Villa Tiburtina Manilii Vopisci
Cernere facundi Tibur glaciale Vopisci
1
si quis et inserto geminos Aniene penates
aut potuit sociae commercia noscere ripae
certantesque sibi dominum defendere villas,
illum nec calido latravit Sirius astro,
5
nec gravis aspexit Nemeae frondentis alumnus:
talis hiems tectis, frangunt sic improba solem
frigora, Pisaeumque domus non aestuat annum.
Ipsa manu tenera tecum scripsisse Voluptas
1
tunc Venus Idaliis unxit fastigia sucis
10
permulsitque comis blandumque reliquit honorem
sedibus, et volucres vetuit discedere natos.
O longum memoranda dies! quae mente reporto
gaudia, quam lassos per tot miracula visus!
ingenium quam mite solo! quae forma beatis
15
ante
2
manus artemque locis! non largius usquam
indulsit Natura sibi. nemora alta citatis
incubuere vadis: fallax responsat imago
frondibus, et longas eadem fugit umbra per undas,
ipse Anien—miranda fides—infraque superque
20
3
4
saxeus
5
hic tumidam rabiem spumosaque ponit
murmura, ceu placidi veritus turbare Vopisci
Pieriosque dies et habentes carmina somnos,
litus utrumque domi, nec te mitissimus amnis
dividit, alternas servant, praetoria ripas,
25
non externa sibi fluviumve obstare
6
queruntur.
Sestiacos nunc Fama sinus pelagusque natatum
iactet et audaci victos delphinas ephebo!
hic aeterna quies, nullis hic iura procellis,
numquam fervor aquis, datur hic transmittere visus
30
et voces et paene manus, sic Chalcida fluetus
expellunt reflui. sic dissociata profundo
Bruttia Sicanium circumspicit ora Pelorum.
Quid primum mediumve canam, quo fine quiescam?
auratasne trabes an Mauros undique postes
35
an picturata lucentia marmora vena
mirer. an emissas per cuncta cubilia nymphas?
huc oculis, huc mente trahor. venerabile dicam
lucorum senium? te, quae vada fluminis infra
cernis, an ad silvas quae respicis, aula, tacentis,
40
qua tibi tota quies offensaque turbine nullo
nox silet et teneros invitant
7
murmura somnos?
an quae graminea suscepta crepidine fumant
balnea et impositum ripis algentibus ignem?
duaque vaporiferis iunctus fornacibus amnis
45
ridet anhelantes vicino flumine nymphas?
Vidi artes veterumque manus variisque metalla
8
9
10
viva modis, labor est auri memorare figuras
aut ebur aut dignas digitis contingere gemmas,
quicquid et argento primum, vel in aere minori
50
lusit et enormes manus est experta colossos.
cum vagor aspectu visusque per omnia duco,
calcabam necopinus opes. nam splendor ab alto
defluus et nitidum referentes aera testae
monstravere solum, varias ubi picta per artes
55
gaudet humus superatque novis asarota figuris:
expavere gradus.Quid nunc iungentia
11
mirer
aut quid partitis distantia tecta trichoris?
quid te, quae mediis servata penatibus arbor
tecta per et postes liquidas emergis in auras,
60
quo non sub domino saevas passura bipennes?
et nunc ignaro forsan vel lubrica Nais
vel non abruptos tibi debet
12
Hamadryas annos.
Quid referam alternas gemino super aggere mensas
albentesque lacus altosque in gurgite fontes
65
teque, per obliquum penitus quae laberis amnem,
Marcia, et audaci transcurris flumina plumbo?
an solum Ioniis sub fluctibus Elidis amnem
dulcis ad Aetnaeos deducat semita portus?
illic ipse antris Anien et
13
fonte relicto
70
14
15
16
nocte sub arcana
17
glaucos exutus amictus
huc illuc fragili prosternit pectora musco,
aut ingens in stagna cadit vitreasque natatu
plaudit aquas, illa recubat Tiburnus in umbra,
illic sulpureos cupit Albula mergere crines:
75
haec domus Egeriae nemoralem abiungere Phoeben
et Dryadum viduare choris algentia possit
Taygeta et silvis accersere Pana Lycaeis.
quod ni templa darent alias Tirynthia sortes,
et Praenestinae poterant migrare sorores.
80
quid hi fera Alcinoi laudem pomaria vosque,
qui numquam vacui proditis in aethera, rami?
cedant Telegoni, cedant Laurentia Turni
iugera Lucrinaeque domus litusque cruenti
Antiphatae, cedant vitreae iuga perfida Circes
85
Dulichiis ululata lupis arcemque superbae
Anxuris et sedes. Phrygio quas mitis alumno
debet anus; cedant,quae te iam solibus artis
Antia
18
nimbosa revocabunt litora bruma
Scilicet hic illi meditantur pondera mores,
90
hic premitur fecunda quies virtusque serena
fronte gravis sanusque nitor luxuque carentes
deliciae, quas ipse suis digressus Athenis
mallet deserto senior Gargettius horto:
19
20
haec per et Aegaeas hiemes Hyadumque nivosum
95
sidus et Oleniis dignum petiisse sub astris,
si Maleae credenda ratis Siculosque per aestus
sit via: cur oculis sordet vicina voluptas?
hic tua Tiburtes Faunos chelys et iuvat ipsum
Alciden dictumque lyra maiore Catillum,
100
seu tibi Pindaricis animus contendere plectris
sive chelyn tollas heroa ad robora sive
liventem satiram nigra rubigine turbes
21
seu tua non alia splendescat epistola cura.
Digne Midae Croesique bonis et Perside gaza,
105
macte bonis animi, cuius stagnantia rura
debuit et flavis Hermus transcurrere ripis
et limo splendente Tagus! sic docta frequentes
otia, sic omni detectus pectora nube
finem Nestoreae precor egrediare senectae.
110