat excubias, immo sine excubiis deprehendit reum, antequam faciat quod parauerit: in animis singulorum, in mentibus uniuersorum crimen agnoscit. etsi maritum adulter fefelleris, non fallis deum: etsi maritum euaseris, etsi iudicem fori luseris, non euadis iudicem totius mundi. ille grauius ulciscitur iniuriam inopis, contumelias inprudentis mariti; maior est enim iniuria auctorem quam custodem thalami spretum et non consideratum. Pharao

ipse quoque Pharao licet rex Aegyptiorum, quem et insolentia regalissupinaret potentiae et Aegypti lasciuia atque luxuries a studio castitatis abduceret, uocauit Abraham et arguit eum dicens: quid hoc fecisti mihi? quare non dixisti quia uxor tua est, sed dixisti mihi quia soror mea est? et sumpseram eam mihi uxorem. et nunc ecce mulier tua ante te. etsi natura ferus ac barbarus, tamen significat etiam externis ac barbaris erroribus esse curam pudoris et adulterii etiam sibi crimen cauendum. qui praetendit ignorantiam condemnat intemperantiam. nec mirum si barbarus ius nouit naturae: muta animantia, quae nullis tenentur legibus, sunt tamen aliqua, quae non solum paribus suis copulae seruent fidem, uerum etiam coitus unius castitatem custodiant. ita maior lex naturae quam legum praescriptio est. non mirum ergo si et iste Aegyptius rex deum timuit, qui hominem non timebat, et poenam soluit adulterii, qui nullis tenebatur reus legibus, statimque, ubi alienam esse agnonit uxorem, non solum marito reddidit, uerum etiam prosecutores dedit, qui deducerent eum, ne quis de populo barbaro inrogaret uiolentiam uel peculio uiri uel uxoris pudori.

Pulcherrimus et hic locus ad incitandum studium deuotionis,quod is qui deum sequitur tutus semper est. et ideo deum praeferre debemus omnibus, nec patriae contuitus nec parentum filiorumque gratia nec uxoris contemplatio nos reuocare debet ab executione praeceptorum caelestium, quia deus omnia nobis illa largitur et potens est seruare quae donat, itaque magnum exemplum deuotionis Abrahae quod cum uxore speciosa descendit in Aegyptum. erat quidem iusto uiro cura coniugalis pudicitiae, sed maius erat studium maturandae deuotionis, ne praetulisse custodiam tori mandatis uideretur caelestibus. itaque quoniam propter deum contempsit omnia, recepit a deo multiplicata omnia. sed primum deus pudicitiae tribuit remunerationem, quam gratam sciebat coniugi; nam quia studio obeundi caelestis oraculi uxorem quoque in periculum deduxerat pudoris, etiam castimonium coniugii defendit.