Astaphivm
Ad fores auscultate atque adservate aedis,
95
ne quis adventor gravior abaetat quam adveniat,
neu, qui manus attulerit steriles intro ad nos,
gravidas foras exportet. novi ego hominum mores;
ita nunc adulescentes morati sunt: quini
aut seni adveniunt ad scorta congerrones;
100
consulta sunt consilia: quando intro advenerunt,
oenús eorum aliqui oscúlum amicae usque oggerít, dum illi agant ceterí cleptae;
sin vídent quempiam se adsérvare, obludiánt qui custodem óblectent
per ióculum et ludum; dé nostro saepe édunt: quod fartorés, faciunt.
fit pól hoc, et pars spectátorum scitís pol haec vos me haud méntiri,
105
†ibi sibus pugnae et vírtuti de praédonibus praedám capere.
at ecástor nos rursúm lepide referímus gratiam furíbus nostris:
107110
nam ipsí vident cum eorum ággerimus bona atque étiam ultro ipsi aggerúnt ad nos.
Diniarchvs
Me illís quidem haec verberat vérbis,
nam ego húc bona mea degéssi.
Astaphivm
Commémini, iam pol ego eúmpse ad nos, si dómi erit, mecum addúcam.
Diniarchvs
Heus, máne dum, Astaphium, príus quam abis.
115
Astaphivm
Quí revocat?
Diniarchvs
Scies: réspice huc.
Astaphivm
Quis est?
Diniarchvs
Vobís qui multa bóna esse volt.
Astaphivm
Dato, si ésse vis.
Diniarchvs
Fáxo erunt. réspice huc modo.
Astaphivm
Oh,
enícas me miseram, quísquis es.
Diniarchvs
Péssuma, mane.
120
Astaphivm
Óptume, odio es.
Díniarchusne íllic est? átque is est.
Diniarchvs
Sálva sis.
Astaphivm
Ét tu.
Diniarchvs
Fer cóntra manum et paritér gradere.
Astaphivm
Tuis sérvio atque audiens sum ímperiis.
125
Diniarchvs
Quid agís?
Astaphivm
Valeo et validúm teneo.
péregre quoniam ádvenis, céna detur.
Diniarchvs
Bene dícis benignequé vocas, Astáphium.
Astaphivm
Amabo,
sine me íre, era quo iussít.
Diniarchvs
Eas. sed quíd ais?
Astaphivm
Quid vis?
Diniarchvs
Dic quó iter inceptás; quis est quem arcéssis?
130
Astaphivm
Archilínem
†obstetricem.
Diniarchvs
Mála tu femina es, oles únde es disciplinam.
manifesto mendaci, mala, teneo te.
Astaphivm
Quid iam, amabo?
Diniarchvs
Quia te adducturam huc dixeras eumpse, non eampse;
nunc mulier facta est iam ex viro: mala es praestrigiatrix.
sed tandem eloquere, quis is homost, Astaphium? novos amator?
135
Astaphivm
Nimis otiosum te arbitror hominem esse.
Diniarchvs
Qui arbitrare?
Astaphivm
Quia tuo vestimento et cibo alienis rebus curas.
Diniarchvs
Vos mihi dedistis otium.
Astaphivm
Qui, amabo?
Diniarchvs
Ego expedibo.
rem perdidi apud vos, vos meum negotium abstulistis.
si rem servassem, fuit ubi negotiosus essem.
140
Astaphivm
An tu te Veneris publicum aut Amoris alia lege
habere posse postulas, quin otiosus fias?
Diniarchvs
Illa, haud ego, habuit publicum: pervorse interpretaris;
nam advorsum legem meam ob meam scripturam pecudem cepit.
Astaphivm
Plerique idem quod tu facis faciunt rei male gerentes:
145
ubi non est, scripturam unde dent, incusant publicanos.
Diniarchvs
Male vertit res pecuaria mihi apud vos: nunc vicissim
volo habere aratiunculam pro copia hic apud vos.
Astaphivm
Non arvos hic, sed pascuost ager: si arationes
habituru's
habiturus es, quí arari solent, ad pueros ire meliust.
150
hunc nos habemus publicum, illi alii sunt publicani.
Diniarchvs
Vtrosque pergnovi probe.
Astaphivm
Em istoc pol tu
otiosu's
otiosus es,
cum et illíc et hic pervorsus es. sed utriscum rem esse mavis?
Diniarchvs
Procaciores estis vos, sed illí periuriores;
illis perit quidquid datur, neque ipsís apparet quicquam:
155
vos saltem si quid quaeritis, ecbibitis et comestis.
postremo illi sunt improbi, vos nequam et gloriosae.
Astaphivm
Male quae in nos vis, ea omnia tibi dicis, Diniarche,
et nostram et illorum vicem.
Diniarchvs
Qui istuc?
Astaphivm
Rationem dicam:
quia qui alterum incusat probri, sumpse enitere oportet.
160
tu a nobis sapiens nihil habes, nos nequam abs ted habemus.
Diniarchvs
O Ástaphium, haud istoc modo solita es me ante appellare,
sed blande, cum illuc, quod apud vos nunc est, apud me habebam.
Astaphivm
Dum vivit, hominem noveris: ubi mortuost, quiescat.
te dum vivebas noveram.
165
Diniarchvs
An me mortuom arbitrare?
Astaphivm
Qui potis
est, amabo, planius? qui antehac amator summus
habitu's
habitus es, nunc ad amicam venis querimoniam deferre.
Diniarchvs
Vestra hercle factum iniuria, quae properavistis olim:
rapere otiose oportuit, diu ut essem incolumis vobis.
Astaphivm
Amator similest oppidi hostilis.
170
Diniarchvs
Quo argumento
est?
Astaphivm
Quam primum expugnari potis
est, tam id optimum est amicae.
Diniarchvs
Ego fateor, sed longe aliter est amicus atque amator:
certe hercle quam veterrimus, tam homini optimust amicus.
Astaphivm
Si vivit.
Diniarchvs
Non hercle occidi, sunt mi etiam fundi et aedis.
Astaphivm
Cur, obsecro, ergo ante ostium pro ignoto alienoque astas?
175
i intro, haud alienus tu quidem es; nam ecastor neminem hodie
mage amat corde atque animo suo, si quidem habes fundum atque aedis.
Diniarchvs
In melle sunt linguae sitae vostrae atque orationes,
facta atque corda in felle sunt sita atque acerbo aceto:
eo dicta lingua dulcia datis, córde amara facitis.
180
Astaphivm
Amantes si qui non danunt, † non didici fabulari.
non istaec, mea benignitas, decuit te fabulari,
sed istós qui cum geniis suis belligerant parcipromi.
Diniarchvs
Mala es atque eadem quae soles inlecebra.
Astaphivm
Vt exspectatus
peregre advenisti, quam, obsecro, cupiebat te era videre.
185
Diniarchvs
Quid tandem?
Astaphivm
Te unum ex omnibus amat.
Diniarchvs
Euge, fundi et aedis,
per tempus subvenistis. sed quid ais, Astaphium?
Astaphivm
Quid vis?
Diniarchvs
Estne intus nunc Phronesium?
Astaphivm
Vtut aliis, tibi quidem intus.
Diniarchvs
Valetne?
Astaphivm
Immo edepol melius iam fore spero, te ubi videbit.
Diniarchvs
Hoc nobis vitium maxumumst, cum amamus tum
hoc perimus:
190
si illud quod volumus dicitur, palam cum mentiuntur,
verum esse insciti credimus, ne ut iusta utamur ira.
Astaphivm
Heia, haud itast res.
Diniarchvs
Ain tu eam me amare?
Astaphivm
Immo unice unum.
Diniarchvs
Peperisse audivi.
Astaphivm
Ah obsecro, tace, Diniarche.
Diniarchvs
Quid iam?
Astaphivm
Horresco misera, mentio quotiens fit partionis,
195
ita paene nulla tibi fuit Phronesium. i intro, amabo,
vise illam. atque opperimino: iam exibit; nam lavabat.
Diniarchvs
Quid ais tu? quae numquam fuit praegnas, qui parere potuit?
nam équidem illi uterum, quod sciam, numquam extumere sensi.
Astaphivm
Celabat metuebatque te, ne tu sibi persuaderes,
200
ut abortioni operam daret puerumque ut enicaret.
Diniarchvs
Tum pol isti ést puero pater Babyloniensis miles,
quoius núnc ista adventum expetit.
Astaphivm
Immo ab eo ut nuntiatumst,
iam hic adfuturum aiunt eum. nondum advenisse miror.
Diniarchvs
Ibo igitur intro?
205
Astaphivm
Quippini? tam audacter quam domum ad te;
nam tu quidem edepol noster es etiam nunc, Diniarche.
Diniarchvs
Quam mox te huc recipis?
Astaphivm
Iam hic ero: propest, profecta quo sum.
Diniarchvs
Redi véro actutum. ego interim hic apud vos opperibor.—
Truculentus. T. Maccius Plautus. ed. Friedrich Leo. Berlin. 1896.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The National Endowment for the Humanities.