Aeschylus, Libation Bearers, Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator), 55

Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

Einst folgte dem mächtig gebietenden Wort

55 ehrfürchtigen Volks

nie murrender treuer Gehorsam.

Das ist vorüber. Furcht allein fühlen sie;

60 doch der Erfolg ist höchster Gott der Welt.

Vergeltungsschlag,

bald kommt er rasch, am hellen Tag;

der Aufschub bis zur Dämmerung

bringt manchem bittres Weh;

65 und manchen auch birgt die Nacht,

eh' die Sühne kam.

Libation Bearers. Aeschylus. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator). Berlin. 1919–1923.

Current edition Experimental

Aeschylus, Die Totenspende: German translation (OCR draft) (German) (Aeschylus, Die Totenspende: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)

Χοηφóρoι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 83-314 focus

Ἠλέκτρα

δμωαὶ γυναῖκες, δωμάτων εὐθήμονες,

ἐπεὶ πάρεστε τῆσδε προστροπῆς ἐμοὶ
85

πομποί, γένεσθε τῶνδε σύμβουλοι πέρι:

τί φῶ¹ χέουσα τάσδε κηδείους χοάς;

πῶς εὔφρον᾽ εἴπω, πῶς κατεύξομαι² πατρί;

πότερα λέγουσα παρὰ φίλης φίλῳ φέρειν

γυναικὸς ἀνδρί, τῆς ἐμῆς μητρὸς πάρα;
90

τῶνδ᾽ οὐ πάρεστι θάρσος, οὐδ᾽ ἔχω τί φῶ,

χέουσα τόνδε πέλανον ἐν τύμβῳ πατρός.³

ἢ τοῦτο φάσκω τοὔπος, ὡς νόμος βροτοῖς,

ἔσθλ᾽⁴ ἀντιδοῦναι τοῖσι πέμπουσιν τάδε

στέφη, δόσιν γε⁵ τῶν κακῶν ἐπαξίαν;
95

ἢ σῖγ᾽ ἀτίμως, ὥσπερ οὖν ἀπώλετο

πατήρ, τάδ᾽ ἐκχέασα,⁶ γάποτον χύσιν,

στείχω καθάρμαθ᾽ ὥς τις ἐκπέμψας πάλιν

δικοῦσα τεῦχος ἀστρόφοισιν ὄμμασιν;

τῆσδ᾽ ἐστὲ βουλῆς, ὦ φίλαι, μεταίτιαι:
100

κοινὸν γὰρ ἔχθος ἐν δόμοις νομίζομεν.

μὴ κεύθετ᾽ ἔνδον καρδίας φόβῳ τινός.

τὸ μόρσιμον γὰρ τόν τ᾽ ἐλεύθερον μένει

καὶ τὸν πρὸς ἄλλης δεσποτούμενον χερός.

λέγοις ἄν, εἴ τι τῶνδ᾽ ἔχοις⁷ ὑπέρτερον.
105
106

Χορός

αἰδουμένη σοι βωμὸν ὡς τύμβον πατρὸς

λέξω, κελεύεις γάρ, τὸν ἐκ φρενὸς λόγον.

Ἠλέκτρα

λέγοις ἄν, ὥσπερ ᾐδέσω τάφον πατρός.

Χορός

φθέγγου χέουσα κεδνὰ⁸ τοῖσιν εὔφροσιν.

Ἠλέκτρα

τίνας δὲ τούτους τῶν φίλων προσεννέπω;
110

Χορός

πρῶτον μὲν αὑτὴν χὤστις Αἴγισθον στυγεῖ.

Ἠλέκτρα

ἐμοί τε καὶ σοί τἄρ᾽ ἐπεύξομαι⁹ τάδε;

Χορός

αὐτὴ σὺ ταῦτα μανθάνουσ᾽ ἤδη φράσαι.

Ἠλέκτρα

τίν᾽ οὖν ἔτ᾽ ἄλλον τῇδε προστιθῶ στάσει;

Χορός

μέμνησ᾽ Ὀρέστου, κεἰ θυραῖός ἐσθ᾽ ὅμως.
115

Ἠλέκτρα

εὖ τοῦτο, κἀφρένωσας οὐχ ἥκιστά με.

Χορός

τοῖς αἰτίοις νῦν¹⁰ τοῦ φόνου μεμνημένη???

Ἠλέκτρα

τί φῶ; δίδασκ᾽ ἄπειρον ἐξηγουμένη.

Χορός

ἐλθεῖν τιν᾽ αὐτοῖς δαίμον᾽ ἢ βροτῶν τινα???

Ἠλέκτρα

πότερα δικαστὴν ἢ δικηφόρον λέγεις;¹¹
120

Χορός

ἅπλῶς τι φράζουσ᾽, ὅστις ἀνταποκτενεῖ.

Ἠλέκτρα

καὶ ταῦτά μοὐστὶν εὐσεβῆ θεῶν πάρα;

Χορός

πῶς δ᾽ οὐ τὸν ἐχθρὸν ἀνταμείβεσθαι κακοῖς;

Ἠλέκτρα¹²

κῆρυξ μέγιστε¹³ τῶν ἄνω τε καὶ κάτω,

<ἄρηξον,>¹⁴ Ἑρμῆ χθόνιε, κηρύξας ἐμοί,

τοὺς γῆς ἔνερθε δαίμονας κλύειν ἐμὰς
125

εὐχάς, πατρῴων δωμάτων¹⁵ ἐπισκόπους,

καὶ γαῖαν αὐτήν, ἣ τὰ πάντα τίκτεται,

θρέψασά τ᾽ αὖθις τῶνδε κῦμα λαμβάνει:

κἀγὼ χέουσα τάσδε χέρνιβας βροτοῖς

λέγω καλοῦσα πατέρ᾽, “ἐποίκτιρόν τ᾽ ἐμὲ
130

φίλον τ᾽ Ὀρέστην: †πῶς ἀνάξομεν δόμοις.¹⁶

πεπραμένοι¹⁷ γὰρ νῦν γέ πως ἀλώμεθα

πρὸς τῆς τεκούσης, ἄνδρα δ᾽ ἀντηλλάξατο

Αἴγισθον, ὅσπερ σοῦ φόνου μεταίτιος.

κἀγὼ μὲν ἀντίδουλος: ἐκ δὲ χρημάτων
135

φεύγων¹⁸ Ὀρέστης ἐστίν, οἱ δ᾽ ὑπερκόπως

ἐν τοῖσι σοῖς πόνοισι¹⁹ χλίουσιν μέγα.²⁰

ἐλθεῖν δ᾽ Ὀρέστην δεῦρο σὺν τύχῃ τινὶ

κατεύχομαί σοι, καὶ σὺ κλῦθί μου, πάτερ:

αὐτῇ τέ μοι δὸς σωφρονεστέραν πολὺ
140

μητρὸς γενέσθαι χεῖρά τ᾽ εὐσεβεστέραν.

ἡμῖν μὲν εὐχὰς τάσδε, τοῖς δ᾽ ἐναντίοις

λέγω φανῆναί σου, πάτερ, τιμάορον,

καὶ τοὺς κτανόντας ἀντικατθανεῖν δίκῃ.²¹”

ταῦτ᾽ ἐν μέσῳ τίθημι τῆς καλῆς²² ἀρᾶς,
145

κείνοις λέγουσα τήνδε τὴν κακὴν ἀράν:

“ἡμῖν δὲ πομπὸς ἴσθι τῶν ἐσθλῶν ἄνω,

σὺν θεοῖσι καὶ γῇ καὶ δίκῃ νικηφόρῳ.”

τοιαῖσδ᾽ ἐπ᾽ εὐχαῖς τάσδ᾽ ἐπισπένδω χοάς.

ὑμᾶς δὲ κωκυτοῖς ἐπανθίζειν νόμος,
150

παιᾶνα τοῦ θανόντος ἐξαυδωμένας.

152

Χορός

ἵετε δάκρυ καναχὲς ὀλόμενον

ὀλομένῳ δεσπότᾳ,

πρὸς ἔρυμα τόδε κακῶν, κεδνῶν τ᾽

ἀπότροπον ἄγος²³ ἀπεύχετον
155

κεχυμένων χοᾶν. κλύε δέ μοι, κλύε,

σέβας ὦ²⁴ δέσποτ᾽, ἐξ ἀμαυρᾶς φρενός.

ὀτοτοτοτοτοτοτοῖ,

ἴτω τις²⁵ δορυ-

σθενὴς ἀνήρ, ἀναλυτὴρ δόμων,
160

Σκυθικά τ᾽²⁶ ἐν χεροῖν παλίντον᾽

ἐν ἔργῳ βέλη ʼπιπάλλων Ἄρης

σχέδιά τ᾽ αὐτόκωπα νωμῶν ξίφη.²⁷

164

Ἠλέκτρα

ἔχει μὲν ἤδη γαπότους²⁸ χοὰς πατήρ:²⁹

νέου δὲ μύθου τοῦδε κοινωνήσατε.
165

Χορός

λέγοις ἄν: ὀρχεῖται δὲ καρδία φόβῳ.

Ἠλέκτρα

ὁρῶ³⁰ τομαῖον τόνδε βόστρυχον τάφῳ.

Χορός

τίνος ποτ᾽ ἀνδρός, ἢ βαθυζώνου κόρης;

Ἠλέκτρα

εὐξύμβολον τόδ᾽ ἐστὶ παντὶ δοξάσαι.
170

Χορός

πῶς οὖν; παλαιὰ παρὰ νεωτέρας μάθω.

Ἠλέκτρα

οὐκ ἔστιν ὅστις πλὴν ἐμοῦ κείραιτό³¹ νιν.

Χορός

ἐχθροὶ γὰρ οἷς προσῆκε πενθῆσαι τριχί.

Ἠλέκτρα

καὶ μὴν ὅδ᾽ ἐστὶ κάρτ᾽ ἰδεῖν ὁμόπτερος.

Χορός

ποίαις ἐθείραις; τοῦτο γὰρ θέλω μαθεῖν.
175

Ἠλέκτρα

αὐτοῖσιν ἡμῖν κάρτα προσφερὴς ἰδεῖν.

Χορός

μῶν οὖν Ὀρέστου κρύβδα δῶρον ἦν³² τόδε;

Ἠλέκτρα

μάλιστ᾽ ἐκείνου βοστρύχοις προσείδεται.

Χορός

καὶ πῶς ἐκεῖνος δεῦρ᾽ ἐτόλμησεν μολεῖν;

Ἠλέκτρα

ἔπεμψε χαίτην³³ κουρίμην χάριν πατρός.
180

Χορός

οὐχ ἧσσον εὐδάκρυτά μοι λέγεις τάδε,

εἰ τῆσδε χώρας μήποτε ψαύσει ποδί.

Ἠλέκτρα

κἀμοὶ προσέστη καρδίας κλυδώνιον

χολῆς, ἐπαίσθην³⁴ δ᾽ ὡς διανταίῳ βέλει:

ἐξ ὀμμάτων δὲ δίψιοι πίπτουσί μοι
185

σταγόνες ἄφρακτοι δυσχίμου πλημμυρίδος,

πλόκαμον ἰδούσῃ τόνδε: πῶς γὰρ ἐλπίσω

ἀστῶν τιν᾽ ἄλλον τῆσδε δεσπόζειν φόβης;

ἀλλ᾽ οὐδὲ μήν νιν ἡ κτανοῦσ᾽ ἐκείρατο,

ἐμὴ δὲ μήτηρ, οὐδαμῶς ἐπώνυμον
190

φρόνημα παισὶ δύσθεον πεπαμένη.

ἐγὼ δ᾽ ὅπως μὲν ἄντικρυς τάδ᾽ αἰνέσω,

εἶναι τόδ᾽ ἀγλάισμά μοι τοῦ φιλτάτου

βροτῶν Ὀρέστου—σαίνομαι³⁵ δ᾽ ὑπ᾽ ἐλπίδος.

195

φεῦ.

εἴθ᾽ εἶχε φωνὴν εὔφρον᾽ ἀγγέλου δίκην,
195

ὅπως δίφροντις οὖσα μὴ ᾽κινυσσόμην,³⁶

ἀλλ᾽ εὖ ᾽σαφήνει³⁷ τόνδ᾽ ἀποπτύσαι πλόκον,

εἴπερ γ᾽ ἀπ᾽ ἐχθροῦ κρατὸς ἦν τετμημένος,

ἢ ξυγγενὴς ὢν εἶχε συμπενθεῖν ἐμοὶ

ἄγαλμα τύμβου τοῦδε καὶ τιμὴν πατρός.
200

ἀλλ᾽ εἰδότας μὲν τοὺς θεοὺς καλούμεθα,

οἵοισιν ἐν χειμῶσι ναυτίλων δίκην³⁸

στροβούμεθ᾽: εἰ δὲ χρὴ τυχεῖν σωτηρίας,

σμικροῦ γένοιτ᾽ ἂν σπέρματος μέγας πυθμήν.

καὶ μὴν στίβοι γε, δεύτερον τεκμήριον,
205

ποδῶν³⁹ ὅμοιοι τοῖς τ᾽ ἐμοῖσιν ἐμφερεῖσ—

καὶ γὰρ δύ᾽ ἐστὸν τώδε περιγραφὰ ποδοῖν,

αὐτοῦ τ᾽ ἐκείνου καὶ συνεμπόρου τινόσ—

πτέρναι τενόντων θ᾽ ὑπογραφαὶ μετρούμεναι

εἰς ταὐτὸ συμβαίνουσι τοῖς ἐμοῖς στίβοις.
210

πάρεστι δ᾽ ὠδὶς καὶ φρενῶν καταφθορά.⁴⁰

Ὀρέστης

εὔχου τὰ λοιπά, τοῖς θεοῖς τελεσφόρους

εὐχὰς ἐπαγγέλλουσα, τυγχάνειν καλῶς.

Ἠλέκτρα

ἐπεὶ τί νῦν ἕκατι δαιμόνων κυρῶ;

Ὀρέστης

εἰς ὄψιν ἥκεις ὧνπερ ἐξηύχου⁴¹ πάλαι.
215

Ἠλέκτρα

καὶ τίνα σύνοισθά μοι καλουμένῃ βροτῶν;

Ὀρέστης

σύνοιδ᾽ Ὀρέστην πολλά σ᾽ ἐκπαγλουμένην.⁴²

Ἠλέκτρα

καὶ πρὸς τί δῆτα τυγχάνω κατευγμάτων;

Ὀρέστης

ὅδ᾽ εἰμί: μὴ μάτευ᾽⁴³ ἐμοῦ μᾶλλον φίλον.

Ἠλέκτρα

ἀλλ᾽ ἦ δόλον τιν᾽, ὦ ξέν᾽, ἀμφί μοι πλέκεις;
220

Ὀρέστης

αὐτὸς καθ᾽ αὑτοῦ τἄρα⁴⁴ μηχανορραφῶ.

Ἠλέκτρα

ἀλλ᾽ ἐν κακοῖσι τοῖς ἐμοῖς γελᾶν θέλεις.

Ὀρέστης

κἀν τοῖς ἐμοῖς ἄρ᾽,⁴⁵ εἴπερ ἔν γε τοῖσι σοῖς.

Ἠλέκτρα

ὡς ὄντ᾽ Ὀρέστην τἄρ᾽⁴⁶ ἐγὼ προσεννέπω;

225

Ὀρέστης

αὐτὸν μὲν οὖν⁴⁷ ὁρῶσα δυσμαθεῖς ἐμέ:
225

κουρὰν δ᾽ ἰδοῦσα τήνδε κηδείου τριχὸς

ἰχνοσκοποῦσά τ᾽ ἐν στίβοισι τοῖς ἐμοῖς

ἀνεπτερώθης κἀδόκεις ὁρᾶν ἐμέ.

σκέψαι τομῇ⁴⁸ προσθεῖσα βόστρυχον τριχὸς
230

σαυτῆς ἀδελφοῦ σύμμετρον⁴⁹⁵⁰ τῷ σῷ κάρᾳ.⁵¹

ἰδοῦ δ᾽ ὕφασμα τοῦτο, σῆς ἔργον χερός,

σπάθης τε πληγὰς ἠδὲ⁵² θήρειον⁵³ γραφήν.

ἔνδον γενοῦ, χαρᾷ δὲ μὴ ᾽κπλαγῇς⁵⁴ φρένας:

τοὺς φιλτάτους γὰρ οἶδα νῷν ὄντας πικρούς.

Ἠλέκτρα

ὦ φίλτατον μέλημα δώμασιν πατρός,
235

δακρυτὸς ἐλπὶς σπέρματος σωτηρίου,

ἀλκῇ πεποιθὼς δῶμ᾽ ἀνακτήσῃ πατρός.

ὦ τερπνὸν ὄμμα τέσσαρας μοίρας ἔχον

ἐμοί: προσαυδᾶν δ᾽ ἐστ᾽ ἀναγκαίως ἔχον

πατέρα τε, καὶ τὸ μητρὸς ἐς σέ μοι ῥέπει
240

στέργηθρον: ἡ δὲ πανδίκως ἐχθαίρεται:

καὶ τῆς τυθείσης νηλεῶς ὁμοσπόρου:

πιστὸς δ᾽ ἀδελφὸς ἦσθ᾽, ἐμοὶ σέβας φέρων

μόνον⁵⁵ Κράτος τε καὶ Δίκη σὺν τῷ τρίτῳ

πάντων μεγίστῳ Ζηνὶ συγγένοιτό σοι.⁵⁶
245

Ὀρέστης

Ζεῦ Ζεῦ, θεωρὸς τῶνδε πραγμάτων⁵⁷⁵⁸ γενοῦ:

ἰδοῦ δὲ γένναν εὖνιν⁵⁹ αἰετοῦ πατρός,

θανόντος ἐν πλεκταῖσι καὶ σπειράμασιν

δεινῆς ἐχίδνης. τοὺς δ᾽ ἀπωρφανισμένους

νῆστις πιέζει λιμός: οὐ γὰρ ἐντελεῖς⁶⁰
250

θήραν πατρῴαν⁶¹ προσφέρειν σκηνήμασιν.

οὕτω δὲ κἀμὲ τήνδε τ᾽, Ἠλέκτραν λέγω,⁶²

ἰδεῖν πάρεστί σοι, πατροστερῆ γόνον,

ἄμφω φυγὴν ἔχοντε τὴν αὐτὴν δόμων.

καὶ τοῦ θυτῆρος καί σε τιμῶντος μέγα
255

πατρὸς νεοσσοὺς τούσδ᾽ ἀποφθείρας πόθεν

ἕξεις ὁμοίας χειρὸς εὔθοινον⁶³ γέρας;

οὔτ᾽ αἰετοῦ γένεθλ᾽ ἀποφθείρας, πάλιν

πέμπειν ἔχοις ἂν σήματ᾽ εὐπιθῆ⁶⁴ βροτοῖς:

οὔτ᾽ ἀρχικός σοι πᾶς ὅδ᾽ αὐανθεὶς πυθμὴν
260

βωμοῖς ἀρήξει βουθύτοις ἐν ἤμασιν.⁶⁵

κόμιζ᾽, ἀπὸ σμικροῦ δ᾽ ἂν ἄρειας⁶⁶ μέγαν

δόμον, δοκοῦντα κάρτα νῦν πεπτωκέναι.

264

Χορός

ὦ παῖδες, ὦ σωτῆρες ἑστίας πατρός,

σιγᾶθ᾽, ὅπως μὴ πεύσεταί τις, ὦ τέκνα,
265

γλώσσης χάριν δὲ πάντ᾽ ἀπαγγείλῃ τάδε

πρὸς τοὺς κρατοῦντας: οὓς ἴδοιμ᾽ ἐγώ ποτε

θανόντας ἐν κηκῖδι πισσήρει φλογός.

Ὀρέστης

οὔτοι⁶⁷ προδώσει Λοξίου μεγασθενὴς

χρησμὸς κελεύων τόνδε κίνδυνον περᾶν,
270

κἀξορθιάζων⁶⁸ πολλὰ καὶ δυσχειμέρους

ἄτας ὑφ᾽ ἧπαρ θερμὸν ἐξαυδώμενος,

εἰ μὴ μέτειμι τοῦ πατρὸς τοὺς αἰτίους:

τρόπον τὸν αὐτὸν ἀνταποκτεῖναι λέγων,

ἀποχρημάτοισι ζημίαις ταυρούμενον:
275

αὐτὸν δ᾽ ἔφασκε τῇ φίλῃ ψυχῇ τάδε

τείσειν μ᾽ ἔχοντα πολλὰ δυστερπῆ κακά.

τὰ μὲν γὰρ ἐκ γῆς δυσφρόνων μηνίματα⁶⁹

βροτοῖς πιφαύσκων εἶπε, τὰς δ᾽ αἰνῶν⁷⁰ νόσους,

σαρκῶν ἐπαμβατῆρας ἀγρίαις γνάθοις
280

λειχῆνας⁷¹ ἐξέσθοντας ἀρχαίαν φύσιν:

λευκὰς δὲ κόρσας τῇδ᾽ ἐπαντέλλειν⁷² νόσῳ:

ἄλλας τ᾽ ἐφώνει⁷³ προσβολάς Ἐρινύων

ἐκ τῶν πατρῴων αἱμάτων τελουμένας:⁷⁴

τὸ γὰρ σκοτεινὸν τῶν ἐνερτέρων βέλος
285

ἐκ προστροπαίων ἐν γένει πεπτωκότων,

καὶ λύσσα καὶ μάταιος ἐκ νυκτῶν φόβος

ὁρῶντα λαμπρὸν ἐν σκότῳ νωμῶντ᾽ ὀφρὺν

κινεῖ, ταράσσει, καὶ διώκεσθαι πόλεως

χαλκηλάτῳ πλάστιγγι λυμανθὲν δέμας.
290

καὶ τοῖς τοιούτοις οὔτε κρατῆρος⁷⁵ μέρος

εἶναι μετασχεῖν, οὐ φιλοσπόνδου λιβός,

βωμῶν τ᾽ ἀπείργειν οὐχ ὁρωμένην πατρὸς

μῆνιν: δέχεσθαι <δ᾽>⁷⁶ οὔτε συλλύειν τινά.

πάντων δ᾽ ἄτιμον κἄφιλον θνῄσκειν χρόνῳ
295

κακῶς ταριχευθέντα παμφθάρτῳ μόρῳ.⁷⁷

τοιοῖσδε χρησμοῖς ἆρα⁷⁸ χρὴ πεποιθέναι;

κεἰ μὴ πέποιθα, τοὔργον ἔστ᾽ ἐργαστέον.

πολλοὶ γὰρ εἰς ἓν συμπίτνουσιν⁷⁹ ἵμεροι,

θεοῦ τ᾽ ἐφετμαὶ καὶ πατρὸς πένθος μέγα,
300

καὶ πρὸς πιέζει⁸⁰ χρημάτων ἀχηνία,

τὸ μὴ πολίτας εὐκλεεστάτους βροτῶν,

Τροίας ἀναστατῆρας εὐδόξῳ φρενί,

δυοῖν γυναικοῖν ὧδ᾽ ὑπηκόους πέλειν.

θήλεια γὰρ φρήν: εἰ δὲ μή, τάχ᾽ εἴσεται.
305
306

Χορός

ἀλλ᾽ ὦ μεγάλαι Μοῖραι,⁸¹ Διόθεν

τῇδε τελευτᾶν,

ᾗ τὸ δίκαιον μεταβαίνει.

ἀντὶ μὲν ἐχθρᾶς γλώσσης ἐχθρὰ

γλῶσσα τελείσθω: τοὐφειλόμενον
310

πράσσουσα Δίκη μέγ᾽ ἀυτεῖ:⁸²

ἀντὶ δὲ πληγῆς φονίας φονίαν

πληγὴν τινέτω. δράσαντι παθεῖν,

τριγέρων μῦθος τάδε φωνεῖ.

315

Χοηφóρoι Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 84-314 focus

Ἠλέκτρα

δμωαὶ γυναῖκες, δωμάτων εὐθήμονες,

ἐπεὶ πάρεστε τῆσδε προστροπῆς ἐμοὶ
85

πομποί, γένεσθε τῶνδε σύμβουλοι πέρι·

τί φῶ χέουσα τάσδε κηδείους χοάς;

πῶς εὔφρονʼ εἴπω, πῶς κατεύξομαι πατρί;

πότερα λέγουσα παρὰ φίλης φίλῳ φέρειν

γυναικὸς ἀνδρί, τῆς ἐμῆς μητρὸς πάρα;
90

τῶνδʼ οὐ πάρεστι θάρσος, οὐδʼ ἔχω τί φῶ,

χέουσα τόνδε πέλανον ἐν τύμβῳ πατρός.

ἢ τοῦτο φάσκω τοὔπος, ὡς νόμος βροτοῖς,

ἔσθλʼ ἀντιδοῦναι τοῖσι πέμπουσιν τάδε

στέφη, δόσιν γε τῶν κακῶν ἐπαξίαν;
95

ἢ σῖγʼ ἀτίμως, ὥσπερ οὖν ἀπώλετο

πατήρ, τάδʼ ἐκχέασα, γάποτον χύσιν,

στείχω καθάρμαθʼ ὥς τις ἐκπέμψας πάλιν

δικοῦσα τεῦχος ἀστρόφοισιν ὄμμασιν;

τῆσδʼ ἐστὲ βουλῆς, ὦ φίλαι, μεταίτιαι·
100

κοινὸν γὰρ ἔχθος ἐν δόμοις νομίζομεν.

μὴ κεύθετʼ ἔνδον καρδίας φόβῳ τινός.

τὸ μόρσιμον γὰρ τόν τʼ ἐλεύθερον μένει

καὶ τὸν πρὸς ἄλλης δεσποτούμενον χερός.

λέγοις ἄν, εἴ τι τῶνδʼ ἔχοις ὑπέρτερον.
105

106

Χορός

αἰδουμένη σοι βωμὸν ὡς τύμβον πατρὸς

λέξω, κελεύεις γάρ, τὸν ἐκ φρενὸς λόγον.

Ἠλέκτρα

λέγοις ἄν, ὥσπερ ᾐδέσω τάφον πατρός.

Χορός

φθέγγου χέουσα κεδνὰ τοῖσιν εὔφροσιν.

Ἠλέκτρα

τίνας δὲ τούτους τῶν φίλων προσεννέπω;
110

Χορός

πρῶτον μὲν αὑτὴν χὤστις Αἴγισθον στυγεῖ.

Ἠλέκτρα

ἐμοί τε καὶ σοί τἄρʼ ἐπεύξομαι τάδε;

Χορός

αὐτὴ σὺ ταῦτα μανθάνουσʼ ἤδη φράσαι.

Ἠλέκτρα

τίνʼ οὖν ἔτʼ ἄλλον τῇδε προστιθῶ στάσει;

Χορός

μέμνησʼ Ὀρέστου, κεἰ θυραῖός ἐσθʼ ὅμως.
115

Ἠλέκτρα

εὖ τοῦτο, κἀφρένωσας οὐχ ἥκιστά με.

Χορός

τοῖς αἰτίοις νῦν τοῦ φόνου μεμνημένη—

Ἠλέκτρα

τί φῶ; δίδασκʼ ἄπειρον ἐξηγουμένη.

Χορός

ἐλθεῖν τινʼ αὐτοῖς δαίμονʼ ἢ βροτῶν τινα—

Ἠλέκτρα

πότερα δικαστὴν ἢ δικηφόρον λέγεις;
120

Χορός

ἅπλῶς τι φράζουσʼ, ὅστις ἀνταποκτενεῖ.

Ἠλέκτρα

καὶ ταῦτά μοὐστὶν εὐσεβῆ θεῶν πάρα;

Χορός

πῶς δʼ οὐ τὸν ἐχθρὸν ἀνταμείβεσθαι κακοῖς;

Ἠλέκτρα

κῆρυξ μέγιστε τῶν ἄνω τε καὶ κάτω,

ἄρηξον, Ἑρμῆ χθόνιε, κηρύξας ἐμοὶ

τοὺς γῆς ἔνερθε δαίμονας κλύειν ἐμὰς
125

εὐχάς, πατρῴων δωμάτων ἐπισκόπους,

καὶ Γαῖαν αὐτήν, ἣ τὰ πάντα τίκτεται,

θρέψασά τʼ αὖθις τῶνδε κῦμα λαμβάνει·

κἀγὼ χέουσα τάσδε χέρνιβας βροτοῖς

λέγω καλοῦσα πατέρʼ, ἐποίκτιρόν τʼ ἐμὲ
130

φίλον τʼ Ὀρέστην· πῶς ἀνάξομεν δόμοις;

πεπραμένοι γὰρ νῦν γέ πως ἀλώμεθα

πρὸς τῆς τεκούσης, ἄνδρα δʼ ἀντηλλάξατο

Αἴγισθον, ὅσπερ σοῦ φόνου μεταίτιος.

κἀγὼ μὲν ἀντίδουλος· ἐκ δὲ χρημάτων
135

φεύγων Ὀρέστης ἐστίν, οἱ δʼ ὑπερκόπως

ἐν τοῖσι σοῖς πόνοισι χλίουσιν μέγα.

ἐλθεῖν δʼ Ὀρέστην δεῦρο σὺν τύχῃ τινὶ

κατεύχομαί σοι, καὶ σὺ κλῦθί μου, πάτερ·

αὐτῇ τέ μοι δὸς σωφρονεστέραν πολὺ
140

μητρὸς γενέσθαι χεῖρά τʼ εὐσεβεστέραν.

ἡμῖν μὲν εὐχὰς τάσδε, τοῖς δʼ ἐναντίοις

λέγω φανῆναί σου, πάτερ, τιμάορον,

καὶ τοὺς κτανόντας ἀντικατθανεῖν δίκῃ.

ταῦτʼ ἐν μέσῳ τίθημι τῆς καλῆς ἀρᾶς,
145

κείνοις λέγουσα τήνδε τὴν κακὴν ἀράν·

ἡμῖν δὲ πομπὸς ἴσθι τῶν ἐσθλῶν ἄνω,

σὺν θεοῖσι καὶ γῇ καὶ δίκῃ νικηφόρῳ.

τοιαῖσδʼ ἐπʼ εὐχαῖς τάσδʼ ἐπισπένδω χοάς.

ὑμᾶς δὲ κωκυτοῖς ἐπανθίζειν νόμος,
150

παιᾶνα τοῦ θανόντος ἐξαυδωμένας.

152

Χορός

ἵετε δάκρυ καναχὲς ὀλόμενον

ὀλομένῳ δεσπότᾳ

πρὸς ἔρυμα τόδε κακῶν, κεδνῶν τʼ

ἀπότροπον ἄγος ἀπεύχετον
155

κεχυμένων χοᾶν. κλύε δέ μοι, κλύε, σέ-

βας ὦ δέσποτʼ, ἐξ ἀμαυρᾶς φρενός.

ὀτοτοτοτοτοτοτοῖ,

ἴτω τις δορυ-

σθενὴς ἀνήρ, ἀναλυτὴρ δόμων,
160

Σκυθικά τʼ ἐν χεροῖν παλίντονʼ

ἐν ἔργῳ βέλη ʼπιπάλλων Ἄρης

σχέδιά τʼ αὐτόκωπα νωμῶν ξίφη.

164

Ἠλέκτρα

ἔχει μὲν ἤδη γαπότους χοὰς πατήρ·

νέου δὲ μύθου τοῦδε κοινωνήσατε·
165

Χορός

λέγοις ἄν· ὀρχεῖται δὲ καρδία φόβῳ.

Ἠλέκτρα

ὁρῶ τομαῖον τόνδε βόστρυχον τάφῳ.

Χορός

τίνος ποτʼ ἀνδρός, ἢ βαθυζώνου κόρης;

Ἠλέκτρα

εὐξύμβολον τόδʼ ἐστὶ παντὶ δοξάσαι.
170

Χορός

πῶς οὖν; παλαιὰ παρὰ νεωτέρας μάθω.

Ἠλέκτρα

οὐκ ἔστιν ὅστις πλὴν ἐμοῦ κείραιτό νιν.

Χορός

ἐχθροὶ γὰρ οἷς προσῆκε πενθῆσαι τριχί.

Ἠλέκτρα

καὶ μὴν ὅδʼ ἐστὶ κάρτʼ ἰδεῖν ὁμόπτερος—

Χορός

ποίαις ἐθείραις; τοῦτο γὰρ θέλω μαθεῖν.
175

Ἠλέκτρα

αὐτοῖσιν ἡμῖν κάρτα προσφερὴς ἰδεῖν.

Χορός

μῶν οὖν Ὀρέστου κρύβδα δῶρον ἦν τόδε;

Ἠλέκτρα

μάλιστʼ ἐκείνου βοστρύχοις προσείδεται.

Χορός

καὶ πῶς ἐκεῖνος δεῦρʼ ἐτόλμησεν μολεῖν;

Ἠλέκτρα

ἔπεμψε χαίτην κουρίμην χάριν πατρός.
180

Χορός

οὐχ ἧσσον εὐδάκρυτά μοι λέγεις τάδε,

εἰ τῆσδε χώρας μήποτε ψαύσει ποδί.

Ἠλέκτρα

κἀμοὶ προσέστη καρδίας κλυδώνιον

χολῆς, ἐπαίσθην δʼ ὡς διανταίῳ βέλει·

ἐξ ὀμμάτων δὲ δίψιοι πίπτουσί μοι
185

σταγόνες ἄφρακτοι δυσχίμου πλημμυρίδος,

πλόκαμον ἰδούσῃ τόνδε· πῶς γὰρ ἐλπίσω

ἀστῶν τινʼ ἄλλον τῆσδε δεσπόζειν φόβης;

ἀλλʼ οὐδὲ μήν νιν ἡ κτανοῦσʼ ἐκείρατο,

ἐμὴ δὲ μήτηρ, οὐδαμῶς ἐπώνυμον
190

φρόνημα παισὶ δύσθεον πεπαμένη.

ἐγὼ δʼ ὅπως μὲν ἄντικρυς τάδʼ αἰνέσω,

εἶναι τόδʼ ἀγλάισμά μοι τοῦ φιλτάτου

βροτῶν Ὀρέστου—σαίνομαι δʼ ὑπʼ ἐλπίδος.

195

Ἠλέκτρα

φεῦ.
195

εἴθʼ εἶχε φωνὴν εὔφρονʼ ἀγγέλου δίκην,

ὅπως δίφροντις οὖσα μὴ ʼκινυσσόμην,

ἀλλʼ εὖ ʼσαφήνει τόνδʼ ἀποπτύσαι πλόκον,

εἴπερ γʼ ἀπʼ ἐχθροῦ κρατὸς ἦν τετμημένος,

ἢ ξυγγενὴς ὢν εἶχε συμπενθεῖν ἐμοὶ

ἄγαλμα τύμβου τοῦδε καὶ τιμὴν πατρός.
200

ἀλλʼ εἰδότας μὲν τοὺς θεοὺς καλούμεθα,

οἵοισιν ἐν χειμῶσι ναυτίλων δίκην

στροβούμεθʼ· εἰ δὲ χρὴ τυχεῖν σωτηρίας,

σμικροῦ γένοιτʼ ἂν σπέρματος μέγας πυθμήν.

καὶ μὴν στίβοι γε, δεύτερον τεκμήριον,
205

ποδῶν ὅμοιοι τοῖς τʼ ἐμοῖσιν ἐμφερεῖς—

καὶ γὰρ δύʼ ἐστὸν τώδε περιγραφὰ ποδοῖν,

αὐτοῦ τʼ ἐκείνου καὶ συνεμπόρου τινός.

πτέρναι τενόντων θʼ ὑπογραφαὶ μετρούμεναι

εἰς ταὐτὸ συμβαίνουσι τοῖς ἐμοῖς στίβοις.
210

πάρεστι δʼ ὠδὶς καὶ φρενῶν καταφθορά.

Ὀρέστης

εὔχου τὰ λοιπά, τοῖς θεοῖς τελεσφόρους

εὐχὰς ἐπαγγέλλουσα, τυγχάνειν καλῶς.

Ἠλέκτρα

ἐπεὶ τί νῦν ἕκατι δαιμόνων κυρῶ;

Ὀρέστης

εἰς ὄψιν ἥκεις ὧνπερ ἐξηύχου πάλαι.
215

Ἠλέκτρα

καὶ τίνα σύνοισθά μοι καλουμένῃ βροτῶν;

Ὀρέστης

σύνοιδʼ Ὀρέστην πολλά σʼ ἐκπαγλουμένην.

Ἠλέκτρα

καὶ πρὸς τί δῆτα τυγχάνω κατευγμάτων;

Ὀρέστης

ὅδʼ εἰμί· μὴ μάτευʼ ἐμοῦ μᾶλλον φίλον.

Ἠλέκτρα

ἀλλʼ ἦ δόλον τινʼ, ὦ ξένʼ, ἀμφί μοι πλέκεις;
220

Ὀρέστης

αὐτὸς καθʼ αὑτοῦ τἄρα μηχανορραφῶ.

Ἠλέκτρα

ἀλλʼ ἐν κακοῖσι τοῖς ἐμοῖς γελᾶν θέλεις.

Ὀρέστης

κἀν τοῖς ἐμοῖς ἄρʼ, εἴπερ ἔν γε τοῖσι σοῖς

Ἠλέκτρα

ὡς ὄντʼ Ὀρέστην τάδε σʼ ἐγὼ προσεννέπω;

225

Ὀρέστης

αὐτὸν μὲν οὖν ὁρῶσα δυσμαθεῖς ἐμέ·
225

κουρὰν δʼ ἰδοῦσα τήνδε κηδείου τριχὸς

ἰχνοσκοποῦσά τʼ ἐν στίβοισι τοῖς ἐμοῖς

ἀνεπτερώθης κἀδόκεις ὁρᾶν ἐμέ.

σκέψαι τομῇ προσθεῖσα βόστρυχον τριχὸς
230

σαυτῆς ἀδελφοῦ σύμμετρον τὠμῷ κάρᾳ.

ἰδοῦ δʼ ὕφασμα τοῦτο, σῆς ἔργον χερός,

σπάθης τε πληγὰς ἠδὲ θήρειον γραφήν.

ἔνδον γενοῦ, χαρᾷ δὲ μὴ ʼκπλαγῇς φρένας·

τοὺς φιλτάτους γὰρ οἶδα νῷν ὄντας πικρούς.

Ἠλέκτρα

ὦ φίλτατον μέλημα δώμασιν πατρός,
235

δακρυτὸς ἐλπὶς σπέρματος σωτηρίου,

ἀλκῇ πεποιθὼς δῶμʼ ἀνακτήσῃ πατρός.

ὦ τερπνὸν ὄμμα τέσσαρας μοίρας ἔχον

ἐμοί· προσαυδᾶν δʼ ἐστʼ ἀναγκαίως ἔχον

πατέρα τε, καὶ τὸ μητρὸς ἐς σέ μοι ῥέπει
240

στέργηθρον· ἡ δὲ πανδίκως ἐχθαίρεται·

καὶ τῆς τυθείσης νηλεῶς ὁμοσπόρου·

πιστὸς δʼ ἀδελφὸς ἦσθʼ, ἐμοὶ σέβας φέρων

μόνος· Κράτος τε καὶ Δίκη σὺν τῷ τρίτῳ

πάντων μεγίστῳ Ζηνὶ συγγένοιτό σοι.
245

Ὀρέστης

Ζεῦ Ζεῦ, θεωρὸς τῶνδε πραγμάτων γενοῦ·

ἰδοῦ δὲ γένναν εὖνιν αἰετοῦ πατρός,

θανόντος ἐν πλεκταῖσι καὶ σπειράμασιν

δεινῆς ἐχίδνης. τοὺς δʼ ἀπωρφανισμένους

νῆστις πιέζει λιμός· οὐ γὰρ ἐντελεῖς
250

θήραν πατρῴαν προσφέρειν σκηνήμασιν.

οὕτω δὲ κἀμὲ τήνδε τʼ, Ἠλέκτραν λέγω,

ἰδεῖν πάρεστί σοι, πατροστερῆ γόνον,

ἄμφω φυγὴν ἔχοντε τὴν αὐτὴν δόμων.

καὶ τοῦ θυτῆρος καί σε τιμῶντος μέγα
255

πατρὸς νεοσσοὺς τούσδʼ ἀποφθείρας πόθεν

ἕξεις ὁμοίας χειρὸς εὔθοινον γέρας;

οὔτʼ αἰετοῦ γένεθλʼ ἀποφθείρας, πάλιν

πέμπειν ἔχοις ἂν σήματʼ εὐπιθῆ βροτοῖς·

οὔτʼ ἀρχικός σοι πᾶς ὅδʼ αὐανθεὶς πυθμὴν
260

βωμοῖς ἀρήξει βουθύτοις ἐν ἤμασιν.

κόμιζʼ, ἀπὸ σμικροῦ δʼ ἂν ἄρειας μέγαν

δόμον, δοκοῦντα κάρτα νῦν πεπτωκέναι.

264

Χορός

ὦ παῖδες, ὦ σωτῆρες ἑστίας πατρός,

σιγᾶθʼ, ὅπως μὴ πεύσεταί τις, ὦ τέκνα,
265

γλώσσης χάριν δὲ πάντʼ ἀπαγγείλῃ τάδε

πρὸς τοὺς κρατοῦντας· οὓς ἴδοιμʼ ἐγώ ποτε

θανόντας ἐν κηκῖδι πισσήρει φλογός.

Ὀρέστης

οὔτοι προδώσει Λοξίου μεγασθενὴς

χρησμὸς κελεύων τόνδε κίνδυνον περᾶν,
270

κἀξορθιάζων πολλὰ καὶ δυσχειμέρους

ἄτας ὑφʼ ἧπαρ θερμὸν ἐξαυδώμενος,

εἰ μὴ μέτειμι τοῦ πατρὸς τοὺς αἰτίους·

τρόπον τὸν αὐτὸν ἀνταποκτεῖναι λέγων,

ἀποχρημάτοισι ζημίαις ταυρούμενον·
275

αὐτὸν δʼ ἔφασκε τῇ φίλῃ ψυχῇ τάδε

τείσειν μʼ ἔχοντα πολλὰ δυστερπῆ κακά.

τὰ μὲν γὰρ ἐκ γῆς δυσφρόνων μηνίματα

βροτοῖς πιφαύσκων εἶπε, τὰς δʼ αἰνῶν νόσους,

σαρκῶν ἐπαμβατῆρας ἀγρίαις γνάθοις
280

λειχῆνας ἐξέσθοντας ἀρχαίαν φύσιν·

λευκὰς δὲ κόρσας τῇδʼ ἐπαντέλλειν νόσῳ·

ἄλλας τʼ ἐφώνει προσβολάς Ἐρινύων

ἐκ τῶν πατρῴων αἱμάτων τελουμένας·

τὸ γὰρ σκοτεινὸν τῶν ἐνερτέρων βέλος
285

ἐκ προστροπαίων ἐν γένει πεπτωκότων,

καὶ λύσσα καὶ μάταιος ἐκ νυκτῶν φόβος

ὁρῶντα λαμπρὸν ἐν σκότῳ νωμῶντʼ ὀφρὺν

κινεῖ, ταράσσει, καὶ διώκεσθαι πόλεως

χαλκηλάτῳ πλάστιγγι λυμανθὲν δέμας.
290

καὶ τοῖς τοιούτοις οὔτε κρατῆρος μέρος

εἶναι μετασχεῖν, οὐ φιλοσπόνδου λιβός,

βωμῶν τʼ ἀπείργειν οὐχ ὁρωμένην πατρὸς

μῆνιν· δέχεσθαι δʼ οὔτε συλλύειν τινά.

πάντων δʼ ἄτιμον κἄφιλον θνῄσκειν χρόνῳ
295

κακῶς ταριχευθέντα παμφθάρτῳ μόρῳ.

τοιοῖσδε χρησμοῖς ἆρα χρὴ πεποιθέναι;

κεἰ μὴ πέποιθα, τοὔργον ἔστʼ ἐργαστέον.

πολλοὶ γὰρ εἰς ἓν συμπίτνουσιν ἵμεροι,

θεοῦ τʼ ἐφετμαὶ καὶ πατρὸς πένθος μέγα,
300

καὶ πρὸς πιέζει χρημάτων ἀχηνία,

τὸ μὴ πολίτας εὐκλεεστάτους βροτῶν,

Τροίας ἀναστατῆρας εὐδόξῳ φρενί,

δυοῖν γυναικοῖν ὧδʼ ὑπηκόους πέλειν.

θήλεια γὰρ φρήν· εἰ δὲ μή, τάχʼ εἴσεται.
305

306

Χορός

ἀλλʼ ὦ μεγάλαι Μοῖραι, Διόθεν

τῇδε τελευτᾶν,

τὸ δίκαιον μεταβαίνει.

ἀντὶ μὲν ἐχθρᾶς γλώσσης ἐχθρὰ

γλῶσσα τελείσθω· τοὐφειλόμενον
310

πράσσουσα Δίκη μέγʼ ἀυτεῖ·

ἀντὶ δὲ πληγῆς φονίας φονίαν

πληγὴν τινέτω. δράσαντι παθεῖν,

τριγέρων μῦθος τάδε φωνεῖ.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 55 focus

σέβας δ᾽ ἄμαχον ἀδάματον ἀπόλεμον τὸ πρὶν·

δι᾽ ὤτων φρενός τε δαμίας περαῖνον

νῦν ἀφίσταται. φοβεῖται δέ τις. τὸ δ᾽ εὐτυχεῖν

τόδ᾽ ἐν βροτοῖς θεός τε καὶ θεοῦ πλέον.

ῥοπὴ δ᾽ ἐπισκοπεῖ δίκας

ταχεῖα τοὺς μὲν ἐν φάει,

τὰ δ᾽ ἐν μεταιχμίῳ σκότου

μένει χρονίζοντας ἄχη,

τοὺς δ᾽ ἄκρατος ἔχει νύξ.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Gottfried Hermann, 1852.) — 55 focus

σέβας δ᾽ ἄμαχον ἀδάματον ἀπόλεμον τὸ πρὶν

δι' ὤτων φρενός τε δαμίας περαῖνον
50

Χορός

νῦν ἀφίσταται· φοβεῖται δέ τις. τὸ δ᾽ εὐτυχεῖν,

τόδ᾽ ἐν βροτοῖς θεός τε καὶ θεοῦ πλέον.

ῥοπὴ δ᾽ ἐπισκοπεῖ δίκας

ταχεῖα τοὺς μὲν ἐν φάει,

τὰ δ᾽ ἐν μεταιχμίῳ σκότου
55

μένει χρονίζοντ᾽ ἀτυχεῖ,

τοὺς δ᾽ ἄκραντος ἔχει νύξ.

στρ. γ'.

ΧΟΗΦΟΡΟΙ (OCR draft) Experimental (ΧΟΗΦΟΡΟΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 55 focus

Σέβας δ' ἄμαχον ἀδάματον -μαντον ἀπόλεμον τὸ πρὶν

Ant. 2.

δι' ὤτων φρενός φρένες τε δαμίας περαῖ-
55

νον νῦν ἀφίσταται ἀμφ- M2 s.l.· φοβεῖ-

ται δέ τις· τὸ δ' εὐτυχεῖν,

τόδ' ἐν βροτοῖς -τοῖσι θεός τε καὶ θεοῦ πλέον·

ῥοπὴ δ' ἐπισκοπεῖ Δίκας δίκαν

ταχεῖα τοὺς τοῖς μὲν ἐν φάει·
60

τὰ δ' ἐν μεταιχμίῳ σκότου

μένει χρονίζοντας ἄχη χρονίζοντ' ἄχη βρύει (cf. 70 ; βρύει iam deleuerat Hermann)·

τοὺς δ' ἄκραντος ἔχει νύξ·

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. N. Wecklein, 1885.) — 55 focus

σέβας δ᾽ ἄμαχον, ἀδάματον, ἀπόλεμον τὸ πρὶν

δι᾽ ὤτων φρενός τε

δαμίας περαῖνον

νῦν ἀφίσταται. φοβεῖ-

ται δέ τις τόδ᾽ εὐτυχεῖν

(τὸ δ' ἐν βροτοῖς θεός τε καὶ θεοῦ πλέον)·

ῥοπὴ δ᾽ ἐπισκοπεῖ δίκας

ταχεῖα τοὺς μὲν ἐν φάει,

τὰ δ᾽ ἐν μεταιχμίῳ σκότου

μένει χρονίζοντ᾽ ἄχη βρύει·

¹²³⁴⁵⁶⁷⁸⁹¹⁰

δεσποτῶμ Μ. ἀδάματον ἀδάματον Hermann ἀδάμαντον Μ. ὤτων ὐτῶν Μ, ὤτων m. φρενός φρενός Victorius φρένες Μ. περαῖνον περαῖνον fecit m ex π**ρ**νον. ἀφίσταται ἀφίσταται Μ, μ superscr. m. τις τόδ' τις τόδ Musgravius τισ· τὸ δ' Μ. τόδ' ἐν βροτοῖσι corr. ex τόδ' ἐμβροτοῖσι Μ. δίκας δίκας ex schol. Turnebus δίκαν Μ. τοὺς τοὺς Turnebus τοῖσ Μ. ἄχη ἄχει corr. in ἄχη Μ. χρονίζοντας ἄχη Dindorf. βρύει delevit Hermann.

τοὺς δ᾽ ἄκραντος ἔχει νύξ.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Martin L. West, 1990.) — 55 focus

σέβας δ᾽ ἄμαχον ἀδάματον ἀπόλεμον τὸ πρίν
55

δι᾽ ὤτων φρενός τε δαμίας περαῖνον

νῦν ἀφίσταται, φοβεῖται δέ τις. τὸ δ᾽ εὐτυχεῖν,

τόδ᾽ ἐν βροτοῖς θεός τε καὶ θεοῦ πλέον·
60

¹²³⁴⁵⁶⁷⁸⁹¹⁰¹¹¹²¹³¹⁴¹⁵

ῥοπὰ δ᾽ ἐπισκοτεῖ δίκας

ταχεῖα τοῖς μὲν ἐν φάει,

τὰ δ᾽ ἐν μεταιχμίωι σκότου

μένει χρονίζοντα {ἄχη} βρύει⟨ν⟩,

τοὺς δ᾽ ἄκραντος ἔχει νύξ.
65

Aeschyli Choephori (OCR draft) Experimental (Aeschyli Choephori. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 55 focus

σέβας δ’ ἄμαχον ἀδάματον ἀπόλεμον τὸ πρίν

δι’ ὤτων φρενός τε δαμίας περαῖ-

νον νῦν ἀφίσταται. φοβεῖ-

ται δέ τις. τὸ δ’ εὐτυχεῖν,

τόδ’ ἐμ βροτοῖς θεός τε καὶ θεοῦ πλέον.

ῥοπὴ δ’ ἐπισκοπεῖ δίκας

ταχεῖα τοὺς μὲν ἐν φάει,

τὰ δ’ ἐν μεταιχμίωι σκότου

μένει χρονίζοντας ἄχη, [βρύει]

τοὺς δ’ ἄκραντος ἔχει νύξ. =

Translations (9)

Libation Bearers Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 84-311 focus

Electra

You handmaidens who set our house in order, since you are here as my attendants in this rite of supplication,

give me your counsel on this: what should I say while I pour these offerings of sorrow? How shall I find gracious words, how shall I entreat my father? Shall I say that I bring these offerings to a loved husband from a loving
85

wife—from my own mother? I do not have the assurance for that, nor do I know what I should say as I pour this libation onto my father’s tomb. Or shall I speak the words that men are accustomed to use: To those who send these honors may he return benefits—
90

a gift, indeed, to match their evil?¹
Or, in silence and dishonor, even as my father perished, shall I pour them out for the earth to drink and then retrace my steps, like one who carries refuse away from a rite, hurling the vessel from me with averted eyes?
95

In this, my friends, be my fellow-counsellors. For we cherish a common hatred within our house. Do not hide your counsel in your hearts in fear of anyone. For the portion of fate awaits both the free man and the man enslaved by another’s hand.
100

If you have a better course to urge, speak!
105

106

Chorus

In reverence for your father’s tomb, as if it were an altar, I will speak my thoughts from the heart, since you command me.

Electra

Speak, even as you revere my father’s grave.

Chorus

While you pour, utter benedictions for loyal hearts.

Electra

And to whom of those dear to me should I address them?
110

Chorus

First to yourself, then to whoever hates Aegisthus.

Electra

Then for myself and for you also shall I make this prayer?

Chorus

That is for you, using your judgment, to consider now for yourself.

Electra

Then whom else should I add to our company?

Chorus

Remember Orestes, though he is still away from home.
115

Electra

Well said! You have indeed admonished me thoughtfully.

Chorus

For the guilty murderers now, mindful of—

Electra

What should I say? Instruct my inexperience, prescribe the form.

Chorus

Pray that some divinity or some mortal may come to them—

Electra

As judge or as avenger, do you mean?
120

Chorus

Say in plain speech, One who will take life for life.

Electra

And is it right for me to ask this of the gods?

Chorus

How could it not be right to repay an enemy with ills?

Electra

Supreme herald of the realm above and the realm below, O Hermes of the nether world, come to my aid,

summon to me the spirits beneath the earth to hear my prayers, spirits that watch over my father’s house, and Earth herself, who gives birth to all things, and having nurtured them receives their increase in turn. And meanwhile, as I pour these lustral offerings to the dead,
125

I invoke my father: Have pity both on me and on dear Orestes! How shall we rule our own house? For now we are bartered away like vagrants by her who bore us, by her who in exchange got as her mate Aegisthus, who was her accomplice in your murder.
130

As for me, I am no better than a slave, Orestes is an outcast from his inheritance, while they in their insolence revel openly in the winnings of your toil. But that Orestes may come home with good fortune I pray to you, father: Oh, hearken to me!
135

And as for myself, grant that I may prove far more circumspect than my mother and more reverent in deed.
I utter these prayers on our behalf, but I ask that your avenger appear to our foes, father, and that your killers may be killed in just retribution.
140

So I interrupt my prayer for good to offer them this prayer for evil. But be a bearer of blessings for us to the upper world, with the help of the gods and Earth and Justice crowned with victory. She pours out the libations
Such are my prayers, and over them I pour out these libations.
145

It is right for you to crown them with lamentations, raising your voices in a chant for the dead.
150

152

Chorus

Pour forth your tears, splashing as they fall for our fallen lord, to accompany this protection against evil, this charm for the good

against the loathsome pollution. Hear me, oh hear me, my honored lord, out of the darkness of your spirit.²
Woe, woe, woe! Oh for
155

a man mighty with the spear to deliver our house, an Ares, brandishing in the fight the springing Scythian bow and wielding his hilted sword in close combat. As they conclude, Electra discovers the lock of Orestes’ hair
160

164

Electra

My father has by now received the libations, which the earth has drunk.

But take your share of this startling news.
165

Chorus

Speak—but my heart is dancing with fear.

Electra

I see here a lock cut as an offering for the tomb.

Chorus

A man’s, or a deep-girt maid’s?

Electra

That is open to conjecture—anyone may guess.
170

Chorus

How then? Let my age be taught by your youth.

Electra

There is no one who could have cut it but myself.

Chorus

Yes, for those who ought to have mourned with a lock of hair are enemies.

Electra

And further, in appearance it is very much like—

Chorus

Whose lock? This is what I would like to know.
175

Electra

It is very much like my own in appearance.

Chorus

Then can this be a secret offering from Orestes?

Electra

It is his curling locks that it most resembles.

Chorus

But how did he dare to come here?

Electra

He has merely sent this cut lock to honor his father.
180

Chorus

What you say is no less a cause of tears for me, if he will never again set foot on this land.

Electra

Over my heart, too, there sweeps a surge of bitterness, and I am struck as if a sword had run me through.

From my eyes thirsty drops of a stormy flood fall unchecked at the sight of this tress. For how can I expect to find that someone else, some townsman, owns this lock? Nor yet in truth did she clip it from her head, the murderess,
185

my own mother, who has assumed a godless spirit regarding her children that ill accords with the name of mother. But as for me, how am I to assent to this outright, that it adorned the head of Orestes, the dearest to me of all mortals? No, hope is merely flattering me.
190

Ah, woe! If only, like a messenger, it had a kind voice, so that I would not be tossed by my distracted thoughts. Rather it would plainly bid me to spurn this tress, if it was severed from a hated head. Or if it were a kinsman’s, he would share my grief
195

as an adornment to this tomb and a tribute to my father.
But I invoke the gods, who know by what storms we are tossed like seafarers. Yet if I am fated to reach safety, a great stock may come from a little seed.
200

And look! Another proof! Footprints>matching each other—and like my own! Yes, here are the outlines of two sets of feet, his own and some companion’s. The heels and the imprints of the tendons agree
205

in proportion with my own tracks. I am in torment, my brain is in a whirl!
210

Enter Orestes

Orestes

Give recognition to the gods that your prayers have been fulfilled, and pray that success may attend you in the future.

Electra

What? Have I succeeded now by the will of the gods?

Orestes

You have come to the sight of what you have long prayed for.
215

Electra

And do you know whom among mortals I was invoking?

Orestes

I know that you are pining for Orestes.

Electra

Then how have I found an answer to my prayers?

Orestes

Here I am. Search for no other friend than me.

Electra

But surely, stranger, you are weaving some snare about me?
220

Orestes

Then I am devising plots against myself.

Electra

No, you wish to mock my distress.

Orestes

Then my own also, if yours.

Electra

Am I then to address you as Orestes in truth?

225

Orestes

Now, even though you see him in me, you are slow to learn. Yet at the sight of this tress cut in mourning, and when you were scrutinizing the footprints of my tracks, your thought took wings and you knew you had found me.
225

Put the lock of hair, your own brother’s, in the spot it was cut from and observe how it matches the hair on my head. And see this piece of weaving, your handiwork, the strokes of the batten and the beasts in the design. Control yourself! Do not go mad with joy! For I know that our nearest kin are bitter foes to us both.
230

Electra

O best beloved darling of your father’s house, its hope of a saving seed longed for with tears, trust in your prowess and you will win back your father’s house. O delightful eyes that have four parts of love for me: for I must call you father;
235

and to you falls the love I should bear my mother, whom I most rightly hate; and the love I bore my sister, victim of a pitiless sacrifice; and you were my faithful brother, bringing me your reverence. May Might and Justice,
240

with Zeus, supreme over all, in the third place, lend you their aid!
245

Orestes

O Zeus, O Zeus, regard our cause! Behold the orphaned brood of a father eagle that perished in the meshes, in the coils of a fierce viper. They are utterly orphaned, gripped by the famine of hunger:

for they are not grown to full strength to bring their father’s quarry to the nest. So you see both me and poor Electra here, children bereft of their father, both outcasts alike from our home.
250

If you destroy these nestlings of a father who made sacrifice and revered you greatly, from what like hand will you receive the homage of rich feasts? Destroy the brood of the eagle and you cannot again send tokens that mortals will trust;
255

nor, if this royal stock should wither utterly away, will it serve your altars on days when oxen are sacrificed. Oh foster it, and you may raise our house from low estate to great, though now it seems utterly overthrown.
260

264

Chorus

O children, O saviors of your father’s hearth,

speak not so loud, dear children, in case someone should overhear and report all this to our masters merely for the sake of rumor. May I some day see them dead in the ooze of flaming pitch!
265

Orestes

Surely he will not abandon me, the mighty oracle of Loxias,

who urged me to brave this peril to the end and loudly proclaims calamities that chill the warmth of my heart, if I do not take vengeance on my father’s murderers. He said that,
270

I should pay the debt myself with my own life, after many grievous sufferings. For he spoke revealing to mortals the wrath of malignant powers from underneath the earth, and telling of plagues:
275

leprous ulcers that mount with fierce fangs on the flesh and eat away its primal nature; and how a white down³ should sprout up on the diseased place. And he spoke of other assaults of the Furies that are destined to be brought to pass from paternal blood.
280

For the dark bolt of the infernal powers, who are stirred by kindred victims calling for vengeance, and madness, and groundless terrors out of the night, torment and harass a man, and he sees clearly, though he moves his eyebrows in the dark.⁴ And with his body marred by the brazen scourge,
285

he is even chased in exile from his country. And the god declared that to such as these it is not allowed to have a part either in the ceremonial cup or in the cordial libation; his father’s wrath, though unseen, bars him from the altar; no one receives him or lodges with him;
290

and at last, despised by all, friendless, he perishes, shrivelled pitifully by a death that wastes him utterly away.
Must I not put my trust in oracles such as these? Yet even if I do not trust them, the deed must still be done. For many impulses conspire to one conclusion.
295

Besides the god’s command, my keen grief for my father, and also the pinch of poverty—that my countrymen, the most renowned of mortals, who overthrew Troy in the spirit of glory, should not be subjected so to a pair of women.
300

For he has a woman’s mind, or if not, it will soon be found out.
305

306

Chorus

You mighty Fates, through the power of Zeus grant fulfilment in the way to which Justice now turns. For a word of hate let a word of hate be said,

Justice cries out as she exacts the debt, and for a murderous stroke let a murderous stroke be paid. Let it be done to him as he does, says the age-old wisdom.

The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 55 focus

And majesty, which was in the olden time unconquered, invincible, unassailed, making its way through the ears and the mind of the people, is now banished. And somebody is terrified. But to be prosperous-this is both a god and more than a god among mortals. And the swift turn of Justice visits some in daylight, and some lingering burst forth with violence in the interval of darkness, and some impracticable night possesses .

LES CHOÉPHORES (OCR draft) Experimental (LES CHOÉPHORES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 55 focus

dont les maîtres ont péri.

Le respect d'antan, invincible, indestructible, inattaquable, qui pénétrait le cœur comme les oreilles du peuple, maintenant s'est évanoui : la crainte règne seule. Le succès, voilà
ce dont les mortels font un dieu, plus qu'un dieu. Mais la Justice vigilante atteint les uns promptement en leur midi ; à d'autres,

The Choephoræ (OCR draft) Experimental (The Choephoræ. Robert Potter, 1779.) — 55 focus

Round him the blaze of greatneſs ſhone,

And dignity adorn'd his throne:

The people bow'd before their lord,

Awe-ſtruck, and his high ſtate ador'd.

Where now that reverend awe, that ſacred dread

Of majesty? Succeſs, to thee,

As to a God, men bend the knee.

But juſtice haſtes t'avenge each impious deed;

Some in day's clear and open light,

Some in the duſky evening's twilight ſhade

Or by delay more furious made,

Some in the dreary gloom of night.

EPODE.

Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 55 focus

Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 55 focus

Cultus inexpugnabilis, indomitus

Imbellis antea, ab auribus & mente

Populi præfectus.

Nunc abest.

Cho.

Timet'ne aliquis fortunatum uero esse,

Plus Deus Deo inter mortales potest.
50

Momentum ſpeculatur iuſticie

Celeriter, hos quidem in luce,

Hæcin intercapedine tenebrarum

Spectant, cantantia nocumenta abundant.

The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Anna Swanwick, 1886.) — 55 focus

ELECTRA

Oh! cherished darling of thy father's house,

Hope of our race, thou precious seed, long wept,

Trusting in thy strong arm thou shalt regain

Thy natal home. O fondly loved, in whom
230

Centre four dear affections; for perforce,

Thee I must hail as father, and on thee

Love for my mother, justly hated, falls;

And for my sister, pitilessly slain.

My faithful brother hast thou ever been,

My pride, my awe;-only may Justice, Strength,

With Zeus supreme, third Saviour, aid thy cause.

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Libation-Bearers — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 55 focus

Rumour of might, unquestioned, unsubdued,
65

Pervading ears and soul of lesser men,

Is silent now and dead.

Yet rules a viler dread;

For bliss and power, however won,

As gods, and more than gods, dazzle our mortal ken.
70

Justice doth mark, with scales that swiftly sway,

Some that are yet in light;

Others in interspace of day and night,

Till Fate arouse them, stay;

And some are lapped in night, where all things are undone.¹
75

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 55 focus

Die niebezwungne, niegebeugte Siegerin,

Die Scheu, die des Volkes Ohr und Herz erfüllte,

Schwindet nun dahin: denn wer¹

Fürchtet noch? Das Glück allein,

Das ist der Gott der Menschen, ist noch mehr als Gott.
65

Doch Einen rafft am hellen Tag

Des Rechtes Wage schnell dahin;

Den drückt sie machtvoll, säumend zwar,²

Im Dämmerlicht nieder in Staub;

Den hüllt ewige Nacht ein.
70
Dritte Strophe.

Commentary

Critical apparatus to The Libation Bearers (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Libation Bearers.) focus

56. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-40

μένει χρονίζοντ' ἀτυχής

μένει. χρονίζοντ᾽ ἄχη βρύει

M. sed

ἄχη

ab alia manu in litura scriptum est; fuisse antea

videtur:

autem ita scriptum, ut

εὐ

videri possit negligentius inspicienti. Hinc

μένει χρονίζοντ᾽ εὐχὴ βρύει

G. Ald. et codex Robortelli et

μένει χρονίζον τεύχη βρύει

Ald. et

μένει, χρονίζον τ' εὐχῇ βρύει

Turn.

μένει, κρονίζοντ'

(voluit

χρονίζοντ'

, ut in adnotatione scripsit)

ἄχη βρύει

cum Sophiano Robortellus. Multa hic temere tentata sunt. Possis suspicari Aeschylum scripsisse

μένει χρονίζοντα βρύειν

, ut haec sit sententia, sed conversio iustitiae subita respicit hos in luce; alia in confiniis tenebrarum exspectat morata efflorescere; alios cassa tenet nox. Sed veri similius est

βρύει

, quod scholiastes

ἀνθεῖ

interpretatur, ex versu 61. ubi

βρύειν

legitur, per errorem huc translatum esse, ut versus 57. post illum versum 61. perperam repetitus est. Aeschylum igitur scripsisse puto

ῥοπὴ δ᾽ ἐπισκοπεῖ δίκας ταχεῖα τοὺς μὲν ἐν φάει, τὰ δ᾽ ἐν μεταιχμίῳ σκότου μένει χρονίζοντ᾽ ἀτυχῆς τοὺς δ᾽ ἄκραντος ἔχει νύξ.

Sed conversio iustitiae subita respicit hos in luce (i. e. sed iustitia subito se convertit in hos qui in luce versantur: Clytaemnestram et Aegisthum intelligit); alii inter lucem et tenebras infelices morantur (infelix exsilio Orestes); alios (Agamemnonem) cassa nox tenet.

58. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-41

αἵματ'

δι' αἵματ'

M. G. Ald. et codex Robortelli.

δι' αἷμά τ'

ex coniectura Rob. Turn. et ita edd. ante Porsonum, qui pluralem restituit. ἐκποθένθ' Deinde

ἐκποθένθ'

e Schützii emendatione Porsonus.

ἐκποθὲν

ceteri.

59. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-42

τίτας

τὶ τὰς

vitium Ald. πέπηγεν οὐ Deinde

πέπηγεν οὐ

M. Rob. Turn.

πεπηγμένου

G. Ald. διαρρύδαν Deinde libri

διαρρυδῶν

. Blomfieldius

διαρρυδάν

. Scribendum erat

διαρρύδαν

. Scholiastam, cuius haec est interpretatio,

ἀντὶ τοῦ οὐ διαρρέων

, adverbium legisse animadvertit Lobeckius Paral. p. 156.

60-61. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-43

διαλγὴς δ' ἄτα διαφέρει τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν Libri

διαλγὴς ἄτη

, nisi quod Robortellus

αἴτη

ex suo codice affert. Recte Schützius in secunda editione

διαλγὴs δ᾽ ἄτα

. In G. ante

διαφέρει

hoc signum est,

[

, minio scriptum, quo librarius indicare voluit

ἄτη

διαφέρει

, inter quae verba paene nullum in codice spatium est, maiore spatio disiungenda fuisse, quo spatio versuum fines notantur. Mox iterum tale spatium est inter

αἴτιον

παναρκέτας

. Asulanus igitur signo isto et spatio, quod post

αἴτιον

est, librarium verba ista

διαφέρει τὸν αἴτιον

expungenda indicasse ratus omisit ea in editione Ald. posuitque pro iis, quod in codice ut interpretatio supra scriptum est,

διασπαράσσει

. Itaque Turnebus quoque haec ita exhibuit,

διαλγὴς ἄτη διασπαράσσει, παναρκέτας νόσου βρύειν

, correcto vitio Aldinae, quae

παναλκέτας

habet. Scholiastes autem, qui

διασπαράσσει

διαφέρει

adscripsit, quae interpretatio etiam in M. addita est, male haec interpretatus est. Hoc dicit poeta, graviter dolitura noxa differt auctorem (i. e. differt auctori poenam), ut satietate malorum abundet. Post hunc versum in libris repetitus legitur versus 57.

τοὺς δ᾽ ἄκραντος ἔχει νύξ

. Adscriptum est in M. G.

τοῦτο ὥςπερ ἐπαδόμενόν ἐστιν

62. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-44

θιγόντι Libri

οἴγοντι

. Stephani Scaligerique emendatio,

θιγόντι

, vel metri caussa recipi debebat. Recepit eam Blomfieldius: sed male idem ex Bothii sententia

οὔτι

, quod libri habent, in

οὔτε

mutavit. Neque enim

θιγόντι

ad ea pertinere potest, quae sequuntur,

πόροι τε πάντες etc

64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-45

διαίνοντες Libri

βαίνοντες

. Scribendum

διαίνοντες

, quod etiam Lachmannus vidit. χερομυσῆ Deinde

τὸν χαιρομυσῆ

M. G. Rob.

τὸν χαιρομισῆ

Ald.

τὸν χειρομισῆ

Turn.

τὸν χειρομυσῆ

Pauwius aliique.

τὸν χερομυσῆ

scribendum esse vidit Porsonus.

65. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-46

φόνον καθαρσίοις ἴοιεν ἂν μάτην. Libri

φόνον καθαίροντες ἰοῦσαν ἄτην

. Scholiastes

ἀντὶ τῆς ἐπιούσης αὐτῷ ἄτης. Ἀττικῶν δὲ τὸ πρὸς αἰτιατικὴν συντάσσειν, καθαίρω σε τὸν φόνον· τὸ δὲ κοινόν, καθαίρω σε τοῦ φόνου

. Scaligero

ἐλοῦσαν μάτην

scribendum videbatur, quod ferri non magis potest quam quod Godefrido Müllero in mentem venit,

ἔθυσαν μάτην

. Aoristus enim id quod factum est indicat tamquam exemplum eius quod fieri soleat: quod autem non est factum, non potest pro exemplo esse. Heathius

ῥέουσι μάτην

scribendum coniecit; alii alia, quae tacere praestat. Corruptum esse apparet non finem tantum versus, sed etiam

καθαίροντες

. Nam nec spondeus ferri potest, quum puri ubique iambi sint, et, si recte in praecedente versu

διαίνοντες

scripsimus, de quo non videtur dubitandum esse, ipsum

καθαίροντες

propter formam et significationem displiceat necesse est. Videtur autem

καθαίροντες

ex interpretatione natum esse. Aeschylum scripsisse puto

φόνον καθαρσίοις ἴοιεν ἂν μάτην.

Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

59-73. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-29

Begründung ( δὲ wie 32) zu φοβεῖται δέ τις τόδ᾽ εὐτυχεῖν: Die Entscheidung der strafenden Gerechtigkeit erschaut schnell die offenbaren Verbrecher; solche aber, deren Schuld sich im Zwielicht birgt, erwartet erst mit der Zeit die Strafe; andere aber deckt wirkungslose (d. h. die Bestrafung ver- eitelnde) Nacht. Der Mord ist offenbar durch das Blutmal, das nicht zerfliefst; der mit Seelenschmerz verbundene Aufschub bewirkt bei dem Mörder nur üppige Blüte der Krankheit (vgl. zu 381 ff.); kein Versteck giebt es für ihn und wenn alle Ströme der Erde sich vereinigen, können sie das Blutmal seiner Hand nicht rein waschen." Den drei Gliedern ταχεία ἐν φάει, χρονίζοντας ἐν μεταιχμίῳ σκότου, ἄκραντος — νύξ entsprechen die drei Glieder des Gegensatzes: immer sichtbare Spur ( ἐν φάει), Aufschub ( χρονίζοντας), Versteck ( νύξ). Anderes Unrecht wird bald gleich, bald spät, manchmal auch gar nicht bestraft, den Mord erwartet unter allen Umständen die Strafe. Aschylos liebt es, durch solchen Kontrast das Verbrechen des Mordes als das schwerste hervorzuheben. Vgl. zu Ag. 990 und besonders Eum. 648 Fesseln kann man lösen: der Tote aber steht nicht wieder auf; dafür allein hat Vater Zeus keine Sühne geschaffen; alles andere nimmt er nicht so schwer." τὰ δ᾽ ἐν μεταιχμίῳ σκ. χρονίζοντας um des Versmarses willen statt der gewöhnlichen Wendung τοὺς δὲ . . χρονίζοντας. — ἐν μεταιχμίω σκότου scil. καὶ φάους, wie sich aus dem Vorhergehenden ergiebt. Vgl. Aristoph. Vö. 187 ἐν μέσω δήπουθεν ἀήρ ἐστι γῆς (scil. καὶ οὐρανοῦ). ἅπαξ ποθέν wie Αg. 1004 πεσὸν ἅπαξ, Eum. 651

ἀνδρὸς δ᾽ ἐπειδὰν αἷμ᾽ ἀνασπάσῃ κόνις ἅπαξ θανόντος

. – φόνος πέπηγεν: haec e populari quadam superstitione intellegenda sunt, ad nostram etiam aetatem propagata, qua maculam ex sanguine hominis iniuste caesi in terram effuso semper manere nec elui posse fingebant (Schütz). διαφέρει, differt, hält hin. - Das dunkle Wort παναρκέτας (vgl. zu Eum. 529 ) erklärt der Schol. τῆς εἰς πάντα τὸν χρόνον ἀρκούσης αὐτῷ. Vgl. Suid. παναρκέος· τοῦ μεγάλου καὶ δυνατοῦ und πανταρκής Pers. 857 . Mit βρύειν vgl. ἀνθεῖ 1007. Genet. wie Soph. Oed. K. 17 x ρος . . βρύων δάφνης ἐλαίας ἀμπέλου. Der Infin. steht konsekutiv. νυμφικῶν ἑδωλίων wie πωλικῶν εδωλίων Sept. 441 von den παρθε νῶνες. Als Versteck erscheint die Frauenwohnung auch Sol. eleg. 4, 30 εἰ καί τις φεύγων ἐν μυχῷ ᾖ θα λάμου, Eur. Iph. Τ. 825 λόγχην . ἐν παρθενῶσι τοῖσι σοῖς κεκρυμμέ νην. πόροι τε πάντες κτ.: vgl Soph. Oed. Τ. 1227 οἶμαι γὰρ οὔτ᾽ ἂν Ἴστρον οὔτε Φᾶσιν ἂν νίψαι καθαρμῷ τήνδε τὴν στέγην κτέ. διαίνοντες, anfeuchtend, konnte Der hier mit καθαίροντες erklärt werden, welches statt des ergänzten ῥοαῖσιν in den Handschriften steht. · ᾐόνησαν: aus einer anderen Stelle des Asch. (frg. 366 Dind.) wird γόνησας angeführt und mit ἔλουσας erklärt. Der Potentialis der Vergangenheit steht ähnlich wie der s. g. gnomische Aorist.

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

Χορός αἰδουμένη σοι βωμὸν ὡς τύμβον πατρὸς λέξω, κελεύεις γάρ, τὸν ἐκ φρενὸς λόγον.

Ἠλέκτρα λέγοις ἄν, ὥσπερ ᾐδέσω τάφον πατρός.

Χορός φθέγγου χέουσα κεδνὰ 8 τοῖσιν εὔφροσιν.

Ἠλέκτρα τίνας δὲ τούτους τῶν φίλων προσεννέπω; 110

Χορός πρῶτον μὲν αὑτὴν χὤστις Αἴγισθον στυγεῖ.

Ἠλέκτρα ἐμοί τε καὶ σοί τἄρ᾽ ἐπεύξομαι 9 τάδε;

Χορός αὐτὴ σὺ ταῦτα μανθάνουσ᾽ ἤδη φράσαι.

Ἠλέκτρα τίν᾽ οὖν ἔτ᾽ ἄλλον τῇδε προστιθῶ στάσει;

Χορός μέμνησ᾽ Ὀρέστου, κεἰ θυραῖός ἐσθ᾽ ὅμως. 115

Ἠλέκτρα εὖ τοῦτο, κἀφρένωσας οὐχ ἥκιστά με.

Χορός τοῖς αἰτίοις νῦν 10 τοῦ φόνου μεμνημένη???

Ἠλέκτρα τί φῶ; δίδασκ᾽ ἄπειρον ἐξηγουμένη.

Χορός ἐλθεῖν τιν᾽ αὐτοῖς δαίμον᾽ ἢ βροτῶν τινα???

Ἠλέκτρα πότερα δικαστὴν ἢ δικηφόρον λέγεις; 11 120

Χορός ἅπλῶς τι φράζουσ᾽, ὅστις ἀνταποκτενεῖ.

Ἠλέκτρα καὶ ταῦτά μοὐστὶν εὐσεβῆ θεῶν πάρα;

Χορός πῶς δ᾽ οὐ τὸν ἐχθρὸν ἀνταμείβεσθαι κακοῖς;

Ἠλέκτρα ἔχει μὲν ἤδη γαπότους 28 χοὰς πατήρ: 29 νέου δὲ μύθου τοῦδε κοινωνήσατε. 165

Χορός λέγοις ἄν: ὀρχεῖται δὲ καρδία φόβῳ.

Ἠλέκτρα ὁρῶ 30 τομαῖον τόνδε βόστρυχον τάφῳ.

Χορός τίνος ποτ᾽ ἀνδρός, ἢ βαθυζώνου κόρης;

Ἠλέκτρα εὐξύμβολον τόδ᾽ ἐστὶ παντὶ δοξάσαι. 170

Χορός πῶς οὖν; παλαιὰ παρὰ νεωτέρας μάθω.

Ἠλέκτρα οὐκ ἔστιν ὅστις πλὴν ἐμοῦ κείραιτό 31 νιν.

Χορός ἐχθροὶ γὰρ οἷς προσῆκε πενθῆσαι τριχί.

Ἠλέκτρα καὶ μὴν ὅδ᾽ ἐστὶ κάρτ᾽ ἰδεῖν ὁμόπτερος.

Χορός ποίαις ἐθείραις; τοῦτο γὰρ θέλω μαθεῖν. 175

Ἠλέκτρα αὐτοῖσιν ἡμῖν κάρτα προσφερὴς ἰδεῖν.

Χορός μῶν οὖν Ὀρέστου κρύβδα δῶρον ἦν 32 τόδε;

Ἠλέκτρα μάλιστ᾽ ἐκείνου βοστρύχοις προσείδεται.

Χορός καὶ πῶς ἐκεῖνος δεῦρ᾽ ἐτόλμησεν μολεῖν;

Ἠλέκτρα ἔπεμψε χαίτην 33 κουρίμην χάριν πατρός. 180

Χορός οὐχ ἧσσον εὐδάκρυτά μοι λέγεις τάδε, εἰ τῆσδε χώρας μήποτε ψαύσει ποδί.

Ὀρέστης εὔχου τὰ λοιπά, τοῖς θεοῖς τελεσφόρους εὐχὰς ἐπαγγέλλουσα, τυγχάνειν καλῶς.

Ἠλέκτρα ἐπεὶ τί νῦν ἕκατι δαιμόνων κυρῶ;

Ὀρέστης εἰς ὄψιν ἥκεις ὧνπερ ἐξηύχου 41 πάλαι. 215

Ἠλέκτρα καὶ τίνα σύνοισθά μοι καλουμένῃ βροτῶν;

Ὀρέστης σύνοιδ᾽ Ὀρέστην πολλά σ᾽ ἐκπαγλουμένην. 42

Ἠλέκτρα καὶ πρὸς τί δῆτα τυγχάνω κατευγμάτων;

Ὀρέστης ὅδ᾽ εἰμί: μὴ μάτευ᾽ 43 ἐμοῦ μᾶλλον φίλον.

Ἠλέκτρα ἀλλ᾽ ἦ δόλον τιν᾽, ὦ ξέν᾽, ἀμφί μοι πλέκεις; 220

Ὀρέστης αὐτὸς καθ᾽ αὑτοῦ τἄρα 44 μηχανορραφῶ.

Ἠλέκτρα ἀλλ᾽ ἐν κακοῖσι τοῖς ἐμοῖς γελᾶν θέλεις.

Ὀρέστης κἀν τοῖς ἐμοῖς ἄρ᾽, 45 εἴπερ ἔν γε τοῖσι σοῖς.

Ἠλέκτρα ὡς ὄντ᾽ Ὀρέστην τἄρ᾽ 46 ἐγὼ προσεννέπω; 225

Χορός αἰδουμένη σοι βωμὸν ὡς τύμβον πατρὸς λέξω, κελεύεις γάρ, τὸν ἐκ φρενὸς λόγον.

Ἠλέκτρα λέγοις ἄν, ὥσπερ ᾐδέσω τάφον πατρός.

Χορός φθέγγου χέουσα κεδνὰ τοῖσιν εὔφροσιν.

Ἠλέκτρα τίνας δὲ τούτους τῶν φίλων προσεννέπω; 110

Χορός πρῶτον μὲν αὑτὴν χὤστις Αἴγισθον στυγεῖ.

Ἠλέκτρα ἐμοί τε καὶ σοί τἄρʼ ἐπεύξομαι τάδε;

Χορός αὐτὴ σὺ ταῦτα μανθάνουσʼ ἤδη φράσαι.

Ἠλέκτρα τίνʼ οὖν ἔτʼ ἄλλον τῇδε προστιθῶ στάσει;

Χορός μέμνησʼ Ὀρέστου, κεἰ θυραῖός ἐσθʼ ὅμως. 115

Ἠλέκτρα εὖ τοῦτο, κἀφρένωσας οὐχ ἥκιστά με.

Χορός τοῖς αἰτίοις νῦν τοῦ φόνου μεμνημένη—

Ἠλέκτρα τί φῶ; δίδασκʼ ἄπειρον ἐξηγουμένη.

Χορός ἐλθεῖν τινʼ αὐτοῖς δαίμονʼ ἢ βροτῶν τινα—

Ἠλέκτρα πότερα δικαστὴν ἢ δικηφόρον λέγεις; 120

Χορός ἅπλῶς τι φράζουσʼ, ὅστις ἀνταποκτενεῖ.

Ἠλέκτρα καὶ ταῦτά μοὐστὶν εὐσεβῆ θεῶν πάρα;

Χορός πῶς δʼ οὐ τὸν ἐχθρὸν ἀνταμείβεσθαι κακοῖς;

Ἠλέκτρα ἔχει μὲν ἤδη γαπότους χοὰς πατήρ· νέου δὲ μύθου τοῦδε κοινωνήσατε· 165

Χορός λέγοις ἄν· ὀρχεῖται δὲ καρδία φόβῳ.

Ἠλέκτρα ὁρῶ τομαῖον τόνδε βόστρυχον τάφῳ.

Χορός τίνος ποτʼ ἀνδρός, ἢ βαθυζώνου κόρης;

Ἠλέκτρα εὐξύμβολον τόδʼ ἐστὶ παντὶ δοξάσαι. 170

Χορός πῶς οὖν; παλαιὰ παρὰ νεωτέρας μάθω.

Ἠλέκτρα οὐκ ἔστιν ὅστις πλὴν ἐμοῦ κείραιτό νιν.

Χορός ἐχθροὶ γὰρ οἷς προσῆκε πενθῆσαι τριχί.

Ἠλέκτρα καὶ μὴν ὅδʼ ἐστὶ κάρτʼ ἰδεῖν ὁμόπτερος—

Χορός ποίαις ἐθείραις; τοῦτο γὰρ θέλω μαθεῖν. 175

Ἠλέκτρα αὐτοῖσιν ἡμῖν κάρτα προσφερὴς ἰδεῖν.

Χορός μῶν οὖν Ὀρέστου κρύβδα δῶρον ἦν τόδε;

Ἠλέκτρα μάλιστʼ ἐκείνου βοστρύχοις προσείδεται.

Χορός καὶ πῶς ἐκεῖνος δεῦρʼ ἐτόλμησεν μολεῖν;

Ἠλέκτρα ἔπεμψε χαίτην κουρίμην χάριν πατρός. 180

Χορός

αἰδουμένη σοι βωμὸν ὡς τύμβον πατρὸς

λέξω, κελεύεις γάρ, τὸν ἐκ φρενὸς λόγον.

Ἠλέκτρα

λέγοις ἄν, ὥσπερ ᾐδέσω τάφον πατρός.

Χορός

φθέγγου χέουσα κεδνὰ⁸ τοῖσιν εὔφροσιν.

Ἠλέκτρα

τίνας δὲ τούτους τῶν φίλων προσεννέπω;
110

Χορός

πρῶτον μὲν αὑτὴν χὤστις Αἴγισθον στυγεῖ.

Ἠλέκτρα

ἐμοί τε καὶ σοί τἄρ᾽ ἐπεύξομαι⁹ τάδε;

Χορός

αὐτὴ σὺ ταῦτα μανθάνουσ᾽ ἤδη φράσαι.

Ἠλέκτρα

τίν᾽ οὖν ἔτ᾽ ἄλλον τῇδε προστιθῶ στάσει;

Χορός

μέμνησ᾽ Ὀρέστου, κεἰ θυραῖός ἐσθ᾽ ὅμως.
115

Ἠλέκτρα

εὖ τοῦτο, κἀφρένωσας οὐχ ἥκιστά με.

Χορός

τοῖς αἰτίοις νῦν¹⁰ τοῦ φόνου μεμνημένη???

Ἠλέκτρα

τί φῶ; δίδασκ᾽ ἄπειρον ἐξηγουμένη.

Χορός

ἐλθεῖν τιν᾽ αὐτοῖς δαίμον᾽ ἢ βροτῶν τινα???

Ἠλέκτρα

πότερα δικαστὴν ἢ δικηφόρον λέγεις;¹¹
120

Χορός

ἅπλῶς τι φράζουσ᾽, ὅστις ἀνταποκτενεῖ.

Ἠλέκτρα

καὶ ταῦτά μοὐστὶν εὐσεβῆ θεῶν πάρα;

Χορός

πῶς δ᾽ οὐ τὸν ἐχθρὸν ἀνταμείβεσθαι κακοῖς;

Ἠλέκτρα

ἔχει μὲν ἤδη γαπότους²⁸ χοὰς πατήρ:²⁹

νέου δὲ μύθου τοῦδε κοινωνήσατε.
165

Χορός

λέγοις ἄν: ὀρχεῖται δὲ καρδία φόβῳ.

Ἠλέκτρα

ὁρῶ³⁰ τομαῖον τόνδε βόστρυχον τάφῳ.

Χορός

τίνος ποτ᾽ ἀνδρός, ἢ βαθυζώνου κόρης;

Ἠλέκτρα

εὐξύμβολον τόδ᾽ ἐστὶ παντὶ δοξάσαι.
170

Χορός

πῶς οὖν; παλαιὰ παρὰ νεωτέρας μάθω.

Ἠλέκτρα

οὐκ ἔστιν ὅστις πλὴν ἐμοῦ κείραιτό³¹ νιν.

Χορός

ἐχθροὶ γὰρ οἷς προσῆκε πενθῆσαι τριχί.

Ἠλέκτρα

καὶ μὴν ὅδ᾽ ἐστὶ κάρτ᾽ ἰδεῖν ὁμόπτερος.

Χορός

ποίαις ἐθείραις; τοῦτο γὰρ θέλω μαθεῖν.
175

Ἠλέκτρα

αὐτοῖσιν ἡμῖν κάρτα προσφερὴς ἰδεῖν.

Χορός

μῶν οὖν Ὀρέστου κρύβδα δῶρον ἦν³² τόδε;

Ἠλέκτρα

μάλιστ᾽ ἐκείνου βοστρύχοις προσείδεται.

Χορός

καὶ πῶς ἐκεῖνος δεῦρ᾽ ἐτόλμησεν μολεῖν;

Ἠλέκτρα

ἔπεμψε χαίτην³³ κουρίμην χάριν πατρός.
180

Χορός

οὐχ ἧσσον εὐδάκρυτά μοι λέγεις τάδε,

εἰ τῆσδε χώρας μήποτε ψαύσει ποδί.

Ὀρέστης

εὔχου τὰ λοιπά, τοῖς θεοῖς τελεσφόρους

εὐχὰς ἐπαγγέλλουσα, τυγχάνειν καλῶς.

Ἠλέκτρα

ἐπεὶ τί νῦν ἕκατι δαιμόνων κυρῶ;

Ὀρέστης

εἰς ὄψιν ἥκεις ὧνπερ ἐξηύχου⁴¹ πάλαι.
215

Ἠλέκτρα

καὶ τίνα σύνοισθά μοι καλουμένῃ βροτῶν;

Ὀρέστης

σύνοιδ᾽ Ὀρέστην πολλά σ᾽ ἐκπαγλουμένην.⁴²

Ἠλέκτρα

καὶ πρὸς τί δῆτα τυγχάνω κατευγμάτων;

Ὀρέστης

ὅδ᾽ εἰμί: μὴ μάτευ᾽⁴³ ἐμοῦ μᾶλλον φίλον.

Ἠλέκτρα

ἀλλ᾽ ἦ δόλον τιν᾽, ὦ ξέν᾽, ἀμφί μοι πλέκεις;
220

Ὀρέστης

αὐτὸς καθ᾽ αὑτοῦ τἄρα⁴⁴ μηχανορραφῶ.

Ἠλέκτρα

ἀλλ᾽ ἐν κακοῖσι τοῖς ἐμοῖς γελᾶν θέλεις.

Ὀρέστης

κἀν τοῖς ἐμοῖς ἄρ᾽,⁴⁵ εἴπερ ἔν γε τοῖσι σοῖς.

Ἠλέκτρα

ὡς ὄντ᾽ Ὀρέστην τἄρ᾽⁴⁶ ἐγὼ προσεννέπω;

225

Χορός

αἰδουμένη σοι βωμὸν ὡς τύμβον πατρὸς

λέξω, κελεύεις γάρ, τὸν ἐκ φρενὸς λόγον.

Ἠλέκτρα

λέγοις ἄν, ὥσπερ ᾐδέσω τάφον πατρός.

Χορός

φθέγγου χέουσα κεδνὰ τοῖσιν εὔφροσιν.

Ἠλέκτρα

τίνας δὲ τούτους τῶν φίλων προσεννέπω;
110

Χορός

πρῶτον μὲν αὑτὴν χὤστις Αἴγισθον στυγεῖ.

Ἠλέκτρα

ἐμοί τε καὶ σοί τἄρʼ ἐπεύξομαι τάδε;

Χορός

αὐτὴ σὺ ταῦτα μανθάνουσʼ ἤδη φράσαι.

Ἠλέκτρα

τίνʼ οὖν ἔτʼ ἄλλον τῇδε προστιθῶ στάσει;

Χορός

μέμνησʼ Ὀρέστου, κεἰ θυραῖός ἐσθʼ ὅμως.
115

Ἠλέκτρα

εὖ τοῦτο, κἀφρένωσας οὐχ ἥκιστά με.

Χορός

τοῖς αἰτίοις νῦν τοῦ φόνου μεμνημένη—

Ἠλέκτρα

τί φῶ; δίδασκʼ ἄπειρον ἐξηγουμένη.

Χορός

ἐλθεῖν τινʼ αὐτοῖς δαίμονʼ ἢ βροτῶν τινα—

Ἠλέκτρα

πότερα δικαστὴν ἢ δικηφόρον λέγεις;
120

Χορός

ἅπλῶς τι φράζουσʼ, ὅστις ἀνταποκτενεῖ.

Ἠλέκτρα

καὶ ταῦτά μοὐστὶν εὐσεβῆ θεῶν πάρα;

Χορός

πῶς δʼ οὐ τὸν ἐχθρὸν ἀνταμείβεσθαι κακοῖς;

Ἠλέκτρα

ἔχει μὲν ἤδη γαπότους χοὰς πατήρ·

νέου δὲ μύθου τοῦδε κοινωνήσατε·
165

Χορός

λέγοις ἄν· ὀρχεῖται δὲ καρδία φόβῳ.

Ἠλέκτρα

ὁρῶ τομαῖον τόνδε βόστρυχον τάφῳ.

Χορός

τίνος ποτʼ ἀνδρός, ἢ βαθυζώνου κόρης;

Ἠλέκτρα

εὐξύμβολον τόδʼ ἐστὶ παντὶ δοξάσαι.
170

Χορός

πῶς οὖν; παλαιὰ παρὰ νεωτέρας μάθω.

Ἠλέκτρα

οὐκ ἔστιν ὅστις πλὴν ἐμοῦ κείραιτό νιν.

Χορός

ἐχθροὶ γὰρ οἷς προσῆκε πενθῆσαι τριχί.

Ἠλέκτρα

καὶ μὴν ὅδʼ ἐστὶ κάρτʼ ἰδεῖν ὁμόπτερος—

Χορός

ποίαις ἐθείραις; τοῦτο γὰρ θέλω μαθεῖν.
175

Ἠλέκτρα

αὐτοῖσιν ἡμῖν κάρτα προσφερὴς ἰδεῖν.

Χορός

μῶν οὖν Ὀρέστου κρύβδα δῶρον ἦν τόδε;

Ἠλέκτρα

μάλιστʼ ἐκείνου βοστρύχοις προσείδεται.

Χορός

καὶ πῶς ἐκεῖνος δεῦρʼ ἐτόλμησεν μολεῖν;

Ἠλέκτρα

ἔπεμψε χαίτην κουρίμην χάριν πατρός.
180

Χορός

οὐχ ἧσσον εὐδάκρυτά μοι λέγεις τάδε,

εἰ τῆσδε χώρας μήποτε ψαύσει ποδί.

Ὀρέστης

εὔχου τὰ λοιπά, τοῖς θεοῖς τελεσφόρους

εὐχὰς ἐπαγγέλλουσα, τυγχάνειν καλῶς.

Ἠλέκτρα

ἐπεὶ τί νῦν ἕκατι δαιμόνων κυρῶ;