Plautus, Miles Gloriosus, Henry Thomas Riley (Translator), 3.3

Search the Perseus Catalog for:

View: By Scene

← Previous Next →

PALAESTRIO

Now, do you listen, Pleusicles.¹

PLEUSICLES

I am all attention to you.

PALAESTRIO

Take care of this. When the Captain comes home, do you remember not to call Philocomasium by her name.

PLEUSICLES

What am I to call her?

PALAESTRIO

Glycera.

PLEUSICLES

The same, you mean, that was agreed upon a little time since.

PALAESTRIO

Hush!—Be off.

PLEUSICLES

I’ll remember; but still I don’t know what use it is to keep it in my mind.

PALAESTRIO

But I will tell you, at the time, when occasion shall require. Meanwhile, be quiet; so that, bye and bye, when he too shall be acting his part², you may, on the instant, be minding your cue.
810

PLEUSICLES

I’ll go in then.

PALAESTRIO

Go, and do take care steadily to follow my instructions.

(PLEUSICLES goes into the house of PERIPLECOMENUS.)

813

PALAESTRIO

What mighty turmoils I create! What mighty engines I do set to work! This very day I shall take his mistress away from the Captain,

if my soldiers are only well drilled³. But I’ll call him out. (Goes to the door and calls.) Hallo! Sceledrus, if you are not busy, come out to the front of the house; I, Palaestrio, call you.
815

Miles Gloriosus. Plautus. Henry Thomas Riley (Translator). London. 1912.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by NSF, NEH: Digital Libraries Initiative, Phase 2.

Current edition Perseus

Miles Gloriosus, or The Braggart Captain (English) (Plautus. The Comedies of Plautus, Volume 1. Riley, Henry Thomas, translator. London: G. Bell and Sons, Ltd., 1912.)

Editions (1)

Miles Gloriosus Perseus (Plautus. Plauti Comoediae, Volume 2. Leo, Friedrich, editor. Berlin: Weidmann, 1896.) — 3.3 focus

874

Periplectomenvs

Rem omném tibi, Acroteleútium, tibique úna, Milphidíppa,

domi démonstravi in ordine. hanc fabricam fallaciasque
875

minus sí tenetis, denuo volo percipiatis plane;

satis si íntellegitis, aliud est quod potius fabulemur.

Acrotelevtivm

Stultitia atque insipientia mea istaec sit, mi patrone,

me ire in opus alienum aut ibi meam operam pollicitari,

si ea in ópificina nesciam aut mala esse aut fraudulenta.
880

Periplectomenvs

At melius est monerier.

Acrotelevtivm

Meretricem commoneri,

quam sane magni referat, nihil clam est. quin egomet ultro,

postquam adbibere auris meae tuae oram orationis,

tibi dixi, miles quem ad modum potis sit deasciari.

Periplectomenvs

At nemo solus satis sapit. nam ego multos saepe vidi
885

regionem fugere consili prius quam repertam haberent.

Acrotelevtivm

Si quid faciendum est mulieri male atque malitiose,

ea síbi immortalis memoriast meminisse et sempiterna;

sin bene quid aut fideliter faciundum eisdem veniat,

obliviosae extempulo fiunt, meminisse nequeunt.
890

Periplectomenvs

Ergo istuc metuo, quom venit vobis faciundum utrumque:

nam id proderit mihi, militi male quod facietis ambae.

Acrotelevtivm

Dum nescientes quod bonum faciamus, ne formida.

Periplectomenvs

Mala mulier mers est.
894895

Acrotelevtivm

Ne pave, peioribus conveniunt.

Periplectomenvs

Ita vos decet. consequimini.

Palaestrio

Cesso égo illis obviam ire?

venire salvom gaudeo, lepide hercle ornatus incedis.

Periplectomenvs

Bene opportuneque obviam es, Palaestrio. em tibi adsunt

quas me iussisti adducere et quo ornatu.

Palaestrio

eu, noster esto.

Palaestrio Acroteleutium salutat.
900

Acrotelevtivm

Quis hic amabo est,

qui tam pro nota nominat me?

Periplectomenvs

Hic noster architectust.

Acrotelevtivm

Salve, architecte.

Palaestrio

Salva sis. sed dic mihi, ecquid hic te

oneravit praeceptis?

Periplectomenvs

Probe meditatam utramque duco.

Palaestrio

Audire cupio, quem ad modum; ne quid peccetis paveo.

Periplectomenvs

Ad tua praecepta de meo nihil his novom adposivi.
905

Acrotelevtivm

Nempe lúdificari militem tuom erum vis?

Palaestrio

Exlocuta es.

Acrotelevtivm

Lepide et sapienter, commode et facete res paratast.

Palaestrio

Atque huius uxorem volo te esse adsimulare.

Acrotelevtivm

Fiet.

Palaestrio

Quasi militi animum adieceris, simulare.

Acrotelevtivm

Sic futurum est.

Palaestrio

Quasique ea res per me interpretem et tuam ancillam ei curetur.
910

Acrotelevtivm

Bonus vátes poteras esse, nam quae sunt futura dicis.

Palaestrio

Quasique anulum hunc ancillula tua abs té detulerit ad me,

quem ego militi porro darem tuis verbis.

Acrotelevtivm

Vera dicis.

Periplectomenvs

Quid istís nunc memoratis opust quae commeminere?

Acrotelevtivm

Meliust.

nam, mi patrone, hoc cogitato, ubi probus est architectus,
915

bene lineatam si semel carinam conlocavit,

facile esse navem facere, ubi fundata, constitutast.

nunc haec carina satis probe fundata, bene statutast,

atque architecto adsunt fabri ad eam rem haud imperiti.

si non nos materiarius remoratur, quod opus qui det
920

(novi indolem nostri ingeni), cito erit parata navis.

Palaestrio

Nempe tú novisti militem meum erum?

Acrotelevtivm

Rogare mirumst.

populi odium quidni noverim, magnidicum, cincinnatum,

moechum unguentatum.

Palaestrio

Num ille te nam novit?

Acrotelevtivm

Numquam vidit:

qui noverit me quis ego sim?
925

Palaestrio

Nimis lépide fabulare;

eo †potiuerim lepidius pol fieri.

Acrotelevtivm

Potin ut hominem

mihi des, quiescas cetera? ni ludificata lepide

ero, cúlpam omnem in me imponito.

Palaestrio

Age igitur intro abite,

insistite hoc negotium sapienter.

Acrotelevtivm

Alia cura.

Palaestrio

Age, Periplectomene, has nunciam duc intro; ego ad forum illum
930

conveniam atque illi hunc anulum dabo, atque praedicabo

a tua uxore mihi datum esse eamque illum deperire.

hanc ad nos, quom extemplo a foro veniemus, mittitote,

quasi clanculum ad eum missa sit.

Periplectomenvs

Faciemus. alia cura.

Palaestrio

Vos modo curate, ego illúm probe iam oneratum huc acciebo. —
935

Periplectomenvs

Bene ambula, bene rem geras. egone hoc si efficiam plane,

ut concubinam militis meus hospes habeat hodie

atque hinc Athenas avehat, si hodie hunc dolum dolamus,

quid tibi ego mittam muneris!
939940

Acrotelevtivm

Datne ab se mulier operam?

Periplectomenvs

Lepidissume et compsissume.

Acrotelevtivm

Confido confuturum.

ubi facta erit conlatio nostrarum malitiarum,

haud vereor ne nos subdola perfidia pervincamur.

Periplectomenvs

Abeamus ergo intro, haec uti meditemur cogitate,

ut accurate et commode hoc quod agendumst exsequamur,
945

ne quid, ubi miles venerit, titubetur.

Acrotelevtivm

Tu morare. —

Notes on the current edition

Miles Gloriosus, or The Braggart Captain

1. Part of line 805 in the Latin.

2. Acting his part: He alludes to Periplecomenus, who has just left him.

3. Are only well drilled: Manipularis was a term applied to the common soldiers of the legion, inasmuch as they were formed into small companies, marshalled in open order, called manipuli. Each maniple had two centurions, whose duty it was to drill their men, inspect their arms, clothing, and food, visit the sentinels, and regulate the conduct of the privates both in the camp and in the field. They sat as judges in minor offences, and had the power of ordering corporal punishment, whence their badge of office was a vine sapling. Bene centuriati consequently means here well drilled.

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

PALAESTRIO Now, do you listen, Pleusicles. 1

PLEUSICLES I am all attention to you.

PALAESTRIO Take care of this. When the Captain comes home, do you remember not to call Philocomasium by her name.

PLEUSICLES What am I to call her?

PALAESTRIO Glycera.

PLEUSICLES The same, you mean, that was agreed upon a little time since.

PALAESTRIO Hush!—Be off.

PLEUSICLES I’ll remember; but still I don’t know what use it is to keep it in my mind.

PALAESTRIO But I will tell you, at the time, when occasion shall require. Meanwhile, be quiet; so that, bye and bye, when he too shall be acting his part 2 , you may, on the instant, be minding your cue. 810

PLEUSICLES I’ll go in then.

PALAESTRIO Go, and do take care steadily to follow my instructions. (PLEUSICLES goes into the house of PERIPLECOMENUS.)

Current edition Perseus

Periplectomenvs Rem omném tibi, Acroteleútium, tibique úna, Milphidíppa, domi démonstravi in ordine. hanc fabricam fallaciasque 875 minus sí tenetis, denuo volo percipiatis plane; satis si íntellegitis, aliud est quod potius fabulemur.

Acrotelevtivm Stultitia atque insipientia mea istaec sit, mi patrone, me ire in opus alienum aut ibi meam operam pollicitari, si ea in ópificina nesciam aut mala esse aut fraudulenta. 880

Periplectomenvs At melius est monerier.

Acrotelevtivm Meretricem commoneri, quam sane magni referat, nihil clam est. quin egomet ultro, postquam adbibere auris meae tuae oram orationis, tibi dixi, miles quem ad modum potis sit deasciari.

Periplectomenvs At nemo solus satis sapit. nam ego multos saepe vidi 885 regionem fugere consili prius quam repertam haberent.

Acrotelevtivm Si quid faciendum est mulieri male atque malitiose, ea síbi immortalis memoriast meminisse et sempiterna; sin bene quid aut fideliter faciundum eisdem veniat, obliviosae extempulo fiunt, meminisse nequeunt. 890

Periplectomenvs Ergo istuc metuo, quom venit vobis faciundum utrumque: nam id proderit mihi, militi male quod facietis ambae.

Acrotelevtivm Dum nescientes quod bonum faciamus, ne formida.

Periplectomenvs Mala mulier mers est. 894895

Acrotelevtivm Ne pave, peioribus conveniunt.

Periplectomenvs Ita vos decet. consequimini.

Palaestrio Cesso égo illis obviam ire? venire salvom gaudeo, lepide hercle ornatus incedis.

Periplectomenvs Bene opportuneque obviam es, Palaestrio. em tibi adsunt quas me iussisti adducere et quo ornatu.

Palaestrio eu, noster esto. Palaestrio Acroteleutium salutat. 900

Acrotelevtivm Quis hic amabo est, qui tam pro nota nominat me?

Periplectomenvs Hic noster architectust.

Acrotelevtivm Salve, architecte.

Palaestrio Salva sis. sed dic mihi, ecquid hic te oneravit praeceptis?

Periplectomenvs Probe meditatam utramque duco.

Palaestrio Audire cupio, quem ad modum; ne quid peccetis paveo.

Periplectomenvs Ad tua praecepta de meo nihil his novom adposivi. 905

Acrotelevtivm Nempe lúdificari militem tuom erum vis?

Palaestrio Exlocuta es.

Acrotelevtivm Lepide et sapienter, commode et facete res paratast.

Palaestrio Atque huius uxorem volo te esse adsimulare.

Acrotelevtivm Fiet.

Palaestrio Quasi militi animum adieceris, simulare.

Acrotelevtivm Sic futurum est.

Palaestrio Quasique ea res per me interpretem et tuam ancillam ei curetur. 910

Acrotelevtivm Bonus vátes poteras esse, nam quae sunt futura dicis.

Palaestrio Quasique anulum hunc ancillula tua abs té detulerit ad me, quem ego militi porro darem tuis verbis.

Acrotelevtivm Vera dicis.

Periplectomenvs Quid istís nunc memoratis opust quae commeminere?

Palaestrio Nempe tú novisti militem meum erum?

Acrotelevtivm Rogare mirumst. populi odium quidni noverim, magnidicum, cincinnatum, moechum unguentatum.

Palaestrio Num ille te nam novit?

Acrotelevtivm Numquam vidit: qui noverit me quis ego sim? 925

Palaestrio Nimis lépide fabulare; eo †potiuerim lepidius pol fieri.

Acrotelevtivm Potin ut hominem mihi des, quiescas cetera? ni ludificata lepide ero, cúlpam omnem in me imponito.

Palaestrio Age igitur intro abite, insistite hoc negotium sapienter.

Acrotelevtivm Alia cura.

Palaestrio Age, Periplectomene, has nunciam duc intro; ego ad forum illum 930 conveniam atque illi hunc anulum dabo, atque praedicabo a tua uxore mihi datum esse eamque illum deperire. hanc ad nos, quom extemplo a foro veniemus, mittitote, quasi clanculum ad eum missa sit.

Periplectomenvs Faciemus. alia cura.

Palaestrio Vos modo curate, ego illúm probe iam oneratum huc acciebo. — 935

Periplectomenvs Bene ambula, bene rem geras. egone hoc si efficiam plane, ut concubinam militis meus hospes habeat hodie atque hinc Athenas avehat, si hodie hunc dolum dolamus, quid tibi ego mittam muneris! 939940

Acrotelevtivm Datne ab se mulier operam?

Periplectomenvs Lepidissume et compsissume.

Acrotelevtivm Confido confuturum. ubi facta erit conlatio nostrarum malitiarum, haud vereor ne nos subdola perfidia pervincamur.

Periplectomenvs Abeamus ergo intro, haec uti meditemur cogitate, ut accurate et commode hoc quod agendumst exsequamur, 945 ne quid, ubi miles venerit, titubetur.

Acrotelevtivm Tu morare. —

Notes on the current edition

Stable identifiers

PALAESTRIO

Now, do you listen, Pleusicles.¹

PLEUSICLES

I am all attention to you.

PALAESTRIO

Take care of this. When the Captain comes home, do you remember not to call Philocomasium by her name.

PLEUSICLES

What am I to call her?

PALAESTRIO

Glycera.

PLEUSICLES

The same, you mean, that was agreed upon a little time since.

PALAESTRIO

Hush!—Be off.

PLEUSICLES

I’ll remember; but still I don’t know what use it is to keep it in my mind.

PALAESTRIO

But I will tell you, at the time, when occasion shall require. Meanwhile, be quiet; so that, bye and bye, when he too shall be acting his part², you may, on the instant, be minding your cue.
810

PLEUSICLES

I’ll go in then.

PALAESTRIO

Go, and do take care steadily to follow my instructions.

(PLEUSICLES goes into the house of PERIPLECOMENUS.)

Periplectomenvs

Rem omném tibi, Acroteleútium, tibique úna, Milphidíppa,

domi démonstravi in ordine. hanc fabricam fallaciasque
875

minus sí tenetis, denuo volo percipiatis plane;

satis si íntellegitis, aliud est quod potius fabulemur.

Acrotelevtivm

Stultitia atque insipientia mea istaec sit, mi patrone,

me ire in opus alienum aut ibi meam operam pollicitari,

si ea in ópificina nesciam aut mala esse aut fraudulenta.
880

Periplectomenvs

At melius est monerier.

Acrotelevtivm

Meretricem commoneri,

quam sane magni referat, nihil clam est. quin egomet ultro,

postquam adbibere auris meae tuae oram orationis,

tibi dixi, miles quem ad modum potis sit deasciari.

Periplectomenvs

At nemo solus satis sapit. nam ego multos saepe vidi
885

regionem fugere consili prius quam repertam haberent.

Acrotelevtivm

Si quid faciendum est mulieri male atque malitiose,

ea síbi immortalis memoriast meminisse et sempiterna;

sin bene quid aut fideliter faciundum eisdem veniat,

obliviosae extempulo fiunt, meminisse nequeunt.
890

Periplectomenvs

Ergo istuc metuo, quom venit vobis faciundum utrumque:

nam id proderit mihi, militi male quod facietis ambae.

Acrotelevtivm

Dum nescientes quod bonum faciamus, ne formida.

Periplectomenvs

Mala mulier mers est.
894895

Acrotelevtivm

Ne pave, peioribus conveniunt.

Periplectomenvs

Ita vos decet. consequimini.

Palaestrio

Cesso égo illis obviam ire?

venire salvom gaudeo, lepide hercle ornatus incedis.

Periplectomenvs

Bene opportuneque obviam es, Palaestrio. em tibi adsunt

quas me iussisti adducere et quo ornatu.

Palaestrio

eu, noster esto.

Palaestrio Acroteleutium salutat.
900

Acrotelevtivm

Quis hic amabo est,

qui tam pro nota nominat me?

Periplectomenvs

Hic noster architectust.

Acrotelevtivm

Salve, architecte.

Palaestrio

Salva sis. sed dic mihi, ecquid hic te

oneravit praeceptis?

Periplectomenvs

Probe meditatam utramque duco.

Palaestrio

Audire cupio, quem ad modum; ne quid peccetis paveo.

Periplectomenvs

Ad tua praecepta de meo nihil his novom adposivi.
905

Acrotelevtivm

Nempe lúdificari militem tuom erum vis?

Palaestrio

Exlocuta es.

Acrotelevtivm

Lepide et sapienter, commode et facete res paratast.

Palaestrio

Atque huius uxorem volo te esse adsimulare.

Acrotelevtivm

Fiet.

Palaestrio

Quasi militi animum adieceris, simulare.

Acrotelevtivm

Sic futurum est.

Palaestrio

Quasique ea res per me interpretem et tuam ancillam ei curetur.
910

Acrotelevtivm

Bonus vátes poteras esse, nam quae sunt futura dicis.

Palaestrio

Quasique anulum hunc ancillula tua abs té detulerit ad me,

quem ego militi porro darem tuis verbis.

Acrotelevtivm

Vera dicis.

Periplectomenvs

Quid istís nunc memoratis opust quae commeminere?

Palaestrio

Nempe tú novisti militem meum erum?

Acrotelevtivm

Rogare mirumst.

populi odium quidni noverim, magnidicum, cincinnatum,

moechum unguentatum.

Palaestrio

Num ille te nam novit?

Acrotelevtivm

Numquam vidit:

qui noverit me quis ego sim?
925

Palaestrio

Nimis lépide fabulare;

eo †potiuerim lepidius pol fieri.

Acrotelevtivm

Potin ut hominem

mihi des, quiescas cetera? ni ludificata lepide

ero, cúlpam omnem in me imponito.

Palaestrio

Age igitur intro abite,

insistite hoc negotium sapienter.

Acrotelevtivm

Alia cura.

Palaestrio

Age, Periplectomene, has nunciam duc intro; ego ad forum illum
930

conveniam atque illi hunc anulum dabo, atque praedicabo

a tua uxore mihi datum esse eamque illum deperire.

hanc ad nos, quom extemplo a foro veniemus, mittitote,

quasi clanculum ad eum missa sit.

Periplectomenvs

Faciemus. alia cura.

Palaestrio

Vos modo curate, ego illúm probe iam oneratum huc acciebo. —
935

Periplectomenvs

Bene ambula, bene rem geras. egone hoc si efficiam plane,

ut concubinam militis meus hospes habeat hodie

atque hinc Athenas avehat, si hodie hunc dolum dolamus,

quid tibi ego mittam muneris!
939940

Acrotelevtivm

Datne ab se mulier operam?

Periplectomenvs

Lepidissume et compsissume.

Acrotelevtivm

Confido confuturum.

ubi facta erit conlatio nostrarum malitiarum,

haud vereor ne nos subdola perfidia pervincamur.

Periplectomenvs

Abeamus ergo intro, haec uti meditemur cogitate,

ut accurate et commode hoc quod agendumst exsequamur,
945

ne quid, ubi miles venerit, titubetur.

Acrotelevtivm

Tu morare. —