Oracula Sibyllina Oracula 2

ed. Johannes Geffcken

Table of Contents

Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

Oracula. Oracula Sibyllina. ed. Johannes Geffcken. Germany. 2014.

Sponsored by University of Leipzig.

Funding provided by European Social Fund Saxony.

Current edition First1KGreek

Oracula (Greek) (Die Oracula Sibyllina. Geffcken, Johannes, editor. Leipzig: Hinrichs, 1902.)

Notes on the current edition

Oracula

1. 1—5 vgl. ΙΙΙ 1-7. 295 ff. 489 ff (698 ff. 820 ff.) II 346 f. XI 322. XII 293ff. XIII 172f. — 3 πολυγηθέα φωνήν vgl. IV 2. — 4f. οὐδὲ γὰρ οἶδα.....vgl. Plato: Menon 99 c καὶ γὰρ οὖτοι < χρησμωδοὶ . . . καὶ . . . θεομάντεις > ἴσασιν .... οὐδὲν ὦν λέγονσιν (vgl. XII 295 f.). — 6 — 14 vgl. [Hippolytus:] de consumm. mundi 8. (Bousset: Der Antichrist 129—132).
2. HSS.: APS = Φ. FRLT = Ψ
3. ,,Überschrift'' (keine HS. trennt I und II): πέρὶ ἑλλήνων καὶ περὶ θεοῦ καὶ περὶ ἁγἰων καὶ περὶ κρίσεως (ἱερίων für περὶ κρίσεως Α) Φ ὡσαύτως καὶ τοὺς πολνθείαν νοσοῦντας ἐλέγχει τούς τε ἀδίκους καὶ ἁμαρτωλούς· καὶ σνμβονλεύει (σνμβασιλεύει Ψ) ὡς σνγγενεῖς (σνγγενὴς Alex.) τὸν ἕνα καὶ μόνον σέβειν θεόν. εἶτα παροιμιάζει τὴν ἄθλησιν τῶν ἁγίων· καὶ τελενταῖον περὶ τοῦ φρικτοῦ βήματος τοῦ σωτῆρος ἡμῶν φησι λέγουσα τάδε. Ψ.
4. 1 vgl. Ill 295. 489. II 346. — δὴ Opsopoeus δὲ ΦΨ | 3 ἔνθετο: κεύθετο Ψ. — θεσπεσίων ἐπέων vgl. XII 299 | 4 πᾶν δέμας πληχθεῖσα Ψ. — τάδ' ἔσπο- μαι: τάδε σπῶμ' Φ. — οὐδὲ... 5... λέγω vgl. XII 295f. oὐδὲ Meineke οὔτε ΦΨ | 5 vgl. I 5. — τὰ: τὰδ' Ψ | 6f. vgl. XIII 10f. | 7 So Φ (ohne Spatium) βρονταί τ' ἀστεροπαὶ καὶ γῆς ἐρνσίβη σεισμοὶ Ψ, aus [Hippol.] de cons. m. 8 βρονταί τ' ἀστεροπαί τ' ἄνεμοι δέ τε γῆς ἐρνσίβη Geffcken. 8 τ' + Opsop. < ΦΨ | 9 ἤ καί βοῶν: τε, βοῶν δέ τε Turnebus. — μνκομενάων Turneb. μνκωμένων ΦΨ | 10 τετραπόδων: καὶ τετραπόδων Ψ | 11 Anf. vgl. ΙΙΙ 239. — ὀίων: καὶ οἰῶν Ψ | 12 καλλειφθεῖσα Castalio καλνφθεῖσα (καλλνφθεῖσα Ρ) ΦΨ vgl. I 382.
5. 15 vgl. (III 108) IV 20. (47.86) VII 97. VIII199 (XI14). Reclmungsweise aller Sibyllen: Plilegon, Macrob. p. 90, 11 Kell. ἐν δεκάτῃ γενεᾷ χαλεπὸν κατὰ γῆρας ἔχουσα. Servius ad Vergil. Buc. IV 4 Sibyllini (? Sibylla enim?) quae Cumana fuit et saecula per metalla divisit, dixit etiam quis quo saeculo imperaret, et Solem ultimum, id est decimum voluit.... — 17—19 Zerstörung der Römerherrschaffc: vgl. V 367. VIII 37 f. — Lactant. div. inst. VII 15, 19: Hystaspes quoque, qui fuit Medorum rex antiquissimus . . . admirabile somnium sub interpretatione vati- cinantis pueri ad memoriam posteris tradidit: sublatuiri ex orbe imperium nomenque Romanum ... Sehr häufig auch in rein christlichen Schriften, Z. B. Commodian: Carmen apologeticum 887. Bousset a. a. 0. 77—83. — 18 ἑπταλόφοιο (vgl. XIV 108. XIII 45) stete apokalyptische Bezeiclnung Roms und später Konstantinopels, viel- leicht aus alter Orakelpoesie stammend; vgl. Ps. Callisthenes I 30, 33, 5 über Alexandria: πενταλόφοις κορνφαῖσι,ν. — 20 vgl. IV 134. XII 56 f. XIV 89 f. — 21· 22 Matth. 24, 7. Lactant. div. inst. VII 15, 10____frement ubique bella, omnes gentes in armis erunt et se invicem obpugnabunt (vgl. Sib. V 74). — 23 λιμοὺς καὶ λοιμοὺς (vgl. IΙΙ 332. VIII 175. XI 46. 240. XII 114) seit Hesiod (*Ε. κ. ἡ. 243) sprichwörtlich: Herodot VII 171, auch in Orakeln: Thukyd. II 54. Phi ego η: Olymp. fr. 1, 23 u. sonst selir oft. — 26 (vgl. V 474 f.) IV Esr. 16, 27 erit... in locis magna desertio; cupiet enim homo hominem videre. Vgl. auch Commod. Carm. apol. 1032.
6. 14 καὶ... ναών = XIII 12. ἱεροανλία Castal. ἱεροανλίαι Φ ἱεροονλλίαι Ψ | 15 vgl. ΙΙΙ 108. IV 20. VII 97. VIII 199. XI 14. — δὴ τότε καὶ: καὶ τότε δὴ Rzach. | 17 ζῆλος θραύση Ψ. — τινάξη Ψ | 18Anf. = XIV 108. vgl. XIII 45. — πλοντος ὀλεῖται = III 270 | 19 δαιόμενος: δενόμενος Φ vgl. V. 305 Φ | 20 vgl. IV 134. XII56f. XIV 89f. — αἱματόεσσαι: ἡματόεσσαιΦ. — άπ' οὐρανοῦ Ψ. Nach V. 20 Lücke: Alexandre | 21 κόσμος .... ἀνθρώπων vgl. 1189.162 (VIII223). — τε < Ψ[ ] Volkmann Gtfck. vgl. I 86 | 22 Anf. = XIV 93. κτενέονσι Rz. | 23 λοιμοὺς καὶ λιμοὺς Φ (vgl. IΙΙ 332 A) | 24 ἄτερθε: ἄτερ F ἅτερ R ἅπερ L | 25 λείψις A λείψιν P. — κατὰ κόσμον ἅπαντα = VIII 100. XI 237. XII 127. XIII 11. | 26 κατίδοι Ψ. — θανμάσειεν ΑΨ θανμάσσειασ Ρ.
7. 29-33 Judische Hoffnungen: Sib. Ill 619 ff. 743 ff. Apocal. Bar. XXIX 5 ff. Henoch 10, 18 (Rabbinisch: Eisenmenger, Entdecktes Judenthum II 309 ff.), spater christlich: Sib. VIII 208 ff. Papias bei Irenaeus II 417 f. Harv. Danielapokalypse bei Vassiliev: Anecdota Graeco-Byzantina p. 41 (Schiirer: Geschichte des jiidischen Volkes 3 ii 541). _ 37 ff. vgl. V. 149. Die Vorstellung stoisch-judisch: Philo, de agric. 24f. p. 317 f. M., dann christlich: I Kor. 9, 24. Hebr. 12, 1. II Tim. 4, 7. Clemens Alex.: Quis dives salvetur 3. Tertullian. ad. mart. 3 Bonum agonem subituri estis, in quo agonothetes deus vivus est, xystarches spiritus sanctus7 corona aeternitatis brabium angelicae substantiae, politia in caelis. (39 Frankel: Die Inschriften von Pergamon II 207).
8. 27 αΐθέρι ναίων = V. 177. Ill 11. 81. V 298. XI 311. XII 132. XIV 10. Fragm. 3, 17 | 29 βαθεΐα καϊ ψ | 30 f. vgl. V. 319 f. VIII 28 f. 209 f. XI 238. — πάλι Castal. πάλιν ΦΨ I 31 ov διαμεριζομέν?] Ψ I 33 Anf. vgl. Ill 294. IV 182. XIV 48. — VII 145. VIII 319. XI 77. — έσσεθ Ψ. — ως: ωσπερ Α. — ήεν: ήεν και Ψ 34 vgl. XIV 220. 158. XII 196. — μετέπειτα: μερόπεσσι Rz. aus XIV 220. 158 | 35 vgl. XII 30 f. XIV 180 f. V 155 | 36 λαμπρώς FR. — άπ\ . . αίγλήεντος = XI 31 j 37 τότε γάρ στέφανος Α το γάρ στέφος Ψ \ 38 έναγώνιον άθ-λενονσιν vgl. XII 91. — άεθλενονσι Ψ | 39 καϊ τόθμαι μέγας γάρ αιών Ρ καϊ το . . . θμαΙ μ. γ. αιών Α καϊ τότε γάρ μέγας αιών Ψ καϊ τότε δή μέγας αντις άγών Turneb. και τεθμόν τε* μέγας γάρ άγών (Gott zeigt. den Kθmpfenden den Kranz und die Kampfsatzung) Gffck. καϊ τό θέμα* μ. γ. ά. Wilamowitz. — Ισελαστικός Gffck. vgl. Frankel: Die Inschriften von Pergamon no. 269, 21: iselastici. είσελαστικός Φ είσελλαστικός Ψ έσελα-στικός Opsop. | 40 πόλον Volkm. Rz.— ονράνιον γ' Ψ j 41 έσσετ Φάθανασίης Alex, vgl. V. 150. αθανασίας ΦΨ | 42 έπϊ Φ | 43 περικαλέος tf'LR (F?) | 44 άργνρεον Φ.
9. 47 Apok. Joh. 2, 10. — 48 άφθαρτον: vgl. I Kor. 9, 25. — 56 —148 (Ψ) zu- meist aus Pseudo-Phokylides (vgl. dagegen Suidas u. d. W. Φωκυλίδης.... εἰσὶ δ' εκ τῶν Σιβνλλιακῶν κεκλεμμένα). Derartige Moralvorschriften, vielleicht nach griechischen Gnomensammlungen entworfen (vgl. V. 56. 60), sind nicht nur bei den Juden (vgl. auch Sib. Ill 234 ff. 630. 762 ff.), sondern noch mehr bei den Christen sehr häufig, vgl. bes. die Διδαχή. Hermas: Mand. VIII 10. Barnab. ep. 19, 2. Apolog. Aristid. 15. Sib. VIII 403 ff. 480 ff. — 56 vgl. Theognis 146. Sib. II 109 f. — 60 vgl. Ill 594. VIΙΙ 4S2. Ähnlich die Χρυσᾶ ἔπη des Pythagoras (Iamblichi vit. Pythag. p. 204 Nauck): 1 ἀθανάτους μὲν πρῶτα θεύς . . 2 τίμα .... 4 τονς τε γονεῖς τίμα ... — 62 Deut. 1, 17. Lev. 19, 15. Prov. 24, 38. — Διδ. 4.
10. 47 τ'ἄχρι θανάτον Ψ | 49 τοῦ δέματος: τοῦτ' ἄθλου Ψ Buresch. — τά δίκαια νέμονσιν vgl. I 272. 295 | 50 πᾶσί τε Ψ | 51 ζώουσι: ζῶσίν τε Φ Bur. — Bergk δ' Φ Ψ | 52 οἳ δ' ἀγαπῶσι Betuleius ἠδ' (ήδ' L) άγαπῶσι ΦΨ. — γαμοκλοποιῶν RL | 53 δώσει πλονσια δῶρα Φ δώοει δῶρα γε (τε F) τήν τ' Ψ δώσει πλούσια δῶρ' Alex. | 55 ἄλγεσι: αἴσχεσι Herwerden. – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
11. 56—148 nur in Ψ. — über die HSS. des [Phokylides] vgl. Kroll: Rheinisches Museum 1892, S. 457—459. (Dossios: Philologus 1897 S. 616 ff. wertlos).
12. 56 = [Phok.] 5. | 57 vgl. [Phok.] 6. Zweimal in L, zum 2. Male παρ' εοῖσι wie 1 interpol. HS. des [Phok.] | 58 vgl. [Phok.] 7. — πάντ' ἀγορενειν [Phok.] | 59 <[Phok.] | 60 = [Phok.] 8. - δὲ < Ψ und 1 interpol. HS. des [Phok.] | 61 vgl. [Phok.] 9. — μηδὲ κρίοιν ἐς χάριν ἔλκειν [Phok.] vulgo μηδ' εἰς κρίσιν χάριν ἔλκειν 1 Haupths.des [Phok.]|62 vgl. [Phok.] 10. — ῥίψῃς: Bernays vgl. V. 74. — ἀδίκως μὴ Bern. | 63 vgl. [Phok ] 11. — δικάσει Ψ 2 Haupthss. des [Phok.].
13. 65 Ezech. 18, 7. — 66 vgl. Lev. 19, 36. Deut. 25, 14. Sib. Ill 237. — 78 μή ἀρσενοκοιτεῖν: Sehr hufig in spätjüdischer und in christlicher Litteratur: Aristeasbrief 152. Sib. Ill 185. 596. 764. V 166. 387. 430. IV 34. Philo: de vita cont. 7 p. 480 M. Das slavische Henochbuch X S. 13 Bonwetsch. Testament. XII patr. Levi. 17. [Phok.] 3. — I Kor. 6, 9. I Tim. 1, 10. Διδ. 2. Barnab. ep. 19, 4 u. a. — 74 Deut. 24,14. Lev. 19,13. — 75 Sir. 19,10. — 76 vgl. Ill 242. Hennas: Mand. VIII 10. Apol. Arist. 15. Slav. Henochbuch L S. 43 Bonw. — (78 Lev. 19, 13). — 79 Öfter angeführter Spruch, zuerst, w. e. sch., Διδ. 1, 6 ἱδρωσάτω ἡ έλεημοσύνη σον είς τὰς χεῖράς σον μέχρις ἂν γνᾠς,τίνι δῷς. vgl. Augustin: Explan. in Psalm. 102, 12. 146,17. Cassiod. Exp.in Ps. 40, 1 u. a. — 80 Prov. 19, 14. — 81 Jak. 2, 13.
14. 64 = [Phok.] 12. — ψενδὴν Ψ. — τά δίκαια δ' άγορεύειν Ψ und 1 interpol. HS. des [Phok.]. vgl. V. 45 | 65 vgl. [Phok.] 13. παρθεσίην Bern, παρθενίην Ψ HSS. des [Phok.]. — ἀγάπην: πίστιν 2 Haupthss. des [Phok.] | 66 = [Phok.] 14 vgl. IΙΙ 237. — δ' ἐπὶ μέτρον L viele interpol. HSS. des [Phok.] | 67 = [Phok.] 15 | 68 = [Phok.] 16. — μήδ': μήτ' HSS. des [Phok.]. — μήθ' ἁγνῶς R 1 interpol. HS. dee [Phok.]. — μήτε ἑκοντί in den Sibb. Opsop. μήθ' ἑκοντί Ψ 2 interpol. HSS. des [Phok.] μἠτ' ἐθελοντί 1 Haupths. des [Phok.] | 69 vgl. [Phok.] 17 | 70 < [Phok.] — Anf. = V.272. —χερὶ Opsop.χειρὶ Ψ |71 = [Phok.] 18. — σπέρματα: τἑρματα Bernays, vgl. Deut. 27, 17 | 72 <[Phok.]. — εἰς (ἐς) + Rz. < [phok.] .— μὴ ἀρσενοκοιτεῖν Alex, μήτ' ἀρσ. Ψ | 74 = [Phok.] 19. — μὴ θλῖβε πένητα vgl. IΙΙ 630| 75. 76 ~ Rz. | 75 = [Phok.] 20 | 76 < [Phok.]. — ἐπιδενομένοις Alex. ἐπιδεομένοις Ψ | 77 = [Phok.] 21. — οὖν < Ψ 2 Haupthss. des [Phok.]. — ἀδι· κοῦντας Bergk Bern. | 78 vgl. [Phok.] 22. — πτωγοῖς: πτωχοῖς:πτωχ δ' [Phok.] | 79 vgl. [Phok.J 23: πληρώσας σέο χεῖρ' ἔλεον χρᾐζοντι παράσχον. — ἱδρώσῃ Mendelssohn ἱδρῶσι Ψ. - χρᾐξοντι παράσχον = v. 89 | 80—83 < [Phok.].
15. 82 Hos. 6, 6. Matth. 9, 13. 12, 7 (vgl. Sib. VIII 390). — 88. 84 Tob. 4,16. Jes. 58, 7. Lev. 19, 14. Sib. VIII 404 f.. — 88 Deut. 15, 11. — (92 Matth. 5, 44). — 95 Tob. 4,15. (Prov. 20,1). — 96 [Heraklit] Brief 7. vgl. Sib. VIII 113 (403). Act. 15, 20. 29. 21, 25. Διδ. 6. — 100-103 Exod. 22, 5. Deut. 19,14. — 100 vgl. ΙΠ 240. — 101 vgl. V. 142.
16. 83 ενδνσον γνμνόν Alex. — μετάδος πεινώντ άρτων σων vgl. VIII 404 | 84 = [Phok.] 24. — ωδήγει Ψ | 85 vgl. [Phok.] 25. — ό γάρ: ίπεί [Phok.]. — πλόος aus [Phok.] Rz. | 86 = [Phok.] 26 | 87 vgl. [Phok.] 27. — βίοτος: ό βίος [Phok.] I 88 = [Phok.] 28 | 89 vgl. [Phok.] 29. — σοι: τοι THaupths. des [Phok.]. — τοίτων [Phok.] καϊ αυτός Ψ καυτός (Opsop.) Alex. — χρήζοντι παράσχον = V. 79 | 90 vgl. [Phok.] 30: 'έστω κοινός απας ό βίος καϊ όμόφρονα πάντα | 91—95 (96) [Phok.] | 91 δ" άνδρα Rz. φώτα Nauck. | 94 vgl. I 273 | 95 μήδ' αμετρα πίνειν Alex, μφ πίνειν αμετρα Ψ | 96 = V. 32 in 1 interpol. HS. des [Phok.] | 97 = [Phok.] 32. — φόνον: φίλον Ψ. — έπ': ές [Phok.] | 98 vgl. [Phok.] 33. — χρύζοις [Phok.]. — εκνομα: έννομα, έννομα, άνομα ASS. des [Phok.] | 99 vgl. [Phok.] 34.— καν: ην [Phok.]. — μιάνεις Ψ | 100 = [Phok.] 35. — γειτονεύοντος Ψ. — μη τόν δ' άρ' υπερβάς Ψ | 101 vgl. [Phok.] 36: πάντων μετρον άριστον, υ. δ' ά. — υπερβασίη δ' άλεγεινή vgl. V. 142. νπερβασίαι δ' άλεγειναί [Phok.] | 102 vgl. [Phok.] 37, erhalten nur in 1 interpol. HS. — κτήσις: χρήσις [Phok.] | 103 vgl. Phok.] 38. — λωβήσ% καρπόν: καρπόν λωβήσ% [Phok.].
17. 104 Lev. 19, 33. Exod. 22, 21. 23, 9. — 106 f. Stoisch, vgl. (zu III 247 und) Musonius bei Stobaeus Vol. ΙΙΙ Hense p. 749, 2 τί δ’; οὐχὶχοινὴ πατρὶς ἀνθρώπων ἁπάντων ὁ κόσμος ἐστίν, ὥσπερ ἠξίον Σωκράτης; — 109 f· vgl. Theognie 155. Theognis (vgl. oben V. 56) ausser bei den heidnischen Philosophen auch bei den Christen beliebt, vgl. z. B. Gregor. Naz. carm. de virt. 2, 393 p. 706 M.Theodoret: Graec. affect, cur. p. 809 M. vgl. Sib. VII 89. — 111 vgl. VIII 17. Ill 235 f. 641 f I Tim. 6, 10. ; : r- gflB
18. 104 = [Phok.] 39 | 105 vgl. [Phok.] 40. — ξενίης πειρήσονται πολνμόχθον Rz. ξενίης περιρήσσονται πολυμόχθου Ψ πενίης πειρώμεθα τῆς πολνπλάγκτον [Phok ] | 106. 107 < [Phok.] | 106 τε Gffck. γε Ψ. — νμιν Alex, ή μι ν Ψ | 108 vgl. [Phok.] 41. — χώρης 2 Haupthss. des [Phok.] R χώρις L. — έχειν Ψ. — τόπον Ψ πέδον [Phok.] | 109. 110 < [Phok.] | 109 θέλης L θέλεις FR θέλοις (Alex.) Rz. | 110 μηδὲν έγοντ’ άδικον nacli Theognis 1156 Alex.?, doch vgl. Th. 1155 und Sib. V. 109, die auch nur ähnlich, nicht gleicli sind | 111 = [Phok.] 42. vgl. Sib. VIII 17. III 235 f. 641 f. | 112. 113 < [Phok.] | 112 ἤ ἐς Rz. | 114 = [Phok.] 43 | 115 = [Phok.] 44 | 115 vgl. V 184. 231. 242 | 116 = [Phok.] 45 | 117 = [Phok.] 46. — σοῦ: σεῦ 1 Haupths. des [Phok.]. — λεηλασίαι τε φόνοι τε = XIII 87 | 118 = [Phok.] 47. vgl. VIII 26. 84. — ἀδελφεοί F άδελφαιοι L ἀδελφοί R 2 Haupthss. des [Phok.] — σννέμοις RL | 119 < [Phok.]. μηδε δόλονς ῥάπτειν aus [Phok.] 4 Ψ. — μηδὲ: μήτε [Phok.] 4 | 120 = [Phok.] 48. — μήθ’ Ψ | 121 = [Phok.] 49. — χῶρον 1 interpol. HS. des [Phok.] χώραν Ψ und die Vulgata des [Phok.] — ἀμείβειν Ψ | 122 vgl. [Phok] 50. — πᾶσι Ψ. — τά δ' έκ [Phok.].
19. 125 Jerem. 9, 23. Sir. 1, 8. — 126 vgl. ΙΠ 11. — 128 vgl. Theognis 583 f. — 141 vgl. Sir. 34, 16. 25.
20. 123f. vgl. [Phok.] 51 f. — ὃς δάλλ’ ρἰ δ’, ἤν δ’' ἄν δ’ Ηss. des [Phok.] 125 vgl. [Phok.] 53 | 126 = [Phok.] 54 | 127 = [Phok.] 55. — ήτορ Ψ viele HSS. des [Phok.] ἦπαρ andere HSS. | 128 = [Phok.] 56 | 129 = [Phok ] 57. — προπετι)ς : προπέσης Bern. | 130 = [Phok.] 58. — πολλάκις Ψ mehrere HSS. des [Phok.] | 131 vgl. [Phok.] 59. | 132 vgl. [Phok.] 60 | 133 vgl. [Phok.] 61. — άμέτρους: ἀσέμνους 1 Haupths. des [Phok.] Bern. | 134 = [Phok.] 62 | 135 vgl. [Phok.]] 63. — νπαρχόμένος Ψ verlesen aus [Phok.] υπερχόμενος. | 136 = [Phok.] 64 | 137 vgl. [Phok.] 65. — τών έσλών άγαός 2 Haupthss. des [Phok.]. — δέ τε Rz. άίάηλος δε γε Ψ. — δέ τε φαῦλος: δ' ὑπερογκός, δ’ νποεργός, δ’ νποεργός, δ’ ὑπονργός die HSS. des [Phok.] | 138 vgl. [Phok.] 66. — άγαθών ... ὀπάζει: μέγα δ' ωφελεῖ ἐσθλὰ πονεῦντα [Phok.]. — τε Rz. γε Ψ I 139 = [Phok.] 67 | 140 = [Phok.] 68. — ἡδὺς ἀγανόφρων Ψ [Phok.] (ἡ. ἀγαννόφρων 1 Haupths.) ἡδὺς ἄγαν ἄφρων Bergk ἡδυπαθῶν άφρων Gffck. | 141 vgl [Phok.] 69. —ἐν μέτρω φαγέειν πιέειν Ψ μέτρῳ έδειν, μέτρω δὲ πιεῖν, μέτρω φαγεῖν, μέτρῳ πιεῖν, μέτρω μὲν φαγέειν, πίνειν die HSS. des [Phok.] | 142 vgl. [Phok.] 69b. Sib. II 101. - ὑπερβασίαι δ' ἀλεγειναί [Phok.] ύπερβ. δ’ άλεγεινή ? vgl. Υ. 101 | 143. 144 < [Phok.] | (143 vgl. [Phok.] 71—73.) | 145 = [Phok.] 76. Sibyllina. 3
21. 149 ἀγων: vgl. Υ. 37 ff. — 150 Matth. 7, 13. — 155 vgl. Hesiod: Ἔ. κ. ἡ. 180f. (Hesiod sehr beliebt bei den Stoikern, also stoisch-jüdische Vorstellung, wie gleich zeigt:) IV Ε sr. 6, 21 . . . et anniculi infantes loquentur. — Christlich: Teetamentum domini nostri ed. Ephraem II Rahmani p. 9 YII puellae recenter viris nubentes parient infantes loquentes verba perfecta.... Adspectus autem eorum erit uti adspectus iam provectorum in annis: cani enim erunt qui nascentur. — 157 καιρῶν δ’ αλλαγίη: wahrscheinlich ursprgl. jüdisch, vgl. Sib. Y 300 (XIV 299), dann christlich: Sib. VIII 214f. Lactant. div. inst. VII 16, 9. — 163f.Apoka- kalyptische Vorstellung der (Juden und) Christen: Agypterevangelium bei Clemens Alex. Strom. Ill 6, 45. vgl. auch noch die tiburtinische Sibylle S. 181 Sackur . ...et pregnantes ululabunt in tribulationibus et doloribus dicentes: Putasne, pariemus? — (164 »έρος: vgl. I 387. XIV 356). 146 = [Phok.] 77. — μι) aus [Phok.] Rz. μηδε Ψ. — άπόλειψον 2 Haupthss. des [Phok.]άπάλειψον Ψ viele HSS. des [Phok.]. — — — — — — — — — — — — — — — — — —
22. 149 Anf. vgl. V. 39 | 150 ἀθανασίας Ψ | 151 οὐράνιος: ουράνιός γε Φ vgl. I 86] I 153 διελεύσονται: εἀσέλθωσι Ψ | 156 δ’ < Ψ. — λιμοί λοιμοί Alex, λοιμοί καἰ λιμοί Φ τε λιμοί λοιμοὶ Ψ | 157 vgl. VIII 214. — πενθματα Struve πένθημά τε Φ και πένθιμα (πένθημα L) Ψ Buresch | 158 χώραις .... 159 . .. γονέας sο (χώρης FR, χωρίς L) ΦΨ; hier muss ein grausiges Vorzeichen stehen: Wilam. Vielleicht also: χείρας έπιφοινίξονται, dann Liicke, in der stand, dass sie ilire Eltern totechlugen und 159 οί'κτ ρ όλοφνρο μένους γ. | 158 Anf. vgl. XIV 344. XI 138. XIII 113. XIV 82. | 159 Anf. vgl. V. 301 | 160 ένέντες Ψ Bur. συν μέλεσιν Φ Rz. | 161 πεψυραμέν Φ | 163 ήνίκα: 8 νικά (νίκα Α) Φ | 164 vgl. XIV 356.
23. 165 f. Matth. 24, 11. Διδ. 16. Die Apokalypse des Elias S. 71, 21, 14 Steindorff. Vgl. Resch: Agrapha 173. 282. — 167 f. vgl. IΙΙ 63 ff. II Kor. 6, 15.Ascensio Jesaiae IV 2 p. 17 Dillm. et postquam consummatum est, descendet Berial angelus magims rex huius mundi, cui dominatur ex quo exstat et descendet e firmamento suo in specie hominis, regis iniquitatis, matricidae . . . . 6 et dicet: ego sum Deus O. M. et ante me non fuit quisquam. vgl. Testamentum XII patr. Dan. 5. — 168 ff. vgl. Ill 68 f., wo eine ähnliche Überlieferung wie hier die έκλεκτοί als verführbar hinstellt. Vgl. sonst Resch: Texte und Untersuchungen X 2, 289 f. — 171 IV Esr. 13, 39 . . . haec sunt decern tribus quae captivae factae sunt de terra sua in diebus Josiae regis . . . .Ipsi autem sibi dederunt consilium hoc, ut derelinquerent multitudinem gentium et proficiscerentur in ulteriorem regionem . . . . Commod. Instruct. II 1. Carm. apol. 941 f. — 177. 178 vielleicht zu vergleichen mit der Apokal. des Elias S. 95, 36, 12 Steind., wo ftott diejenigen, die die Qualen des Antichrists nicht ertragen können, in Schlaf versenkt: „sie werden schlafen wie ein Schlummernder”. — 179 vgl. Matth. 24. 46. Luk. 12, 37. — 181 ἀκοιμήτοις βλεφάροισιν vgl. Nonnos: Par. XVII 54. — 181. 182 Luk. 12, 46. Matth. 24, 42.
24. 165 ή δὲ σνναίρεσις Alex, μηδὲ συναίρεβις Ψ μή δὲ συναίρέσω Φ | 167 vgl. ΠΙ 63. — Βελίας Φ vgl. IΙΙ 63 Φ. — xal. . . 168 ἀνθρώπσις = III 66 f. | 168 τότε δὴ ... 170 ...Ἑβραίων vgl.IΙΙ 68—70 | 168 δή: δ' Φ. — ἀκαταστασί': ἀποκατάστασις Φ ἀκατάστασις Volkm. | 169 λεηλαοίη τε = XIII 12. vgl. II 117. XIII 87 | 169 πιστῶν τε: πιστῶν RL | 170 δ' ἠδ' Α. — δ' αὐτοῖς: δ' αὖ Ψ | 171 δὴ δεκάφνλος (Alex.) Rz. Bur. δωδεκάφνλος ΦΨ. — ἀνατολίης Ψ | 172 λαόν θ' ὅν ψ | 173 ἐπὶ τοῖσιν τοῖσι δ' (τοῖσι F) ψ | 174 ἄρξουσιν ὑπ. ἀνθρώπων vgl. XIII 155. XIV 52. 78. 127 | 175 ἐκλεκτοὶ πιστοὶ Ἑβραῖοι Maranus ἐκλεκτῶν πιστῶν Ἑβραίων ΦΨ | Nach V. 176 Lücke: Bur. Gffck. | 177 vgl. Fragm. 1,4. — αἰθέρι ναίων = V. 27 | 178 σκεδάσει Castal. σκεπάσει ΦΨ | 180 ἐγρήγορθαν Nauck ἐγρήγορθεν ΦΨ. 3*
25. 184 ff. vgl. IΙΙ 801 ff. VIII 203 ff. IV Esr. 5, 4 et elucescet subito sol noctu et luna interdiu. — Ascens. Jes. IV 5. — 187 Jüdische, später christliche Erwartung: Mal. 4, 4. Matth. 11, 14. 16, 14. 17, 10. Commod. Instr. I 41, 8. Carm. apol. 833 f. Sed priusquam ille veniat, prophetabit Helias | tempore ρartito, medio hebdomadis axe. Lactant. div. inst. VII 17, 1 imminente iam temporum conclusione propheta magnus mitfcetur a deo . . . Alle anderen Zeugen nennen neben Elias auch noch Henoch, z. B. Ephra. gr. III 742. vgl. Bousset: Der Antichrist 135 f. Die Offenbarung Johannis S. 375. — 188 σήματα τρισσά: vgl. Διδ. 16 καὶ τότε φανήσεται τά σημεῖα τῆς ἀληθείας· πρῶτον σημεῖον ἐκπετάσεως ἐν οὐρανῷ, εἶτα σημεῖον φωνῆς σάλπιγγος καὶ τὸ τρίτον ἀνάστασις νεκρῶν. — 190 f. (vgl. XIV 307.) Apokalypsenstil: Mark. 13, 17. Matth. 24, 19. Luk. 21, 23. Commod. Instr. II 2, 8: Lactanti, quid faciet mater, cum ipsa crematur? Apokalypse des Elias S. 81, 28, 12 Steind. Kalemkiar: Die VII Vision Daniels S. 239, 32. [Hippol.] de cons. m. 27. — 194 Ephr. Syrus 11 ... et fient tenebrae ac caligo. — 195 Formelhaft, vgl. Kaibel: Epigrammata graeca ex lapidibus conlecta 441, 3 (II—III Jh.). Anthol. Pal. XVI 369, 1.
26. 182 ἥξει γάρ τ' Φ ἥξει γὰρ ἤ Ψ ἔσται γάρ τ' oder ἔσσεται ἤ Rz. aus Hom. II. Φ 111. — ἠοῦς Ψ ἠῶος Φ ἠὼς Alex. — δείλης Φ vgl. Hom. a. a. O., wo die Überlieferung z. t. δείλης hat. δήλης Ψ | 183 καὶ: γε καὶ Ψ | 184 ἐσσομένοις Mdls. vgl. IV 97. εὑδομένοις (εὐδομένοις) ΦΨ. — ἀπ' οὐρανοῦ ἀστερόεντος = III 373. VIII 33. Fragm. 3, 49 | 185 ἐνὶ: τ’ ἐνὶ Ψ. — πᾶσι φανεῖται: ἀποφανεῖται Ψ | 186 φωστῆρσι Ψ. — κατεπειγομένοιο χρόνοιο vgl. IΙΙ 50. γε ἐποφανεῖται χρ. Ψ | 187 ἀπ' οὐρανοῦ Ρ ἀπὸ οὐρανοῦ A Bur. γε ἀπ’οὐρανοῦ Ψ | 188 οὐράνιον: πυρίδρομον oder πυρίγονον Mdls. — τότε σήματα τρισσά: σημήια τρισσά Mdls. | 189 δείξει Wilam. δείξει τοῦ Φ δείξει τε Ψ | 190 αἶ, ὁπόσοι: οὐαὶ ὅσαι Ψ vgl. V. 193 | 192 γαλαδοτοῦσιν (γάλα δοτοῦσιν Α) Φ γαλουχοῦσιν Ψ γλακτοδοτοῦσιν Struve Mein. — ὅσαι Volkm. ὅσοι ΦΨ. — κύμασι Ψ | 193 αἶ, ὁπόσοιBur. αἴ ὁπόσαι Φ οὐαὶ ὅσε (ουαὶ ὁσ' R) Ψ vgl. V. 190. — ἐκείνην FR. — ἀθρήσουσιν: ἀθροίσουσιν Φ | 194 vgl. V 481. — ἀπείρονα vgl. IΙΙ 694 | 195 == XI 3. vgl. IΙΙ 26. VIII 321. XIV 180. — ἀνατολίης Ψ. — μεσημβρίας Φ.
27. 196 — 213 vgl. IΙΙ 54. 80 — 90. VIII 243. 337 — 350. (IV 173 ff.). — 196—202 Ephra. gr. ΙΙΙ 145.. ὅτ’ ἴδωμεν τὸν πύρινον ποταμὸν ἐξερχόμενον μετὰ θυμοῦ ὥσ[περ] ἀγρίαν δάλασσαν κατεσθίοντα καὶ ὄρη καὶ τὰς νάπας καὶ κατακαίοντα πᾶσαν οἰκουμένην καὶ τὰ ἐν αὐτῇ ἔργα, τότε . . . ἐκ τοῦ πυρός ἐκείνου οἱ ποταμοί ἐκλείψουσιν, αἱ πηγαὶ ἀφανίζονται, ἡ ἥλιος σβεσθήσεται, ἡ σελήνη παρέρχεται . . . 196 vgl. V. 286. III 72. 84. IV 173. VII 120. VIII 243. Justin. Apol. I 20 καὶ Σίβυλλα δὲ καὶ Ὕστασπις γενήσεσθαι τῶν φθαρτῶν ἀνάλωσιν διὰ πυρὸς ἔφασαν. [Justin.] Quaest. et resp. ad Orthod. 74 εἰ τῆς παρούσης καταστάσεως τὸ τέλος ἐστὶν ἡ διὰ τοῦ πυρὸς κρίσις τῶν ἀσεβῶν, καθά φασιν αἱ γραφαὶ προφητῶν τε καὶ ἀποστόλων, ἔτι δὲ καὶ τῆς Σιβύλλης, καθώς φησιν ὁ μακάριος Κλήμης ἐν τῇ πρὸς Κορινθίους ἐπιστολῇ . . . — 200—213 (vgl. 305 ff) z. t. aus VIII 337—350. — 202 vgl. VIII 190. — 213 Subjekt fehlt; die Stelle entnommen aus III 87 (VIII 412).
28. 196 vgl. V. 286. III 54. 84. VIII 243. — δὴ < Ψ. — τε: Θ’ ὁ Ψ. — πυρὸς αἰθομένοιο = III 706. VIII 338 | (198 γλανκήν τε θάλασσαν: vgl. I 11. VII 5) | 199 πηγάς καὶ: πηγάς τε Ψ | 200 καὶ πόλον οὐράνιον = III 86 vgl. VIII 339. — ἀτὰρ: τ’ ἀτὰρ Ψ | 201 = VIII 340 | 202 vgl. VIII 190. 341 | 203 vgl. V. 305. VIII 105. 231. 350 (III 558) | 204 vgl. VIII 243. — ποταμῷ τε θεείου Rz. ποταμοῦ καὶ θείῳ Mdls. | 205 τέφρη Rz. — δε: δὴ Ψ | 206 vgl. VIII 337. IΙΙ 80 f. — στοιχεῖα πρόπαντα τὰ κόσμου: κόσμου στοιχεῖα πρόπαντα Castal. τά < PL | 207 vgl. VIII 338. — ἀὴρ: ὅ τ’ ἀὴρ Ψ | 208 vgl. V III 342. — ποτήσονται FL ποτήσονται R. — ἐν ἠέρι: δ霜’ ἠέρος Ψ | 209 vgl. VIII 347. — ζῷα: ζῷα τε Ψ | 210 vgl. VIII (236 f.) 348. — ἔμφορτος: τ’ Ψ | 211 Anf. vgl. VII 147 | 212 vgl. VIII 345. — δένδρων Castal. ἀμφορτός τ’ Φ ἀνδρῶν Ψ. — πάντα Φ | 213 = III 87. vgl. VIII 412. — χωνενσειε RL.
29. 215 vgl. den griechischen Henoch S. 24, 14. —"Ραμιήλ: »Eremiel«: in der Apokal. d. Elias S. 51, 10, 9 Steind. »Jeremiel«: IV Esr. 4, 36. »Ramael«: Apoc. Baruch. LV 3. — Hinsichtlich der vier Engel in Ψ vgl. den griech. Henoch S.29, 1. Apoc. Mos. p. 21: καὶ εἶπεν ὁ θεὸς τῷ Μιχαἡλ, τῷ Γαβριἠλ, τῷ Οὐριὴλ καὶ Ῥαφαήλ . . Apoc. Esdr. p. 31 Ti. Koptisches Fragment einer Mosesapokalypse herausgeg. von Harnack (Sitzungsberichte d. Preuss. Akad. 1891, S. 1046 f.). Mdls. vergleicht auch noch die Inschriffc eines Amulets: Revue des études grecques IV 288. — 216 AltjÜdische, später christliche Anschauung: Psal. 68, 29. (Apok. Joh. 17, 8. Phil. 4, 3). Henoch 108, 7: Denn es giebt daruber oben im Himmel Schriften und Aufzeichnungen, damit die Engel sie lesen und wissen, was den Sündern wider- fahren wird, und den Geistern der Demutigen . . . . Apokal. d. Elias S. 41, 4, 2 Steind.: Auch die Engel des Anklagers, der auf der Erde ist, auch sie wiederum schreiben nach alle Sünden der Menschen auf ihre Schriftrolle. Vgl. ebenda S. 53, 10, 19. Apocal. Pauli p. 38 Ti. — 221 — 226 (Ezech. 37, 5—10.) Apoc. Baruch L. Apokal. des Elias S. 61—62, 16, 10 ff. Steind. — 227 ff. Apokal. des Elias S. 45. 6, 18 Steind. . . ich fand, dass es Thore von Erz sind und Schlosser von Erz und Riegel von Eisen.
30. 215 lautet in Ψ: ἥξουσι μιχαήλ τε γαβριὴλ τ' οὑριήλ. — Βαρακιὴλ Ραμιὴλ aus dem griech. Henoch (Fabricius Rz.) Gffck. ἥκαρ' καρ ἑρομιὴλ Φ.— Σαμιὴλ aus Henoch Rz. σανιὴλ Φ | 216 ὅσα: θ' ὅσα Ψ. — ἕρρεξεν Ψ | 217 ψνχάς τε ἀπὸ Φ ψνχὰς ἀπὸ τε Ψ τε [ ] Gffck. | 218 Anf. vgl. V. 230 | 219 μεγάλου: μεγάλον Ψ. — ἐοτιν: ων Ψ | 220
31. (231 vgl. das slavische Henochbuch XVIII S. 19 Bonw. über Gregoroi in der Unterwelt.) 233 — 237 Henoch 61, 5: Und diese Maasse werden alle Geheimnisse der Tiefe der Erde enthüllen und welche von der Wüste verschlungen, und welche von den Fischen des Meeres und den wilden Tieren gefressen worden sind, dass sie zurükkehren und sich auf den Tag des Auserwählten stüten . . . Ähnlich noch Constitut. apost. p. 131,4 Lag –241 ff. Matth, 25,31. 19, 28. Chryostomus: hom. de resurr. 1 ὅταν ὁ μονογενὴς υἱδς τοῦ θεοῦ παραγένηται μετὰς τῶν ἀγγέων τῶν ἑαυτοῦ καὶ ἐπῖ τοῦ βήματος ἐκεἱνου καθίσῃ. – 245 f. Apokal. des Elias S. 59, 14, 10 ff. Steind. Apocal. Esdr. p. 30. Apocal. Pauli p. 53 Ti. κεύτου τ' Ψ) Ἀίδαο ΦΨ Αίδαο | . . . . πύλας τε ἀχαλκεύτου ἀδάμανος Wilam. | 229 ῥηξάμενος: ῥηξάμενός τ' Ψ.– μέγας <Ψ | 230 πολυπενθέα Mdls? –ἐἰς κρίσιν ἄξει vgl. V. 231 Τιτήνων: τε τιτάνων Ψ |232 τε<Ψ. –καὶ ὅσας εἶλεν: καὶ τότε ὅσους εἶλεν Ψ |237 στήσει σνναγείρας Wilam. | 238 vgl. VIII 414. — άνστήσει Rz. — μοιραν Rz. aus VIII 414. μοίρας ΦΨ | 239 καθίσει Φ Rz. — Σαβαώθ: σαβαώθ τε Ψ. — ἀδωναΐ Ψ | 240 τε μέγαν Φ γε μέγαν RL (F ?) μεγάλην Rz. τε [ ] Gffck. — δέ: δή Ψ. — πήξει F πήξη R πήξει Φ LRz. | 241 ἥξη Ψ. — πρὸς: πρός τ' Ψ | 243 Μεγάλω Ψ Mdls. vgl. I 384. μεγάλος Φ. — βήματι κρίνων vgl. VIII 82 (222) | 244 vgl. VIII 416 | 245 φίλος: φίλος θ' Ψ | 246 Anf. vgl. VII 70. — σάρκα Α. — σάρκ' έπιειμένος Ψ. — δ": καὶ Ψ. — ἥξη Ψ | 247 ἠδ' <Ψ. — τ': ήδ' Ψ.
32. 248 Matth.23,34. — 248 f. vgl. Apocal. Joh.p.89Ti. [Hippol.] de cons. mundi40.— 252 f. vgl. VIII 411. Lactant. div. inst. VII 21, 6 turn quorum peccata vel pondere vel numero praevaluerint, perstringentur igni atque amburentur, quos autem plena iustitia et maturitas virtutis incoxerit, ignem ilium non sentient. (Über die Höllenstrafen vgl. die Petnisapokaly pse, die Apokal. des Elias S. 59,15,1 ff. Steind. Apocal. Pauli p. 57 sqq. Ti. Das slavische Henochbuch X S. 13 Bonw. u. a.) — 255—283 (vgl. VIII 419 ff.). Solche Sündenkataloge sehr haufig in christlicher Litteratur: Mark. 7, 21. 22. Röm. 1, 29. I Kor. 6, 9. Gal. 5, 20. Διδ. 3. 5, ahnlich Barnab. ep. (19) 20. Hermas: Mand. VIII 5. Iudicium Petri p. 98 Hilgenf. [Cyprian.:] de aleat. 5. [Clemens:] epp. de virg. 1,8, die Apokalypsen: Apok. Joh. 21, 8. Petrusapokalypse, Apoc. Pauli a. a. O. Das slav. Henochbuch a. a. 0. Apocalypsis Baruchi tertia (Texts and Studies V 1) p. 90, 18 und auch die Gnostiker: C. Schmidt, Texte u. Untersuch. VIII 411. Acta Thomae 52. Vgl. Harnack bei Resell: Texte u. Untersuch. X 2, 176 f. — 264 Apoc. Pauli 58 οὗτος ό γέρων .... πρεσβύτερος ἦν, καὶ ὅτε ἔτρωγεν καὶ ἔπινεν, τότε ἐλειτονργει τῷ θεῷ. 59 οὖτος ... διάκονος ἦν ὅστις ἔτρωγεν καὶ ἔπινεν καὶ διηκόνει τῷ θεῷ.
33. 248 ἀβακονμ ΑΨ. — και :Ίωνας: καί τε Ιωνᾶς Ψ Ιωνας τε Rz. — καὶ οὓς: καὶ θ' ονς Ψ. — ἔκταν5 Φ κτεῖναν (κτείναν L) Ψ ἔκτειναν Volkm. | 251 τίσωσ', ὅσα περ Rz. τίσονσ' ὅσα περ Φ τσωσιν ἄπερ Ψ. — ἔπρηξε FL | 252 διὰ αἰθομένον ποταμοῖο vgl. V. 315 | 255 ἔρρεξαν Ψ | 257 αἰνοὶ: δεινοί Ψ | 258 δύσφημα χέοντες = I 124 | 262 πιστολέται vgl. VIII 187. — καὶ: τε καὶ Α. — δικαίων: ἁγίον τε Ψ | 263 φθισίνορες Φ. — ἀμφἰ προσώποις A Bur. | 264 διάκονοι Ψ. — Nach εἰσορόσιν Lucke, in der stand, (vgl. V. 62), dass die πρεσβύτεροι etc. die Person angesehen und ungerecht gerichtet hätten, den Reich turn (scheuend: V. 265): Gffck.
34. 268 τοκισταί: Apokal. des Elias S. 61, 15, 14 Steind. Petrusapokal. IX οὖτοι δὲ ἦσαν οἱ δανείζοντες καὶ απαιτούντες τόκους τόκων = Syrische Apoc. Pauli p. 59 Ti. — 272 f. vgl. (Sir. 20, 15.) Barnab. ep. 19, 11 . . . οὐδε διδοὺς γογγνσεις = Διδ. 4. Hernias: Sim. IX, 24, 2 ἐκ τῶν κόπων αὐτών παντί ἀνθρώπω ἐχορήγησαν ἀνονειδίστως καὶ ἀδιστάκτως. — (ἰδίων άπό μόχθων: vgl. [Phok.] 153 μόχθων ὦς ἐξ ἰδίων βιοτενῃς: Buresch.) — 274f· οὐ θρέπτρα γονεῦσιν. . . vgl. Hesiod: "Ε. κ. ἡ. 187 f. — 276 vgl. Hes. a. a. Ο. 186. 331 f. — 280 — 282 (vgl. Ill 765). Petrusapok. V αὗται δὲ ἦσαν αἱ ἄ[γαμοι σνλλαβο]ῦσαι καὶ ἰκτρώσασαι. Apoc. Pauli p. 60 Ti.: αὖται εἰσιν αἳ οὐκ ἤκονσαν τῶν γονέων ανὐτῶν, ἀλλά πρὸ τῶν γάμων ἐμίαν αν τὴν παρθενίαν αὐτῶν. 4ιδ. 2: οὐ φονεύσεις τέκνον ἐν φορᾷ οὐδὲ γεννηθὲν ἀποκτενεῖς = Barnab. ep. 19, 5. Ep. ad Diognetum 5, 6. Athenagoras: Leg. 35. [Phok.] 184 μηδὲ γυνὴ φθείροι βρέφος ἔμβρνον ἔνδοθ-ε γαστρός | μηδε τεκοῦσα κνσὶν ῥιψῃ καὶ γυψὶν ἕλωρα.
35. 265 so Φ αἰδ. γε κρίσιν τ' .... ποιονντες Ψ, es stand wol da: χρίνονσ' .... ἑτἑροισι, und danach war Liicke, die man durch den jetzigen Text ausfullte: Wilam.| 266 vgl. XIV 260. — ψευδαπάται Φ. — πεπεισμένοι Φ Alex, doch vgl. XIV 260. Danach Lücke in Φ, πλαζόμενοί τε + Ψ | 267 Anf. = XIV 255. — λύκων τ' ὀλοώτεροι Castal. vgl. Horn. II. Ν 103. — ὀλοότεροι Ψ. — κάκιστοι ΦΨ Ausgg. falsche Ergänzung einer Lücke, in der ein neuer Vergleich stand: Wilam. | 269 οἵ: καὶ Ψ. — ἔκ γε τόκων Φ ἐκ τόκων Ψ ἐκ τοκετῶν Volkm. — κατὰ οἴκονς vgl. Ill 726 I 270 χῆρας Φ. — καταβλάπτονσιν ἕκαστα: καταβλάπτονσι κάκιστα Mdls. ἕκαστα [ ] Wilam. als falsche Ergänzung einer Lücke. | 271 χήρεσσι (χήρεσι Ρ) Φ | 272 Anf. = V. 70. — ἰδίων ἀπὸ μόχων vgl. VIII 406 | 274 κάλλιπον Castal. κάλλειπον Φ κάλιπον (κάλιπτον R) Ψ. — οὐ τίσαντες Volkm. οὔτε τίσαντες Φ οὔτε γε τιμήσαντες Ψ οὔτι τίσαντες Bur. — θρέπτα Φ. — γονεϋσιν <Ψ | 275 αὐτὰρ δ' :τε ἀτάρ θ' Ψ | 276 ἀντεῖπον ΑΨ | 277 τε [ ] Wilam. | 278 δεσποτέων Alex, δεσποτάων L δεσποτνῶν R (F?) δεσποτῶν Φ | 279 ἀσελγείῃ ἐμίηναν Alex. ἀσελγίη μιήραντες (μιαίναντες Α) Φ ἀσελγείαις μιάναντες Ψ | 280 ζώνην: ζωήν Φ.
36. 286 vgl. V. 196. — 288 Apokal. d. Elias S. 43, 5, 3 Steind.....in deren Händen flammende Geisseln sind, vgl. Apoc. Esdr. p. 28 Ti.: καὶ οἱ ἄγγελοι ἐμάοτιζον αὐτόν. — ἐν πυρίναις ἁλύσεσσιν vgl. Martyrium Bartholomaei p. 130, 27 Bonn. — 295 πύρινὸς τροχὸς: sonst nur in den Acta Thomae 52 καὶ τροχοὶ πυρὸς ἐκεῖαε ἔτρεχον, ιμυχαὶ δὲ ἐνεκρέμαντο ἐν τοῖς τοοχοῖς ἐκείνοις.
37. 281 ὅσσαι: δ' ὅσσαι {δ' ὅσαι) Ψ | 282 ὅσοι (ὅσαιΊ) τε τόκους Mein. Volkm. ὅσοι τοκετούς ΦΨ. — Interpunction nach ἀθέσμως von Alex. | 283 φαρμακούς ἢ φαρμακίδας Volkm. Bur. φαρμακοὶ ἢ {καὶ + Ρ) φαρμακίδες Φ φαρμακίδες καὶ φαρμακοί Ψ | 284 ἐπουρανίοιο Alex.? ἀπ' οὐρανίοῖο Φ άπ5 ούρανοΐο Ψ | 285 προαπελάσειεν: προσπελάσεις γε Ψ | 286 πύρινος ῥεῖ Wilam. ῥεῖ πυρός Φ τε ῥέει πυρὸς Ψ 287 ἀθάνατοι Φ. — θεοῖό τε Ψ θεοῦ Ψ θεοῦ του Castal. — ἐόντες Α έώντες Ρ 289 ἀρρηκτοις τε Gffck. (ἀρήκτοις τε Ψ) ἀρρήκτοισι Φ Ausgg. | 291 γγέννῃ Gffck. vgl. 1 103. γεένῃ A Ausgg. γεέννῃ d. and. HSS. — θηρσὶν: θηρὶ δ' Ψ. — βαλοῦνται: καλοῦνται Ψ | 293 ἐνι ποιήσωνται Φ ἐνὶ ποιήσονται Ψ | 294 πᾶσιν, ὅσων Castal. πᾶσιν ὅσον Φ πᾶσι τε οἶς Ψ | 295 ἀμφικατέρξει Alex, ἀμφικατάρξει Φ ὅμφὶ καθέξει Ψ | 296 αὐτούς: αὐτάρ Φ. — ὅττι ὅττι ῥα Mein. ὅττ΄.. . μέμηλεν vgl. V. 313. μέμηλεν Ρ μεμήλει d. and. HSS. | 297 ἄποσεν ΡΨ | 299 τε <Α γε Ψ. — δακρυόεντα: νηπιόεντα Ψ | 300 έσται Φ. — αὐδήν Ψ | 301 Anf. vgl. V. 159. — εἰσακούσεται Ψ | 302 υπό Τάρταρον εὐρώεντα vgl. IV 186.
38. 305-312 aus VIII 350—358. — 318-321 aus VIII 208—212. — 322-324 aus Vm 110 f. 121.
39. 303 βώσονται: βοάσονται Φ | 304 τίσονσι ^FL. — όσον .... έργον vgl. I 399 | 305 δαιόμενοι: δενόμενοι Φ vgl. V. 19 Φ. — έπιβρνξονσι δ* όδοϋσιν vgl. V. 203 306 vgl. VIII 352. — τηκόμενοι: τειρόμενοι Α. — δίχρει Ψ. — τε βί% τε: πείν/j τε Mein. λιμω τε Bur., doch vgl. das ebenfalls schlechte φόνοις τε in VIII 352 | 307 = VIII 353. vgl. XIII 118 | 308 vgl. VIE 354. — τοντοις Φ, in VIII 354 τ αντονς Φ αντονς Ψ \ 309—312 = VIII 355—358 | 311 ήματ: σήματ Rz. vgl. VIII 357 Ω | 312 χειρών aus VIII 358 Rz. | 313 όπόσονς τε Φ. — μεμήλει Ψ vgl. V. 296 | 314 δικαιότατοι τε λογισμοί vgl. VII 75. XIV 7 (XII 209) | 315 δι αίο-μένον ποταμοΐο vgl. V. 252. δια αίομένον (δι' αί. Gffck.) Castal. διαχομένον Φ τε δι άχομένον Ψ | 316 άξονσιν Anon. Lond. αξονσι ΦΨ. — καϊ: τε καϊ Ψ Bur. | 317 μεγάλον Α | 318 vgl. VIII 211. — οϊνον μέλιτος τε γάλακτος Opsop. οινον τε μέλιτος γάλακτος Ρ οϊνον τε μέλιτος και γάλακτος Α τ οϊνον τε μέλιτος γάλακτος Ψ | 319. 320 = VIII 209 f. (28 f.) vgl. II 30 f. | 319. 320 so Ψ; γαία ίση π. ον τ. ον ττ. | έκμεριζομένη (VIII 210 έκ δε μεριζομένη Φ έκδιαμεριζομένη Ψ) κ. τ. πλ. οϊσει Φ | 321 vgl. VIII 208 (XIV 354). — κοινός τε βίος aus VIII 208 Rz. 323 ον δοϋλος vgl. XIV 352. — ον . . . . μικρός: ο$τ άρ δονλος δ1 ον μέγας οντε μικρός Ψ. — ονδ5 Wilam. οντ' ΦΨ | 324 Anf. = VIII 111. — κοινώς αμα Φ κοινοί δ7 αμα Mein.?
40. 325—327. 329 aus VIII 424—427 (vgl. Ill 89. 90). — 329 ποιήσει: Subject fehlt wie V. 213, ist aus VIII 427 zu entnehmen. — 330 ff. Anschauung des Origenee (vgl. unten die ἀντίρρησις): de princ. II 10, 5. 6. c. Cels. V 15. — 338 Apoc. Pauli p. 51 Ti.: αὔτη ἐστίν ἡ ἀχέρονσα λίμνη. vgl. Apoc. Mos. p. 20 Ti. — 340—344 vgl. VII 151—155.
41. 325 vgl. VIII 424.' XIV 358. — ἤλνθεν Alex, ἦλθεν ΦΨ. — αὔριݲoݲνݲ vgl. I 215 | 326 vgl. VIII 425. Ill 89. — οὐκ: δ’ οὐκ Ψ οὐχ (ἤματα) Φ. — μεριμνᾷ Wilam. μεριμνᾶν ΦΨ | 327 vgl. Ill 90. VIII 426 ΦΨ. οὐκ ἔαρ οὐ χειμὼν oὔτ’ ἄρ θέρος οὐ μετόπωρον VIII 426 Ω. — θέρος: θέρος : θέρος γ’ Ψ. — χειμῶν’ Wilam. χειμὼν ΦΨ | 328 [ ] Alex. Rz. nach V. 324 Volkm. | 328 οὐ θάνατόν γ’ Ψ | 329 ἀνατολίην Α οὐδ’ ἀνατολίην R ἀν τολίην mit ausradiertem α F | 331 εὐσεβέσιν: εὐσεβέσι θ’ Ψ | 332 καὶ ἀθανάτων: μακραιώνων |τ’ Ψ | 334 ἐσαῦθις Nauck εὐστάσεῖς Φ τ’ εὐσταθεῖς Ψ | 335 ἄλλοσ’ Huet ἄλλῷ ΦΨ. — διά λαόν ἑαντοῦ vgl. I 204 | 336 ἀθανάτοισιν: ἀθανασίην Mdls. | 337 πέλει Ψ | 338 ἀενάον Α άννάον Ρ ἀεννάον Ψ | 339 vgl. Ill 55. — αἶ αἶ Φ αἶα δ’ Ψ. — ἐγώ: ἐγὼ δέ Φ | 340 περι πάντων = I 198 | 341 vgl. VII 153. — γάμῳ Nauck γάμων ΑΨ γάμον Ρ | 342 πολνπάμμονος ἀνδρός Ψ Ausgg. πολνμάμμονος (πολνμμάμονος Ρ) ἀνδρός Φ | 343 Anf. = VII 155. — τά... 344 εἰδυῖα vgl. VII 151 f. — ἔρρεξα Ψ | 344 σὺ δέ: ονδέ τε Φ | 345 κύνωπιν Castal. κννωπι Φ κύνωπα Ψ. — περ ῥέξασαν Rz. πρηίξασαν Φ πρήξασαν γε Ψ.
42. 346. 347 formelhaft, vgl. III 1—7. XII 295.
43. 346 ἤδε δ’ ἐγὼ: ἰδοὺ (ἱδου L) ἐγὼ Ψ. — σε: σέ γε Ψ. — παῦσαί μεν άοιδῆς vgl. XIII 172. παῦασαί μεν Wilam. [μεν = με vulgar, vgl. z. Β. Buresch: Aus Lydien 24) πανσέμεν Φ παῦσαι μ’ FR παῦσε μ’ L | 347 μαννοδότα Α μανονδόντα Ρ μανονδότα Sp μανοδότα Ψ. — μεγάλης βασιλείης = XII 125. — βασιλείας Φ. — Nach V. 347: ἐκ δὲ τοῦ δεντέρον λόγου στιχοὶ ψݲ. νݲ. ηݲ R στι ψμς FT στι ψݲκ L. Ausserdem folgt in] Ψ noch eine άντίρρησις είς το »τοΐς καϊ δ παντοκράτωρ« (V. 330):
ψρεύδη προφανῶς· οὐδὲ γὰρ λήξει ποτὲ
τὸ πῦρ κολάζον τοὺς κατακεκριμένονς.
κἀγὼ γὰρ ἄν εὔξαιμι τονθ’ οὔτως ἔχειν
οὐλαῖς μεγίσταις σφαλμάτων ἐστιγμένος,

αἴ μεἴζονος χρῄζουσι φιλανθρωπίας.
ἀλλ’ αἰσχυνέσθω φληναφῶν Ώριγένης
πέρας γενέσθαι τῶν κολάσεων λέγων.