Psevdolvs
Si ex te tacente fieri possem certior,
ere, quae miseriae te tam misere macerent,
duorúm labori ego hominum parsissem lubens,
5
mei te rogandi et tis respondendi mihi;
nunc quoniam id fieri non potest, necessitas
me subigit ut te rogitem. responde mihi:
quid est quod tu exanimatus iam hos multos dies
gestas tabellas tecum, eas lacrumis lavis,
10
neque tui participem consili quemquam facis?
eloquere, ut quod ego nescio id tecum sciam.
Calidorvs
Misere miser sum, Pseudole.
Psevdolvs
Id te Iuppiter
prohibessit.
Calidorvs
Nihil hoc Iovis ad iudicium attinet:
sub Veneris regno vapulo, non sub Iovis.
15
Psevdolvs
Licet me id scire quid sit? nam tu me antidhac
supremum habuisti comitem consiliis tuis.
Calidorvs
Idem animus nunc est.
Psevdolvs
Face me certum quid tibist;
iuvabo aut ré aut opera aut consilio bono.
Calidorvs
Cape has tabellas, tute hinc narrato tibi
20
quae me miseria et cura contabefacit.
Psevdolvs
Mos tibi geretur. sed quid hoc, quaeso?
Calidorvs
Quid est?
Psevdolvs
Vt opinor, quaerunt litterae hae sibi liberos:
alia aliam scandit.
Calidorvs
Ludis iam ludo tuo?
Psevdolvs
Has quidem pol credo nisi Sibulla legerit,
25
interpretari álium posse neminem.
Calidorvs
Cur inclementer dicis lepidis litteris
lepidis tabellis lepida conscriptis manu?
Psevdolvs
An, opsecro hercle, habent quas gallinae manus?
nam has quidem gallina scripsit.
30
Calidorvs
Odiosus mihi es.
lege vel tabellas redde.
Psevdolvs
Immo enim pellegam.
advortito animum.
Calidorvs
Non adest.
Psevdolvs
At tu cita.
Calidorvs
Immo ego tacebo, tu istinc ex cera cita;
nam istic meus animus nunc est, non in pectore.
Psevdolvs
Tuam amicam video, Calidore.
35
Calidorvs
Vbi ea est, opsecro?
Psevdolvs
Eccam in tabellis porrectam: in cera cubat.
Calidorvs
At te di deaeque quantumst—
Psevdolvs
Servassint quidem.
Calidorvs
Quasi solstitialis herba paulisper fui:
repente exortus sum, repentino occidi.
Psevdolvs
Tace, dúm tabellas pellego.
40
Calidorvs
Ergo quin legis?
Psevdolvs
“Phoenicium Calidoro amatori suo
per ceram et lignum litterasque interpretes
salutem mittit et salutem abs te expetit,
lacrumans titubanti ánimo, corde et pectore.”
Calidorvs
Perii, salutem nusquam invenio, Pseudole,
45
quam illi remittam.
Psevdolvs
Quam salutem?
Calidorvs
Argenteam.
Psevdolvs
Pro lignean salute vis argenteam
remittere illi? vide sis quam tu rem geras.
Calidorvs
Recita modo: ex tabellis iam faxo scies
quam subito argento mi usus invento siet.
50
Psevdolvs
“Leno me peregre militi Macedonio
minis viginti vendidit, voluptas mea;
et prius quam hinc abiit, quindecim miles minas
dederat; nunc unae quinque remorantur minae.
ea caúsa miles hic reliquit symbolum,
55
expressam in cera ex anulo suam imaginem,
ut qui huc adferret eius similem symbolum,
cum eo simul me mitteret. ei rei dies
haec praestituta est, proxuma Dionysia.”
cras ea quidem sunt.
60
Calidorvs
Prope adest exitium mihi,
nisi quid mihi in te est auxili.
Psevdolvs
Sine pellegam.
Calidorvs
Sino, nám mihi videor cúm ea fabularier;
lege: dulce amarumque una nunc misces mihi.
Psevdolvs
“Nunc nostri amores mores consuetudines,
iocus lúdus sermo suavisaviatio
65
compressiones artae amantum corporum,
teneris labellis molles morsiunculae,
nostrorum órgiorum—iunculae
papillarum horridularum oppressiunculae,
harunc voluptátum mi omnium atque itidem tibi
distractio discidium vastities venit,
70
nisi quae mihi in test aut tibist in me salus.
haec quaé ego scivi ut scires curavi omnia;
nunc ego te experiar quid ames, quid simules. vale.”
Calidorvs
Est misere scriptum, Pseudole.
Psevdolvs
O, miserrime.
Calidorvs
Quin fles?
75
Psevdolvs
Pumiceos oculos habeo: non queo
lacrumam exorare ut expuant unam modo.
Calidorvs
Quid ita?
Psevdolvs
Genus nostrum semper siccoculum fuit.
Calidorvs
Nilne adiuvare me audes?
Psevdolvs
Quid faciam tibi?
Calidorvs
Eheú.
Psevdolvs
Eheu? id quidem hercle ne parsis: dabo.
Calidorvs
Miser sum, argentum nusquam invenio mutuom.
80
Psevdolvs
Eheu.
Calidorvs
Neque intus nummus ullus est.
Psevdolvs
Eheu.
Calidorvs
Ille abducturus est mulierem cras.
Psevdolvs
Eheu.
Calidorvs
Istocine pacto me adiuvas?
Psevdolvs
Do id quod mihi est;
nam is mihi thensaurus iugis in nostra est domo.
Calidorvs
Actum est de me hodie. sed potes nunc mutuam
85
drachumam dare unam mihi, quam cras reddam tibi?
Psevdolvs
Vix hercle, opinor, si me opponam pignori.
sed quid ea drachuma facere vis?
Calidorvs
Restim volo
mihi émere.
Psevdolvs
Quam ob rem?
Calidorvs
Qui me faciam pensilem.
certum est mihi ante tenebras tenebras persequi.
90
Psevdolvs
Quis mi igitur drachumam reddet, si dedero tibi?
an tu te ea caúsa vis sciens suspendere
ut me defraudes, drachumam si dederim tibi?
Calidorvs
Profecto nullo pacto possum vivere,
si illa a me abalienatur atque abducitur.
95
Psevdolvs
Quid fles, cucule? vives.
Calidorvs
Quid ego ni fleam,
quoi nec paratus nummus argenti siet
neque libellai spes sit usquam gentium?
Psevdolvs
Vt litterarum ego harum sermonem audio,
nisi tu illi lacrumis fleveris argenteis,
100
quod tu istis lacrumis te probare postulas,
non pluris refert quam si imbrem in cribrum geras.
verum ego te amantem, ne pave, non deseram.
spero alicunde hodie me bona opera aut hac mea
tibi inventurum esse auxilium argentarium.
105
atque id futurum unde unde dicam nescio,
nisi quia futurum est: ita supercilium salit.
Calidorvs
Vtinam quae dicis dictis facta suppetant.
Psevdolvs
Scis tu quidem hercle, mea si commovi sacra,
quo pacto et quantas soleam turbellas dare.
110
Calidorvs
In te nunc omnes spes sunt aetati meae.
Psevdolvs
Satin est, si hanc hodie mulierem efficio tibi
tua ut sit, aut si tibi do viginti minas?
Calidorvs
Satis, sí futurumst.
Psevdolvs
Roga me viginti minas,
ut me effecturum tibi quod promisi scias.
115
roga, opsecro hercle. gestio promittere.
Calidorvs
Dabisne argenti mi hodie viginti minas?
Psevdolvs
Dabo. molestus nunciam ne sis mihi.
atque hoc, ne dictum tibi neges, dico prius:
si neminem alium potero, tuom tangam patrem.
120
Calidorvs
Di te mihi semper servent. verum, si potest,
pietatis causa—vel etiam matrem quoque.
Psevdolvs
De istac re in oculum utrumvis conquiescito.
Calidorvs
Oculum anne in aurem?
Psevdolvs
At hoc pervolgatumst minus.
nunc, ne quis dictum sibi neget, dico omnibus
125
pube praesenti in contione: omni poplo,
omnibus amicis notisque edico meis,
in hunc diem a me ut caveant, ne credant mihi.
Calidorvs
St, táce opsecro hércle.
129130
Psevdolvs
Quid negoti est?
Calidorvs
Ostium
lenonis crepuit.
Psevdolvs
Crura mavellem modo.
Calidorvs
Atque ipse egreditur intus, periuri caput.
Pseudolus. T. Maccius Plautus. ed. Friedrich Leo. Berlin. 1895.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The National Endowment for the Humanities.