Hegio
Quanto ín pectore hánc rem meó magis volúto,
tanto mi aegritudo auctiór est in animo.
ad illum modum sublitum os esse mi hodie!
neque íd perspicere quivi.
quod cúm scibitúr,
tum per úrbem inridébor.
785
cum extemplo ad forum advenero, omnes loquentur:
hic illest senex doctus, quoi verba data sunt.
sed Ergasilus estne hic, procúl quem video?
conlécto quidem est pallio. quidnam acturust?
Ergasilvs
Move áps te moram átque, Ergásile, age hanc rem.
790
éminor interminorque, ne mi obstiterit obviam
nisi quis satis diu vixisse sese homo arbitrabitur.
nam qui obstiterit, ore sistet.
Hegio
Hic homo pugilatum incipit.
Ergasilvs
Facere certumst. proinde ita omnes itinera insistant sua,
ne quis in hanc plateam negoti conferat quicquam sui.
795
nam meus est ballista pugnus, cubitus catapultast mihi,
umerus aries, tum genu quemque icero ad terram dabo,
dentilegos omnes mortales faciam, quemque offendero.
Hegio
Quae illaec eminatiost nam? nequeo mirari satis.
Ergasilvs
Faciam ut huius diei locique meique semper meminerit.
800
Qui mihi in cursu opstiterit, faxo vitae is extemplo opstiterit suae.
Hegio
Quid hic homo tantum incipissit facere cum tantis minis?
Ergasilvs
Prius edico, ne quis propter culpam capiatur suam:
continete vos domi, prohibete a vobis vim meam.
Hegio
Mira edepol sunt, ní hic in ventrem sumpsit confidentiam.
805
vae misero illi, cuius cibo iste factust imperiosior.
Ergasilvs
Tum pistores scrofipasci, quí alunt furfuribus sues,
quarum odore praeterire nemo pistrinum potest:
eorum si quoiusquam scrofam in publico conspexero,
ex ipsis dominis meis pugnis exculcabo furfures.
810
Hegio
Basilicas edictiones atque imperiosas habet:
satur homost, habet profecto in ventre confidentiam.
Ergasilvs
Tum piscatores, qui praebent populo pisces foetidos,
qui advehuntur quadrupedanti crucianti cantherio,
quorum odos subbasilicanos omnes abigit in forum,
815
eis ego ora verberabo surpiculis piscariis,
ut sciant, alieno naso quam exhibeant molestiam.
tum lanii autem, qui concinnant liberis orbas oves,
qui locant caedundos agnos et duplam agninam danunt,
qui petroni nomen indunt verveci sectario,
820
eum ego si in via petronem publica conspexero,
et petronem et dominum reddam mortales miserrumos.
Hegio
Eugepae, edictiones aedilicias hic quidem habet,
mirumque adeost ni hunc fecere sibi Aetóli agoranomum.
Ergasilvs
Non ego nunc parasitus sum, sed regum rex regalior,
825
tantus ventri commeatus meo adest in portu cibus.
sed ego cesso hunc Hegionem onerare laetitia senem,
quó homine
hominum adaeque nemo vivit fortunatior?
Hegio
Quae illaec est laetitia, quam illic laetus largitur mihi?
Ergasilvs
Heus ubi estis? ecquis
hic est? ecquis hoc aperit ostium?
830
Hegio
Hic homo ad cenam recipit se ad me.
Ergasilvs
Áperite hasce ambas fores
prius quam pultando assulatim foribus exitium adfero.
Hegio
Perlúbet hunc hominem colloqui. Ergásile.
Ergasilvs
Ergasilum qui vocat?
Hegio
Respíce.
Ergasilvs
Fortuna quod tibi nec fácit nec faciet, me iubes.
séd quis est?
835
Hegio
Réspice ad me, Hégio sum.
Ergasilvs
Óh mihi,
quántum est hominum óptumorum óptume, in témpore advenis.
Hegio
Nescío quem ad portum náctus es ubi cénes, eo fastídis.
Ergasilvs
Cédo manum.
Hegio
Manum?
Ergasilvs
Manum, inquam, cedo tuam actutum.
Hegio
Tene.
Ergasilvs
Gaude.
Hegio
Quid ego gaudeam?
Ergasilvs
Quia ego impero, age gaude modo.
Hegio
Pol maerores mi antevortunt gaudiis.
840
Ergasilvs
Noli irascier
iám ego ex corpore exigam omnis maculas maerorum tibi.
gaude audacter.
Hegio
Gaudeo, etsi nil scio quod gaudeam.
Ergasilvs
Bene facis. iubé—
Hegio
Quid iubeam?
Ergasilvs
Ignem ingentem fieri.
Hegio
Ignem ingentem?
Ergasilvs
Ita dico, magnus ut sit.
Hegio
Quid? me, volturi,
tuan causa aedis incensurum censes?
845
Ergasilvs
Noli irascier.
iuben an non iubes astitui aúlas, patinas elui,
† laridum atque epulas foveri foculis ferventibus?
alium pisces praestinatum abire?
Hegio
Hic vigilans somniat.
Ergasilvs
Alium porcinam atque agninam et pullos gallinaceos?
Hegio
Scis bene esse, si sit unde.
850
Ergasilvs
† Pernam atque ophthalmiam,
horaeum, scombrum et trygonum et cetum, et mollem caseum?
Hegio
Nominandi istorum tibi erit magis quam edundi copia
hic apud me, Ergasile.
Ergasilvs
Mean me causa hoc censes dicere?
Hegio
Nec nihil hodie nec multo plus tu hic edes, ne frustra sis.
proin tu tui cottidiani victi ventrem ad me afferas.
855
Ergasilvs
Quin ita faciam, ut
tute cupias facere sumptum, etsi ego vetem.
Hegio
Egone?
Ergasilvs
Tune.
Hegio
Tum tu mi igitur erus es.
Ergasilvs
Immo benevolens.
vin te faciam fortunatum?
Hegio
Malim quam miserum quidem.
Ergasilvs
Cedo manum.
Hegio
Em manum.
Ergasilvs
Di te omnes adiuvant.
Hegio
Nil sentio.
Ergasilvs
Non enim es in senticeto, eo non sentis. sed iube
860
vasa tibi pura apparari ád rem divinam cito,
atque agnum afferri proprium pinguem.
Hegio
Cur?
Ergasilvs
Vt sacrufices.
Hegio
Cui deorum?
Ergasilvs
Mi hercle, nam égo nunc tibi sum summus Iuppiter,
idem ego sum Salus, Fortuna, Lux, Laetitia, Gaudium.
proin tu deum hunc saturitate facias tranquillum tibi.
865
Hegio
Esurire mihi videre.
Ergasilvs
Mi quidem esurio, non tibi.
Hegio
Tuo arbitratu, facile patior.
Ergasilvs
Credo,
consuetu's
consuetus es puer.
Hegio
Iuppiter te dique perdant.
Ergasilvs
Te hercle—mi aequom est gratias
agere ob nuntium; tantum ego nunc porto a portu tibi boni:
nunc tu mihi places.
870
Hegio
Abi,
stultu's
stultus es, sero post tempus venis.
Ergasilvs
Igitur olim si advenissem, magis tu tum istuc diceres;
nunc hanc laetitiam accipe a me, quam fero. nam filium
tuom modo in portu Philopolemum vivom, salvom et sospitem
vidi in publica celoce, ibidémque illum adulescentulum
Aleum una et tuom Stalagmum servom, qui aufugit domo,
875
qui tibi surripuit quadrimum puerum filiolum tuom.
Hegio
Abi in malam rem, ludis me.
Ergasilvs
Ita me amabit sancta Saturitas,
Hegio, itaque suo me semper condecoret cognomine,
ut ego vidi.
Hegio
Meum gnatum?
Ergasilvs
Tuom gnatum et genium meum.
Hegio
Et captivom illum Alidensem?
880
Ergasilvs
μὰ τὸν Ἀπόλλω.
Hegio
Et servolum
meum Stalagmum, meum qui gnatum surripuit?
Ergasilvs
ναὶ τὰν κόραν.
Hegio
Iam credo?
Ergasilvs
ναὶ τὰν πραινέστην.
Hegio
Venit?
Ergasilvs
ναὶ τὰν σιγνίαν.
Hegio
Certon?
Ergasilvs
ναὶ τὸν φρουσινῶνα.
Hegio
Vide sis.
Ergasilvs
ναὶ τὸν Ἀλάτριον.
Hegio
Quid tu per barbaricas urbes iuras?
Ergasilvs
Quia enim item asperae
sunt ut tuom victum autumabas esse.
885
Hegio
Vae aetati tuae.
Ergasilvs
Quippe quando mihi nil credis, quod ego dico sedulo.
sed Stalagmus quoius erat tunc nationis, cum hinc abit?
Hegio
Siculus.
Ergasilvs
At nunc Siculus non est, Boius est, Boiam terit:
liberorum quaerundorum causa ei, credo, uxor datast.
Hegio
Dic, bonan fide tu mi istaec verba dixisti?
890
Ergasilvs
Bona.
Hegio
Di immortales, iterum gnatus videor, si vera autumas.
Ergasilvs
Ain tu? dubium habebis etiam, sancte quom ego iurem tibi?
postremo, Hegio, si parva iuri iurandost fides,
vise ad portum.
Hegio
Facere certumst. tu intus cura quod opus est.
sume, posce, prome quid vis. te facio cellarium.
895
Ergasilvs
Nam hercle, nisi mantiscinatus probe ero, fusti pectito.
Hegio
Aeternum tibi dapinabo victum, si vera autumas.
Ergasilvs
Vnde id?
Hegio
A me meoque gnato.
Ergasilvs
Sponden tu istud?
Hegio
Spondeo.
Ergasilvs
At ego tuom tibi advenisse filium respondeo.
Hegio
Cura quam optume potes.—
900
Ergasilvs
Bene ambula et redambula.
Captivi. T. Maccius Plautus. ed. Friedrich Leo. Berlin. 1895.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The National Endowment for the Humanities.