View:
By Line
Quid mihi vobiscum est, infelix cura, libelli,
1
ingenio perii qui miser ipse meo?
cur modo damnatas repeto, mea crimina, Musas?
an semel est poenam commeruisse parum?
carmina fecerunt, ut me cognoscere vellet
5
omine non fausto femina virque meo:
carmina fecerunt, ut me moresque notaret
iam demi iussa
1
Caesar ab Arte mea.
deme mihi studium, vitae quoque crimina demes;
acceptum refero versibus esse nocens.
10
hoc pretium curae vigilatorumque laborum
cepimus . ingenio est poena reperta meo.
si saperem, doctas odissem iure sorores,
numina cultori perniciosa suo.
at nunc—tanta meo comes est insania morbo—
15
saxa malum refero rursus ad ista
2
pedem :
scilicet ut victus repetit gladiator harenam,
et redit in tumidas naufraga puppis aquas,
forsitan ut quondam Teuthrantia regna tenenti,
sic mihi res eadem vulnus opemque feret,
20
Musaque, quam movit, motam quoque leniet iram;
exorant magnos carmina saepe deos.
ipse quoque Ausonias Caesar matresque nurusque
carmina turrigerae dicere iussit Opi.
iusserat et Phoebo dici, quo tempore ludos
25
fecit, quos aetas aspicit una semel.
his precor exemplis tua nunc, mitissime Caesar,
fiat ab ingenio mollior ira meo.
illa quidem iusta est, nec me meruisse negabo—
non adeo nostro fugit ab ore pudor—
30
sed nisi peccassem, quid tu concedere posses?
materiam veniae sors tibi nostra dedit,
si, quotiens peccant homines, sua fulmina mittat
Iuppiter, exiguo tempore inermis erit;
nunc ubi detonuit strepituque exterruit orbem,
35
purum discussis aera reddit aquis,
iure igitur genitorque deum rectorque vocatur,
iure capax mundus nil Iove maius habet.
tu quoque, cum patriae rector dicare paterque,
utere more dei nomen habentis idem.
40
idque facis, nec te quisquam moderatius umquam
imperii potuit frena tenere sui.
tu veniam parti superatae saepe dedisti,
non concessurus quam tibi victor erat.
divitiis etiam multos et honoribus auctos
45
vidi, qui tulerant in caput arma tuum;
quaeque dies bellum, belli tibi sustulit iram,
parsque simul templis utraque dona tulit;
utque tuus gaudet miles, quod vicerit hostem,
sic victum cur se gaudeat, hostis habet,
50
causa mea est melior, qui nec contraria dicor
arma nec hostiles esse secutus opes.
per mare, per terras, per tertia numina iuro,
per te praesentem conspicuumque deum,
hunc animum favisse tibi, vir maxime, meque,
55
qua sola potui, mente fuisse tuum.
optavi, peteres caelestia sidera tarde,
parsque fui turbae parva precantis idem,
et pia tura dedi pro te, cumque omnibus unus
ipse quoque adiuvi publica vota meis.
60
quid referam libros, illos quoque, crimina nostra,
mille locis plenos nominis esse tui?
inspice maius opus, quod adhuc sine fine tenetur,
3
in non credendos corpora versa modos:
invenies vestri praeconia nominis illic,
65
invenies animi pignora multa mei.
non tua carminibus maior fit gloria, nec quo,
ut maior fiat, crescere possit, habet,
fama Iovi superest : tamen hunc sua facta referri
et se materiam carminis esse iuvat,
70
cumque Gigantei memorantur proelia belli,
credibile est laetum laudibus esse suis.
te celebrant alii, quanto decet ore, tuasque
ingenio laudes uberiore canunt:
sed tamen, ut fuso taurorum sanguine centum,
75
sic capitur minimo turis honore deus.
a! ferus et nobis
4
crudelior omnibus hostis,
delicias legit qui tibi cumque meas,
carmina ne nostris quae te venerantia libris
iudicio
5
possint candidiore legi.
80
esse sed irato quis te mihi posset amicus?
vix tunc ipse mihi non inimicus eram.
cum coepit quassata domus subsidere, partes
in proclinatas omne recumbit onus,
cunctaque fortuna rimam faciente dehiscunt,
85
inque
6
suo cladem pondere tracta ruunt.
ergo hominum quaesitum odium mihi carmine, quosque
debuit, est vultus turba secuta tuos.
at, memini, vitamque meam moresque probabas
illo, quem dederas, praetereuntis equo.
90
quod si non prodest et honesti gloria nulla
redditur, at nullum crimen adeptus eram.
7
nec male commissa est nobis fortuna reorum Usque
8
decem deciens inspicienda viris.
res quoque privatas statui sine crimine iudex,
95
deque mea fassa est pars quoque victa fide.
me miserum! potui, si non extrema nocerent,
iudicio tutus non semel esse tuo.
ultima me perdunt, imoque sub aequore mergit
incolumem totiens una procella ratem.
100
nec mihi pars nocuit de gurgite parva, sed omnes
pressere hoc fluctus oceanusque caput,
cur aliquid vidi? cur noxia lumina feci?
cur imprudenti cognita culpa mihi?
inscius Actaeon vidit sine veste Dianam:
105
praeda fuit canibus non minus ille suis.
scilicet in superis etiam fortuna luenda est,
nec veniam laeso numine casus habet,
illa nostra die, qua me malus abstulit error,
parva quidem periit, sed sine labe domus:
110
sic quoque parva tamen, patrio dicatur ut aevo
clara nec ullius nobilitate minor,
et neque divitiis nec paupertate notanda,
unde sit in neutrum conspiciendus eques.
ingenio certe non latet illa meo,
quo videar quamvis nimium iuvenaliter usus,
grande tamen toto nomen ab orbe fero,
turbaque doctorum Nasonem novit et audet
non fastiditis adnumerare viris.
120
corruit haec igitur Musis accepta, sub uno
sed non exiguo crimine lapsa domus:
atque ea sic lapsa est, ut surgere, si modo laesi
ematuruerit Caesaris ira, queat,
cuius in eventu poenae clementia tanta est,
125
venerit ut nostro lenior illa metu.
vita data est, citraque necem tua constitit ira,
o princeps parce viribus use tuis!
insuper accedunt, te non adimente, paternae,
tamquam vita parum muneris esset, opes.
130
nec mea decreto damnasti facta senatus,
nec mea selecto iudice iussa fuga est.
tristibus invectus verbis—ita principe dignum—
ultus es offensas, ut decet, ipse tuas.
adde quod edictum, quamvis immite minaxque,
135
attamen in poenae nomine lene fuit;
quippe relegatus, non exul, dicor in illo,
privaque fortunae sunt ibi verba meae.
nulla quidem sano gravior mentisque potenti
poena est, quam tanto displicuisse viro;
140
sed solet interdum fieri placabile numen:
nube solet pulsa candidus ire dies.
vidi ego pampineis oneratam vitibus ulmum,
quae fuerat saevi fulmine tacta Iovis.
ipse licet sperare vetes, sperabimus usque
11
;
145
hoc unum fieri te prohibente potest,
spes mihi magna subit, eum te, mitissime princeps,
spes mihi, respicio cum mea facta, cadit.
ac veluti ventis agitantibus aera non est
aequalis rabies continuusque furor,
150
sed modo subsidunt intermissique silescunt,
vimque putes illos deposuisse suam:
sic abeunt redeuntque mei variantque timores,
et spem placandi dantque negantque tui.
per superos igitur, qui dant tibi longa dabuntque
155
tempora, Romanum si modo nomen amant,
per patriam, quae te tuta et secura parente est,
cuius, ut in populo, pars ego nuper eram,
sic tibi, quem semper factis animoque mereris,
reddatur gratae debitus urbis amor;
160
Livia sic tecum sociales compleat annos,
quae, nisi te, nullo coniuge digna fuit,
quae si non esset, caelebs te vita deceret,
nullaque, cui posses esse maritus, erat;
sospite sit tecum
12
natus quoque sospes, et olim
165
imperium regat hoc cum seniore senex;
ut faciuntque tui, sidus iuvenale, nepotes,
per tua perque sui facta parentis eant;
sic adsueta tuis semper Victoria castris
nunc quoque se praestet notaque signa petat,
170
Ausoniumque ducem solitis circumvolet alis,
ponat et in nitida laurea serta coma,
per quem bella geris, cuius nunc corpore pugnas,
auspicium cui das grande deosque tuos,
dimidioque tui praesens es et aspicis
13
urbem,
175
dimidio procul es saevaque bella geris;
hic tibi sic redeat superato victor ab hoste,
inque coronatis fulgeat altus equis,—
parce, precor, fulmenque tuum, fera tela, reconde,
heu nimium misero cognita tela mihi!
180
parce, pater patriae, nec nominis inmemor huius
olim placandi spem mihi tolle tui
non precor ut redeam, quamvis maiora petitis
credibile est magnos saepe dedisse deos;
mitius exilium si das propiusque roganti,
185
pars erit ex poena magna levata mea.
ultima perpetior medios eiectus in hostes,
nec quisquam patria longius exul abest,
solus ad egressus missus septemplicis Histri
Parrhasiae gelido virginis axe premor—
190
Ciziges et Colchi Tereteaque
14
turba Getaeque
Danuvii mediis vix prohibentur aquis—
cumque alii causa tibi sint graviore fugati,
ulterior nulli, quam mihi, terra data est.
longius hac nihil est, nisi tantum frigus
195
et hostes, et maris adstricto quae coit unda gelu.
hactenus Euxini pars est Romana sinistri:
proxima Basternae Sauromataeque tenent.
haec est Ausonio sub iure novissima vixque
haeret in imperii margine terra tui.
200
unde precor supplex ut nos in tuta releges,
ne sit cum patria pax quoque adempta mihi,
ne timeam gentes, quas non bene summovet Hister,
neve tuus possim civis ab hoste capi.
fas prohibet Latio quemquam de sanguine natum
205
Caesaribus salvis barbara vincla pati.
perdiderint cum me duo crimina, carmen et error,
alterius facti culpa silenda milli'.
nam non sum tanti, renovem ut tua vulnera. Caesar,
quem nimio plus est indoluisse semel.
210
altera pars superest, qua turpi carmine factus
arguor obsceni doctor adulterii,
fas ergo est aliqua caelestia pectora falli,
et sunt notitia multa minora tua;
utque deos caelumque simul sublime tuenti
215
non vacat exiguis rebus adesse Iovi,
de te pendentem sic dum circumspicis orbem,
effugiunt curas inferiora tuas.
scilicet imperii princeps statione relicta
imparibus legeres carmina facta modis?
220
non ea te moles Romani nominis urguet,
inque tuis umeris tam leve fertur onus,
lusibus ut possis advertere numen ineptis,
excutiasque oculis otia nostra tuis.
nunc tibi Pannonia est, nunc Illyris ora domanda,
225
Raeticanunc praebent Thraciaque arma metum,
nunc petit Armenius pacem, nunc porrigit arcus
Parthus eques timida captaque signa manu,
nunc te prole tua iuvenem Germania sentit,
bellaque pro magno Caesare Caesar obit;
230
denique, ut in tanto, quantum non extitit umquam,
corpore pars nulla est, quae labet, imperii.
urbs quoque te et legum lassat tutela tuarum
et morum, similes quos cupis esse tuis.
nec
15
tibi contingunt, quae gentibus otia praestas,
235
bellaque cum multis inrequieta geris,
mirer in hoc igitur tantarum pondere rerum
te numquam nostros evoluisse iocos?
at si, quod mallem, vacuum tibi forte
16
fuisset,
nullum legisses crimen in Arte mea.
240
illa quidem fateor frontis non esse severae
scripta, nec a tanto principe digna legi:
non tamen idcirco legum contraria iussis
sunt ea Romanas erudiuntque nurus.
neve, quibus scribam, possis dubitare, libellos,
245
quattuor hos versus e tribus unus habet :
este procul, vittae tenues, insigne pudoris,
quaeque tegis medios instita longa pedes!
nil nisi legitimum concessitque furta canemus,
inque meo nullum carmine crimen erit.
250
ecquid ab hac omnes rigide summovimus Arte,
quas stola contingi vittaque sumpta vetat?
at matrona potest alienis artibus uti, quodque
17
trahat, quamvis non doceatur, habet.
nil igitur matrona legat, quia carmine ab omni
255
ad delinquendum doctior esse potest.
quodcumque attigerit, siqua est studiosa sinistri,
ad vitium mores instruet inde suos.
sumpserit Annales—nihil est hirsutius illis—
facta sit unde parens Ilia, nempe leget,
260
sumpserit Aeneadum genetrix ubi prima, requiret,
Aeneadum genetrix unde sit alma Venus.
persequar inferius, modo si licet ordine ferri,
posse nocere animis carminis omne genus.
non tamen idcirco crimen liber omnis habebit :
265
nil prodest, quod non laedere possit idem.
igne quid utilius? siquis tamen urere tecta
comparat, audaces instruit igne manus.
eripit interdum, modo dat medicina salutem,
quaeque iuvet, monstrat, quaeque sit herba nocens.
270
et latro et cautus praecingitur ense viator;
ille sed insidias, hic sibi portat opem.
discitur innocuas ut agat facundia causas;
protegit haec sontes, inmeritosque premit.
sic igitur carmen, recta si mente legatur,
275
constabit nulli posse nocere meum.
at quasdam vitio. quicumque hoc concipit, errat,
et nimium scriptis arrogat ille meis.
ut tamen hoc fatear, ludi quoque semina praebent
nequitiae: tolli tota theatra iube!
280
peccandi causam multis quam
18
saepe dederunt.
Martia cum durum sternit harena solum!
tollatur Circus! non tuta licentia Circi est.
hic sedet ignoto iuncta puella viro.
conveniat, quare porticus ulla patet .
quis locus est templis augustior? haec quoque vitet,
in culpam siqua est ingeniosa suam.
cum steterit Iovis aede, Iovis succurret in aede
quam multas matres fecerit ille deus.
290
proxima adoranti Iunonis templa subibit,
paelicibus multis hanc doluisse deam.
Pallade conspecta, natum de crimine virgo
sustulerit quare, quaeret, Erichthonium.
venerit in magni templum, tua munera, Martis,
295
stat Venus Ultori iuncta, vir
21
ante fores.
Isidis aede sedens, cur hanc Saturnia, quaeret,
egerit Ionio Bosphorioque mari.
in Venerem Anchises, in Lunam Latmius heros,
in Cererem Iasion, qui referatur, erit.
300
omnia perversae possunt corrumpere mentes;
stant tamen illa suis omnia tuta locis,
et procul a scripta solis meretricibus Arte
summovet ingenuas pagina prima manus.
quaecumque erupit, qua non sinit ire sacerdos,
305
protinus huic
22
dempti criminis ipsa rea est.
nec tamen est facinus versus evolvere mollis;
multa licet castae non facienda legant.
saepe supercilii nudas matrona severi
et veneris stantis ad genus omne videt,
310
corpora Vestales oculi meretricia cernunt,
nec domino poenae res ea causa fuit.
at cur in nostra nimia est lascivia Musa,
curve meus cuiquam suadet amare liber?
nil nisi peccatum manifestaque culpa fatenda est:
315
paenitet ingenii iudiciique mei.
cur non Argolicis potius quae concidit armis
vexata est iterum carmine Troia meo?
cur tacui Thebas et vulnera mutua fratrum,
et septem portas, sub duce quamque suo?
320
nec mihi materiam bellatrix Roma negabat,
et pius est patriae facta referre labor.
denique cum meritis impleveris omnia, Caesar,
pars mihi de multis una canenda fuit,
utque trahunt oculos radiantia lumina solis,
325
traxissent animum sic tua facta meum.
arguor iumento, tenuis mihi campus aratur;
illud erat magnae fertilitatis opus.
non ideo debet pelago se credere, siqua
audet in exiguo ludere cumba lacu.
330
forsan—et hoc dubitem—numeris levioribus aptus
sim satis, in parvos sufficiamque modos:
at si me iubeas domitos Iovis igne Gigantes
dicere, conantem debilitabit onus
divitis ingenii est immania Caesaris acta
335
condere, materia ne superetur opus.
et tamen ausus eram; sed detrectare videbar,
quodque nefas, damno viribus esse tuis.
ad leve rursus opus, iuvenalia carmina, veni,
et falso movi pectus amore meum.
340
non equidem vellem, sed me mea fata trahebant,
inque meas poenas ingeniosus eram.
ei mihi, quod didici! cur me docuere parentes
litteraque est oculos ulla morata meos?
haec tibi me invisum lascivia fecit, ob artes,
345
quis ratus es vetitos sollicitare toros.
sed neque me nuptae didicerunt furta magistro,
quodque parum novit, nemo docere potest,
sic ego delicias et mollia carmina feci,
strinxerit ut nomen fabula nulla meum.
350
nec quisquam est adeo media de plebe maritus,
ut dubius vitio sit pater ille meo,
crede mihi, distant mores a carmine nostro—
vita verecunda est, Musa iocosa mea—
magnaque pars mendax operum est et ficta meorum:
355
plus sibi permisit compositore suo.
nec liber indicium est animi, sed honesta voluntas
23
plurima mulcendis auribus apta ferens.
24
Accius esset atrox, conviva Terentius esset,
essent pugnaces qui fera bella canunt.
360
denique composui teneros non solus amores:
composito poenas solus amore dedi.
quid, nisi cum multo Venerem confundere vino
praecepit lyrici Teia Musa senis?
Lesbia quid docuit Sappho, nisi amare, puellas?
365
tuta tamen Sappho, tutus et ille fuit.
nec tibi, Battiade, nocuit, quod saepe legenti
delicias versu fassus es ipse tuas.
fabula iucundi nulla est sine amore Menandri,
et solet hic pueris virginibusque legi.
370
Ilias ipsa quid est aliud nisi adultera, de qua
inter amatorem pugna virumque fuit?
quid prius est illi flamma Briseidos, utque
fecerit iratos rapta puella duces?
aut quid Odyssea est nisi femina propter amorem,
375
dum vir abest, multis una petita procis?
quis nisi Maeonides, Venerem Martemque ligatos
narrat, in obsceno corpora prensa toro?.
unde nisi indicio magni sciremus Homeri
hospitis igne duas incaluisse- deas?
380
omne genus scripti gravitate tragoedia vinci .
haec quoque materiam semper amoris habet,
num quid
25
in Hippolyto, nisi caecae flamma novercae?
nobilis est Canace fratris amore sui.
quid? non Tantalides, agitante Cupidine currus,
385
Pisaeam Phrygiis vexit eburnus equis?
tingueret ut ferrum natorum sanguine mater,
concitus a laeso
fecit amore dolor, fecit amor subitas volucres cum paelice regem,
quaeque suum luget nunc quoque mater Ityn.
390
si non Aëropen frater sceleratus amasset,
aversos Solis non legeremus equos.
impia nec tragicos tetigisset Scylla cothurnos,
ni patrium crinem desecuisset amor.
qui legis Electran et egentem mentis Oresten,
26
395
Aegisthi crimen Tyndaridosque legis.
nam quid de tetrico referam domitore Chimaerae,
quem leto fallax hospita paene dedit?
quid loquar Hermionen, quid te, Schoeneïa virgo,
teque, Mycenaeo Phoebas amata duci.
400
quid Danaen Danaesque nurum matremque Lyaei
Haemonaque et noctes cui coiere duae?
quid Peliae generum, quid Thesea, quique
27
Pelasgum
Iliacam tetigit de rate primus humum?
huc Iole Pyrrhique parens, huc Herculis uxor,
405
huc accedat Hylas Iliacusque puer.
tempore deficiar, tragicos si persequar ignes,
vixque meus capiet nomina nuda Uber.
est et in obscenos commixta
28
tragoedia risus,
multaque praeteriti verba pudoris habet;
410
nec nocet auctori, mollem qui fecit Achillem,
infregisse suis fortia facta modis,
iunxit Aristides Milesia crimina secum,
pulsus Aristides nec tamen urbe sua est.
nec qui descripsit corrumpi semina matrum,
415
Eubius, impurae conditor historiae,
nec qui composuit nuper Sybaritica, fugit,
nec qui concubitus non tacuere suos.
suntque ea doctorum monumentis mixta
29
virorum,
muneribusque ducum publica facta patent.
420
neve peregrinis tantum defendar ab armis,
et Romanus habet multa iocosa liber,
utque suo Martem cecinit gravis
Ennius ore—Ennius ingenio maximus, arte rudis—
explicat ut causas rapidi Lucretius ignis,
425
casurumque triplex vaticinatur opus,
sic sua lascivo cantata est saepe Catullo
femina, cui falsum Lesbia nomen erat;
nec contentus ea, multos vulgavit amores,
in quibus ipse suum fassus adulterium est.
430
par fuit exigui similisque licentia Calvi,
detexit variis qui sua furta
30
modis,
quid referam Ticidae, quid Memmi carmen, apud quos
rebus adest nomen nominibusque pudor?
Cinna quoque his comes est, Cinnaque procacior Anser,
435
et leve Cornifiei parque Catonis opus.
et quorum libris modo dissimulata Perillae,
31
nomine, nunc legitur dicta, Metelle, tuo.
is quoque, Phasiacas Argon qui duxit in undas,
non potuit Veneris furta tacere suae.
440
nec minus Hortensi, nec sunt minus improba Servi
carmina, quis dubitet nomina Planta sequi?
vertit Aristiden Sisenna, nec obfuit illi
historiae turpis inseruisse iocos.
non fuit opprobrio celebrasse Lycorida Gallo,
445
sed linguam nimio non tenuisse mero.
credere iuranti durum putat esse Tibullus,
sic etiam de se quod neget illa viro.
fallere custodes idem
32
docuisse fatetur,
seque sua miserum nunc ait arte premi.
450
saepe, velut gemmam dominae signumve probaret,
per causam meminit se tetigisse manum;
utque refert, digitis saepe est nutuque locutus,
et tacitam mensae duxit in orbe notam
et quibus e sucis abeat de corpore livor,
455
impresso fieri qui solet ore, docet:
denique ab incauto nimium petit ille marito,
se quoque uti servet, peccet ut illa minus,
scit, cui latretur, cum solus obambulet, ipsas
33
cur
34
totiens clausas exercet ante fores,
460
multaque dat furti talis praecepta docetque
qua nuptae possint fallere ab arte viros,
non fuit hoc illi fraudi, legiturque Tibullus
et placet, et iam te principe notus erat.
invenies eadem blandi praecepta Properti:
465
destrictus minima nec tamen ille nota est.
his ego successi, quoniam praestantia candor
nomina vivorum dissimulare iubet,
non timui, fateor, ne, qua tot iere carinae,
naufraga servatis omnibus una foret.
470
sunt aliis scriptae, quibus alea luditur, artes:—
hoc est ad nostros non leve crimen avos——
quid valeant tali, quo possis plurima iactu
figere,
35
damnosos effugiasque canes;
tessera quos habeat numeros, distante vocato
475
mittere quo deceat, quo dare missa modo;
discolor ut recto grassetur limite miles,
eum medius gemino calculus hoste perit,
nec tuto fugiens incomitatus eat,
480
parva sit ut ternis
38
instructa tabella lapillis,
in qua vicisse est continuasse suos,
quique alii lusus—neque enim nunc persequar omnes—
perdere, rem caram, tempora nostra solent.
ecce canit formas alius laetusque pilarum,
485
hic artem nandi praecipit, ille trochi.
composita est aliis fucandi cura coloris,
hic epulis leges hospitioque dedit;
alter humum, de qua fingantur pocula, monstrat,
quaeque, docet, liquido testa sit apta mero.
490
talia luduntur fumoso mense Decembri,
quae damno nulli composuisse fuit.
his ego deceptus non tristia carmina feci,
sed tristis nostros poena secuta iocos.
denique nec video tot de scribentibus unum,
495
quem sua perdiderit Musa; repertus ego.
quid, si scripsissem mimos obscena iocantes,
qui semper vetiti
39
crimen amoris habent,
in quibus assidue cultus procedit adulter,
verbaque dat stulto callida nupta viro?
500
nubilis hos virgo matronaque virque puerque
spectat, et ex magna parte senatus adest,
nec satis incestis temerari vocibus aures;
adsuescunt oculi multa pudenda pati;
cumque fefellit amans aliqua novitate maritum,
505
plauditur et magno palma favore datur; quodque
40
minus prodest, scaena
41
est lucrosa poetae,
tantaque non parvo crimina praetor emit.
inspice ludorum sumptus, Auguste, tuorum:
empta tibi magno talia multa leges.
510
haec tu spectasti spectandaque saepe dedisti
maiestas adeo comis ubique tua est—
luminibusque tuis, totus quibus utitur orbis,
scaenica vidisti lentus adulteria.
scribere si fas est imitantes turpia mimos,
515
materiae minor est debita poena meae.
an genus hoc scripti faciunt sua pulpita tutum,
quodque licet, mimis scaena licere dedit?
et mea sunt populo saltata poemata saepe,
saepe oculos etiam detinuere tuos.
520
scilicet in domibus nostris
42
ut prisca virorum
artificis fulgent corpora picta manu,
sic quae concubitus varios venerisque figuras
exprimat, est aliquo parva tabella loco.
utque sedet vultu fassus Telamonius iram,
525
inque oculis facinus barbara mater habet,
sic madidos siccat digitis Venus uda capillos,
et modo maternis tecta videtur aquis,
bella sonant alii telis instructa eruditis,
parsque tui generis, pars tua facta canunt,
530
invida me spatio natura coercuit arto,
ingenio vires exiguasque dedit,
et tamen ille tuae felix Aeneidos auctor
contulit in Tyrios arma virumque toros,
nec legitur pars ulla magis de corpore toto,
535
quam non legitimo foedere iunctus amor.
Phyllidis hic idem teneraeque Amaiyllidis ignes
bucolicis iuvenis luserat ante modis,
nos quoque iam pridem scripto peccavimus isto:
supplicium patitur non nova culpa novum;
540
carminaque edideram, cum te delicta notantem
praeterii totiens inreprehensus
43
eques.
ergo quae iuvenis mihi non nocitura putavi
scripta parum prudens, nunc nocuere seni.
sera redundavit veteris vindicta libelli,
545
distat et a meriti tempore poena sui.
ne tamen omne meum credas opus esse remissum..
saepe dedi nostrae grandia vela rati.
sex ego Pastorum scripsi totidemque libellos,
cumque suo finem mense volumen habet,
550
idque tuo nuper scriptum sub nomine. Caesar,
et tibi sacratum sors mea rupit opus;
et dedimus tragicis scriptum regale cothurnis,
quaeque gravis debet verba cothurnus habet,
dictaque sunt nobis, quamvis manus ultima coeptis
555
defuit, in facies corpora versa novas,
atque utinam revoces animum paulisper ab ira,
et vacuo iubeas hinc tibi pauca legi?
pauca, quibus prima surgens ab origine mundi
in tua deduxi tempora. Caesar, opus!
560
aspicies, quantum dederis mihi pectoris ipse,
quoque favore animi teque tuosque canam,
non ego mordaci destrinxi carmine quemquam.
nec meus ullius crimina versus habet,
candidus a salibus suffusis felle refugi:
565
nulla venenato littera mixta ioco est.
inter tot populi, tot scriptis, milia nostri,
quem mea Calliope laeserit, unus ero.
non igitur nostris ullum gaudere Quiritem
auguror, at multos indoluisse malis;
570
nec mihi credibile est, quemquam insultasse iacenti
gratia candori si qua relata meo est.
his, precor, atque aliis possint tua numina flecti,
o pater, o patriae cura salusque tuae!
non ut in Ausoniam redeam, nisi forsitan olim,
575
cum longo poenae tempore victus eris;
tutius exilium pauloque quietius oro,
ut par delicto sit mea poena suo.
Tristia. P. Ovidius Naso. ed. Arthur Leslie Wheeler. London, UK. 1939 (printing).
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by Fund for the Improvement of Postsecondary Education.