View:
By Section
[1] Est et2 alterum genus admissarii furentis in libidinem, quod nisi astu inhibeatur, affert gregi perniciem. Nam et saepe vinculis abruptis gravidas inquietat et, cum admittitur, cervicibus dorsisque feminarum imprimit morsus. Quod ne faciat, paulisper ad molam vinctus amoris saevitiam labore 3 temperat, et sic veneri modestior admittitur.
[3] Mula
5
autem non solum ex equa et asino, sed ex asina et equo, itemque onagro et equa generatur. Quidam vero non dissimulandi auctores, ut Marcus Varro, et ante eum Dionysius ac Mago prodiderunt mularum fetus regionibus Africae adeo non prodigiosos haberi, ut tam familiares sint incolis partus earum, quam sunt nobis equarum.
[4] Neque tamen ullum est in hoc pecore aut animo aut forma
6
prae-
7
8
9
10
11
12
13
14
15
stantius, quam quod seminavit asinus
16
quamvis
17
possit huic aliquatenus comparari
18
quod progenerat onager, nisi et indomitum, et servitio
19
contumax silvestris mores, strigosumque
20
patris praefert
21
habitum. Itaque eiusmodi admissarius nepotibus magis quam filiis utilior est. Nam ubi asina et onagro
22
natus admittitur equae, per gradus infracta
23
feritate quicquid ex eo provenit, paternam
24
formam et modestiam, fortitudinem celeritatemque avitam refert.
[5] Qui ex equo et asina concepti generantur, quamvis a patre nomen traxerint, quod hinni vocantur, matri per omnia magis similes sunt. Itaque commodissimum est asinum destinare mularum generi seminando, cuius, ut dixi, species experimento est speciosior.
[6] Verumtamen ab aspectu non aliter probari debet, quam ut sit amplissimi corporis, cervice valida, robustis ac latis costis, pectore musculoso et vasto, feminibus lacertosis, cruribus compactis, coloris nigri vel maculosi.
25
Nam murinus cum sit in asino vulgaris, tum etiam non optime respondet in mula.
[7] Neque nos universa quadrupedis species decipiat, si qualem probamus conspicimus. Nam quemadmodum arietum quae sunt in linguis et palatis maculae, plerumque in velleribus agnorum deprehenduntur: ita si discolores pilos asinus in
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
palpebris aut auribus gerit, sobolem
36
quoque frequenter facit diversi coloris, qui et ipse, etiam si diligentissime in admissario exploratus est, saepe tamen domini spem decipit. Nam interdum etiam citra praedicta signa dissimiles sui mulas fingit. Quod accidere non aliter reor, quam ut avitus color primordiis seminum mixtus
37
reddatur nepotibus.
[8] Igitur qualem descripsi asellum, cum est protinus
38
genitus, oportet matri statim subtrahi, et ignoranti equae subici. Ea
39
optime tenebris fallitur. Nam obscuro loco partu eius amoto, praedictus quasi ex ea natus alitur. Cui deinde cum decem diebus insuevit equa, semper postea desideranti
40
praebet ubera. Sic nutritus
41
admissarius equas diligere condiscit. Interdum etiam, quamvis materno lacte sit educatus, potest a tenero
42
conversatus
43
equis familiariter earum consuetudinem appetere. Sed ei non oportet minori quam trimo inire permitti.
44
Atque id ipsum si concedatur,
45
vere fieri conveniet, cum et desecto viridi pabulo et largo hordeo firmandus, nonnunquam etiam salivandus erit.
[9] Nec tamen tenerae feminae committetur. Nam nisi prius ea marem cognovit,
46
adsilientem admissarium calcibus proturbat, et iniuria depulsum etiam ceteris equis reddit inimicum. Id ne fiat, degener ac vulgaris
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
asellus admovetur, qui solicitet obsequia feminae: neque is tamen inire sinitur. Sed, si iam est equa veneris patiens, confestim abacto viliore, pretioso mari
58
subigitur.
59
Locus est ad hos usus extructus, machinam vocant rustici, duos parietes adverso clivulo inaedificatos qui angusto intervallo sic inter se distant, ne femina conluctari aut admissario ascendenti avertere se possit.
[10] Aditus est ex utraque parte, sed ab inferiore clatris
60
munitus: ad quae
61
capistrata in imo clivo constituitur equa, ut et prona
62
melius ineuntis semina recipiat, et facilem sui tergoris ascensum ab editiore parte minori quadrupedi praebeat. Quae cum ex asino conceptum edidit, partum sequenti anno vacua nutrit. Id enim utilius est, quam quod quidam faciunt, ut et fetam nihilominus admisso equo impleant.
[11] Annicula mula recte a matre repellitur, et amota montibus aut feris
63
locis pascitur, ut ungulas duret, sitque
64
postmodum longis itineribus habilis. Nam clitellis aptior mulus. Illa quidem
65
agilior: sed uterque sexus et viam recte graditur, et terram commode proscindit, nisi si pretium quadrupedis rationem rustici onerat,
66
aut campus gravi gleba
67
robora boum deposcit.
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
Res Rustica. Columella. ed. Harrison Boyd Ash, ed. E. S. Forster, ed. Edward H. Heffner. London. 1941-1955.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The Mellon Foundation.