Hegio
Quae res bene vortat mihi meoque filio
vobisque, volt te novos erus operam dare
tuo veteri domino, quod is velit, fideliter.
nam ego te aestumatum huíc dedi viginti minis,
hic autem té ait mittere hinc velle ad patrem,
365
meum ut illic redimat filium, mutatio
inter me atque illum ut nostris fiat filiis.
Philocrates
Vtroque vorsum rectumst ingenium meum,
ad te atque ad illum; pro rota me uti licet:
vel ego huc vel illuc vortar, quo imperabitis.
370
Hegio
Tute tibi tuopte ingenio prodes plurumum,
cum servitutem íta fers ut ferri decet.
sequere. em tibi hominem.
Tyndarvs
Gratiám habeo tibi,
quom copiam istam mi et potestatem facis,
ut ego ad parentes hunc remittam nuntium,
375
qui me quid rerum hic agitem et quid fieri velim
patri meo, ordine omnem rem, illuc perferat.
nunc ita convenit inter me atque hunc, Tyndare,
ut te aestumatum in Alidem mittam ad patrem,
si non rebitas huc, ut viginti minas
380
dem pro te.
Philocrates
Recte convenisse sentio.
nam pater expectat aut me aut aliquem nuntium,
qui hinc ad se veniat.
Tyndarvs
Ergo animum advortas volo
quae nuntiare hinc te volo in patriam ad patrem.
Philocrates
Phílocrates, ut adhuc locorum feci, faciam sedulo,
385
ut potissimum quod in rem recte conducat tuam,
id petam idque persequar corde et animo atque viribus.
Tyndarvs
Facis ita ut te facere oportet. nunc animum advortas volo:
omnium primum salutem dicito matri et patri
et cognatis et si quem alium benevolentem videris;
390
me hic valere et servitutem servire huic homini optumo,
qui me honore honestiorem semper fecit et facit.
Philocrates
Istuc ne praecipias, facile memoria memini tamen.
Tyndarvs
Nam equidem, nisi quod custodem habeo, liberum me esse arbitror.
dicito patri, quo pacto mihi cum hoc convenerit
395
de huius filio.
Philocrates
Quae memini, mora mera est monerier.
Tyndarvs
Vt eum redimat et remittat nostrum huc amborum vicem.
Philocrates
Meminero.
Hegio
At quamprimum pote: istuc in rem utriquest maxime.
Philocrates
Non tuom tu magis videre quam ille suom gnatum cupit.
Hegio
Meus mihi, suos cuique est carus.
400
Philocrates
Numquid aliud vis patri
nuntiari?
Tyndarvs
Me hic valere et (tute audacter dicito,
Tyndare) inter nos fuisse ingenio haud discordabili,
neque te commeruisse culpam (neque me adversatum tibi)
beneque ero gessisse morem in tantis aerumnis tamen;
neque med umquam deseruisse te neque factis neque fide,
405
rebus in dubiis egenis. haec pater quando sciet,
Tyndare, ut fueris animatus erga suom gnatum atque se,
numquam erit tam avarus, quin te gratiis emittat manu †
et mea opera, si hinc rebito, faciam ut faciat facilius.
nam tua opera et comitate et virtute et sapientia
410
fecisti ut redire liceat ad parentis denuo,
cúm apud hunc confessus es et genus et divitias meas:
quo pacto emisisti e vinclis tuom erum tua sapientia.
Philocrates
Feci ego ista út commemoras, et te meminisse id gratum est mihi.
merito tibi ea evenerunt a me; nam nunc, Philocrates,
415
sí ego item memorem quae me erga multa fecisti bene,
nox diem adimat; nam quasi servos meus esses, nihilo setius
tu mihi obsequiosus semper fuisti.
Hegio
Di vostram fidem,
hominum ingenium liberale. ut lacrumas excutiunt mihi.
videas corde amare inter se. quantis
lautus laudibus
420
suom erum servos collaudavit.
Tyndarvs
Pól istic me haud centesimam
partem laudat quam ipse meritust ut laudetur laudibus.
Hegio
Ergo cum optume fecisti, nunc adest occasio
bene facta cumulare, ut erga hunc rem geras fideliter.
Philocrates
Magis non factum possum velle, quam opera experiar persequi;
425
id ut scias, Iovem supremum testem laudo, Hegio,
me infidelem non futurum Philocrati.
Hegio
Probus es homo.
Philocrates
Nec me secus umquam ei facturum quicquam quam memet mihi.
Tyndarvs
Istaec dicta te experiri et operis et factis volo;
et, quo minus dixi quam volui de te, animum advortas volo,
430
atque horunc verborum causa caveto mi iratus fuas;
sed, te quaeso, cogitato hinc mea fide mitti domum
te aestimatum, et méam esse vitam hic pro te positam pignori,
ne tu me ignores, quom extemplo meo é conspectu abscesseris,
quom me servom in servitute pro ted hic reliqueris,
435
tuque te pro libero esse ducas, pignus deseras
neque des operam pro me ut huius reducem facias filium;
scito te hinc minis viginti aéstumatum mittier.
fac fidelis sis fideli, cave fidem fluxam geras:
nam pater, scio, faciet quae illum facere oportet omnia;
440
serva tibi in perpetuom amicum me, atque hunc inventum inveni.
haec per dexteram tuam te dextera retinens manu
opsecro, infidelior mihi ne fuas quam ego sum tibi.
tu hóc age. tu mihí erus nunc es, tu patronus, tu pater,
tibi commendo spes opesque meas.
445
Philocrates
Mandavisti satis.
satin habes, mandata quae sunt facta si refero?
Tyndarvs
Satis.
Philocrates
Et tua et tua huc ornatus reveniam ex sententia.
numquid aliud?
Tyndarvs
Vt quam primum possis redeas.
Philocrates
Res monet.
Hegio
Sequere me, viaticum ut dem á trapezita tibi,
eadem opera a praetore sumam syngraphum.
450
Tyndarvs
Quem syngraphum?
Hegio
Quem hic ferat secum ad legionem, hinc ire huic ut liceat domum.
tu intro abi.
Tyndarvs
Bene ambulato.—
Philocrates
Bene vale.
Hegio
Edepol rem meam
constabilivi, quom illos emi de praeda a quaestoribus;
expedivi ex servitute filium, si dis placet.
at etiam dubitavi, hos homines emerem an non emerem, diu.
455
servate istum sultis intus, servi, ne quoquam pedem
ecferat sine custodela.
iam ego apparebo domi;
ad fratrem modo captivos alios inviso meos,
eadem percontabor, ecquis hunc ádulescentem noverit.
sequere tu, te ut amittam; ei rei primum praevorti volo.—
460
Captivi. T. Maccius Plautus. ed. Friedrich Leo. Berlin. 1895.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The National Endowment for the Humanities.