View:
By Section
[1] Scio quosdam, Publi Silvine, prudentes agricolas pecoris abnuisse curam, gregariorumque pastorum velut inimicam suae professionis disciplinam constantissime repudiasse. Neque infitior id eos aliqua ratione fecisse, quasi
1
sit agricolae contrarium pastoris propositum: cum ille quam maxime subacto et puro solo gaudeat, hic novali graminosoque; ille fructum e terra speret, hic e pecore; ideoque arator abominetur, at contra pastor optet herbarum proventum.
[3] Nec tamen ulla regio est, in qua modo frumenta gignantur, quae non ut hominum
5
ita armentorum adiutorio colatur.
6
Unde etiam iumenta et armenta nomina a re
7
traxere, quod
8
9
10
11
12
13
14
nostrum laborem, vel onera subvectando
15
vel arando iuvarent. Itaque sicut veteres Romani praeceperunt, ipse quoque censeo tam pecorum quam agrorum cultum pernoscere.
[4] Nam in rusticatione vel antiquissima est ratio pascendi eademque
16
quaestuosissima, propter quod nomina quoque pecuniae et peculii tracta videntur a pecore: quoniam et solum id
17
veteres possederunt, et adhuc apud quasdam gentes unum hoc usurpatur divitiarum genus: sed
18
ne apud nostros quidem colonos alia res uberior.
19
Ut etiam M. Cato prodidit,
20
qui consulenti, quam partem rei rusticae exercendo celeriter locupletari posset
21
respondit: Si bene is pasceret;
22
rursusque interrogant, quid deinde faciendo satis uberes fructus percepturus esset, affirmavit: Si mediocriter pasceret.
[5] Ceterum de tam sapiente viro piget dicere, quod eum quidam auctores memorant eidem quaerenti, quidnam
23
tertium in agricolatione quaestuosum esset, asseverasse, si quis vel male pasceret; cum praesertim maius dispendium sequatur inertem et inscium
24
pastorem, quam prudentem
25
diligentemque compendium.
26
De secundo tamen responso dubium
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
non est, quin mediocrem negligentiam domini fructus pecoris exsuperet.
[6] Quam ob causam nos hanc quoque partem rei rusticae, Silvine, quanta valuimus industria, maiorum secuti
39
praecepta posteritati mandavimus. Igitur cum sint duo genera quadrupedum, quorum alterum paramus in consortium operum, sicut bovem, mulam, equum, asinum; alterum voluptatis ac reditus et custodiae causa, ut ovem, capellam, suem, canem:
40
de eo genere primum dicemus, cuius usus
41
[7] nostri laboris est particeps. Nec dubium, quin, ut ait Varro, ceteras pecudes bos honore superare debeat, praesertim in Italia, quae ab hoc nuncupationem. traxisse creditur, quod olim Graeci tauros italos vocabant,
42
et in ea urbe, cuius moenibus condendis mas
43
et femina boves aratro terminum signaverunt, vel, ut antiquiora repetam,
44
quod item Atticis
45
Athenis Cereris et Triptolemi fertur minister: quod inter fulgentissima sidera particeps caeli sit:
46
quod deinde laboriosissimus adhuc hominis socius in agricultura: cuius tanta fuit apud antiquos
47
veneratio, ut tam capitale esset
48
bovem necuisse, quam civem. Ab hoc igitur promissi operis capiamus exordium.
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
Res Rustica. Columella. ed. Harrison Boyd Ash, ed. E. S. Forster, ed. Edward H. Heffner. London. 1941-1955.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The Mellon Foundation.