Calidorvs
Pseudóle, non audis quae híc loquitur?
230
Psevdolvs
Audío, ere, equidem atque animum ádvorto.
Calidorvs
Quid mi és auctor, huic út mittam, ne amícam hic meam prostítuat?
Psevdolvs
Nil cúrassis, liquido és animo: ego pró me et pro te cúrabo.
iam díu ego huic bene et hic míhi volumus, et amícitia est antíqua:
mittam hódie huic suo die nátali malam rém magnam et matúram.
Calidorvs
Quid opúst?
235
Psevdolvs
Potin aliam rem út cures?
Calidorvs
At—
Psevdolvs
Bát.
Calidorvs
Crucior.
Psevdolvs
Cor dúra.
Calidorvs
Non póssum.
Psevdolvs
Fac possís.
Calidorvs
Quonam pactó possim?
Psevdolvs
Vince ánimum.
in rém quod sit praevórtaris quam in re ádvorsa animo auscúltes.
Calidorvs
Nugae ístaec sunt: non iúcundumst nisi amáns facit stulte.
Psevdolvs
Pérgin?
Calidorvs
O Pseúdole mi, sine sím nihili,
mitte mé sis.
Psevdolvs
Sino, modo ego ábeam.
Calidorvs
Mane, máne, iam ut voles med ésse ita ero.
240
Psevdolvs
Nunc tú sapis.
Ballio
ít dies; egó mihi cesso.
í prae, puere.
Calidorvs
Heus, ábit. quin revocas?
Psevdolvs
Quíd properas? placide.
Calidorvs
át prius quam abeat.
Ballio
Quíd
hoc, malum, tam plácide is, puere?
Psevdolvs
Hódie nate, heus, hódie nate, tíbi ego dico, heus, hódie nate,
redi ét respice ád nos. tamétsi occupátu
’
s es,
morámur. mane, ém conloquí qui volúnt te.
245
Ballio
Quid hóc est? quis ést qui morám mi occupáto
moléstam optulit?
Psevdolvs
Qui tibí sospitalis
fuít.
Ballio
Mortuóst qui fuít: qui sit úsust.
Psevdolvs
Nímis superbe.
Ballio
Nímis molestus.
Calidorvs
Réprehende hominem, adséquere.
Ballio
I puere.
Psevdolvs
Occédamus hác obviám.
250
Ballio
Iuppitér te
perdát, quisquis és.
Psevdolvs
Te volo.
Ballio
át vos ego ámbos.
vorte hác te, puere.
Psevdolvs
Non licét conloquí te?
Ballio
At míhi non lubét.
Psevdolvs
Sin tuámst quippiam ín rem?
Ballio
Licétne, opsecró, bitere án non licet?
Psevdolvs
Vah,
mánta.
255
Ballio
Omitte.
Calidorvs
Bállio, audi.
Ballio
Súrdus sum † profecto inanilogistae.
Calidorvs
Dedí dum fuít.
Ballio
Non petó quod dedísti.
Calidorvs
Dabó quando erít.
Ballio
Ducitó quando habébis.
Calidorvs
éheu, quam ego malis pérdidi modis
quód tibi détuli et quód dedi.
Ballio
Mórtua
vérba re núnc facis; stúltus es, rem áctam agis.
260
Psevdolvs
Nósce saltem húnc quis est.
Ballio
Iám diu scio
quí fuit: núnc qui sit ipsús sciat.
ámbula tú.
Psevdolvs
Potin út semel modo,
Bállio, huc cúm lucro respícias?
Ballio
Réspiciam istoc prétio; nam si sácruficem summó Iovi
265
atque in manibus exta teneam, ut poriciam, interea loci
si lucri quid detur, potius rem divinam deseram.
non potest pietati opsisti huíc, utut rés sunt ceterae.
Psevdolvs
Deos quidem, quos maxume aequom est metuere, eos minimi facit.
Ballio
Compellabo. salve multum, serve Athenis pessume.
270
Psevdolvs
Di te deaeque ament vel huius arbitratu vel meo,
vel, si dignu
’
s es alio pacto, neque ament nec faciant bene.
Ballio
Quid agitur, Calidore?
Calidorvs
Amatur atque egetur acriter.
Ballio
Misereat, si familiam alere possim misericordia.
Psevdolvs
Heia, scimus nos quidem te qualis sis; ne praedices.
275
sed scin quid nos volumus?
Ballio
Pol ego propemodum: ut male sit mihi.
Psevdolvs
Et id et hoc quod te revocamus. quaeso animum advorte.
Ballio
Audio.
atque in pauca, ut occupatus nunc sum, confer quid velis.
Psevdolvs
Hunc pudet, quod tibi promisit quaque id promisit die,
quia tibi minas viginti pró amica etiam non dedit.
280
Ballio
Nimio id quod pudet facilius fertur quam illud quod piget.
non dedisse istunc pudet: me quia non accepi piget.
Psevdolvs
At dabit, parabit: aliquot hos dies manta modo.
nám hic id metuit, ne illam vendas ob simultatem suam.
Ballio
Fuit occasio, si vellet, iam pridem argentum ut daret.
285
Calidorvs
Quid, si non habui?
Ballio
Si amabas, invenires mutuom,
ad danistam devenires, adderes faenusculum,
surruperes patri.
Psevdolvs
Surruperet hic patri, audacissume?
non periclumst ne quid recte monstres.
Ballio
Non lenoniumst.
Calidorvs
Egon patri surrupere possim quicquam, tam cauto seni?
290
atque adeo, si facere possim, pietas prohibet.
Ballio
Audio.
pietatem ergo istam amplexator noctu pro Phoenicio.
sed cum pietatem te amori video tuo praevortere,
omnes
homines tibi patres sunt? nullus est tibi quem roges
mutuom argentum?
295
Calidorvs
Quin nomen quoque iam interiit mutuom.
Psevdolvs
Heus tu, postquam hercle isti a mensa surgunt satis poti viri,
qui suom repetunt, alienum reddunt nato nemini,
postilla omnes cautiores sunt, ne credant alteri.
Calidorvs
Nimis miser sum, nummum nusquam reperire argenti queo;
ita miser et amore pereo et inopia argentaria.
300
Ballio
Eme die caeca hercle olivom, id vendito oculata die:
iam hercle vel ducentae fieri possunt praesentes minae.
Calidorvs
Perii, annorum lex me perdit quinavicenaria.
metuont credere omnes.
Ballio
Eadem est mihi lex: metuo credere.
Psevdolvs
Credere autem? eho an paenitet te, quanto hic fuerit usui?
305
Ballio
Non est usu quisquam amator nisi qui perpetuat data;
det, det usque: quando nil sit, simul amare desinat.
Calidorvs
Nilne te miseret?
Ballio
Inanis cedis, dicta non sonant.
atque ego te vivom salvomque vellem.
Psevdolvs
Eho an iam mortuost?
Ballio
Vtut est, mihi quidem profecto cum istis dictis mortuost:
310
ilico vixit amator, ubi lenoni supplicat.
semper tu ad me cum argentata accedito querimonia;
nam istuc quod nunc lamentare, non esse argentum tibi,
apud novercam querere.
Psevdolvs
Eho an umquam tu huius nupsisti patri?
Ballio
Di melius faciant.
315
Psevdolvs
Face hoc quod te rogamus, Ballio,
mea fide, si isti formidas credere. ego in hoc triduo
aut terra aut marí alicunde evolvam id argentum tibi.
Ballio
Tibi ego credam?
Psevdolvs
Quor non?
Ballio
Quia pol quá opera credam tibi,
una opera alligem fugitivam canem agninis lactibus.
Calidorvs
Sicine mi abs te bene merenti male refertur gratia?
320
Ballio
Quid nunc vis?
Calidorvs
Vt opperiare hos sex dies aliquos modo,
ne illam vendas neu me perdas hominem amantem.
Ballio
Animo bono es.
vel sex menses opperibor.
Calidorvs
Euge, homo lepidissume.
Ballio
Immo vin etiam te faciam ex laeto laetantem magis?
Calidorvs
Quid iam?
325
Ballio
Quia enim non venalem iám habeo Phoenicium.
Calidorvs
Non habes?
Ballio
Non hercle vero.
Calidorvs
Pseudole, ei accerse hostias,
victumas, lanios, ut ego huic sacruficem summo Iovi;
nam hic mihi nunc est multo potior Iuppiter quam Iuppiter.
Ballio
Nolo victumas: agninis me extis placari volo.
Calidorvs
Propera, quid stas? ei accerse agnos. audin quid ait Iuppiter?
330
Psevdolvs
Iam hic ero; verum extra portam mi etiam currendumst prius.
Calidorvs
Quid eo?
Psevdolvs
Lanios inde accersam duo cum tintinnabulis,
eadem duo greges virgarum inde ulmearum adegero,
ut hodie ad litationem huic suppetat satias Iovi.
Ballio
I in malam crucem.
335
Psevdolvs
Istuc ibit Iuppiter lenonius.
Ballio
Ex tua re est, ut ego emoriar.
Psevdolvs
Quidum?
Ballio
Ego dicam tibi:
quia edepol, dum ego vivos vivam, numquam eris frugi bonae.
Ballio
Ex tua re non est, ut ego emoriar.
Psevdolvs
Quidum?
Ballio
Sic, quia
sí ego emortuos sim, Athenis te sit nemo nequior.
Calidorvs
Dic mihi, obsecro hercle, verum serio hoc quod te rogo.
340
non habes venalem amicam tu meam Phoenicium?
Ballio
Non edepol habeo profecto, nam iam pridem vendidi.
Calidorvs
Quo modo?
Ballio
Sine ornamentis, cum intestinis omnibus.
Calidorvs
Meam tu amicam vendidisti?
Ballio
Valde, viginti minis.
Calidorvs
Viginti minis?
345
Ballio
Vtrum vis, vel quater quinis minis,
militi Macedonio, et iam quindecím habeo minas.
Calidorvs
Quid ego ex te audio?
Ballio
Amicam tuam esse factam argenteam.
Calidorvs
Cur id ausu
’
s es facere?
Ballio
Libuit, mea fuit.
Calidorvs
Eho, Pseudole,
ei, gladium adfer.
Psevdolvs
Quid opus gladio?
Calidorvs
Qui hunc occidam atque me.
Psevdolvs
Quin tu ted occidis potius? nam hunc fames iam occiderit.
350
Calidorvs
Quid ais, quantum terra † tegit hominum periurissume?
iuravistin te illam nulli venditurum nisi mihi?
Ballio
Fateor.
Calidorvs
Nempe concéptis verbis?
Ballio
Etiam consutis quoque.
Calidorvs
Periuravisti, sceleste.
Ballio
At argentum intro condidi.
ego scelestus nunc argentum promere possum domo:
355
tu qui pius, istoc es genere gnatus, nummum non habes.
Calidorvs
Pseudole, adsiste altrim secus atque onera hunc maledictis.
Psevdolvs
Licet.
numquam ad praetorem aeque cursim curram, ut emittar manu.
Calidorvs
Ingere mala multa.
Psevdolvs
Iam ego te differam dictis meis.
impudice.
360
Ballio
Itast.
Calidorvs
Sceleste.
Ballio
Dicis vera.
Psevdolvs
Verbero.
Ballio
Quippini?
Calidorvs
Bustirape.
Ballio
Certo.
Psevdolvs
Furcifer.
Ballio
Factum optume.
Calidorvs
Sociofraude.
Ballio
Sunt mea istaec.
Psevdolvs
Parricida.
Ballio
Perge tu.
Calidorvs
Sacrilege.
Ballio
Fateor.
Psevdolvs
Periure.
Ballio
Vetera vaticinamini.
Calidorvs
Legirupa.
Ballio
Valide.
Psevdolvs
Permities adulescentum.
Ballio
Acerrume.
Calidorvs
Fur.
365
Ballio
Babae.
Psevdolvs
Fugitive.
Ballio
Bombax.
Calidorvs
Fraus populi.
Ballio
Planissume.
Psevdolvs
Fraudulente.
Calidorvs
Impure.
Psevdolvs
Leno.
Calidorvs
Caenum.
Ballio
Cantores probos.
Calidorvs
Verberavisti patrem atque matrem.
Ballio
Atque occidi quoque,
potius quam cibum praehiberem: num peccavi quippiam?
Psevdolvs
In pertusum ingerimus dicta dolium, operam ludimus.
Ballio
Numquid aliud etiam voltis dicere?
370
Calidorvs
Ecquid te pudet?
Ballio
Ten, amatorem esse inventum inanem quasi cassam nucem?
verum quamquam multa malaque dicta dixistis mihi,
nisi mihi hodie attulerit miles quinque quas debet minas,
sicut haec est praestituta summa ei argento dies,
si id non adfert, posse opinor facere me officium meum.
375
Calidorvs
Quid id est?
Ballio
Si tu argentum attuleris, cum illo perdidero fidem:
hoc meum est officium. ego, operae si sit, plus tecum loquar;
sed sine argénto frustra es qui me tui misereri postulas.
haec meast sententia, ut tu hinc porro quid agas consulas.
Calidorvs
Iamne abis?
380
Ballio
Negoti nunc sum plenus.—
Psevdolvs
Paulo post magis.
illic homo meus est, nisi omnes di me atque homines deserunt.
exossabo ego illúm simulter itidem ut murenam coquos.
nunc, Calidore, te mihi operam dare volo.
Calidorvs
Ecquid imperas?
Psevdolvs
Hoc ego oppidum admoenire, ut hodie capiatur, volo;
ad eam rem usust homine astuto, docto, cauto et callido,
385
qui imperata ecfecta reddat, non qui vigilans dormiat.
Calidorvs
Cedo mihi, quid es facturus?
Psevdolvs
Temperi ego faxo scies.
nolo bis iterari, sat sic longae fiunt fabulae.
Calidorvs
Optumum atque aequissimum oras.
Psevdolvs
Propera, adduc hominem cito.
Calidorvs
Pauci ex multis sunt amici, hómini qui certi sient.
390
Psevdolvs
Ego scio istuc. ergo utrumque, tibi nunc dilectum para
ex multis atque exquire illinc unum qui certus siet.
Calidorvs
Iam hic faxo aderit.—
Psevdolvs
Potin ut abeas? tibi moram dictis creas.
Pseudolus. T. Maccius Plautus. ed. Friedrich Leo. Berlin. 1895.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The National Endowment for the Humanities.