Notes on the current edition
De Libero Arbitrio
1.
15 vgl. De autex. 10, 5. 12, 1 S. 172, 4. 175, 11 — 16 vgl. De autex. 13, 1 S. 178, 14
2.
S (von Ζ. 13 an) E C D (Ζ. 15 ff) Ph Ezn
3.
1 ἀλλ’ — γένηται Z. 7: »sondern von den Accidenzen, welche von (zu?) den Naturen hinzukommen« Ezn Ι ἀλλ’ — γίν. < Phb 1 f ἀπαντᾶν τῷ opponere . . orationi« Jh nach Plato Legg. III, Μ D 1 μοι δὲ C 2 ’ CPhb Ι ὁ < CPh Ι τέχνη τις C Ι ἐξ ἧς ἔχει τ. < Ph, ἐστιν C . . τέχνῃ Ph 2 τὴν < C 3 ποιῶν C Ι φημὶ δὲ πρὸς Ph Ι τούτοις C λέγ. — δοκεῖ < Ph Ι τοῦτο C Ι εὖ < Ε 2 4 ο. ἐν: οὐδὲν C Ι τέχνης < προσγίν. CPh: γίνεται E 5 οὐ γὰρ Ε 1 Ι ἔνεστιν τὴν Ph Ι ἐφ' ἑαυτὴν Ε 10 ? Ι οὐσίαν Ph Ι δοῦναί τι C 6 τότε τὸ] ποτὲ C Ι τὸ < Ε 2 C Ι λαγχ.] βανόντων E, ἐχόντων Ph 7 τινὶ + Ph Ι γίνωνται Ε 1 Ι ὁ εν etc.: Ezn Ζ. 404 1 γὰρ < C 7f τεκτονικῆς Ph 8 ἔστιν C, < Pha Ι δὲ ἔσται < Pha 10 ἀναγκ.] εἶναι + C Ι ἔχειν Ph 11 τῷ θεῷ Ε 10 Ι »Gestalten u. Qualitäten u. Formen« Ezn 12 τῷ — βούλομαι Z. Ezn Ι τῷ] τὸ C Ph 12 f φάναι γενέσθαι C 13 τὸ γίνεσθαί Ph Ι ὄντων] S beginnt wieder Ι τὸ < Ph Ι καὶ] μὴ S Ι δείκνυται] es endet C, sofort wieder Bl. 234 v Z. 16 τοῦ αὐτοῦ ἐκ τοῦ περὶ αὐτεξουσίου (nach De res. I, 38, 3f) 14 Ἑπειδὴ — βούλομαι Ζ. 16] πάλιν δὲ διαληπτέον τῶν κακῶν πέρι Ph 305 b, 32 Ι ἐπεὶ δὲ E, κω ἐπειδὴ S | πεποιθός ἐστιν C Ι nach κακῶν »Frage, woher das Βöse ist? mit roter Schrift S 15 τοὺς . . λόγους S Ι βραχέα θέσθαι] (nur dies) D S. 154, 22; vgl. 10, 5. 11, 1 16 τὰ κακὰ — οὑσιῶν S. 165, 1] τὰ κακὰ ποιότητες οὐσιῶν σοι δοκοῦσιν εἶναι ἢ οὐσίαι; π. οὑσ. D 154, 24 Ι τὰ κακὰ] »welches geschieht« + Ezn Ι σοι δοκ. εἶναι] »ist« Ezn 17 οὑσιῶν: οὐσίας S
4.
4 vgl. De autex. 11, 1 S. 172, 15 — 9 vgl. De res. I, 30, 2 — 10 vgl. De autex. 4, 3 S. 156, 1 — 14 De autex. 4, 5 S. 157, 2f — 15 De autex. 14, 2 S. ISl, 10 f. De res. I, 2, 5 — 1 7 De res. I, 2, 6
5.
S E C (bis Ζ. 3) D (Z. 1) Ph (bis Ζ. 8) Ezn (bis Ζ. 3)
6.
1 ποιότητας E Ι οὐσιῶν — δοκεῖ < Ph Ι οὐσιῶν S 10 v Ι εὐ ἔχειν anders in D Ι λἐγ. μ. δοκ.] »sie sagen« Ezn Ι λέγειν glati: glju ty S: < δοκεῖς S 2 ΘΟΔΙΟΣ C Ι ποιότης ἧν ἀσχημ. C 3 οὕτω Ε 2 Ph b Ι προλαβὼν — εὐεργετεῖν ἀγαθόν S. 167, 2 < C Ph, — οὐκ ἔστιν αὐτή S. 167 < Ezn, aber + »wie vermöchte sie, die qualitätslose u. Qualitäten hervorzubringen, wenn nicht das Böse herkäme u. nicht von ihr« 6 καὶ] ovv od. τοίνυν w. e. seh. S 7 εἰπεῖν 8 λέγων od. λέγοντες. (gljuste) S: εἰπεῖν Ε 2 Ι μὲν γὰρ Ε 2 10 τι ἡξίουν od. ἡξίουν τι S Ι ἐπειδὴ? S 11 τὸν] τῶν S Ι πλησίων S Ι ἐξέτασιν] σύστασιν w. e. seh. S 12 ωυγχωρεῖν < Ε 2, vor ἀξιῶ Ε 10, nach ἄνωθεν in S 13 πολλοῦ] übers. S Ι σοι < Ε 10 14 πιθανῶς] τέχνῃ, ἐπιστήμῃ od. σοφιστικῶς übers. Ι εἰπὼν — θέλω Ζ. 15] εἰπεῖν θέλω, ψευδόμενος νικῆσαι θέλων »reden will, ügend siegen wollend«) S 15 τοῦ δειχθῆναι Md, dagegen Kl; »damit « S Ι τ. ἀλήθ. S 16 σε . . σιακ.] »daß du bis« S Ι δὲ < 17 f τούτῳ χρ.] οὕτω χρῆσθαι Ε 1i 18 δυσωπούμ.] vgl. Plat. Polit. 285 D 19 ἀγνοῶ σαφῶς mit S; S verb. auch παραστήσας (so) mit dem Vorhergehenden
7.
SE 1 Παραστ. »declarare« Md: παραστῆναι E Ι δοκεῖ Ε 1 i E 2 2 οὐδὲ γὰρ E | αὐτὰ] ταῦτα S Ι ἐπεὶ] to elmaze S, schwerl. las S καὶ ἐπεὶ 3 ἀνάγκη καὶ Ε 2, hinter κη konnte καὶ leicht ausfallen 4 σύστασίν τινα εἶναι Ε 1 6 αὕτη S 7 οὐ] μὴ Ε 10 Ι ov γεν.] ἐν ᾧ γενομένη wie Ζ. 18 S 9 πάλιν τὰ κακὰ S 12 παρῇ] »sein wird« S 14 δὲ] οὖν od. τοίνυν + S Ι ἐνεργεῖ] »die Ηandlung« S 11 v 17 ἡ οὐσία < S | ἐστί τις Ε 2i 17f αἱ δὲ σω- ματικαὶ συστάσεις S, da δεῖται — ἐνέργειαι in S fehlt Ι ἡ δὲ σωμ. σύστασις] αὕτη δὲ Ε 10 20 αὐταὶ αἱ] αἱ αὐταὶ fragend S: < E 21 εἰ δὲ μὴ (od. ἐστιν) S Ι οὐσία — τινός Z. 22 < S, dafür καὶ Ι οὑαία — μὴν ὁ φόνος < El 1 i Ι οὐκ vor ἔσται + S 22 ἔστιν] ἔσται S Ε 2 23 ὁ φόνος < S Ι ἐνεργοῦντα E, aber der Context für τὸν Ι οὐσίας E 2 Ι εἶναι] εἰπεῖν S Ι ἐγώ E 1i 24 ὁ tilgt Md, < vielleicht S Ι μὲν < Ε 2 Ι ἄνθρωπός 25 ὅν ποιεῖ φόνος Ε 10 Ι τι <Ε1
8.
12 vgl. De autex. 2, 2 S. 148 10
9.
S E C D Ph Ezn (C Ph D Eza von Ζ. 2 bis 4 an)
10.
1 μὲν <Ε10 2 δ’ las schwerl. S nicht Ι τὸ < E 10 Ι καὶ πέπλεκται] es be- ginnen C Bl. 234 v (Holl Nr. 432, 7). Ph 305b, 35 Ι καὶ < Ph: ἀλλὰ καὶ S: οὕτως + Ι προσπλέκεται E, πεπλ. ἄρα Ph, πέπλ. od. προσπλ. S: Jh vergleicht Plat. Soph. 240 C πεπλέχθαι συμπλοκὴν mit d. Dativ 2f τὰ ὀνόμ. ταῦτα Ph 3 ἐκ τῶν συμβ.] es beginnt D 160, 7 Ι αὐτῇ ἐστι ταῦτα πάντα D Ι ἅτινα — αὐτή αὐτή D Ph Ι αὔτη Ε 1, αὐτῆ C: οὐσία S 4 οὔτε γὰρ] es beginnt Ezn Z. 426 Ι ὁ vor φό- νος + Ph Ι φόνος ἐστὶν E Ι ἡ vor οὐσία < D Ι οὔτ’ αὖ — μοιχεία < οὔτ' αὖ] οὔτε D Ι πάλιν ὴ < Ε 10 Ι μοιχ.] »ist eine Substanz« 5 ὁμοίως (od. οὔτως: ἄλλων Ph) κακὸν w. e. seh. S Ι ἀλλ’ ὥσπερ — οὖ- σαν αὐτῶν Ζ. 11 umschreibt Ph Ι ὥσπερ] ὡς C Ι ὁ γραμματικὸς — ἰατρ. οὔσης Ζ. 7 < D (nicht D r) Ι ὁ ἰατρὸς ἀπὸ τῆς ἰατρικῆς S 7 οὔτε — »und diese nicht etwa Substanzen sind« Ezn | οὔτε ἰατρ. — οὐδέν τι τούτων οὔσης Ε 10 Ι μὴν < D Ε 2 S Ι ῥητορ. οὔσης D Ι ῥητορ. C ὔτε γραμματικῆς < D (nicht D r) 8 συμβεβ. S 12 | αὐτῇ < Ε 10 Ι Ι τὰς προσηγορίας S Ι ἀφ’ — οὖσα Ζ. 9 < Ezn 9 αὐτῶν οὖσαν Ε 10 αὐτῶν Ε 1 i Ι ὸμοίως — αἰτῶν Ζ. 11 ürzer Ezn 10 τῶν < C 11 νειν C Ι καί μοι — διὰ τοῦτο γὰρ Ζ. 14f < D Ι καὶ — ἐπινόησον Ζ. llf < Ι μοι < C E 2 Ι ὁμοίως etc.] wieder Ph 306a, 1 12 εἴτε Ε 1i | τινα] Ph Ι ἀναπλ.] »sie . . annehmen als« Ezn Ι τῶν κακῶν — κακά Ζ. 14 und Anreizer . ., welcher . . bringt« Ezn Ι τῶν < Ph
— ὐποβάλλει Ζ. 13f] ὡς κακεῖνο κακὸν κἀκεῖνος κακὸς Pha 2. Hd.) ἐν τῷ τούτοις ἐνεργεῖν καὶ ὑποβάλλειν Ph Ι ὡς κἀκεῖνος < Ezn Ι ὡς] ὃς C Ι καθὸ — κἀ- κεῖνος S. 168,1 < Ε 2 14 ἔστι γὰρ Ph Ι ἔστι — ποιητής S. 168, 1 kürzer Ezn
11.
S E C D (bis Ζ. 15) Ph Ezn (bis Ζ. 5)
12.
κακὸς δὲ λέγεται ἐκεῖνος, ὁ τῶν κακῶν ποιητής D Ι κἀκεῖνος < C S Ph Ι κακὰ Pha Ι εἶναι < Ε 10 Ι τῶν < Phb 1 f ἃ δέ] ὃ δέ S 2 ἀλλ’ τοῦ anders Ezn | αἱ ἐνέργειαι ’; ἐνέργεια CDPhS Ι ἀφ' ἧς S 3 κακῶς C E10 E2; κακοῦ Ph a Ι εἰ γὰρ — αἴτιοι Ζ. < Dr εἰ γàρ — ταῦτα Ζ. 5] »ob es nun ein Ehebrecher sei oder ein Mörder« Ezn Ι ὑπάρχειν] εἶναι nach εἴπ. < Phb 4 καὶ κλοπὰς und 5 τούτοις < Ph 5 αὐτὸς ἔσται < < S Ι εἰ — καλῶς S. 169, 3 < Ezn Ι ταῦτ’ — ταῦτα δ’ Z. 5f] αὐτός ἐστι ταῦτα ταῦτ’] ταῦτα C E2 D 6 δὲ C D Ι ὅταν γίνηται D | ἔχει τὴν σύστασιν C 6f παύεται] τουτέστιν οὐκ ἔσται + S 7 γίνονται C Ι τούτου Ε 2 Ε 1i, αὶ ἑαυτῶν (nach ἄνθρωποι) D, ἄρα τούτων τούτ. < Pha) Ph 8 ποιηταί S ν Ι τοῦ εἶναι < D Ι μηκέτ’ Ε 1 Ι εἰ δὲ — ἰατρός Ζ. 11 < Ph 9 ES: αὐτοῦ ἐνεργείας CD Ι εἶναι < E Ι φᾐς εἶναι S Ι ἐξ ὦν — ἔξω ποτε του κακος (κακοῦ?) C 10 ἡ οὐσία Ε 10 : οὑσίᾳ 11 ἡ οὐσία] S Ι ὁ ἀπὸ τ. ἰατρ. Ε 1i nach GiflPord Ι ἰατρικῆς ὁ ἰατρός] τεκτονικῆς τέκτων D Ι εἰ δὲ] ἀλλ’ εἰ Ph 12 κακὸς — ἐνεργεῖ < Ε Ι κακὸς . . κακῶς S: ἕκαστοςξ . . κακός Ph Ι κακὸς ὑπάρχει < D Ι κακὸς < C ι ἡ ἐνέργεια C Ι ἃ δὲ zle(??) že κακῶς) S 13 λαμβάνειν S u. verb. ἤρξατο mit dem Vorhergehenden κἀκεῖνος] ἐκεῖνος S Ι ταῦτα τὰ C Ph, ταῦτα D, xavxa εἶναι Ε 2 S 14 ἔστιν Ε 2 D Ph Ι κακῶς Ε 2i τις κακός Ph Ι οὐδὲ E D Ph | ἀγέννητα Ε 1i | τὰ < C 15 τῷ — φάναι < Ph Ι xco] schwerl. las-S τὸ Ι γεννητὰ Ε 1i αὐτῶν D, αὐτοὺς C εἶναι < D S Ph Ι φάναι] δείκνυσθαι D. C und D (S. 162, 3) enden