Philemativm
Iam prídem ecastor frígida non lávi magis lubénter
nec quom me melius, mea Scapha, rear esse deficatam.
Scapha
Eventus rebus omnibus, velut horno messis magna
fuit.
160
Philemativm
Quíd ea messis attinet ad meam lavationem?
Scapha
Nihilo plus quam lavatio tua ad messim.
Philolaches
O Venus venusta,
haec illa est tempestas mea, mihi quae modestiam omnem
detexit, tectus qua fui; tum mihi Amor et Cupido
in pectus perpluit meum, neque iam umquam optigere possum:
madent iam in corde parietes, periere haec oppido aedis.
165
Philemativm
Contempla, amabo, mea Scapha, satin haec me vestis deceat.
volo mé placere Philolachi, meo ocello, meo patrono.
Scapha
Quin tu te exornas moribus lepidis, quom lepida tute es?
non vestem amatores amant
mulieris, sed vestis fartim.
Philolaches
Ita me di ament, lepidast Scapha, sapit scelesta multum.
170
ut lepide omnes mores tenet sententiasque amantum.
Philemativm
Quid nunc?
Scapha
Quid est?
Philemativm
Quin me aspice et contempla, ut haec me deceat.
Scapha
Virtute formae id evenit, te ut deceat quidquid habeas.
Philolaches
Ergo ob istuc verbum te, Scapha, donabo ego hodie aliqui,
neque patiar te istanc gratiis laudasse, quae placet mi.
175
Philemativm
Nolo ego te adsentari mihi.
Scapha
Nimis tú quidem stulta es mulier.
eho, mavis vituperarier falso quam vero extolli?
equidem pol vel falso tamen laudari multo malo,
quam vero culpari aut meam speciem alios inridere.
179180
Philemativm
Ego verum amo, verum volo dici mihi: mendacem odi.
Scapha
Ita tu me ames, ita Philolaches tuos té amet, ut venusta es.
Philolaches
Quid ais, scelesta? quo modo adiurasti? ita ego istam amarem?
quid istaéc me, id cur non additum est? infecta dona facio.
periisti: quod promiseram tibi donum, perdidisti.
185
Scapha
Equidem pol miror tam catam, tam docilem te et bene doctam
nunc stultam stulte facere.
Philemativm
Quin mone quaéso, si quid erro.
Scapha
Tu ecastor erras, quae quidem illum expectes unum atque illi
morem praecipue sic geras atque alios asperneris.
matronae, non meretricium est unum inservire amantem.
190
Philolaches
Pro Iuppiter, nam quod malum versatur meae domi illud?
di deaeque me omnes pessumis exemplis interficiant,
nisi ego illam anum interfecero siti fameque atque algu.
Philemativm
Nolo ego mihi male te, Scapha, praecipere.
Scapha
Stulta es plane,
quae illum tibi aeternum putes fore amicum et benevolentem.
195
moneo ego te: te ille deseret aetate et satietate.
Philemativm
Non spero.
Scapha
Insperata accidunt magis saépe quam quae speres.
postremo, si dictis nequis perduci, ut vera haec credas
mea dicta, ex factis nosce rem. vides quaé sim; et quae fui ante.
nihilo ego quam nunc tu
amata sum; átque uni modo gessi morem:
200
qui pol me, ubi aetate hoc caput colorem commutavit,
reliquit deseruitque me. tibi idem futurum credo.
Philolaches
Vix comprimor, quin involem illi in oculos stimulatrici.
Philemativm
Solam ille me soli sibi suo
sumptu liberavit:
illi me soli censeo esse oportere opsequentem.
205
Philolaches
Pro di immortales, mulierem lepidam et pudico ingenio.
bene hercle factum et gaudeo mihi nihil esse huius causa.
Scapha
Inscita ecastor tu quidem es.
Philemativm
Quapropter?
Scapha
Quae istuc
cures,
ut te ille amet.
Philemativm
Cur obsecro non curem?
Scapha
Libera es iam.
tu iam quod quaerebas habes: ille té nisi amabit ultro,
210
id pro tuo capite quod dedit perdiderit tantum argenti.
Philolaches
Perii hercle, ni ego illam pessumis exemplis enicasso.
illa hanc corrumpit mulierem malesuada † vitilena.
Philemativm
Numquam ego illi possum gratiam referre ut meritust de me.
Scapha, id tu mihi ne suadeas, ut illúm minoris pendam.
215
Scapha
At hoc únum facito cogites: si illum inservibis solum
dum tibi nunc haec aetatulast, in sénecta male querere.
Philolaches
In anginam ego nunc me velim verti, ut veneficae illi
fauces prehendam atque enicem scelestam stimulatricem.
Philemativm
Eundem ánimum oportet nunc mihi esse gratum, ut impetravi,
220
atque olim, prius quam id extudi, quom illi subblandiebar.
Philolaches
Divi me faciant quod volunt, ni ob istam orationem
te liberasso denuo et ni Scapham enicasso.
Scapha
Si tibi sat acceptum est fore tibi victum sempiternum
atque illum amatorem tibi proprium futurum in vita,
225
soli gerundum censeo morem et capiundas crines.
Philemativm
Vt fama est homini, exin solet pecuniam invenire.
ego si bonam famam mihi servasso, sat ero dives.
Philolaches
Siquidem hércle vendundust pater, venibit multo potius,
quam te me vivo umquam sinam egere aut mendicare.
230
Scapha
Quid illís futurum est ceteris qui té amant?
Philemativm
Magis amabunt,
quom
me videbunt gratiam referre
bene merenti.
Philolaches
Vtinam nunc meus emortuos pater ad me nuntietur,
ut ego exheredem meis bonis me faciam atque haec sit heres.
Scapha
Iam ista quidem absumpta res erit: dies nóctesque estur bibitur,
235
neque quisquam parsimoniam adhibet: sagina plane est.
Philolaches
In te hercle certumst principe ut sim parcus experiri,
nam neque edes quicquam neque bibes apud me his decem diebus.
Philemativm
Si quid tu in illum bene voles loqui, id loqui licebit:
nec recte si illi dixeris, iam ecastor vapulabis.
240
Philolaches
Edepol si summo Ióvi bovi eo argénto sacruficassem,
pro illius capite quod dedi, numquam aeque id bene locassem.
videas eam medullitus me amare. oh, probus homo sum:
quae pro me causam diceret, patronum liberavi.
Scapha
Video te nihili pendere prae Philolache omnis homines.
245
nunc, ne eius causa vapulem, tibi potius adsentabor.
si acceptum sat habes, tibi fore illum amicum sempiternum.
Philemativm
Cédo mi speculum et cum ornamentis arculam actutum, Scapha,
ornata ut sim, quom huc adveniat Philolaches voluptas mea.
Scapha
Mulier quae se suamque aetatem spernit, speculo ei usus est:
250
quid opust speculo tibi, quae tute speculo speculum es maxumum?
Philolaches
Ob istuc verbum, ne nequiquam, Scapha, tam lepide dixeris,
dabo aliquid hodie peculi tibi, Philematium mea.
Philemativm
Suo quique loco (viden?) capillus satis compositust commode.
Scapha
Vbi tu commoda es, capillum commodum esse credito.
255
Philolaches
Vah, quid illá pote peius quicquam muliere memorarier?
nunc adsentatrix scelesta est, dudum adversatrix erat.
Philemativm
Cedo cerussam.
Scapha
Quid cerussa opust nám?
Philemativm
Qui malas oblinam.
Scapha
Vna operá ebur atramento candefacere postules.
Philolaches
Lepide dictum de atramento atque ebore. euge, plaudo Scaphae.
260
Philemativm
Tum tu igitur cedo purpurissum.
Scapha
Non do. scita es tu quidem.
nova pictura interpolare vis opus lepidissimum?
non istanc aetatem oportet pigmentum ullum attingere,
neque cerussam neque melinum, neque aliam ullam offuciam.
Philemativm
Cape igitur speculum.
265
Philolaches
Ei mihi misero, savium speculo dedit.
nimis velim lapidem, qui ego illi speculo diminuam caput.
Scapha
Linteum cape atque exterge tibi manus.
Philemativm
Quid ita, obsecro?
Scapha
Vt speculum tenuisti, metuo né olant argentum manus:
ne usquam argentum te accepisse suspicetur Philolaches.
Philolaches
Non videor vidisse lenam callidiorem ullam alteras.
270
ut lepide atque astute in mentem venit de speculo malae.
Philemativm
Etiamne unguentis unguendam censes?
Scapha
Minime feceris.
Philemativm
Quapropter?
Scapha
Quia ecastor mulier recte olet, ubi nihil olet.
nam istae veteres, quae se unguentis unctitant, interpoles,
vetulae, edentulae, quae vitia corporis fuco occulunt,
275
ubi sese sudor cum unguentis consociavit, ilico
itidem olent, quasi cum una multa iura confudit cocus.
quid olant nescias, nisi id unum, † ni male olere intellegas.
Philolaches
Vt perdocte cuncta callet. nihil hac docta doctius.
verum illud ésse maxima adeo pars vestrorum intellegit,
280
quibus anus domi súnt uxores, quae vos dote meruerunt.
Philemativm
Agedum contempla aurum et pallam, satin haec
me deceat, Scapha.
Scapha
Non me istuc curare oportet.
Philemativm
Quem obsecro igitur?
Scapha
Eloquar:
Philolachem, is ne quid emat, nisi quod sibi placere censeat.
284285
nám amator meretricis mores sibi emit auro et purpura.
quid opust, quod suom esse nolit, ei ultro ostentarier?
purpura aetati occultandaest, aurum turpi mulieri.
pulchra mulier nuda erit quam purpurata pulchrior:
poste nequiquam exornata est bene, si morata est male.
290
pulchrum ornatum turpes mores peius caeno conlinunt.
nam si pulchra est, nimis ornata est.
Philolaches
Nimis diu abstineo manum.
quid hic vos agitis?
Philemativm
Tibi me exorno út placeam.
Philolaches
Ornata es satis.
abi tu hinc intro atque ornamenta haec aufer. sed, voluptas mea,
mea Philematium, potare tecum conlibitum est mihi.
295
Philemativm
Et edepol mihi tecum, nam quod tibi libet idem mihi libet,
mea voluptas.
Philolaches
Em istuc verbum vile est viginti minis.
Philemativm
Cedo, amabo, decem: bene emptum tibi dare hoc verbum volo.
Philolaches
Etiam nunc decem minae apud te sunt; vel rationem puta.
triginta minas pro capite tuo dedi.
300
Philemativm
Cur exprobras?
Philolaches
Egone id exprobrem, qui mihimet cupio id opprobrarier?
nec quicquam argenti locavi iam diu usquam aeque bene.
Philemativm
Certe ego, quod te amo, operam nusquam melius potui ponere.
Philolaches
Bene igitur ratio accepti atque expensi inter nos convenit:
tu me amas, ego té amo; merito id fieri uterque existimat.
305
haec qui gaudent, gaudeant perpetuo suo semper bono;
qui invident, ne umquam eorum quisquam invideat prosus commodis.
Philemativm
Age accumbe igitur. cedo aquam manibus, puere, appone hic mensulam.
vide, tali ubi sint. vin unguenta?
Philolaches
Quid opust? cum stacta accubo.
sed estne hic meus sodalis, qui huc incedit cúm amica sua?
310
is est, Callidamates cum amica incedit. euge, oculus meus,
conveniunt manuplares eccos: praedam participes petunt.
Mostellaria. T. Maccius Plautus. ed. Friedrich Leo. Berlin. 1896.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The National Endowment for the Humanities.