Ammonius In Aristotelis Categorias Commentarius 1.2.3

1. p. 2 a 14

2. 98v

3. 2 ὁμώνυμα F post σημαινόμενα add. ἴδωμεν οὖν κατὰ ποίαν τούτων τῶν διαιρέσεων διαιρεῖ τὴν οὐσίαν ὁ ἀριστοτέλης M καὶ om. M 6 οὕτω — οὐσία (7)] οὐκοῦν οὐδ’ ἐνταῦθα ἐροῦμεν τὴν διαίρεσιν γεγενῆσθαι ὡς γένος εἰς εἴδη· ἡ πρώτη γὰρ οὐσία M γοῦν corr. F2 7 διαιρεῖται om. M 8 οὐδὲ scripsi: οὔτε codd. τὸ δὲ δακτ. — χεὶρ (9) in mrg. suppl. F3 δάκτυλον F 9 γὰρ] τὰ F καὶ om. M τοῦ ὅλου scripsi: οὐδὲ ὡς τὸ ὅλου F: ὅλον τοῦ ὅλου M 10 post πούς add. οὕτω καὶ ἐνταῦθα περιέχεται ἡ δευτέρα οὐσία τῆ πρώτη F διὰ — σημαινόμενα (15. 16) om. Μ: διὰ — σημαινόμενα (12) om. etiam F: exhibent Paris. 1928 Vind. 10 11 οὐδὲ scripsi: οὔτε codd. 12 post εὑρίσκομεν add. γὰρ F 16 ante μόνη add. ἐν οἷς M ἡ om. F καὶ om. F 18 δευτέρας οὐσίας M 19 post ἀνθρώπου add. ὀνόματι M δὲ om. M 20 an ὁμοίως καὶ τὶ ζῷον? 21 ὅτι om. M 22 αὐτοῖς Μ post διαίρεσιν add. lemma φανερὸν (p. 2 a 19)—κατηγορηθήσεται (p. 2 a 33), tum banc expositiouem Μετὰ τὸ εἰπεῖν τὰ ἐγκώμια τῆς οὐσίας καὶ διδάξας περὶ αὐτῆς ὅτι καὶ λέγεται καὶ νοεῖται καὶ ἐστί, καὶ διὰ μὲν τοῦ κυριώτατα σημάνας τὸ λέγεται τὰ γὰρ λεγόμενα ἡ κυρίως ἢ κατα- χρηστικῶς λέγεται), καὶ διὰ τοῦ πρώτως τὸ νοεῖται σημάνας τὰ γὰρ νοούμενα ἢ πρώτως ἢ διὰ μέσων τινῶν νοοῦνται), διὰ δὲ τοῦ μάλιστα τὸ ὅτι ἐστὶ σημάνας, δείκνυσι καὶ διὰ θεωρίας καὶ διὰ πορίσματος καὶ διὰ λήμματος, ὅτι ἡ ἄτομος οὐσία καὶ πρώτως καὶ μάλιστα ἐστὶν οὐ- σία. δεῖ δὲ ἡμᾶς εἰδέναι τί ἐστι θεωρία καὶ τί πόρισμα καὶ τί λῆμμα. θεωρία τοίνυν ἐστὶν ἡ τοῦ πράγματος ἀνάμνησις, ὡς ὅταν εἴπω ἄνθρωπος οὐσία καὶ θεωρήσω πῶς ἐστὶν οὐσία. πόρισμα δὲ τὸ τῆς θεωρίας συμπέρασμα, ὡς ὅταν εἴπω ἄνθρωπος ζῶον, τὸ ζῶον οὐσίῃ ἀνεφάνη οὖν ἡμῖν ὅτι ὁ ἄνθρωπος οὐσία ἐστί. πόρισμα οὖν ἐστὶ τὸ ἀναφαινόμενον ἐκ τοῦ πράγματος, ὡς ὅταν τις βουλόμενος ἡμῖν δεῖξαι ὅτι ἀθάνατος ἡ ψυχή, ἀναφαίνη (ἀωαφανῆ F) ἡμῖν ὅτι ἐστὶν αὐτοκίνητος. λῆμμα δέ, ὅταν αὐτὸ τὸ συμπέρασμα τοῦ συλλογισμοῦ, ὅπερ ἐστὶ πόρισμα, λάβω ἀρχὴν ἑτέρου συλλογισμοῦ, οἶον ὁ ἄνθρωπος οὐσία, ἡ οὐσία οὐκ ἐν ὑποκει- μένω, ὁ ἄνθρωπος οὐκ ἐν ὑποκειμένω. εὑρήσεις οὖν καὶ θεωροῦντα αὑτὸν ἐν τὼ δεῖξαι πρώτην τὴν ἄτομον. καὶ διὰ πορίσματος δείκνυται ὅτι εἰκότως πρώτη οὐσία λέγεται, ὅτι καὶ αἱ δεύτεραι οὐσίαι καὶ τὰ συμβεβηκότα κατηγοροῦνται αὐτῆς. μέμνηται δὲ τῆς εἰδικῆς καὶ τοῦ καθόλου συμβεβηκότος ὡς τῶν ἀτόμων οὐσιῶν κατηγορουμένων, τῶν δὲ ἀτόμων ὑποκειμένων, καὶ οὔτε τοῦ γένους οὔτε τῶν μερικῶν συμβεβηκότων ὡς εὐσυνόπτων ἢ ὡς σύντομον καὶ ἡμῖν καταλιμπάνων τοῦτο εἰδέναι, ὅτι καὶ ταῦτα κατηγοροῦνται αὐτῶν. εἶτα φησὶν ὅτι τὰ εἴδη μᾶλλον οὐσία τοῦ γένους. καὶ ἀποροῦσι τινὲς τρεῖς ἀπορίας, ὧν ἡ πρώτη ἐστίν· ἡ οὐσία τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον οὐκ ἐπιδέχεται, ὡς αὐτὸς δείξει, καὶ πῶς ἐπὶ τῶν εἰδῶν τὸ μᾶλλον λέγομεν; ὅτι περὶ τῶν κατὰ βάθος οὐσιῶν εἶπεν, ὅτι εὑρεῖν ἐστὶ μᾶλλον· τὰ γὰρ ἐπάνω τῶν ὑποκάτω ὡς καθολικώτερα ἔχουσι τὸ μᾶλλον. ἐν δὲ τῆ κατὰ πλάτος οὐκ ἔστιν εὑρεῖν τὸ μᾶλλον, οἷον ὡς ἐπὶ τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἵππου· οὐδέτερα γὰρ μᾶλλον οὐσία. ἔτι φασὶν ‘ἐπεὶ αἱ δεύτεραι οὐσίαι ὁμοίως δὲ καὶ τὰ συμβεβηκότα δέονται τῶν πρώτων οὐσιῶν, ὡς φησί, τί μὴ καὶ τὰ συμβεβηκότα ὦσιν οὐσίαι᾿; φαμὲν οὖν ὅτι αἱ δεύτεραι οὐσίαι πρὸς μόνην κατηγορίαν δέονται αὐτῶν, τὰ δὲ συμβεβηκότα καὶ διὰ κατηγορίαν καὶ διὰ ὕπαρξιν. εντι μᾶλλον οὐσία ἔφησεν τοῦ γένους τὸ εἶδος, διὰ τί μὴ δευτέραν οὐσίαν ἐκάλεσεν αὐτὸ καὶ τρίτην τὸ γένος; καὶ φαμὲν ὅτι τὸ εἶδος γένους ἐστὶν εἶδος καὶ ἀντιστρέρει. διὰ γοῦν τὴν σχέσιν οὐκ ἐδύνατο χωρίσαι αὐτὰ ἀπ’ ἀλλήλων. F 1 οὐσίαι om. M: ante λεγ. colloc. Aristot. 2 τά τε εἴδη καὶ τὰ γένη M 3 καθόλου F: καὶ τὰ καθόλου M εἰ Μ:οὐ F μὲν γὰρ F ἀπολαβεῖν Μ τε] δὲ F τὰ om. F 10 τοὺ Vat. 2173: τὸ F: evan. M 11 τε om. F 16 τούτου om. F 17 ἐπειδὴ — λέγονται (p. 40,2) om. Μ