Lydvs
Nunc experiar, sitne aceto tibi cor acre in pectore.
405
sequere.
Philoxenvs
Quo sequar? quo ducis nunc me?
Lydvs
Ad illam quae tuom
perdidit, pessum dedit tibi filium unice unicum.
Philoxenvs
Heia, Lyde, leniter qui saeviunt sapiunt magis.
minus mirandumst, illaec aetas si quid illorum facit,
quam si non faciat. feci égo istaec itidem in adulescentia.
410
Lydvs
Ei mihi, ei mihi, istaec illum perdidit assentatio.
nam absque te esset, égo illum haberem rectum ad ingenium bonum:
nunc propter te tuamque pravos factus est fiduciam
Pistoclerus.
Mnesilochvs
Di immortales, meum sodalem hic nominat.
quid hoc negoti est, Pistoclerum Lydus quod erum tam ciet?
415
Philoxenvs
Paulisper, Lyde, est libido hómini suo animo obsequi;
iam aderit tempus, cum sese etiam ipse oderit. morem geras;
dum caveatur, praeter aequom ne quid delinquat, sine.
Lydvs
Non sino, neque equidem illum me vivo corrumpi sinam.
sed tu, qui pro tam corrupto dicis causam filio,
420
eademne erat haec disciplina tibi, cum tu adulescens eras?
nego tibi hoc annis viginti fuisse primis copiae,
digitum longe a paedagogo pedem ut efferres aedibus.
ante solem exorientém nisi in palaestram veneras,
gymnasi praefecto haúd mediocris poenas penderes.
425
id quom optigerat, hoc etiam ad malum accersebatur malum:
et discipulus et magister perhibebantur improbi.
ibi cursu luctando hásta disco pugilatu pila
saliendo sese exercebant magis quam scorto aut saviis:
ibi suam aetatem extendebant, non in latebrosis locis.
430
inde de hippodromo et palaestra ubi revenisses domum,
cincticulo praecinctus in sella apud magistrum adsideres
cum libro: cum legeres, si unam peccavisses syllabam,
fieret corium tam maculosum quam est nutricis pallium.
Mnesilochvs
Propter me haec nunc meo sodali dici discrucior miser;
435
innocens suspicionem hanc sustinet causa mea.
Philoxenvs
Alii, Lyde, nunc sunt mores.
Lydvs
Id equidem ego certo scio.
nam olim populi prius honorem capiebat suffragio,
quam magistro desinebat esse dicto oboediens;
at nunc, prius quam septuennis est, si attingas eum manu,
440
extemplo puer paédagogo tabula disrumpit caput.
cum patrem adeas postulatum, puero sic dicit pater:
noster esto, dum te poteris defensare iniuria.
provocatur paedagogus: “eho senex minimi preti,
ne attigas puerum istac causa, quando fecit strenue.”
445
it magister quasi lucerna uncto expretus linteo.
itur illinc iure dicto. hócine hic pacto potest
inhibere imperium magister, si ipsus primus vapulet?
Mnesilochvs
Acris postulatio haec est. cum huius dicta intellego,
mira sunt ni Pistoclerus Lydum pugnis contudit.
450
Lydvs
Sed quis hic est, quem astantem video ante ostium? o Philoxene,
deos propitios me videre quam illum
haud mavellem mihi.
Philoxenvs
Quis illic est?
Lydvs
Mnesilochus, gnati tui sodalis
Pistocleri.
haud consimili ingenio atque ille est qui in lupanari accubat.
fortunatum Nicobulum, qui illum produxit sibi.
455
Philoxenvs
Salvos sis, Mnesiloche, salvom te advenire gaudeo.
Mnesilochvs
Di te ament, Philoxene.
Lydvs
Hic enim rite productust patri:
in mare it, rem familiarem curat, custodit domum,
obsequens oboediensque est mori atque imperiis patris.
hic sodalis Pistoclero iam puer puero fuit;
460
triduom non interest aetatis úter maior siet:
verum ingenium plus triginta ánnis maiust quam alteri.
Philoxenvs
Cave malo et compesce in illum dicere iniuste.
Lydvs
Tace,
stultus es qui illi male aegre patere dici qui facit.
nam illum meum malum promptare malim quam peculium.
465
Philoxenvs
Quidum?
Lydvs
Quia, malum si promptet, in dies faciat minus.
Mnesilochvs
Quid sodalem meum castigas, Lyde, discipulum tuom?
Lydvs
Periit tibi sodalis.
Mnesilochvs
Ne di sirint.
Lydvs
Sic est ut loquor.
quin ego cum peribat vidi, non ex audito arguo.
Mnesilochvs
Quid factum est?
470
Lydvs
Meretricem indigne deperit.
Mnesilochvs
Non tu taces?
Lydvs
Atque acerrume aestuosam: absorbet ubi quemque attigit.
Mnesilochvs
Vbi ea mulier habitat?
Lydvs
Hic.
Mnesilochvs
Vnde eam esse aiunt?
Lydvs
Ex Samo.
Mnesilochvs
Quae vocatur?
Lydvs
Bacchis.
Mnesilochvs
Erras, Lyde: ego omnem rem scio
quem ad modumst. tu Pistoclerum falso atque insontem arguis.
nam ille amico et benevolenti suo sodali sedulo
475
rem mandatam exsequitur. ipsus neque amat nec tu creduas.
Lydvs
Itane oportet rem mandatam gerere amici sedulo,
ut ipsus in gremio osculantem mulierem teneat sedens?
nullon pacto res mandata potest agi, nisi identidem
manus ferát
ei ad papillas, lábra ab labris nusquam auferat?
480
nám alia memorare quae illum facere vidi dispudet:
cum manum sub vestimenta ad corpus tetulit Bacchidi
me praesente, neque pudere quicquam. quid verbis opust?
mihi discipulus, tibi sodalis periit, húic filius;
nám ego illum periisse dico quoi quidem periit pudor.
485
quid opust verbis? si opperiri vellem paulisper modo,
ut † opinor illius inspectandi mi esset maior copia,
plus viderem quam deceret, quam me atque illo aequom foret.
Mnesilochvs
Perdidisti me, sodalis. egone ut illam mulierem
capitis non perdam? perire me malis malim modis.
490
satin ut quem tu habeás fidelem tibi aut cui credas néscias?
Lydvs
Viden ut aegre patitur gnatum ésse corruptum tuom,
suom sodalem, ut ipsus sese cruciat aegritudine?
Philoxenvs
Mnesiloche, hoc tecum oro, ut illius animum atque ingenium regas;
serva tibi sodalem ét mihi filium.
495
Mnesilochvs
Factum volo.
Lydvs
Melius esset, me quoque una si cum illo relinqueres.
Philoxenvs
Adfatim est.
Lydvs
Mnesiloche, cura, ei, concastiga hominem probe,
qui dedecorat te, me amicosque alios flagitiis suis.
Philoxenvs
In te ego hoc onus omne impono. Lyde, sequere hac me.
Lydvs
Sequor.—
Bacchides. T. Maccius Plautus. ed. Friedrich Leo. Berlin. 1895.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The National Endowment for the Humanities.