Ambrosius Mediolanensis De Paenitentia 1.13

Denique Paulus docens non deserendos eos, qui peccatum ad mortem fecerint, sed potius lacrimarum panibus et potu cohercendos flebili, ita tamen, ut ipsa moderata esset tristitia — hoc est enim: 'et potum dabis eis in lacrimis in mensura', ut ipsa maestitia mensuram habeat, ne forte abundantiore tristitia absorbeatur, qui agit paenitentiam — scribit ad Corinthios: Quid vultis? In virga veniam ad vos an in caritate spirituque mansuetudinis? Sed nec virga gravisest, quoniam legerat: Tu quidem percuties eum virga, animam autem eius a morte liberabis.

Quid esset in virga venire, docet invectio fornicationis, accusatio incesti, repraehensio tumoris, quod inflati essent, quos magis lugere oporteret, postremo condemnatio rei, ut tolleretur a consortio communionis et traderetur adversario, non ad interitum animae, sed carnis. Sicut enim dominus in animam sancti Iob potestatem non dedit, sed in carnem eius permisit licentiam, ita et hic traditur satanae in interitum carnis, ut serpens terram eius lingeret, animae non noceret.

Moriatur ergo caro nostra cupiditatibus, sit captiva, sit subdita, nec legi mentis nostrae repugnet, sed bonae servituti subiecta moriatur, sicut in Paulo, qui castigabat corpus suum, ut servituti redigeret, quo probabilior fieret praedicatio, si lex carnis eius cum lege mentis congrueret et conveniret. Interit enim caro, cum sapientia eius transit in spiritum, ut iam non, quae carnis sunt, sapiat, sed quae sunt spiritus. Utinam videam infirmari carnem meam, ut iam non trahar captivus in lege peccati, ut iam non in carne vivam, sed in fide Christi! Et ideo maior in infirmitate corporis est gratia quam in salute. Denique et Paulum, quem multum dilexit, noluit liberare ab infirmitate carnis, cui petenti, ut discederet a se infirmitas, respondit: Sufficit tibi gratia, mea, nam virtus in infirmitate perficitur. EtPaulus plus sibi in infirmitatibus placet dicens: Cum infirmor, tunc potens sum. Consummatur enim carnis infirmitatibus animae fortitudo.

Explanavimus Pauli sententiam. Nunc verba ipsa consideremus, qua ratione dixerit, quod tradiderit eum 'satanae in interitum carnis'. Quia temptator noster diabolus est; nam debilitates membris singulis inferre et aegritudines toto solet movere corpori. Denique percussit sanctum Iob ulcere malo a pedibus usque ad caput, quia in potestatem acceperat interitum carnis eius dicente deo: Ecce trado tibi eum, tantummodo animam eius custodi. Hoc isdem verbis apostolus transtulit dicens, quod tradiderit huiusmodi hominem satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in die domini nostri Iesu Christi.

Magna potestas, magna gratia, quae imperat diabolo, ut se ipse destruat. Se enim destruit, cum hominem, quem temptando supplantare studet, ex infirmo fortiorem efficit, quia, dum carnem debilitat, mentem eius conroborat. Aegritudo enim carnis peccatum repellit, luxuria autem carnis culpam adolet.

Inluditur ergo diabolus, ut se ipse morsu suo vulneret et contra se armet, quem debilitandum putavit. Sic et sanctum Iob magis armavit, posteaquam vulneravit. Qui totum corpus diris perfusus ulceribus diaboli quidem morsum pertulit, sed venena non sensit. Et ideo bene ei dictum est: Adduces draconem in hamo, ludes eum sicut avem, ligabis eum sicut passerem puer, inpones super eum manum.

Vides, quemadmodum a Paulo inludatur, ut in cavernam eius sicut puer ille propheticus manum mittat et nihil serpens noceat ei, de latebris eruat eum, de veneno eius faciat spiritale antidotum, ut, quod venenum est, medicamentum fiat. Venenum est ad interitum carnis, medicamentum fit ad salutem spiritus; quod enim nocet corpori, iuvat spiritum.

Manducet ergo terram meam serpens, dentem carni infigat, conterat corpus. Dicat dominus et de me: Trado tibi eum, tantummodo animam eius custodi. Quanta vis Christi, ut custodia hominis imperetur etiam ipsi diabolo, qui vult semper nocere. Dominum ergo Iesum nobis propitiemus. Imperante Christo et diabolus ipse fit praedae suae custos, vel invitus mandatis obsecundat caelestibus, et quamvis inmitis, tamen mansuetis obsequitur imperiis.

Sed quid ego commendo obsequium eius? Sit ille semper malus, ut sit bonus deus semper, qui malitiam eius nobis in gratiam convertit. Vult nocere ille, sed non potest, si Christus obsistat. Carnem ulcerat, sed custodit animam. Terram devorat, sed reservat spiritum. Denique scriptum est: Tunc lupi et agni simul pascentur, leo et bospaleas manducabunt, serpens vero terram ut panem. Et non nocebunt neque vastabunt in monte sancto meo, dicit dominus. Damnati enim serpentis haec est sententia: 'Erit tibi terra cibus'. Quae terra? Ea utique, de qua dictum est: Terra es et in terram ibis.