Sallust, Bellum Iugurthinum, 4

Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

Ceterum ex aliis negotiis, quae ingenio exercentur, in primis magno usui est memoria rerum gestarum. Cuius de virtute quia multi dixere, praetereundum puto, simul ne per insolentiam quis existimet memet studium meum laudando extollere. Atque ego credo fore qui, quia decrevi procul a re publica aetatem agere, tanto tamque utili labori meo nomen inertiae imponant, certe quibus maxima industria videtur salutare plebem et conviviis gratiam quaerere. Qui si reputauerint, et quibus ego temporibus magistratus adeptus sum et quales viri idem assequi nequiverint et postea quae genera hominum in senatum pervenerint, profecto existimabunt me magis merito quam ignavia iudicium animi mei mutavisse maiusque commodum ex otio meo quam ex aliorum negotiis rei publicae venturum. Nam saepe ego audivi Q. Maximum, P. Scipionem, praeterea civitatis nostrae praeclaros viros solitos ita dicere, cum maiorum imagines intuerentur, vehementissime sibi animum ad virtutem accendi. Scilicet non ceram illam neque figuram tantam vim in sese habere, sed memoria rerum gestarum eam flammam egregiis viris in pectore crescere neque prius sedari, quam virtus eorum famam atque gloriam adaequauerit. At contra quis est omnium his moribus, quin divitiis et sumptibus, non probitate neque industria cum maioribus suis contendat? Etiam homines novi, qui antea per virtutem soliti erant nobilitatem antevenire, furtim et per latrocinia potius quam bonis artibus ad imperia et honores nituntur; proinde quasi praetura et consulatus atque alia omnia huiusce modi per se ipsa clara et magnifica sint ac non perinde habeantur, ut eorum qui ea sustinent virtus est. Verum ego liberius altiusque processi, dum me civitatis morum piget taedetque. Nunc ad inceptum redeo.

Bellum Iugurthinum. Sallust. . .

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Tufts University.

Current edition Perseus

Bellum Iugurthinum (Sallust. Bellum Iugurthinum. (No bibliographic information found).)

Editions (1)

Bellum Iugurthinum Perseus (Sallust. C. Sallusti Crispi Catilina, Iugurtha, orationes et epistulae excerptae de historiis. Ahlberg, Axel Wilhelm, editor. Leipzig: Teubner, 1919.) — 3 focus

1 Verum ex iis magistratus et imperia, postremo omnis cura rerum publicarum minume mihi hac tempestate cupiunda videntur, quoniam neque virtuti honos datur neque illi, quibus per fraudem ius fuit, tuti aut eo magis honesti sunt. 2 nam vi quidem regere patriam aut parentis, quamquam et possis et delicta corrigas, tamen inportunum est, quom praesertim omnes rerum mutationes caedem, fugam aliaque hostilia portendant. 3 frustra autem niti neque aliud se fatigando nisi odium quaerere extremae dementiae est; 4 nisi forte quem inhonesta et perniciosa lubido tenet potentiae paucorum decus atque libertatem suam gratificari.

4 1 Ceterum ex aliis negotiis, quae ingenio exercentur, in primis magno usui est memoria rerum gestarum. 2 quoius de virtute quia multi dixere, praetereundum puto, simul ne per insolentiam quis existumet memet studium meum laudando extollere. 3 atque ego credo fore qui, quia decrevi procul a re publica aetatem agere, tanto tamque utili labori meo nomen inertiae inponant, certe quibus maxuma industria videtur salutare plebem et conviviis gratiam quaerere. 4 qui si reputaverint, et quibus ego temporibus magistratus adeptus sim et quales viri idem adsequi nequiverint et postea quae genera hominum in senatum pervenerint, profecto existumabunt me magis merito quam ignavia iudicium animi mei mutavisse maiusque commodum ex otio meo quam ex aliorum negotiis rei publicae venturum. 5 nam saepe ego audivi Q. Maxumum, P. Scipionem, praeterea civitatis nostrae praeclaros viros solitos ita dicere, quom maiorum imagines intuerentur, vehementissume sibi animum ad virtutem accendi. 6 scilicet non ceram illam neque figuram tantam vim in sese habere, sed memoria rerum gestarum eam flammam egregiis viris in pectore crescere neque prius sedari, quam virtus eorum famam atque gloriam adaequaverit. 7 at contra quis est omnium his moribus, quin divitiis et sumptibus, non probitate neque industria cum maioribus suis contendat? etiam homines novi, qui antea per virtutem soliti erant nobilitatem antevenire, furtim et per latrocinia potius quam bonis artibus ad imperia et honores nituntur; 8 proinde quasi praetura et consulatus atque alia omnia huiusce modi per se ipsa clara et magnifica sint ac non perinde habeantur, ut eorum qui ea sustinent virtus est. 9 verum ego liberius altiusque processi, dum me civitatis morum piget taedetque. nunc ad inceptum redeo.

5 1 bellum scripturus sum, quod populus Romanus cum Iugurtha rege Numidarum gessit, primum quia magnum et atrox variaque victora fuit, dehinc quia tunc primum superbiae nobilitatis obviam itum est; 2 quae contentio divina et humana cuncta permiscuit eoque vecordiae processit, 3 ut studiis civilibus bellum atque vastitas Italiae finem faceret. sed prius quam huiusce modi rei initium expedio, pauca supra repetam, quo ad cognoscundum omnia illustria magis magisque in aperto sint.

4 Bello Punico secundo, quo dux Carthaginiensium Hannibal post magnitudinem nominis Romani Italiae opes maxume adtriverat, Masinissa rex Numidarum in amicitiam receptus a P. Scipione, quoi postea Africano cognomen ex virtute fuit, multa et praeclara rei militaris facinora fecerat. ob quae victis Carthaginiensibus et capto Syphace, quoius in Africa magnum atque late imperium valuit, populus Romanus, quascumque urbis et agros manu ceperat, regi dono dedit. 5 igitur amicitia Masinissae bona atque honesta nobis permansit. sed imperi vitaeque eius finis idem fuit.

6 Dein Micipsa filius regnum solus obtinuit Mastanabale et Gulussa fratribus morbo absumptis. 7 is Adherbalem et Hiempsalem ex sese genuit Iugurthamque filium Mastanabalis fratris, quem Masinissa, quod ortus ex concubina erat, privatum dereliquerat, eodem cultu quo liberos suos domi habuit.

Translations (1)

Jugurthine War Perseus (Sallust. Sallust, Florus, and Velleius Paterculus. Watson, J. S. (John Selby), translator. London: Harper & Brothers, 1899.) — 4 focus

Among other employments which are pursued by the intellect, the recording of past events is of pre-eminent utility; but of its merits I may, I think, be silent, since many have spoken of them, and since, if I were to praise my own occupation, I might be considered as presumptuously¹ praising myself. I believe, too, that there will be some, who, because I have resolved to live unconnected with political affairs, will apply to my arduous and useful labors the name of idleness; especially those who think it an important pursuit to court the people, and gain popularity by entertainments. But if such persons will consider at what periods I obtained office, what sort of men² were then unable to obtain it, and what description of persons have subsequently entered the senate,³ they will think, assuredly, that I have altered my sentiments rather from prudence than from indolence, and that more good will arise to the state from my retirement, than from the busy efforts of others.

I have often heard that Quintus Maximus,⁴ Publius Scipio,⁵ and many other illustrious men of our country, were accustomed to observe, that, when they looked on the images of their ancestors, they felt their minds irresistibly excited to the pursuit of honor.⁶ Not, certainly, that the wax,⁷ or the shape, had any such influence; but, as they called to mind their forefathers' achievements, such a flame was kindled in the breasts of those eminent persons, as could not be extinguished till their own merit had equaled the fame and glory of their ancestors.

But, in the present state of manners, who is there, on the contrary, that does not rather emulate his forefathers in riches and extravagance, than in virtue and labor? Even men of humble birth,⁸ who formerly used to surpass the nobility in merit, pursue power and honor rather by intrigue and dishonesty, than by honorable qualifications; as if the prætorship, consulate, and all other offices of the kind, were noble and dignified in themselves, and not to be estimated according to the worth of those who fill them.

But, in expressing my concern and regret at the manners of the state, I have proceeded with too great freedom, and at too great length. I now return to my subject.

Sallust Bellum Iugurthinum 4

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Perseus

Stable identifiers