Bromia
Spes átque opes vitaé meae iacént sepultae in pectore,
neque ullast confidentia iam in corde, quin amiserim;
ita mihi videntur omnia, mare terra caelum, consequi,
1055
iam ut opprimar, ut enicer. me miseram, quid agam nescio.
ita tanta mira in aedibus sunt facta. vae miserae mihi,
animo malest, aquam velim. corrupta sum atque absumpta sum.
caput dolet, neque audio, nec oculis prospicio satis,
nec me miserior femina est neque ulla videatur magis.
1060
ita erae meae hodie contigit. nam ubi parturit, deos síbi invocat,
strepitús, crepitus, sonitús, tonitrus: ut subito, ut propere, ut valide tonuit!
ubi quísque institerat, cóncidit crepitu. íbi nescio quis máxuma
vóce exclamat: “Alcumena, adest auxilium, ne time:
et tibi et tuis propitius caeli cultor advenit.
1065
exsúrgite” inquit
qui terrore meo occidistis prae metu.
ut iácui, exsurgo. ardére censui aédis, ita tum cónfulgebant.
íbi me inclamat Álcumena; iam éa res me horrore ádficit,
erílis praevertít metus: accúrro, ut sciscam quíd velit.
atque illam geminos filios pueros peperisse conspicor;
1070
neque nostrum quisquam sensimus, quom peperit, neque providimus.
séd quid hoc? quis hic ést senex, qui ante aédis nostras síc iacet?
numnam húnc percussit Iúppiter?
credo édepol, nam, pro Iúppiter, sepúltust quasi sit mórtuos.
ibo et cognoscam, quisquis est. Amphitruo híc quidem
est érus meus.
1075
Amphítruo.
Amphitrvo
Perii.
Bromia
Súrge.
Amphitrvo
Interii.
Bromia
Cédo manum.
Amphitrvo
Quis mé tenet?
Bromia
Tua Bromia ancilla.
Amphitrvo
Totus timeo, íta me increpuit Iuppiter.
nec secus est, quasi si ab Acherunte veniam. sed quid tu foras
egressa es?
Bromia
Eadem nos formido timidas terrore impulit
in aedibus, tu ubi habitas. nimia mira vidi. vae mihi,
1080
Amphitruo, íta mihi animus etiam nunc abest.
Amphitrvo
Agedum expedi:
scin me tuom esse erum Amphitruonem?
Bromia
Scio.
Amphitrvo
Vide etiam nunc.
Bromia
Scio.
Amphitrvo
Haec sola sanam mentem gestat meorum familiarium.
Bromia
Immo omnes sani sunt profecto.
Amphitrvo
At me uxor insanum facit
suis foedis factis.
1085
Bromia
At ego faciam, tu idem ut aliter praedices,
Ámphitruo, piam et pudicam ésse tuam uxorem ut scias.
de ea re signa atque argumenta paucis verbis eloquar.
omnium primum: Alcumena geminos peperit filios.
Amphitrvo
Ain tu, geminos?
Bromia
Geminos.
Amphitrvo
Di me servant.
Bromia
Sine me dicere,
ut scias tibi tuaeque uxori deos esse omnis propitios.
1090
Amphitrvo
Loquere.
Bromia
Postquam parturire hodie uxor occepit tua,
ubi utero exorti dolores, ut solent puerperae
invocat deos immortales, ut sibi auxilium ferant,
manibus puris, capite operto. íbi continuo contonat
sonitu maxumo; aedes primo ruere rebamur tuas.
1095
aedes totae confulgebant tuae, quasi essent aureae.
Amphitrvo
Quaeso absolvito hinc me extemplo, quando satis deluseris.
quid fit deinde?
Bromia
Dum haec aguntur, interea uxorem tuam
neque gementem neque plorantem nostrum quisquam audivimus;
ita profecto sine dolore peperit.
1100
Amphitrvo
Iam istuc gaudeo,
utut erga me merita est.
Bromia
Mitte ista atque haec quae dicam accipe.
postquam peperit, pueros lavere iussit nos. occepimus.
sed puer ille quém ego lavi, ut magnust et multum valet!
neque eum quisquam colligare quivit incunabulis.
Amphitrvo
Nimia mira memoras; si istaec vera sunt, divinitus
1105
non metuo quin méae uxori latae suppetiae sient.
Bromia
Magis iam faxo mira dices. postquam in cunas conditust,
devolant angues iubati deorsum in impluvium duo
maximi: continuo extollunt ambo capita.
Amphitrvo
Ei mihi.
Bromia
Ne pave. sed angues oculis omnis circumvisere.
1110
postquam pueros conspicati, pergunt ad cunas citi.
ego cunas recessim rursum vorsum trahere et ducere,
metuens pueris, mihi formidans; tantoque angues acrius
persequi. postquam conspexit angues ille alter puer,
citus e cunis exilit, facit recta in anguis impetum:
1115
alterum altera prehendit eos manu perniciter.
Amphitrvo
Mira memoras, nimis formidolosum facinus praedicas;
nam mihi horror membra misero percipit dictis tuis.
quid fit deinde? porro loquere.
Bromia
Puer ambo angues enicat.
dum haec aguntur, voce clara exclamat uxorem tuam—
1120
Amphitrvo
Quis homo?
Bromia
Summus imperator divom atque hominum Iuppiter.
is se dixit cum Alcumena clam consuetum cubitibus,
eumque filium suom esse qui illos angues vicerit;
alterum tuom esse dixit puerum.
Amphitrvo
Pol me haud paenitet,
si licet boni dimidium mihi dividere cum Iove.
1125
abi domum, iube vasa pura actutum adornari mihi,
ut Iovis supremi multis hostiis pacem expetam.
ego Teresiam coniectorem ádvocabo et consulam
quid faciundum censeat; simul hanc rem ut facta est eloquar.
sed quid hoc? quam valide tonuit. di, obsecro vostram fidem.
1130
Amphitruo. T. Maccius Plautus. ed. Friedrich Leo. Berlin. 1895.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The National Endowment for the Humanities.