Autolycus De Sphaera Quae Movetur propositiones

ed. Friedrich Hultsch

De Sphaera Quae Movetur. Autolycus. ed. Friedrich Hultsch. United States. 2016.

Funding provided by Harvard Library Arcadia Fund.

Current edition First1KGreek

De Sphaera Quae Movetur (Greek) (Autolycus. Autolyci De sphaera quae movetur liber De Ortibus et Occasibus Libri Duo. Hultsch, Friedrich, editor. Leipzig: Teubner, 1885.)

Notes on the current edition

De Sphaera Quae Movetur

1. 1) Conf. indicem Graecitatis s. ὅμοιος.
2. 2) Hoc est peracta spacia temporibus proportionalia sunt. MAUROLYCUS fol. 61r.
3. PROPOS. 1—3: Pappus collect. 6 cap. 33 (p. 518 —520).
4. 3) Nam tales circuli describuntur per rectas a punctis ad axem, super quo sphaera versatur, perpendiculares: et ideo per 9m primi sphaericorum Theodosii habent dictum axem communem et polos communes. et per 2m secundi sunt invi-
5. συύλ.(α)
6. (β)
7. (α) Διὰ τὸ α΄ ὁμοῦ καὶ ϛ΄ τοὺ α΄ τῶν θεοδοσίου σφαιρικῶν.
8. (β) Ἀπὸ τοῦ η΄ τοῦ α΄ βιβλίου τῶν σφαιρικῶν.
9. (γ)
10. (δ)
11. (γ) Διὰ τοῦ βʹ τοῦ βʹ τῶν σφαιρικῶν.
12. (δ) Διὰ τοὺ αʹ τούτου τοὺ βιβλίου.
13. FIGURA similis exstat in codicibus ABCE; sed semicirculus αεβ partim circulum αγδβ excedit, et deest alter semicirculus αηβʹ, et litterae δ ζ η paulo aliter dispositae sunt.
14. (ε) Διὰ τὸ ιʹ τοῦ βʹ τῶν σφαιρικῶν.
15. (Ϛ) Διὰ τοὺ ιαʹ τοὺ αʹ τῶν σφαιρικῶν.
16. FIGURAM secundum verba scriptoris delineavimus. ln codicibus ABC est circulus αγθβζε, ultra quem protendi-
17. (ζ)
18. (η)
19. (θ)
20. (ι)
21. (ια)
22. (ιβ)
23. (ζ) Διὰ τὸ ιʹ τοῦ βʹ τῶν σφαιρικῶν.
24. (η) Διότι αἱ ἐν τῷ αὐτῷ κύκλῳ περιφέρειαι ὅμοιαι ἴσαι εἰσί.
25. (θ) Διὰ τὸ ὁμαλῶς κινεῖσθαι τὰ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ κύκλου σημεῖα.
26. (ι) Ἀντίστροφον
27. (ια) Διὰ τὸν βʹ ὅρον συνάγεται καὶ διὰ τὸ βʹ.
28. (ιβ)) Ὡς διᾶ τοῦ πρὸ τούτου ἀπεδείχθη.
29. (ιγ)
30. (ιγ)
31. 1) Sic enim suppositum est.
32. PROPOS. 4: Pappus collect. 6 cap. 34 (p. 520). Ad eandem Maurolycus fol. 61 adnotat: ‘Nam talis circulus manens est communis limes talium hemisphaeriorum, et per primam huius, puncta singula suos seorsum parallelos semper in alterutro hemisphaeriorum describent. Praeterea haec scholia antiqua duo affert Auria p. 27 sq.: ‘Schol. 1. Quod proponit Au-
33. (ιδ)
34. (ιε)
35. (ιϚ)
36. (ιζ)
37. (ιδ) Διὰ το αʹ τούτου.
38. (ιε) Διὰ τοῦ ιδʹ τοῦ ια΄ Εὐκλείδου.
39. (ιϛ) Οἱ γὰρ παράλληλοι οὐ συμπίπτουσιν.
40. (ιζ) Ὅ ἐστιν ἐπὶ τῆυ ὀρθῆς σφαίρας· τότε γὰρ καὶ ὁ ὁρίζων
διὰ τῶν πόλων ἐστὶ τῆς σφαίρας καὶ ἀεὶ ἰσημερία.
41. 1) Autol. propos. 1 huius (conf. σχόλιον ιδ).
42. (ιη)
43. (ιθ)
44. (κ)
45. (ιη) Εἰ γὰρ ὁ ΕΒ∠Γ κύκλος πρὸς ὀρθάς ἐστι τῷ ἄξονι
διὰ τὸ α΄, ὁ δὲ ΓΒΑ ἐπὶ τῆς ἑαυτοῦ ἐπιφανείας ἔχει τὸν ἄξονα, δῆλον ὅτι ὁ ΕΒ∠Γ κύκλος τέμνει τὸν ΒΑΓ, ὥστε, καθό ἐστιν ἡ τομή, κατὰ τὸ Γ ἀνατέλλει καὶ κατὰ τὸ ἕτερον τῆς τομῆς, τὸ Β, δύνει.
46. (ιθ) Διὰ τοὺ ιε΄ τοῦ α΄ τῶν σφαιρικῶν.
47. (κ) Ὅ ἐστιν ἐπὶ τῆς καθ᾿ ἡμᾶς οἰκήσεως, ὅταν ὁ πόλος τῆς σφαίρας μήτε ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος ᾖ μήτε κατὰ κορυφήν.
48. (κα)
49. (κβ)
50. (κα) Διὰ τοῦ βʹ καὶ γʹ τοῦ βʹ τῶν σφαιρικῶν.
51. (κβ) Ἐπεὶ γὰρ ἴση ἐστὶν ἡ Α∠ τῇ ΓΕ, κοινὴ προσκείσθω ἡ ∠ ὅλη ἄρα ἡ Α∠ ὅλῃ τῇ ∠ΓΕ ἴση ἐστίν. ἡμικυκλίου δὲ ἡ Α∠Γ ἡμικυκλίου ἄρα καὶ ἡ ∠ΓΕ· κατὰ διάμετρον ἄρα ἐστὶ τὸ ∠ τῷ Ε. καὶ ἔστι τὸ ∠ πόλος τοῦ ΑΗΖ καὶ τὸ Ε
ἄρα πόλος τοὺ αὐτοῦ · κατὰ διάμετρον γὰρ οἱ πόλοι, ὡς ἐκ πορίσματος ἐν τῷ α΄. πάλιν ἐπεὶ τὸ Ε πόλος τοῦ ΓΘΚ, κατὰ διάμετρον δὲ τῷ Ε τὸ ∠, καὶ τὸ ∠ ἄρα πόλος ἐστὶ τοῦ ΓΘΚ. οἱ δὲ περὶ τοὺς αὐτοὺς ὄντες πόλους παράλληλοι. ἴσοι δέ, ἐπειδὴ αἱ ἐκ τῶν πόλων αἱ ∠Α ΓΕ ἴσαι εἰσί. καὶ ἐπεὶ δύο
κύκλοι οἱ ΑΒΓ ΑΖ μεγίστου τινὸς κύκλου περιφέρειαν τὴν Α∠ΓΕ κατὰ τὸ αὐτὸ σημεῖον τέμνουσι, τούς πόλους ἔχοντες ἐπʼ αὐτοῦ, ἐφάψονται ἀλλήλων οἱ κύκλοι.
52. FIGURA, quam codices ABCE exhibent, similiter ac prior (p. 17 adnot ) quodammodo in planum explicata est Comparet enim maior circulus αλβγ, in quem inscriptus est minor αζη, cuius centrum δ esse unus quidem codex significat. Mairoris autem circuli diametrus αγ ultra γ ad ε pertinet, et ductus est semicirculus αηε item ultra circulum αλβγ. Denique circa centrum ε descriptus est minor circulus γθκ.
53. (κγ)
54. (κδ)
55. (κε)
56. (κϚ)
57. (κγ) Διὰ τοῦ ιε΄ τοῦ αʹ τῶν σφαιρικῶν..
58. (κδ) Ἐπειδὴ ὁ ΑΗΖ ἐφάπτεται τοῦ Α∠Γ διὸ οὐ μέγιστος· ὥστε ἡ ἐκ τοῦ πόλου αὐτοῦ ἡ ∠Α ἐλάσσων τεταρτημορίου· διὸ ἡ διχοτομία τοῦ ΑΓ ἡμικυκλίου οὐκ ἔστι τὸ ∠.
59. (κε) Διὰ τοὺ α’ τοὺ γʹ τῶν σφαιρικῶν.
60. (κϚ) Διὰ τοὺ εʹ ὅρου τοῦ αʹ τῶν σφαιρικῶν.
61. (κζ)
62. (κη)
63. (κζ) Τουτέστι καθʼ ἃ ποιοῦσι σημεῖα οἱ παράλληλοι πρὸς τὸν ὁρίζοντα.
64. (κη) Εἰ γὰρ ὁ ΑΒ κύκλος διʼ ἄλλου σημείου τὴν ἀνατολὴν
ποιήσει τοῦ Ε, καὶ διʼ ἄλλου παρὰ τὸ Α τὴν δύσιν, ἔσεται κεκλιμένος πρὸς τὸν ἄξονα τῆς σφαίρας, ὅπερ οὐχ ὑπὸκειται.
65. (κθ)
66. (λ)
67. (λα)
68. (λβ)
69. (κθ) Διὰ τοῦ ιεʹ τοῦ αʹ τῶν σφαιρικῶν.
70. (λ) Ἐὰν πόλῳ τῷ Ζ διαστήματι δὲ τῷ Η κύκλος γραφῇ· ἐφάψεται γάρ. καὶ ὁμοίως τῷ ἄνω δειχθήσεται.
71. (λα) Διὰ τοῦ αʹ τοὺ γʹ τῶν σφαιρικῶν.
72. (λβ) Ὡs ἐν τῷ πρὸ τούτου ἐδείχθη.
73. 1) Theodos. sphaer. 1, 15 (conf. σχόλιον κθ).
74. 2) Quia ex hypothesi circulus αβδγ obliquus est ad axem, et ex constructione η punctum sectionis circuli αβδγ cum circulo ηζθ propius est polo ζ quam contrarium sectionis punctum θ, punctum igitur η in circumferentia ζηθ positum est inter polum ζ et circulum aequinoctialem, cuius polus est ζ; ergo arcus ζη minor est quadrante circuli, id est minor dimidio semicirculo, id est minor arcu ζθ.
75. (λγ)
76. (λδ)
77. (λε)
78. (λε)
79. (λγ) Ἀλλʼ ἡ μὲν δεῖξις αὕτη καλῶς ἔχουσα ἐπὶ τοῦδε τοῦ
θεωρήματος, φυλαττομένου τοῦ τῆς προτάσεως προδιορισμοῦ τοῦ εἶναι λοξὸν τὸν ὁρίζοντα πρὸς τὸν ἄξονα. ὁμοίως δὲ δειχθήσεται, καὶ εἰ μὴ λοξὸς ᾖ ὁ ὁρίζων πρὸς τὸν ἄξονα, ἀλλὰ δι’ αὐτοῦ τοῦ ἄξονος, ὅπερ ἐστὶν ἐπὶ τῆς ὀρθῆς σφαίρας, ἐὰν ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος λάβωμεν τὸν πόλον τῶν παραλλήλων κύκλων τὸ
Η τυχὸν σημεῖον, καὶ διὰ τοῦ τοιούτου σημείου, καθὰ καὶ πρότερον, μέγιστον κύκλον γράψωμεν, καὶ τὰ αὐτὰ τοῖς πρότερον κατασκευάσαντες δείξωμεν ἴσην τὴν ἀπὸ τοὺ Η ἐπὶ τὸ Β τῇ ἀπὸ τοὺ ἐπὶ τὸ Ε, καὶ τὸ ἄτοπον παραστήσωμεν. τοῦτο δὲ προδέδεικται τοῖς ἐφιστῶσι καὶ ἐν τῷ ϛʹ θεωρήματι τοῦ
παρόντος βιβλίου.
80. (λδ) Διὰ τοῦ ιεʹ τοῦ αʹ τῶν σφαιρικῶν.
81. (λε) Διὰ τοῦ ιθʹ τοῦ ιαʹ Εὐκλείδου.
82. (λϚ) Διὰ τὸν ὅρον· ἐπιπέδου γὰρ πρὸς ἐπίπεδον κλίσις ἐστὶν ἡ περιεχομένη ὀξεῖα γωνία ὑπὸ τῶν πρὸς ὀρθὰς τῇ κοινῇ
τομῇ ἀγομένων πρός τῷ αὐτῷ σημείῳ ἐν ἑκατέρῳ τῶν ἐπιπέδων. καὶ ἔστιν ἡ μὲν ΚΜ ἐν τῷ αὐτῷ τοῦ Α Β κύκλου ἐπιπέδῳ πρὸς ὀρθὰς τῇ κοινῇ τομῇ τῇ ΑΒ, ἡ δὲ ΘΜ ἐν τῷ τοῦ ΑΓ∠Β ἐπιπέδῳ πρὸς ὀρθὰς τῇ κοινῇ τομῇ τῇ ΑΒ, καὶ ποιοῦσιν ὀξεῖαν γωνίαν τὴν ὑπὸ ΚΜΘ.
83. FIGURA in hanc propositionem tertia delineata est ad similitudinem eius quam codices exhibent (conf. adnot. ad figu-
84. (λζ)
85. (λη)
86. (λθ)
87. (λζ) Ὅτι δὲ ὀξεῖά ἐστιν ἡ ὑπὸ ΚΜΝ γωνία, δῆλον οὕτως· ἐὰν γράψωμεν τὸν μέγιστον τῶν παραλλήλων τὸν ΞΡΟ, ὡς ὑπόκειται, τεταρτημορίου ἔσται ὁ ΖΡ ἐκ πόλου γὰρ τοῦ ΞΡΟ
μείζων ἄρα τεταρτημορίου ἡ ΗΡ. καὶ ἔστιν ἡμικυκλίου ἡ ΗΘ ἐλάσσων ἄρα τεταρτημορίου ἡ ΡΘ · μείζων ἄρα ἡ ΗΡ τῆς ΘΡ καὶ βέβηκεν ἐπὶ
μὲν τῆς ΗΡ περιφερείας ἡ ὑπὸ ΗΣΡ, ἐπὶ δὲ τῆς P περιφερείας ἡ ὑπὸ ΡΣΘ, καὶ ἔστι κέντρον τὸ Σ πάντων τῶν μεγίστων κύκλων· μείζων ἄρα
ἡ ὑπὸ PΣΗ γωνία τῆς ὑπὸ ΕΣΘ. καὶ εἰσὶ δυσὶν ὀρθαῖς ἴσαι· ὀξεῖα ἄρα ἡ ὑπὸ PΣΘ· ὥστε καὶ αἱ ΜΝ διὰ τοὺς παραλλήλους· ἴσαι γὰρ αἴ τρεῖς.
88. (λη) Ὅτε μὲν γὰρ διὰ τοῦ 5 ἀνατέλλει, ἡ ΒΖ ἐκ πόλου
ἐστίν, ὅτε δὲ διὰ τοῦ Ε, ἡ ΖΕ ἐκ πόλου· ὑπόκειται γὰρ μὴ ἀεὶ διὰ τοῦ Β, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ Ε ἀνατέλλειν.
89. (λθ) Διὰ τοῦ ιϛʹ τοῦ ιαʹ Εὐκλείδου.
90. (μ)
91. (μα)
92. (μβ)
93. (μ) Δυνατὸν γὰρ καὶ ἑτέρους παραλλήλους τῷ Α∠ γράψαι, ὥστε κατὰ πλείονα σημεῖα συμβάλλειν τοὺς κύκλους.
94. (μα) Ἀπὸ τοῦ ιγ΄ τοὺ β΄ τῶν σφαιρικῶν.
95. (μβ) Ἀπὸ τοῦ β΄ τοῦ αὐτοῦ.
96. FIGURA codicum ABCE, similiter atque illae quae ad propos. 5 et 6 pertinent, in planum redacta quinque circulos ηθ ακδ αηβλγ δβεγζ (sic) λε partim tangentes inter se, partim secantes, exhibet.
97. (μγ)
98. (μγ) Ἐν τῷ ιʹ τῶν κυκλικῶν.
99. FIGURA codicum ABCE, in planum redacta, exhibet circulos θζλγ ηεκ circa centrum α descriptos et circulum αηβε (sic) hos quos dixi secantem. Littera δ abest.
100. (μδ)
101. (με)
102. (μϚ)
103. (μδ) Διὰ τοῦ κ΄ τοῦ β΄ τῶν σφαιρικῶν.
104. (με) Ἀπὸ τοῦ β΄ τούτου τοῦ βιβλίου.
105. (μϚ) Ἐπειδὴ πᾶς κύκλος παντὶ ὅμοιός ἐστιν τῷ τὰς δ΄
106. (μζ)
107. η)
108. (μζ) Τουτέστιν οὗ ἐφάπτεται ὁ ΑΒΓ κύκλος· φανερὸν γὰρ
καὶ απὸ τοὺ ϛʹ ὅτι ἐφάπτεται.
109. (μΗ) Ἀπὸ τοῦ εʹ τοῦ βʹ τῶν σφαιρικῶν.
110. (μθ)
111. (ν)
112. (να)
113. (νβ)
114. (μθ) Ἀπὸ τοῦ γʹ τοὺ γʹ τῶν σφαιρικῶν.
115. (ν) ∠ιὰ τοῦ βʹ τούτου.
116. (νᾷ) ∠ιὰ τοῦ ηʹ τούτου.
117. (νβ) Ὡς ἐδείχθη διὰ τοῦ εʹ τοῦ βʹ τῶν σφαιρικῶν.
118. 1) Hoc loco circulum αδε eundem quem antea αδθ scriptor appellat, quoniam de sectione circuli αηεζ agitur. Similiter circulus ζδη nunc dicitur qui antea βδγ notatus est.
119. "2) Scilicet propter heodos. sphaer. 1, 15 utraque circum- ferentiarum ζη αε semicirculus est. Et sunt eiusdem circuli itaque etiam inter se aequales; subtracto igitur comnmuni arcu αη restat ζα ═ ηε. Similiter demonstrabitur esse αε ═ εα, et εζ ═ αη. Scholiasta Graecus (μθ ), nescio qua rauione ductus, Theodosii sphaer. 3, 3 citat.
120. (νγ)
121. (νγ) Ὡς ὁ ζῳδιακός.
122. (νδ)
123. (νδ) Διὰ τοῦ ζ΄ τούτου.
124. (νε)
125. (νε) #8736;ιὰ τοῦ αʹ τοῦ περὶ κινουμένης σφαίρας.
126. (νϚ)
127. (νζ)
128. (νς) #8736;ιὰ τοῦ ζʹ τοῦ αʹ τῶν σφαιρικῶν.
129. (νζ) Ὡς διὰ τοὺ κέντρου, διὰ τὸ ϛʹ τοῦ αʹ τῶν σφαιρικῶν.