Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

ein Haupt aus ungezählter Herden Überfluß,

die eigne Tochter, meines Schoßes liebste Frucht,

den Nordlandstürmen zur Beschwicht'gung schlachtete.

Wie, hättet ihr nicht ihn als Mörder aus dem Land

1510

1420 zur Strafe treiben sollen? Aber meiner Tat

seid ihr gestrenge Richter?

So viel sag' ich euch:

Agamemnon. Aeschylus. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator). Berlin. 1919–1923.

Current edition Experimental

Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) (German) (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)

Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 1448-1576 focus

str. 1

Χορός

φεῦ, τίς ἂν ἐν τάχει, μὴ περιώδυνος,

μηδὲ δεμνιοτήρης,

μόλοι τὸν ἀεὶ φέρουσ᾽ ἐν ἡμῖν
1450

Μοῖρ᾽ ἀτέλευτον ὕπνον, δαμέντος

φύλακος εὐμενεστάτου

πολέα¹ τλάντος γυναικὸς διαί;

πρὸς γυναικὸς δ᾽ ἀπέφθισεν βίον.

1455

Χορός

ἰὼ ἰὼ² παράνους³ Ἑλένα
1455

μία τὰς πολλάς, τὰς πάνυ πολλὰς

ψυχὰς ὀλέσασ᾽ ὑπὸ Τροίᾳ.

†νῦν δὲ τελείαν..⁴⁵

πολύμναστον ἐπηνθίσω δι᾽⁶ αἷμ᾽ ἄνιπτον,

ἥτις⁷ ἦν τότ᾽ ἐν δόμοις
1460

ἔρις ἐρίδματος ἀνδρὸς οἰζύσ†.

1462

Κλυταιμήστρα

μηδὲν θανάτου μοῖραν ἐπεύχου

τοῖσδε βαρυνθείς:

μηδ᾽ εἰς Ἑλένην κότον ἐκτρέψῃς,

ὡς ἀνδρολέτειρ᾽, ὡς μία πολλῶν
1465

ἀνδρῶν ψυχὰς Δαναῶν ὀλέσασ᾽

ἀξύστατον ἄλγος ἔπραξε.

ant. 1

1468

Χορός

δαῖμον, ὃς ἐμπίτνεις⁸ δώμασι καὶ

διφυίοισι⁹ Τανταλίδαισιν,¹⁰

κράτος <τ᾽>¹¹ ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν
1470

καρδιόδηκτον¹² ἐμοὶ κρατύνεις.

ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν [μοι]¹³

κόρακος ἐχθροῦ σταθεῖσ᾽¹⁴ ἐκνόμως¹⁵

ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται...¹⁶¹⁷<˘¯>

1475
Κλυταιμήστρα

νῦν δ᾽ ὤρθωσας στόματος γνώμην,
1475

τὸν τριπάχυντον¹⁸

δαίμονα γέννης τῆσδε κικλήσκων.

ἐκ τοῦ γὰρ ἔρως αἱματολοιχὸς

νείρῃ¹⁹ τρέφεται, πρὶν καταλῆξαι

τὸ παλαιὸν ἄχος, νέος ἰχώρ.
1480

str. 2

1481

Χορός

ἦ μέγαν οἰκονόμον²⁰

δαίμονα καὶ βαρύμηνιν αἰνεῖς,

φεῦ φεῦ, κακὸν αἶνον ἀτη-

ρᾶς τύχας ἀκορέστου:

ἰὴ ἰὴ διαὶ Διὸς
1485

παναιτίου πανεργέτα:²¹

τί γὰρ βροτοῖς ἄνευ Διὸς τελεῖται;

τί τῶνδ᾽ οὐ θεόκραντόν ἐστιν;

1489

Χορός

ἰὼ ἰὼ βασιλεῦ βασιλεῦ,

πῶς σε δακρύσω;
1490

φρενὸς ἐκ φιλίας τί ποτ᾽ εἴπω;

κεῖσαι δ᾽ ἀράχνης ἐν ὑφάσματι τῷδ᾽

ἀσεβεῖ θανάτῳ βίον ἐκπνέων.

ὤμοι μοι κοίταν τάνδ᾽ ἀνελεύθερον

δολίῳ μόρῳ δαμεὶς <δάμαρτοσ>²²
1495

ἐκ χερὸς ἀμφιτόμῳ βελέμνῳ.

1497

Κλυταιμήστρα

αὐχεῖς εἶναι τόδε τοὔργον ἐμόν:

μηδ᾽ ἐπιλεχθῇς²³

Ἀγαμεμνονίαν εἶναί μ᾽ ἄλοχον.

φανταζόμενος δὲ γυναικὶ νεκροῦ
1500

τοῦδ᾽ ὁ παλαιὸς δριμὺς ἀλάστωρ

Ἀτρέως χαλεποῦ θοινατῆρος

τόνδ᾽ ἀπέτισεν,

τέλεον νεαροῖς ἐπιθύσας.

ant. 2

1505

Χορός

ὡς μὲν ἀναίτιος εἶ
1505

τοῦδε φόνου τίς ὁ μαρτυρήσων;

πῶ πῶ; πατρόθεν δὲ συλλή-

πτωρ γένοιτ᾽ ἂν ἀλάστωρ.

βιάζεται δ᾽ ὁμοσπόροις

ἐπιρροαῖσιν αἱμάτων
1510

μέλας Ἄρης, ὅποι δίκαν²⁴ προβαίνων²⁵

πάχνᾳ κουροβόρῳ παρέξει.

1513

Χορός

ἰὼ ἰὼ βασιλεῦ βασιλεῦ,

πῶς σε δακρύσω;

φρενὸς ἐκ φιλίας τί ποτ᾽ εἴπω;
1515

κεῖσαι δ᾽ ἀράχνης ἐν ὑφάσματι τῷδ᾽

ἀσεβεῖ θανάτῳ βίον ἐκπνέων.

ὤμοι μοι κοίταν τάνδ᾽ ἀνελεύθερον

δολίῳ μόρῳ δαμεὶς <δάμαρτοσ>

ἐκ χερὸς ἀμφιτόμῳ βελέμνῳ.
1520

1521
Κλυταιμήστρα

[οὔτ᾽ ἀνελεύθερον οἶμαι θάνατον

τῷδε γενέσθαι.]²⁶

οὐδὲ γὰρ οὗτος δολίαν ἄτην

οἴκοισιν ἔθηκ᾽;

ἀλλ᾽ ἐμὸν ἐκ τοῦδ᾽ ἔρνος ἀερθέν,
1525

τὴν πολυκλαύτην²⁷ Ἰφιγενείαν,

ἄξια²⁸ δράσας ἄξια πάσχων

μηδὲν ἐν Ἅιδου μεγαλαυχείτω,

ξιφοδηλήτῳ,
θανάτῳ τίσας ἅπερ ἦρξεν.²⁹

1531

str. 3

Χορός

ἀμηχανῶ φροντίδος στερηθεὶς
1530

εὐπάλαμον μέριμναν

ὅπα τράπωμαι, πίτνοντος οἴκου.

δέδοικα δ᾽ ὄμβρου κτύπον δομοσφαλῆ

τὸν αἱματηρόν: ψακὰς δὲ λήγει.

δίκην³⁰ δ᾽ ἐπ᾽ ἄλλο πρᾶγμα θηγάνει³¹ βλάβης
1535

πρὸς ἄλλαις θηγάναισι Μοῖρα.

1537

Χορός

ἰὼ γᾶ γᾶ, εἴθ᾽ ἔμ᾽ ἐδέξω,

πρὶν τόνδ᾽ ἐπιδεῖν ἀργυροτοίχου

δροίτας κατέχοντα χαμεύνην.
1540

τίς ὁ θάψων νιν; τίς ὁ θρηνήσων;

ἦ σὺ τόδ᾽ ἔρξαι τλήσει, κτείνασ᾽

ἄνδρα τὸν αὑτῆς ἀποκωκῦσαι,

ψυχῇ τ᾽³² ἄχαριν χάριν ἀντ᾽ ἔργων
1545

μεγάλων ἀδίκως ἐπικρᾶναι;

τίς δ᾽ ἐπιτύμβιον αἶνον³³ ἐπ᾽ ἀνδρὶ θείῳ

σὺν δακρύοις ἰάπτων

ἀλαθείᾳ φρενῶν πονήσει;
1550
1551

Κλυταιμήστρα

οὐ σὲ προσήκει τὸ μέλημ᾽ ἀλέγειν³⁴³⁵

τοῦτο: πρὸς ἡμῶν

κάππεσε, κάτθανε, καὶ καταθάψομεν

οὐχ ὑπὸ κλαυθμῶν τῶν ἐξ οἴκων,..

ἀλλ᾽ Ἰφιγένειά νιν³⁶ ἀσπασίως
1555

θυγάτηρ, ὡς χρή,

πατέρ᾽ ἀντιάσασα πρὸς ὠκύπορον

πόρθμευμ᾽ ἀχέων

περὶ χεῖρε³⁷ βαλοῦσα φιλήσει.

1560

ant. 3

Χορός

ὄνειδος ἥκει τόδ᾽ ἀντ᾽ ὀνείδους.
1560

δύσμαχα δ᾽ ἔστι κρῖναι.

φέρει φέροντ᾽, ἐκτίνει δ᾽ ὁ καίνων.

μίμνει δὲ μίμνοντος ἐν θρόνῳ³⁸ Διὸς

παθεῖν τὸν ἔρξαντα: θέσμιον γάρ.

τίς ἂν γονὰν ἀραῖον³⁹ ἐκβάλοι δόμων;
1565

κεκόλληται γένος πρὸς ἄτᾳ.⁴⁰⁴¹

1567

Κλυταιμήστρα

ἐς τόνδ᾽ ἐνέβη ξὺν ἀληθείᾳ

χρησμός.⁴² ἐγὼ δ᾽ οὖν

ἐθέλω δαίμονι τῷ Πλεισθενιδῶν

ὅρκους θεμένη τάδε μὲν στέργειν,
1570

δύστλητά περ ὄνθ᾽: ὃ δὲ λοιπόν, ἰόντ᾽

ἐκ τῶνδε δόμων ἄλλην γενεὰν

τρίβειν θανάτοις αὐθένταισι:

κτεάνων τε μέρος

βαιὸν ἐχούσῃ πᾶν ἀπόχρη μοι⁴³
μανίας μελάθρων
1575

ἀλληλοφόνους⁴⁴ ἀφελούσῃ.

1577

Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 1448-1576 focus

Χορός

φεῦ, τίς ἂν ἐν τάχει, μὴ περιώδυνος,

μηδὲ δεμνιοτήρης,

μόλοι τὸν αἰεὶ φέρουσʼ ἐν ἡμῖν
1450

Μοῖρʼ ἀτέλευτον ὕπνον, δαμέντος

φύλακος εὐμενεστάτου καὶ

πολλὰ τλάντος γυναικὸς διαί·

πρὸς γυναικὸς δʼ ἀπέφθισεν βίον.

1455

Χορός

ἰὼ ἰὼ παράνους Ἑλένα
1455

μία τὰς πολλάς, τάς πάνυ πολλὰς

ψυχὰς ὀλέσασʼ ὑπὸ Τροίᾳ.

νῦν δὲ τελέαν πολύμναστον ἐπηνθίσω

διʼ αἷμʼ ἄνιπτον. ἦ τις ἦν τότʼ ἐν δόμοις
1460

ἔρις ἐρίδματος ἀνδρὸς οἰζύς.

1462

Κλυταιμήστρα

μηδὲν θανάτου μοῖραν ἐπεύχου

τοῖσδε βαρυνθείς·

μηδʼ εἰς Ἑλένην κότον ἐκτρέψῃς,

ὡς ἀνδρολέτειρʼ, ὡς μία πολλῶν
1465

ἀνδρῶν ψυχὰς Δαναῶν ὀλέσασʼ

ἀξύστατον ἄλγος ἔπραξεν.

1468

Χορός

δαῖμον, ὃς ἐμπίτνεις δώμασι καὶ διφυί-

οισι Τανταλίδαισιν,

κράτος τʼ ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν
1470

καρδιόδηκτον ἐμοὶ κρατύνεις.

ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν μοι

κόρακος ἐχθροῦ σταθεῖσʼ ἐκνόμως

ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται ˘¯

1475

Κλυταιμήστρα

νῦν δʼ ὤρθωσας στόματος γνώμην,
1475

τὸν τριπάχυντον

δαίμονα γέννης τῆσδε κικλήσκων.

ἐκ τοῦ γὰρ ἔρως αἱματολοιχὸς

νείρᾳ τρέφεται, πρὶν καταλῆξαι

τὸ παλαιὸν ἄχος, νέος ἰχώρ.
1480

1481

Χορός

ἦ μέγαν οἰκονόμον

δαίμονα καὶ βαρύμηνιν αἰνεῖς,

φεῦ φεῦ, κακὸν αἶνον ἀτη-

ρᾶς τύχας ἀκορέστου·

ἰὴ ἰή, διαὶ Διὸς
1485

παναιτίου πανεργέτα·

τί γὰρ βροτοῖς ἄνευ Διὸς τελεῖται;

τί τῶνδʼ οὐ θεόκραντόν ἐστιν;

1489

Χορός

ἰὼ ἰὼ βασιλεῦ βασιλεῦ,

πῶς σε δακρύσω;
1490

φρενὸς ἐκ φιλίας τί ποτʼ εἴπω;

κεῖσαι δʼ ἀράχνης ἐν ὑφάσματι τῷδʼ

ἀσεβεῖ θανάτῳ βίον ἐκπνέων.

ὤμοι μοι κοίταν τάνδʼ ἀνελεύθερον

δολίῳ μόρῳ δαμεὶς δάμαρτος
1495

ἐκ χερὸς ἀμφιτόμῳ βελέμνῳ.

1497

Κλυταιμήστρα

αὐχεῖς εἶναι τόδε τοὔργον ἐμόν;

μηδʼ ἐπιλεχθῇς

Ἀγαμεμνονίαν εἶναί μʼ ἄλοχον.

φανταζόμενος δὲ γυναικὶ νεκροῦ
1500

τοῦδʼ ὁ παλαιὸς δριμὺς ἀλάστωρ

Ἀτρέως χαλεποῦ θοινατῆρος

τόνδʼ ἀπέτεισεν,

τέλεον νεαροῖς ἐπιθύσας.

1505

Χορός

ὡς μὲν ἀναίτιος εἶ
1505

τοῦδε φόνου τίς ὁ μαρτυρήσων;

πῶς πῶς; πατρόθεν δὲ συλλή-

πτωρ γένοιτʼ ἂν ἀλάστωρ.

βιάζεται δʼ ὁμοσπόροις

ἐπιρροαῖσιν αἱμάτων
1510

μέλας Ἄρης, ὅποι δίκαν προβαίνων

πάχνᾳ κουροβόρῳ παρέξει.

1513

Χορός

ἰὼ ἰὼ βασιλεῦ βασιλεῦ,

πῶς σε δακρύσω;

φρενὸς ἐκ φιλίας τί ποτʼ εἴπω;
1515

κεῖσαι δʼ ἀράχνης ἐν ὑφάσματι τῷδʼ

ἀσεβεῖ θανάτῳ βίον ἐκπνέων.

ὤμοι μοι κοίταν τάνδʼ ἀνελεύθερον

δολίῳ μόρῳ δαμεὶς

ἐκ χερὸς ἀμφιτόμῳ βελέμνῳ.
1520

1521

Κλυταιμήστρα

οὔτʼ ἀνελεύθερον οἶμαι θάνατον

τῷδε γενέσθαι.

οὐδὲ γὰρ οὗτος δολίαν ἄτην

οἴκοισιν ἔθηκʼ;

ἀλλʼ ἐμὸν ἐκ τοῦδʼ ἔρνος ἀερθέν.
1525

τὴν πολυκλαύτην Ἰφιγενείαν,

ἄξια δράσας ἄξια πάσχων

μηδὲν ἐν Ἅιδου μεγαλαυχείτω,

ξιφοδηλήτῳ,

θανάτῳ τείσας ἅπερ ἦρξεν.

1530

Χορός

ἀμηχανῶ φροντίδος στερηθεὶς
1530

εὐπάλαμον μέριμναν

ὅπα τράπωμαι, πίτνοντος οἴκου.

δέδοικα δʼ ὄμβρου κτύπον δομοσφαλῆ

τὸν αἱματηρόν· ψακὰς δὲ λήγει.

δίκην δʼ ἐπʼ ἄλλο πρᾶγμα θηγάνει βλάβης
1535

πρὸς ἄλλαις θηγάναισι μοῖρα.

1537

Χορός

ἰὼ γᾶ γᾶ, εἴθʼ ἔμʼ ἐδέξω,

πρὶν τόνδʼ ἐπιδεῖν ἀργυροτοίχου

δροίτης κατέχοντα χάμευναν.
1540

τίς ὁ θάψων νιν; τίς ὁ θρηνήσων;

ἦ σὺ τόδʼ ἔρξαι τλήσῃ, κτείνασʼ

ἄνδρα τὸν αὑτῆς ἀποκωκῦσαι

ψυχῇ τʼ ἄχαριν χάριν ἀντʼ ἔργων
1545

μεγάλων ἀδίκως ἐπικρᾶναι;

τίς δʼ ἐπιτύμβιον αἶνον ἐπʼ ἀνδρὶ θείῳ

σὺν δακρύοις ἰάπτων

ἀληθείᾳ φρενῶν πονήσει;
1550

1551

Κλυταιμήστρα

οὐ σὲ προσήκει τὸ μέλημʼ ἀλέγειν

τοῦτο· πρὸς ἡμῶν

κάππεσε, κάτθανε, καὶ καταθάψομεν,

οὐχ ὑπὸ κλαυθμῶν τῶν ἐξ οἴκων,

ἀλλʼ Ἰφιγένειά νιν ἀσπασίως
1555

θυγάτηρ, ὡς χρή,

πατέρʼ ἀντιάσασα πρὸς ὠκύπορον

πόρθμευμʼ ἀχέων

περὶ χεῖρε βαλοῦσα φιλήσει.

1560

Χορός

ὄνειδος ἥκει τόδʼ ἀντʼ ὀνείδους.
1560

δύσμαχα δʼ ἔστι κρῖναι.

φέρει φέροντʼ, ἐκτίνει δʼ ὁ καίνων.

μίμνει δὲ μίμνοντος ἐν θρόνῳ Διὸς

παθεῖν τὸν ἔρξαντα· θέσμιον γάρ.

τίς ἂν γονὰν ἀραῖον ἐκβάλοι δόμων;
1565

κεκόλληται γένος πρὸς ἄτᾳ.

1567

Κλυταιμήστρα

ἐς τόνδʼ ἐνέβης ξὺν ἀληθείᾳ

χρησμόν. ἐγὼ δʼ οὖν

ἐθέλω δαίμονι τῷ Πλεισθενιδῶν

ὅρκους θεμένη τάδε μὲν στέργειν,
1570

δύστλητά περ ὄνθʼ· ὃ δὲ λοιπόν, ἰόντʼ

ἐκ τῶνδε δόμων ἄλλην γενεὰν

τρίβειν θανάτοις αὐθένταισι.

κτεάνων τε μέρος

βαιὸν ἐχούσῃ πᾶν ἀπόχρη μοι

μανίας μελάθρων

ἀλληλοφόνους ἀφελούσῃ.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 1505 focus

ΧΟ.

ὡς μὲν ἀναίτιος εἶ
1505

τοῦδε φόνου τίς ὁ μαρτυρήσων;

πῶς πῶς; πατρόθεν δὲ συλλήπτωρ γένοιτ᾽ ἂν

ἀλάστωρ.

βιάζεται δ᾽ ὁμοσπόροις ἐπιρροαῖσιν αἱμάτων
1510

μέλας Ἄρης· ὅποι δὲ καὶ προβαίνων

πάχνᾳ κουροβόρῳ παρέξει.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 1505 focus

Ζυγὸς Γ
ἀντ. ε'.

ὡς μὲν ἀναίτιος εἶ

τοῦδε φόνου, τίς ὁ μαρτυρήσων;

πῶ, πῶ; πατρόθεν δὲ συλλή-
1475

πτωρ γένοιτ' ἂν ἀλάστωρ.

βιάζεται δ᾽ ὁμοσπόροις

ἐπιρροαῖσιν αἱμάτων

μέλας Ἄρης· ὅποι δὲ καὶ προβαίνων

πάχνᾳ κουροβόρῳ παρέξει.
1480

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1505 focus

ΧΟΡΟΣ

Ὡς μὲν ἀναίτιος εἶ <σύ> om.

Ant. 3.

τοῦδε φόνου τίς ὁ μαρτυρήσων ;
1505

πῶς πῶς πῶ πῶ ; Πατρόθεν δὲ πατρόθεν συλλή-

πτωρ γένοιτ' ἂν ἀλάστωρ·

βιάζεται δ' ὁμοσπόροις

ἐπιρροαῖσιν αἱμάτων

μέλας Ἄρης ὅποι δίκαν δὲ καὶ προβαίνων προσβ-
1510

πάχνᾳ -να κουροβόρῳ παρέξει.

¹

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 1505 focus

ὡς μὲν ἀναίτιος εἶ

τοῦδε φόνου τίς ὁ μαρτυρήσων;

πῶ πῶ; πατρόθεν δὲ συλλή-

πτωρ γένοιτ' ἂν ἀλάστωρ.

βιάζεται δ᾽ ὁμοσπόροις
1510

ἐπιρροαῖσιν αἱμάτων

μέλας Ἄρης, ὅποι δὲ καὶ προβαίνων

πάχνα κουροβόρῳ παρέξει.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 1505 focus

ὡς μὲν ἀναίτιος εἶ

1505

τοῦδε φόνου τίς ὁ μαρτυρήσων;

πῶ πῶ; πατρόθεν δὲ συλλήπτωρ γένοιτ᾽ ἂν ἀλάστωρ·

βιάζεται δ᾽ ὁμοσπόροις

ἐπιρροαῖσιν αἱμάτων

1510

μέλας Ἄρης, ὅποι δίκαν προβαίνων

πάχνας κουροβόρου παρέξει.

ΧΟΡΟΣ

ephymn. 2

Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 1505 focus

ΧΟ.

ὡς μὲν ἀναίτιος εἶ

τοῦδε φόνου, τίς ὁ μαρτυρήσων;

πῶς, πῶς; πατρόθεν δὲ συλλή-

πτωρ γένοιτ᾽ ἂν ἀλάστωρ.
1510

βιάζεται δ᾽ ὁμοσπόροις ἐπιρροαῖσιν αἱμάτων

μέλας Ἄρης· ὅποι δὲ καὶ προβαίνοι,

πάχναν κουροβόρον παρέξει.

ἰὼ ἰὼ βασιλεῦ βασιλεῦ,

πῶς σε δακρύσω;
1515

φρενὸς ἐκ φιλίας τί ποτ᾽ εἴπω;

κεῖσαι δ᾽ ἀράχνης ἐν ὑφάσματι τῶιδ᾽

ἀσεβεῖ θανάτωι βίον ἐκπνέων.

ὤμοι μοι

κοίταν τάνδ᾽ ἀνελεύθερον,
1520

δολίωι μόρωι δαμεὶς (δάμαρτος)

ἐκ χερὸς ἀμφιτόμωι βελέμνωι. =

ΚΛ.

οὔτ᾽ ἀνελεύθερον οἶμαι θάνατον

τῶιδε γενέσθαι,

οὐδὲ γὰρ οὗτος δολίαν ἄτην
1525

Apparatus Criticus

(δάμαρτος) suppl. Enger τόδε τοὔργον ἐμόν τοὔργον ἐμὸn τόδε νεαροῖς νεκροῖς πῶς, πῶς πῶ πῶ δὲ δé om προβαίνοι προσβαίνων προβαίνων correxi πάχναν κουροβόρον πάχνα κουροβόρωι τί ποτ᾽ εἴπω ποτ᾿ ἂρ᾽ εἴπω ἐκπνέων ἐκπνείων ἀνελεύθερον ἀνελεύθερα (δάμαρτος) suppl. Enger

ΚΛ.

οἴκοισιν ἔθηκ᾽. ἀλλ᾽ ἐμὸν ἐκ τοῦδ᾽

ἔρνος ἀερθέν, τὴν πολύκλαυτον

(παῖδ᾽) Ιφιγένειαν (ἔθυσε πατήρ).

ἄξια δράσας, ἄξια πάσχων

μηδὲν ἐν ῞Αιδου μεγαλαυχείτω,
1530

ξιφοδηλήτωι

θανάτωι τείσας ἅπερ ἦρξεν.

ΧΟ.

ἀμηχανῶ φροντίδος στερηθείς

εὐπαλάμων μεριμνᾶν,

ὅπαι τράπωμαι, πίτνοντος οἴκου.
1535

δέδοικα δ᾽ ὄμβρου κτύπον δομοσφαλῆ

τὸν αἱματηρόν· ψακὰς δὲ δηλοῖ.

δίκην δ᾽ ἐπ᾿ ἄλλο πρᾶγμα θηγάνει βλάβης

πρὸς ἄλλαις θηγάναισι μοῖρα.

ἰὼ γᾶ γᾶ,
1540

εἴθ᾽ ἔμ᾽ ἐδέξω πρὶν τόνδ᾽ ἐπιδεῖν

ἀργυροτοίχου

δροίτης κατέχοντα χάμευναν.

τίς ὁ θάψων νιν; τίς ὁ θρηνήσων;

ἢ σὺ τόδ᾽ ἔρξαι τλήσηι, κτείνασ᾽
1545

ἄνδρα τὸν αὑτῆς ἀποκωκῦσαι

ψυχῆι τ᾽ ἄχαριν χάριν ἀντ᾽ ἔργων

μεγάλων ἀδίκως ἐπικρᾶναι;

τίς δ᾽ ἐπιτύμβιον αἶνον ἐπ᾿ ἀνδρὶ θείωι

σὺν δακρύοις ἰάπτων
1550

ἀληθείαι φρενῶν πονήσει; -

Testim.:

1535 Hesych. θηγάνει· ὀξύνει.

Apparatus Criticus

(παῖδ᾽) παῖδ᾽ (ἔθυσε πατήρ) supplevi ἄξια δράσας ἀνάξια δρ. φροντίδος φροντίδων εὐπαλάμων μεριμνᾶν εὐπάλαμνον μέριμναν ψακὰς δὲ δηλοῖ ψεκάς λήγει δίκην δίκα δίκη θηγάνει θήγει θηγάναισι θηγάναις δροίτης κατέχοντα δροίτας νῦn κατ. χάμευναν χαμεύνην ψυχῆι τ᾽ ἄχαριν ψυχὴν ἄ. ἐπιτύμβιον αἶνον ἐπιτύμβιος αἶνος

ΚΛ.

οὐ σὲ προσήκει τὸ μέλημ᾽ ἀλέγειν

τοῦτο· πρὸς ἡμῶν

κάππεσε κάτθανε, καὶ καταθάψομεν,

οὐχ ὑπὸ κλαυθμῶν τῶν ἐξ οἴκων,
1555

ἀλλ᾽ Ιφιγένειά νιν ἀσπασίως

θυγάτηρ, ὡς χρή,

πατέρ᾽ ἀντιάσασα πρὸς ὠκύπορον

πόρθμευμ᾽ ἀχέων

περὶ χεῖρε βαλοῦσα φιλήσει.
1560

ΧΟ.

ὄνειδος ἥκει τόδ᾽ ἀντ᾽ ὀνείδους.

δύσμαχα δ᾽ ἐστὶ κρῖναι.

φέρει φέροντ᾽, ἐκτίνει δ᾽ ὁ καίνων.

μένει δὲ μίμνοντος ἐν θρόνωι Διὸς

παθεῖν τὸν ἔρξαντα· θέσμιον γάρ.
1565

τίς ἂν γονὰν ἀραῖον ἐκβάλοι δόμων;

κεκόλληται γένος πρὸς ἄται.

ΚΛ.

ἐς τόνδ᾽ ἐνέβης σὺν ἀληθείαι

χρησμόν. ἐγὼ δ᾽ οὖν

ἐθέλω, δαίμονι τῶι Πλεισθενιδῶν
1570

ὅρκους θεμένη τάδε μὲν στέργειν

δύστλητά περ ὄνθ᾽, ὁ δὲ λοιπόν, ἰόντ᾽

Apparatus Criticus

οὐ σὲ οὔτε πρ. κάππεσε κάπεσε Ιφιγένειά νιν Ιφιγένειαν ἵν' χεῖρε χεῖρα φιλήσει φιλήση μίμνοντος μίμνει ἐν θρόνωι χρόνωι γονὰn ἀραῖον ῥᾶον κεκόλληται προσάψαι ἐνέβης ἐνέβη ἐθέλω ἐθέλω sc. θάψαι καὶ θρηνῆσαι πλεισθενιδᾶν θεμένη θεμένα δύστλητά δύσπλητα

ΧΟ.

δι᾽ αἷμ᾽ ἄνιπτον. ἢ τις ἦν τότ᾽ ἐν δόμοις
1480

Ἔρις, ἐρίδματος ἀνδρὸς οἰζύς.) =

ΚΛ.

νῦν δ᾽ ὤρθωσας στόματος γνώμην,
1475

τὸν τριπάχυντον

δαίμονα γέννης τῆσδε κικλήσκων.

ἐκ τοῦ γὰρ ἔρως αἱματολοιχὸς

νείραι τρέφεται, πρὶν καταλήξαι

τὸ παλαιὸν ἄχος, νέος ἰχώρ.
1480

ΧΟ.

ἢ μέγαν οἰκοσινῆ

δαίμονα καὶ βαρύμηνιν αἰνεῖς,

φεῦ φεῦ, κακὸν αἶνον, ἀτη-

ρᾶς τύχας ἀκόρεστον,

ἰὼ ἰή,
1485

διαὶ Διὸς παναιτίου πανεργέτα.

τί γὰρ βροτοῖς

ἄνευ Διὸς τελεῖται;

τί τῶνδ᾽ οὐ θεόκραντόν ἐστιν;

ἰὼ ἰὼ βασιλεῦ βασιλεῦ,
1490

πῶς σε δακρύσω;

φρενὸς ἐκ φιλίας τί ποτ᾽ εἴπω;

κεῖσαι δ᾽ ἀράχνης ἐν ὑφάσματι τῶιδ᾽

ἀσεβεῖ θανάτωι βίον ἐκπνέων.

ὤμοι μοι
1495

κοίταν τάνδ᾽ ἀνελεύθερον

Apparatus Criticus

τριπάχυντον τριπάχυιον γέννης γέννας γεννήσας νείραι νείρει οἰκοσινῆ οἴκοις τοῖσδε ἀκόρεστον ἀκορέστου πανεργέτα πανεργέταν ἰὼ ἰὼ ἰὼ semel τί ποτ᾽ εἴπω ποτ᾿ ἂρ᾽ εἴπω ἐκπνέων ἐκπνείων ἀνελεύθερον ἀνελεύθερα

ΧΟ.

δολίωι μόρωι δαμεὶς (δάμαρτος)

ἐκ χερὸς ἀμφιτόμωι βελέμνωι. –

ΚΛ.

αὐχεῖς εἶναι τόδε τοὔργον ἐμόν·

†μηδ᾽ ἐπιλεχθῆις
1500

᾿Αγαμεμνονίαν εἶναί μ᾿ ἄλοχον.

φανταζόμενος δὲ γυναικὶ νεκροῦ

τοῦδ᾽ ὁ παλαιὸς δριμὺς ἀλάστωρ

Ατρέως χαλεποῦ θοινατῆρος

τόνδ᾽ ἀπέτεισεν
1505

τέλεον νεαροῖς ἐπιθύσας.

ΧΟ.

ὡς μὲν ἀναίτιος εἶ

τοῦδε φόνου, τίς ὁ μαρτυρήσων;

πῶς, πῶς; πατρόθεν δὲ συλλή-

πτωρ γένοιτ᾽ ἂν ἀλάστωρ.
1510

βιάζεται δ᾽ ὁμοσπόροις ἐπιρροαῖσιν αἱμάτων

μέλας Ἄρης· ὅποι δὲ καὶ προβαίνοι,

πάχναν κουροβόρον παρέξει.

Translations (8)

Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 1448-1576 focus

CHOROS.

Alas, that some

Fate would come

Upon us in quickness —

Neither much sickness

Neither bed-keeping —
1450

And bear unended sleeping,

Now that subdued

Is our keeper, the kindest of mood!

Having borne, for a woman’s sake, much strife —

By a woman he withered from life!

1455

Ah me!
1455

Law-breaking Helena who, one,

Hast many, so many souls undone

’Neath Troia! and now the consummated

Much-memorable curse

Hast thou made flower-forth, red

With the blood no rains disperse,
1460

That which was then in the House —

Strife all-subduing, the woe of a spouse.

1462

KLUTAIMNESTRA.

Nowise, of death the fate —

Burdened by these things — supplicate!

Nor on Helena turn thy wrath

As the man-destroyer, as she who hath,
1465

Being but one,

Many and many a soul undone

Of the men, the Danaoi —

And wrought immense annoy!

1468

CHOROS.

Daimon, who fallest

Upon this household and the double-raced

Tantalidai, a rule, minded like theirs displaced,

Thou rulest me with, now,
1470

Whose heart thou gallest!

And on the body, like a hateful crow,

Stationed, all out of tune, his chant to chant

Doth Something vaunt!

1475

KLUTAIMNESTRA.

Now, of a truth, hast thou set upright
1475

Thy mouth’s opinion, —

Naming the Sprite,

The triply gross,

O’er the race that has dominion:

For through him it is that Eros

The carnage-licker

In the belly is bred: ere ended quite

Is the elder throe — new ichor!
1480

1481

CHOROS.

Certainly, great of might

And heavy of wrath, the Sprite

Thou tellest of, in the palace

(Woe, woe!)

— An evil tale of a fate
1485

By Até’s malice

Rendered insatiate!

1489

Oh, oh, —

King, king, how shall I beweep thee?
1490

From friendly soul whatever say?

Thou liest where webs of the spider o’ersweep thee

In impious death, life breathing away.

O me — me!

This couch, not free.

By a slavish death subdued thou art,
1495

From the hand, by the two-edged dart.

1497

KLUTAIMNESTRA.

Thou boastest this deed to be mine:

But leave off styling me

The Agamemnonian wife!

For, showing himself in sign
1500

Of the spouse of the corpse thou dost see,

Did the ancient bitter avenging-ghost

Of Atreus, savage host,

Pay the man here as price —

A full-grown for the young one’s sacrifice.

1505

CHOROS.

That no cause, indeed, of this killing art thou,
1505

Who shall be witness-bearer?

How shall he bear it — how?

But the sire’s avenging-ghost might be in the deed a sharer.

He is forced on and on

By the kin-born flowing of blood,
1510

— Black Ares: to where, having gone,

He shall leave off, flowing done,

At the frozen-child’s-flesh food.

1513

King, king, how shall I beweep thee?

From friendly soul whatever say?

Thou liest where webs of the spider o’ersweep thee
1515

In impious death, life breathing away.

O me — me!

This couch, not free!

By a slavish death subdued thou art,

From the hand, by the two-edged dart.
1520

1521

KLUTAIMNESTRA.

No death unfit for the free

Do I think this man’s to be:

For did not himself a slavish curse

To his household decree?

But the scion of him, myself did nurse —
1525

That much-bewailed Iphigeneia, he

Having done well by, — and as well, nor worse,

Been done to, — let him not in Haides loudly

Bear himself proudly!

Being by sword-destroying death amerced

For that sword’s punishment himself inflicted first.

1530

CHOROS.

I at a loss am left —
1530

Of a feasible scheme of mind bereft —

Where I may turn: for the house is falling:

I fear the bloody crash of the rain

That ruins the roof as it bursts amain:

The warning-drop

Has come to a stop.

Destiny doth Justice whet
1535

For other deed of hurt, on other whetstones yet.

1537

Woe, earth, earth — would thou hadst taken me

Ere I saw the man I see,

On the pallet-bed

Of the silver-sided bath-vase, dead!
1540

Who is it shall bury him, who

Sing his dirge? Can it be true

That thou wilt dare this same to do —

Having slain thy husband, thine own,

To make his funeral moan:

And for the soul of him, in place
1545

Of his mighty deeds, a graceless grace

To wickedly institute? By whom

Shall the tale of praise o’er the tomb

At the god-like man be sent —

From the truth of his mind as he toils intent?
1550

1551

KLUTAIMNESTRA.

It belongs not to thee to declare

This object of care!

By us did he fall — down there!

Did he die — down there! and down, no less,

We will bury him there, and not beneath

The wails of the household over his death:

But Iphigeneia, — with kindliness, —
1555

His daughter, — as the case requires,

Facing him full, at the rapid-flowing

Passage of Groans shall — both hands throwing

Around him — kiss that kindest of sires!

1560

CHOROS.

This blame comes in the place of blame:
1560

Hard battle it is to judge each claim.

He is borne away who bears away:

And the killer has all to pay.

And this remains while Zeus is remaining,

The doer shall suffer in time — for, such his ordaining.

Who may cast out of the House its cursed brood?
1565

The race is to Até glued!

1567

KLUTAIMNESTRA.

Thou hast gone into this oracle

With a true result. For me, then, — I will

— To the Daimon of the Pleisthenidai

Making an oath — with all these things comply
1570

Hard as they are to bear. For the rest —

Going from out this House, a guest,

May he wear some other family

To nought, with the deaths of kin by kin!

And, — keeping a little part of my goods, —

Wholly am I contented in

Having expelled from the royal House

These frenzied moods
1575

The mutually-murderous.

The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 1505 focus

That thou art guiltless of this murder, who will testify? How? how? yet the evil genius of his fathers might abet thee. And the wretched battle-god is hurried violently onward in torrents of kindred blood; making his way where he must give course to the clotted gore of children slam for food .

CHORUS

AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1505 focus

immolant un guerrier pour venger des enfants.

Même mouvement.

LE CHŒUR

Toi, innocente de ce meurtre ! qui trouveras-tu pour en témoigner ? Et comment ? comment ? Mais le Génie vengeur de cette race peut bien être ton complice. Si,
brutal, le noir Arès fait couler à flots le sang familial,

Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 1505 focus

That thou art guiltleſs of this blood, what proof,

What witneſs?

— From the father, in his cauſe,

Riſe an avenger! Stain’d with the dark ſtreams

Of kindred blood fierce waves the bick’ring ſword,
1690

And points the ruthleſs boy to deeds of horror.—

My king, my royal lord, what words can ſhow

My grief, my reverence for thy princely virtues!

Art thou thus fall’n, caught in a cobweb ſnare,

By impious murder breathing out thy life?
1695

Art thou thus fall’n, Ah the diſloyal bed!

Secretly ſlaughter’d by a treach’rous hand?

CLYTEMNESTRA.

Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 1505 focus

Chi mai potrebbe far testimonio

che tu sei monda di questo scempio ?

Come? Come? Oh! Ma vindice

1760

verrà del padre il Dèmone!

E nei rivi di strage consanguinea,

Marte livido infuria,

dove compenso vindice ai vermigli

grumi offrirà dei divorati figli.
1765

COREUTA

Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 1505 focus

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 1505 focus

Thou guiltless of this murder, thou!
1755

Who dares such thought avow?

Yet it may be, wroth for the parent's deed,

The fiend hath holpen thee to slay the son.

Dark Ares, god of death, is pressing on

Thro' streams of blood by kindred shed,
1760

Exacting the accompt for children dead,

For clotted blood, for flesh on which their sire did feed.

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 1505 focus

Daß du den blutigen Mord

Nimmer verschuldetest, wer bezeugt das?

Wer? Aber der Ahnen Fluchgeist

Stand wohl helfend zur Seite.

In Strömen stammverwandten Bluts
1460

Rast ewig fort der dunkle Mord,

Und negt sich neu, wohin er auch sich wälze,

Im Thau blutigen Kindermordes.

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

1420. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-825

ὀλέσασα

ὀλέσας

Flor.

1420

1421-1429. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-826

ἦ πολύμναστον ἐπηνθίσω αἷμ' ἄνιπτον, στᾶσα τότ' ἐν δόμοισιν ἐρίδματός τις ἀνδρὸς οἰζύς. Libri sic,

νῦν δὲ τελείαν πολύμναστον ἐπηνθίσω δι' αἷμ' ἄνιπτον, ἥτις ἦν τότ' ἐν δόμοις ἔρις ἐρίδματος ἀνδρὸς ὀϊζύς.

ἐπηνθίσω

consentiunt Ven. Flor. Farn. Vict. Id Auratus in

ἀπήνθισεν

mutandum putabat. Casauboni coniecturam

ἀπηνθίσω

receperunt Schützius, Porsonus, Blomfieldius, ceterum haec sic ut in libris leguntur cohaerere existimantes. Et videri possent cohaerere, si legeretur

νῦν δὲ τέλειον ἐπηνθίσω αἷμ' ἄνιπτον.

Sed nunc et orationis perversitas et metrorum ratio ostendunt aliquot versus excidisse post

τελείαν

. Nam et anapaestis et iis, quae hos excipiunt, respondent versus 1504-1515.

Ἐπηνθίσω

non erat mutandum, sed deleri debebat, ut Wellauerus quoque vidit,

δι'

, adscriptum ab interprete vel ortum ex proxime sequentibus litteris. Respondet enim antistrophico versui hic, cuius prima syllaba deest, supplenda, ut videtur, hoc modo,

ἦ πολύμναστον ἐπηνθίσω αἷμ' ἄνιπτον,

i. e. profecto multum recordandum tibi adspersisti inexpiabilem sanguinem. Dicit haec de Helena. Alio modo, sed non plane dissimili, usus est hoc verbo Aeschylus in Sept. c. Th. v. 924.

ἰὼ πολλοῖς ἐπανθίσαντες πόνοισι γενεάν

. Mox libri

ἥτις ἦν τότ' ἐν δόμοις

. Quum Schutzius et Butlerus legi vellent

ἦ τις

, minime se hoc probare dixit Blomfieldius. At ostendere debebat qui sensus vulgatae lectionis esset, quove modo expediri illa posset orationis perversitas. Etiamsi non moneret metrum antistrophicum, neminem, qui aliquem tragicae dictionis aut orationis poeticae sensum habeat, non intellecturum arbitror illud

ἥτις ἦν

non esse a poeta profectum, sed adscriptum ab interprete aut alio errore ortum. Deinde quid est

ἔρις ἐρίδματος ἀνδρὸς ὀϊζύς

? Scaliger

ἐρίδματος

, ab

ἐριθμαίνω

, quod placuit Blomfieldio. Quin Scottus in Appendice Thesauri Stephaniani

ἐρίδματος

pro genitivo habuit ab

ἔρισμα

ducto. Immo

ἐρίσματος ἀνδρὸς ὀϊζύς

est

ἐρίδμητος

, gravis domitricis viri calamitas, quo nomine hic patet Helenam, quae etiam Agamemnoni interfectionis caussa exstiterit, designari.

Ἔρις

autem ex sequentibus syllabis ortum videtur. Post

ἐρίδματος

aperte excidit

τις

. Scribendum igitur videtur

ἦ πολύμναστον ἐπηνθίσω αἷμ' ἄνιπτον, στᾶσα τότ' ἐν δόμοισιν ἐρίδματός τις ἀνδρὸς οἰζύς. hei memorique cruore neque cluendo conspicua, in domo tum gravis pestis viri peremptrix.

1432. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-827

ἐκτρέπῃ

ἐκτρέψῃς

Vict.

ἐκτρέψῃς

Ven. Farn.

ἐκτρέχῃς

Flor.

1432

1434. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-828

ὀλέσασα

ὀλέσασ'

Farn.

ὀλέσασα

Vict.

ὀλέσαν

Ven. Flor.

1434

1436. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-829

ἐμπίπτεις

ἐμπίτνεις

Canterus. Libri

ἐμπίπτεις

. διφνίοισι Deinde libri

διφνείσι

. Blomfieldius et Wellauerus ex mea emendatione

διφνίοισι

. Antagoras apud Diog. Laert. IV. 26. sive in Brunckii Anal. t. I. p. 260. ep. 2.

τὸ καὶ σέο σῶμα δίφνιον

. Hesychius

δίφυιον νυκτός, τὰ δύο μέρη, τὸ δίμοιρον

. Idem

δεκάφυια, δεκαπλάσια· δίφυια δὲ διπλάσια

. Ita Kusterus haec scribenda esse docuit ex Etym. M. p. 254, 14. cuius verba sic emendanda sunt,

δεκάφυια, τὰ δεκαπλάσια. Καλλίμαχος τῶν ἔτι σοι δεκάφυια φάτο ζωάγρια τίσειν. καὶ δεκάφυια εἴρηται οἱονεὶ δεκάφυα, δεκάκις πεφυκότα. τὸ γὰρ φύω Αἰολικῶς φυίω φασί, καὶ τὸ ἀλύω ἀλυίω

. Attigit hanc formam Lobeckius ad Phryn. p. 494.

1436

1437. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-830

Τανταλίδαισιν

Τανταλίδεσιν

Flor. Agamemnonem et Menelaum dicit.

1437

1438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-831

ἂν Libri

κράτος ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν

. Porsonus omisit

ἐκ

. Additum

ἂν

a me ab novissimis editoribus receptum est. Omiserant librarii, ne deesset quod genio diceret chorus, non memores huiusmodi compellationes saepissime nudas poni, quoniam intelligitur

te appello

1438

1439. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-832

καρδίαν δηκτόν Libri

καρδίᾳ δηκτόν

. Emendavit Abreschius. In Porsoniana

κρατύνοις

, fortasse typographi errore. Hoc dicit, o infeste deus, qui irruis in domum et duplices Tantalidas, victoriamque gubernas parilis animi a mulieribus (Helena et Clytaemnestra) cor mihi mordentem.

1439

1440-1442. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-833

ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν κήρυκος ἐχθροῦ σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται * μύσος*. Libri

δίκαν μοι κόρακος ἐχθροῦ

. Deinde

σταθεὶς ἐννόμως

Ven. Flor.

σταθεὶς ἐκνόμως

Farn. Vict.

σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως

Schützius, Porsonus, Stanleius in curis secundis. Masculinum agnoscit scholiastes,

ὡς κόραξ ἐσθίων νεκρῶν σῶμα βοᾷ, οὕτω καὶ ὁ δαίμων ἐκνόμως δικάσει, παρὰ τὸ δίκαιον

. Genium mortis intelligi volebat Elberlingius et proinde Canteri quamvis malam coniecturam

ἐπεύχεαι

probabat. Assensus ei est Creuzerus in Annal. Vindob. vol. LIV. p. 163. picturam ei explicationi adhibens de qua dixit Radulphus Rochettus in Oresteide p. 223. seq. Clytaemnestram dici quum res ipsa declarat, tum

γυνή

ex praecedente

γυναικῶν

intelligendum est. Videtur autem Aeschylus ita fere scripsisse,

ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν κήρυκος ἐχθροῦ σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται * μύσος*.

Nam quum libri habeant

ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται

, mutilum esse versum apparet, quem addito

δόμοις

integrandum putavit Butlerus. Schützio

φόνῳ

addendum esse videbatur.

1443. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-834

νῦν δ' In Victoriana per errorem omissa est personae notatio. Auratus

νῦν γ'

. At

δ'

refertur ad suppressum

πρόσθεν μὲν οὐκ ὀρθῶς ἔλεγες

1443

1444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-835

τὸν τριπάχυντον Libri

τὸν τριπάχυιον

. Pudet referre quae explicando huic verbo sunt prolata. Blomfieldius

τὸν τριπάλαιον

coniecit. Ad sensum ferri posset

παλαιόν

, non potest

τριπάλαιον

. Nam summa antiquitas si memoratur, quia nihil ad rem, friget. Scripsi

τὸν τριπάχυντον

, in quam emendationem etiam Bambergerus incidit. Similiter Aeschylus dixit in Sept. c. Thebas v. 751.

ὄλβος ἄγαν παχυνθείς

1444

1445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-836

γέννας

Farn. Vict.

γέννης

, superscripto

ας

, Ven. Flor. In Farn. glossa

γενεᾶς

1445

1447. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-837

νείρει Libri

νείρει

. Scaliger

νείκει

. Casaubonus

νείρῃ

, quod suum fecit Stanleius, probavitque Albertius ad Hesychium v.

νείρῃ

, et receperunt Schützius in editione maiore ac Blomfieldius. Recte vero animadvertit Wellauerus id

νείρα

scribendum fuisse. Mea sententia, si uterum vel viscera dicere voluisset Aeschylus,

νηδύϊ

scripsisset. Idque eum scripsisse putavit H. L. Ahrens. Sed existimo

νείρει

dativum esse ignoti hucusque vocabuli

νεῖρος

, quod intimum locum significaverit. Adiectivo

νειρός

usus est Lycophro v. 896.

κρύψουσ᾽ ἄφαντον ἐν χθονὸς νειροῖς μυχοῖς,

ubi videndus est Bachmannus.

1447

1448. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-838

ἄχος Auratus

ἄγος

, quod Schutzius in minore editione recepit. At

ἄχος

saepe malum significat.

Ἰχώρ

est sanies. Hesychius

Ἀχώρ, αἷμα συμπεπηγός, ἔμπυον, σηπεδών

. Sic scribendum. V. ibi interpretes et Foesium in Oec. Hippocr.

1448

1449-1450. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-839

ἢ μέγα δώμασι τοῖςδ' αἵμονα καὶ βαρύμηνιν αἰνεῖς Libri

ἢ μέγαν οἴκοις τοῖσδε δαίμονα

. Scribendum esse

τοῖςδ' αἵμονα

monui in adnotationibus ad interpretationem Humboldti. Sed iis nondum perfecta est emendatio: nam spondeum

οἴκοις

vitiosum esse arguit versus antistrophicus. Grammatici haud dubie inventum est

μέγαν οἴκοις

, ut metro consuleret, quum depravatam scripturam

τοῖςδε δαίμονα

in codice suo invenisset, cum quibus verbis construi non posse videbat

μέγα

. Scripsit Aeschylus

ἢ μέγα δώμασι τοῖς δ᾽ αἵμονα καὶ βαρύμηνιν αἰνεῖς, φεῦ φεῦ, κακὸν αἶνον ἀτηρᾶς τύχας ἀκορέστου.

Αἵμονα θήρης

in Iliade V. 49. peritum significare volunt: vereor ne illic quoque ferocem intelligi oporteat et cruore gaudentem, ut in Hecuba v. 91. dictum est

λύκου αἵμονι χαλᾷ

. Cruentatum significat in Aeschyli Suppl. v. 814.

1454. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-840

πανεργέτα

Farn. Vict.

πανεργέταν

Ven. Flor. Haec ante oculos habuit scriptor Christi patientis v. 1465.

ὦ παῖ παναιτίου θεοῦ παντεργάτα, τί γὰρ τελεῖται τοῖς βροτοῖς ἄνευ σέθεν; τί δ᾽ οὐ θεόκραντόν γε τῶνδ᾽ ἐστίν; ἰώ, ἰώ, ιώ, ὦ βασιλεῦ, βασιλεῦ, πῶς σε δακρύσω; ὦ θεέ μου, Θεέ μου, πῶς σε καλέσω; φρενὸς ἐκ φιλίας τί σοί ποτ᾽ ἄρ᾽ ἄσω; κεῖσαι γὰρ ὑφάσμασι τοῖςδ᾽ εἱλιγμένος.

1454

1457. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-841

ἰώ, ἰώ

ἰὼ

semel Ven. Flor. Geminant Farn. Vict.

1457

1459. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-842

τί ποτ' εἴπω; In Flor.

τί

prius omissum, postea additum.

τί ποτ' ἆρ᾽ εἴπω

Farn. Apparet Triclinium hic et mox v. 1461. versus acatalectos dare voluisse.

1459

1461. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-843

ἐκπνέων

ἐκπνείων

Farn.

1461

1462. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-844

τῶνδε

τῶνδ'

Flor. ἀνελεύθερον Deinde

ἀνελεύθερα

, cum glossis

ἀνελευθέρως, δουλικῶς

, Farn. Recte ceteri

ἀνελεύθερον

. Dici quidem potuit

κοίταν δαμείς

, sed, quum

κεῖσαι

praecesserit, recte monuit Wellauerus hoc verbum esse repetendum.

1462

1465. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-845

τοὔργον ἐμόν, τόδε

τοἔργον ἐμὸν τόδε

Farn.

1465

1466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-846

μηκέτι λεχθῇς δέ

μηδ' ἐπιλεχθῇς

Ven. Flor.

μὴ δ᾽ ἐπιλεχθῇς

Farn.

μηδ' ἐπιλεχθῇς*

Vict. sic cum asterisco, sive lacunae, sive, quod veri similius duco, corruptae lectionis signo. Excidisse aliquid Scaliger videtur putasse, qui

ἐπιλεχθείς

corrigebat. Quod Auratus et, ut Blomfieldius adnotavit, Vossius probarunt,

ἐπιλεχθῇς

, non potest significare cogitaveris: nam hoc

ἐπιλέξασθαι

dicitur. Vossium etiam

ἐπιλέξῃς

scribendum coniecisse Blomfieldius dicit. Scripsi

μηκέτι λεχθῇς δέ

1466

1472. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-847

τόνδ' ἀπέτισεν τέλεον

νεαροῖς

Farn. quae etiam Spanhemii mala coniectura erat. Recte autem in edd. vett. haec coniunguntur,

τόνδ' ἀπέτισεν τέλεον νεαροῖς ἐπιθύσας

. Non intellexerunt haec verba qui cum Stanleio virgulam post

ἀπέτισεν

posuerunt idque verbum verterunt punivit, quae non est activi potestas. Hoc dicit poeta,

τόνδε ἀπέτισεν τέλεον νεαροῖς, θύσας αὐτόν

, hunc adultum persolvit ut vindictam pueris, propter eos mactatum.

1472

1475. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-848

πῶ Auratus

πῶς, πῶς

. Hesychius

πῶ, ποῦ, ὅθεν, ὁπόθεν. Δωρίς

. Significat qua ratione. Rectius Etym. M. p. 773, 18.

πόθεν

interpretatur, male ille tamen ex eo factum censens. In Farn. deest

δέ

1475

1479. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-849

μέλας Mireris fuisse qui

μελαίνης

scriberent, nescientes

μέλας

ultima longa esse. προβαίνων

προβαίνων

Canterus. Libri

προσβαίνων

. δίκαν Butleri coniecturam,

δίκην

pro

δὲ καί

, mutatam in

δίκαν

recepit Scholefieldius, sic interpretans, "quo quum processerit, poenas solvet, vel faciet ut solvantur poenae, ob concretum rorem sanguinis liberorum voratorum.” Nihil lucri ex languidiore sententia.

1479

1480. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-850

πάχνᾳ Libri

πάχνα κουροβόρῳ παρέξει

. Auratus et Casaubonus

πάχναν κουροβόρον

. Deinde

προσέξει

Auratus assentiente Cantero. Meam emendationem

πάχνᾳ

receperunt novissimi editores. Neque alia mutatione opus est.

Ὅποι δὲ καὶ προβαίνων

idem est atque

ὅποι δ᾽ ἂν καὶ προβαίνῃ

. Sensus est, et quoquo progrediens nativoro cruori eas exhibebit, scilicet

ὁμοσπόρους ἐπιρροὰς αἱμάτων

1480

1481. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-851

ἰώ, ἰώ In Ven.

ἡμιχόριον

praefixum.

ἰὼ ἰὼ

Farn. Vict.

ἰὼ

semel Ven. Flor.

1481

1483. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-852

τί ποτ' εἴπω; Farn. hic quoque

τί ποτ' ἆρ᾽ εἴπω;

et mox

ἐκπνείων

1483

1485. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-853

εὐσεβεῖν

εὐσεβεῖ

Flor.

1485

1486. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-854

ἀνελεύθερον

ἀνελεύθερα

hic quoque Farn.

1486

1489. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-855

NA Ante hunc versum in libris hi duo leguntur,

οὔτ᾽ ἀνελεύθερον οἶμαι θάνατον τῷδε γενέσθαι.

Schützius

οὐκ

, quem secutus est Blomfieldius. Sed hos duos versus ab Aeschylo abiudicavit Seidlerus de versibus dochm. p. 408. cum quo etsi dissentiebam in dissertatione de versibus spuriis apud Aeschylum p. IX. (Opusc. II. p. 82.), tamen nunc assentior. Nam ut hiatus excusationem habere videatur a pausa quae post

γενέσθαι

est, tamen frigent maxime hi versus produntque manum interpretis, rationem reddentis eorum quae sequuntur.

1489

1490. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-856

NA Signum interrogandi recte apposuit Schützius. Blomfieldius, dubitans de interrogatione propter sequens

ἀλλά

(id quomodo dubitari potuerit non video), Dobraei praeclaram, quam vocat, emendationem recepit,

δολοκτόνῳ ἄτῃ

. Miror Dobraei, viri recto iudicio insignis, hanc fuisse coniecturam, quae prorsus absurda est. Sermo est enim de doloso sacrificio Iphigeniae.

1490

1492-1493. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-857

ἀλλ᾽ ἐμὸν ἐκ τοῦδ᾽ ἔρνος ἀερθὲν τῆς πολυκλαύτης Ἰφιγενείας, ἄξια δράσας, ἄξια πάσχων, Libri

τὴν πολύκλαυτόν τ' Ἰφιγένειαν ἀνάξια δράσας, ἄξια πάσχων

. Porsonus ad Medeae v. 822.

τὴν πολυκλαύτην

. Infeliciter Elmsleius ad Med. v. 807.

τ' Ἰφιγένειαν

deleri volebat. Monui in adnotatione ad interpretationem Humboldti scribendum esse

ἀλλ᾽ ἐμὸν ἐκ τοῦδ᾽ ἔρνος ἀερθὲν τῆς πολυκλαύτης Ἰφιγενείας, ἄξια δράσας, ἄξια πάσχων,

i. e.

ἄξια ἀξίων δραμάτων πάσχων

. Nimirum grammaticus quum ab- surde dici putaret

ἄξια δράσας

, scribendumque esse

ἀνάξια

, huic verbo cetera, ut metro ne repugnarent, accommodaverat.

1497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-858

φροντίδος

Ven. Flor.

φροντίδων

Farn. Vict. Assentior Blomfieldio

φροντίδος

magis probanti, qui tamen cum aliis

φροντίδος στερηθείς

iungit et

ἀμηχανῶ

εὐπάλαμον μέριμναν

refert. In edd. Vict. Cant. omissis interpunctionibus

στερηθεὶς φροντίδων μέριμναν

constructa videntur, neque id non videtur recte fieri, praesertim si

φροντίδος μέριμναν

ἀμηχανῶ

pendeat. Sic Sophocles El. v. 959.

ᾗ πάρεστι μὲν στένειν πλούτου πατρῴου κτῆσιν ἐστερημένῃ.

1497

1498. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-859

ἀπάλαμον Libri

εὐπάλαμνον

. Porsonus

εὐπάλαμον

. Librorum scriptura suspicionem facit scriptum fuisse

ἀπάλαμνον

, notiorem librariis formam, pro

ἀπάλαμον

. Neque dubito quin

ἀπάλαμον

posuerit Aeschylus, more eo quo per epitheta effectus verbi adiuncti significatur. Metrum non obstat, quum etiam alia huiusmodi verba, praeter constantem in

ἀθάνατος

usum, ad epicorum exemplum prima syllaba producta inveniantur, ut

ἀκάματον

apud Sophoclem Ant. v. 339. ipsumque

ἀπάλαμον

apud Pindarum Ol. I. 95.

1498

1499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-860

ὅπᾳ

ὅπα

, superscripto

, Farn. Elmsleius ad Heracl. 595.

ὅποι

, cui recte ne Blomfieldius quidem obtemperavit.

1499

1500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-861

δημοσθενῆ

δημοσφαλῆ

Ven.

1500

1501. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-862

ψεκάς

ψακὰς

Blomfieldius. Libri

ψεκάς

1501

1502. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-863

θηγάνει

δίκῃ

Flor. Vict.

δίκα

, superscripto

ῃ

, Ven.

δίκῃ

, superscripto

, Farn.

δίκην

Aurati emendatio est. Deinde libri

θήγει

. Ex mea emendatione

θηγάνει

in novissimas editiones receptum. Hesychius, fortasse ex hoc ipso loco,

θηγάνει, ὀξύνει

1502

1503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-864

θηγάναις Libri

θηγάναις

. Correxit Pauwius.

1503

1504. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-865

εἴθε μ' ἐδέξω Hemichorii signum habent Ven. Flor.

εἶτ' ἐμ' ἐδέξω

sic Vict. Porsonus

εἶθ᾽ ἔμ᾽ ἐδέξω

. Sic optaret chorus ut ipse pro Agamemnone obiisset. At non hoc, sed prius se mortuum esse mavult quam pereuntem videret illum. Itaque recte Farn.

εἴθε μ' ἐδέξω

. Deinde Blomfieldius et Scholefieldius per negligentiam, opinor,

ἐσιδεῖν

. Libri enim

ἐπιδεῖν

1504

1506. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-866

κατέχοντα χαμεύναν

δροίτῃ νῦν κατέχοντα χαμεύναν

Farn. Vict. Triclinii additamentum

νῦν

, quo versus acatalectus fieret, omittunt Ven. Flor. delevitque, a Porsono uncis inclusum, Schützius. Memorant

δροίτην

ex Aeschylo Etym. M. p. 288, 5. Eustathius p. 1726, 11. nomen illud etiam

δρύτην

scribi, nominatimque Eustathius hoc in loco, testantes. Disseruit de eo vocabulo in glossario Blomfieldius. Conf. etiam Zonaras p. 571.

1506

1509. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-867

πλήσῃ Libri

κλήσει

vel

πλήσῃ

. αὐτῆς Deinde

αὐτῆς

Ven. Flor. Vict.

αὑτῆς

male Farn. adscitum tamen a Blomfieldio.

1509

1510-1512. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-868

κτείνασ' ... ἀποκωκῦσαι ... ἐπικρᾶναι Edd. vett.

ἀποκωκύσαι ψυχὴν ἄχαριν χάριν ἀντ᾽ ἔργων μεγάλων ἀδίκως ἐπικράναι

. Servatus pravus accentus

ἀποκωκύσαι

in Porsoniana, quae tamen

ἐπικρᾶναι

dedit.

ἀποκωκῦσαι

Farn. Displicet asyndeton, mallesque pro altero horum verborum legi participium. Verum non ita scripsit Aeschylus, sed sic,

κτείνασ' ἄνδρα τὸν αὑτῆς ἀποκωκῦσαι (scilicet αὐτόν), ψυχῇ τ' ἄχαριν χάριν ἀντ᾽ ἔργων μεγάλων ἀδίκως ἐπικρᾶναι.

1513. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-869

ἐπιτύμβιον αἰῶ Inutilem Stanleii sive potius Vossii coniecturam,

ἐπιτύμβιον αἶνον

, receperunt Schutzius, Blomfieldius, Scholefieldius, probavitque G. Bernhardy in Syntaxi p. 108. non memores

λάσκων

neutraliter dictum esse, ut in Suppl. v. 531.

1513

1514. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-870

σὺν δακρύοις

σὺν δακρύοιν

Flor. Vict. quod Porsonus in

σὺν δάκρυσιν

mutavit. Ven. Farn.

σὺν δακρύοις

. Hoc tenui, congruens cum strophicis, si ea recte emendavi.

1514

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

1420. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-770

ἄποι ἄποινα: zu 235. Vgl. Eur. Alk. 7 καί με θητεύειν πατὴρ θνητῷ παρ᾽ ἀνδρὶ τῶνδ᾽ ἄποιν᾽ ἠνάγκασεν.

1421. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-771

ich fordere dich aber ebenso auf, mich mit Gewalt zu besiegen und dann zu beherrschen (anders nicht)" d. h. „wenn du mit Gewalt drohst, so sage ich dir auch meinerseits, daſs ich Gewalt mit Gewalt erwidern werde." Dieser Gedanke wird durch V. 1422 gestört, der aus einem Miſsverständnis hervorgegangen zu scheint.

1425. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-772

Vgl. 1619 und Soph. Ant. 1349 μεγάλοι δὲ λόγοι μεγάλας πληγὰς τῶν ὑπεραύχων ἀποτίσαντες γήρᾳ τὸ φρονεῖν ἐδίδαξαν.

1426. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-773

μεγαλόμητις von verwegenem und rücksichtslosem Sinn.

1427. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-774

περίφρονα, superba. ὥσπερ οὖν (vgl. 1170, Cho. 95 ) κτέ., ,,wie ja gewiſs infolge des vergossenen Blutes dein Sinn toll ist (zu glauben), dafs der Blutflecken über den Augen (auf der Stirne) dir wohl anstehe (1390 f.)." Zu dem Gedanken, daſs vergossenes Blut Verwirrung des Geistes erzeugt, vgl. Cho. 1053 f.

1430. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-775

ἀτίετον, ehrlos. Vgl. Cho. 294 ἄτιμον κἄφιλον θνήσκειν. ἔτι, τα 1670.

1431. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-776

Vgl. Cho. 311 ἀντὶ δὲ πληγῆς φονίας φονίαν πληγὴν τινέτω.

1432. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-777

„Auch folgende eidliche Feststellung hörst du von mir (magst du gleich wieder das Urteil περίφρονα ἔλακες fällen).“ Δί

1433. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-778

τέλειον, τελεσφόρον. – κην: vgl. Soph. Εl. 528 ἡ γὰρ Δίκη νιν εἶλεν, οὐκ ἐγὼ μόνη. von

1435. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-779

Die V. 1435-38 scheinen nachträglich eingefügt zu sein, weil das Asyndeton bei V.1439 anzeigt, dafs dort die 1432 angekündigte θέμις folgt. Dem Begriffe θέμις entspricht auch der Inhalt 1439 ff. besser als der von 1435 ff. Nach Beseitigung dieser Verse und des V. 1422 schliefsen sich an Strophe und Antistr. gleich viele (13) Trimeter an. Vgl. zu Cho. 1040 und zu Eum. 781 . „Nicht Furcht ( ἐλπίς) vor Mord kommt in mein Haus" ist eine gesuchte Ausdrucksweise. Bei Äschylos kommt sonst nur der Plural μέλαθρα vor (10mal) und auch bei Sophokles heifst Haus, Palast μέλαθρα, während von der Grotte des Philoktet Phil. 1453 μέλαθρον gesagt wird. Dagegen findet sich der Singular öfter bei Euripides.

1438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-780

ἀσπὶς θράσους, Schild (Schutz) gegen Verwegenheit. Vgl. Soph. Oed. T. 1200 θανάτων πύργος, Phil. 1039 κέντρον ἐμοῦ, Μen. mon. 303 λιμὴν ἀτυχίας.

1439-1440. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-781

κεῖται κτέ. d. h. durch seinen Tod büfst er für seine Untrene. - γυναικὸς τῆσδε wie häufig ὅδε ( ὁ) ἀνήρ für ἐγώ, doch enthält γυναικός auch einen Gegensatz zu Χρυσηΐδων: „der mich, sein Weib, beschimpft, mit Mädchen vor Ilion aber wie Chryseis gekoset hat". Vgl. Hom. A 113 ff. Zu γυναικὸς τῆσδε λυμ. vgl. Soph. Ai. 573 λυμεὼν ἐμός, Cho. 760 .

1441. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-782

„Und mit ihm büfste seine Buhle." Die Häufung der Bezeichnungen ist für die Stimmung der Klyt. ebenso charakteristisch wie oben 887 ff. Mit dem Gefühl befriedigter Rache malt sie besonders das verliebte Buhlen aus.

1443-1444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-783

ναυτίλων σελμάτων. (gen. relat.) ἰσοτριβής (die zusammen mit ihm auf den Schiffsbohlen lag) sagt sie mit bitterem Hohne.

1444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-784

ἄτιμα .. ἐπραξάτην sarkastisch: „der würdige Lohn ist ihnen geworden."

1445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-785

οὕτως ( ἔπραξε) auf die Badewanne deutend. κύκνου δίκην: vgl. Plat. Phaedo p. 85 Β ἅτε, οἶμαι, τοῦ ᾿Απόλλωνος ὄντες ( οἱ κύκνοι) μαντικοί τέ εἰσι καὶ προειδότες τὰ ἐν ῞Αιδου ἀγαθὰ ἄδουσί τε καὶ τέρπονται ἐκείνην τὴν ἡμέραν διαφερόντως ἢ ἐν τῷ ἔμπροσθεν χρόνω, Ovid. Her. VII 1 sic ubi fata vocant, udis abiectus in herbis ad vada Maeandri concinit albus olor.

1446. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-786

τὸν γόον bezieht sich auf den Kommos 1056 ff. Die griechischen Tragiker lassen ihre Personen manches sagen, was diese eigentlich nicht wissen, wenn es nur die Zuschauer kennen.

⁴

1447. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-787

φιλήτωρ, Schol. ἡ ἐκ ψυχής φιλουμένη (Herzliebste). Bei Strab. p. 484 τὸν μὲν ἐρώμενον καλοῦσι (die Kreter) κλεινόν, τὸν δ᾽ ἐραστὴν φιλήτορα hat es aktive Bedeutung.

1448. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-788

⁵

εὐνὴν τήνδε, dieses Liegen (neben Agamemnon) mit Bezug auf das vorhergehende κεῖται (vgl. 1493-95): „mir hat sie in diesem Lager eine Zuspeise (Würze) meiner (der durch Agamemnons Tod bereiteten) Wonne zugebracht." Mit παροψώνημα vgl. Magnes frg. 2 K. καὶ ταῦτα μέν μοι τῶν κακῶν παροψίδες, Aristoph. frg. 187, Plat. com. frg. 43.

1449-1576. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-789

Kommos bestehend aus drei Strophenpaaren. Die Chorpartieen bestehen immer aus drei Teilen, von welchen den ersten die drei στοίχοι (jeder στοίχος ein Strophenpaar), den zweiten der Koryphaios, den dritten der Gesamtchor vorzutragen scheint. Den Inhalt bildet die verschiedene Auffassung und die sittliche Motivierung des Rachewerks sowie die Anklage der Klytämestra. τίς ἂν Μοίρα: zu 627.

1450. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-790

Μοῖρα δεμνιοτήρης, ein betthütendes Todeslos d. h. ein Tod, bei dem man infolge von Krankheit lange Zeit das Bett hüten mufs.

1451. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-791

⁶

ὄνησιν als Genuſs ( χάριν 555).

1454. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-792

⁷

πολέα: zu 724. – γυναικός, Helena.

1456. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-793

⁸

παρώνυμος: ihr Name ist abgeleitet (vgl. Eum. 8 ) von der (im Folgenden angegebenen) Sache nach 686 ff.

1460. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-794

⁹

λίαν πολύμναστον, woran man allzuviel denken muſs, was man gar nicht verschmerzen kann. Daher ἀξύστατον ἄλγος 1468. In πολύμναστον wird v vor μν nicht verlängert wie 980. ἀπήνθισεν (Helena), decerpsit, wie Sept. 705 αὐτάδελφον αἷμα δρέψασθαι. – Mit ἄνιπτον vgl. Cho. 65 , Eum. 281 .

1461. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-795

τότε, vor der That des Paris. Von ihrer damaligen Untreue ist alles Unheil ausgegangen.

1462. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-796

¹⁰

„ein schwer zu bezwingender Geist der Zwietracht, das Wehe des Gatten".

1466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-797

ἀνδρολέτειρα bezieht sich auf 1462.

1468. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-798

ἀξύστατον ἄλγος, eine schmerzende Wunde, die nicht zusammengeht, nicht heilt. Vgl. Ovid. Trist. IV 4, 41 nondum coeuntia rumpam volnera.

1469-1470. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-799

δώμασι καὶ διφ. Τανταλίδαισιν (Agam. und Menelaos), ein ἓν διὰ δυοῖν.

1471-1472. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-800

¹¹

„Du waltest im Hause durch die beiden feigen Frauen in einer Weise, die mir das Herz verzehrt." Mit κακόψυχον, welches dem Sinne nach zu γυναικοῖν gehört, vgl. ἀπὸ ψυχῆς κακῆς 1653.

1474. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-801

δίκαν κόρακος, wie der Rabe auf dem Aase. ἐννόμως, in melodischen Weisen (in Gegensatz zum Raben). Vgl. σύμφθογγος οὐκ εὔφωνος 1186.

¹²

1475. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-802

ὕμνον, nämlich das folgende Ephymnion. Aschylos macht so öfters das Ephymnion bei der Wiederholung abhängig, Cho.969 von θρευμένους, Suppl. 181 von καλούμενος. ἐπεύχεται: Subjekt ist δαίμων. Nach diesem Worte fehlt ein lambus, wenn es nicht 1455, wie Lachmann vermutet hat, ἀπέφθιτο für ἀπέφθισεν βίον geheissen hat.

¹³

1476. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-803

¹⁴

D. h. „nun hast du einen richtigen Gedanken ausgesprochen, während du vorher in betreff der Helena irrtest."

1477. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-804

τριπάχυντον, dreifach d. i. reichlich gemästet. Vgl. τριγέρων Cho. 313 , τρίπαλτος Sept. 976 . Die Beziehung auf die drei Generationen, welche der Alastor heimsuchte, Cho. 1063 ff. , würde hier an und für sich unklar sein und kann nicht gelten, weil Klyt. nicht an die That des Orestes und ihre eigene Ermordung denken kann.

1478. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-805

δαίμονα γέννης: τα 764 f.

1479. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-806

„Von dem Alastor wird die Blutsucht im Bauche gezüchtet, neuer Saft, bevor der alte Schmerz aufgehört hat." Die Ausdrücke νείρᾳ τρέφεται und νέος ἰχώρ sind der Vorstellung der Wassersucht entnommen: wie bei der Wassersucht immer neuer Saft im Leibe sich bildet, so bringt die vom Alastor im Geschlechte genährte Blutsucht immer neues Blutvergiefsen hervor. αἱματολοιχός: zu 274. – Ζα καταλήξαι vgl. Cho. 1073 . – νέος ἰχώρ tritt appositionell zu ἔρως αἱματολοιχός.

¹⁵

1482. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-807

¹⁶

ἔγκασι (die Form wie Hom. 1 438) mit Bezug auf νείρα 1480: „Fürwahr, einen mächtig in den Eingeweiden wirkenden und schwergrollenden Dämon preisest du da, wehe, in schlimmem Preisen, einen Dämon, der unersättlich ist in Mordwerken." ἀτηρᾶς τύχας ἀκόρεστον giebt den Sinn von η πρὶν .. νέος ἰχώρ 1480 f. wieder.

1486. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-808

διαὶ Διός d. i. der Dämon ist unersättlich nach dem Willen des Zeus.

1488. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-809

Vgl. Suppl. 829 σὸν δ᾽ ἐπίπαν ζυγὸν ταλάντου· τί δ᾽ ἄνευ σέθεν θνατοῖσι τέλειόν ἐστιν;

1494. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-810

ἐκπνέων: vgl. Eur. Hel. 142 ἐκπνεῦσαι βίον. Über die Synizese bei ɛw zu Eur. Hipp. 10.

1495. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-811

Веі κοίταν schwebt noch vor κείσαι (1493).

1496-1497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-812

ἐκ χερὸς δάμαρτος: das in den Handschriften fehlende δάμαρτος scheint schon durch das folgende ἄλοχον (1500) gefordert zu werden. ἀμφιτόμῳ βελέμνῳ, vgl. ξιφοδηλήτῳ θανάτῳ 1530 น. 1261, 1147, 1350, Cho. 1009 . Dagegen Soph. Εl. 99 σχίζουσι κάρα φονίῳ πελέκει, Eur. Hek. 1279 πέλεκυν ἐξάρασ᾽ ἄνω und dazu Schol. of νεώτεροι μὴ νοήσαντες τὸ παρ᾿ Ὁμήρῳ ( δ 535) “ δειπνίσσας ὡς τίς τε κατέκτανε βοῦν ἐπὶ φάτνη” ὅτι ἀνθ᾽ ὧν ἔδει μετὰ τοὺς πόνους ἀπολαύσεως τυχεῖν τοῦτον ὡς βοῦν ἀπέκτεινεν ἡ Κλυταιμήστρα, προσέθηκαν ὅτι καὶ πελέκει ἀνηρέθη.

¹⁷

1500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-813

Αγαμεμνονίαν ἄλοχον wie Hom. γ 264 ᾿Αγαμεμνονέην ἄλοχον.

1504-1505. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-814

Hunc adultum persolvit ut vindictam pueris, propter eos mactatum (Hermann).

1508. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-815

πῶ· πόθεν. Δωριεῖς Hesych. πατρόθεν von dem Vater des Agamemnon her. "

1510. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-816

¹⁸

,, Es schreitet unter immer neuen Strömen von Verwandtenblut der Rachegeist dahin, wohin er vorgehen muſs, um Sühne dem blutigen Kindermahle bieten." Vgl. Soph. El. 1384 ἴδεθ᾽ ὅπου προνέμεται τὸ δυσέριστον αἶμα φυσῶν ῎Αρης. Ζυ πάχνα κουροβόρῳ vgl. 735. zu

1498-1505. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-818

¹⁹

gewonnen.

²⁰

Aeschylus Agamemnon 1505

Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator)

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

ΧΟΡΟΣ

ephymn. 2

ephymn. 2

ΚΛ.

οὔτ᾽ ἀνελεύθερον οἶμαι θάνατον

τῶιδε γενέσθαι,

οὐδὲ γὰρ οὗτος δολίαν ἄτην
1525

Apparatus Criticus

Testim.:

Apparatus Criticus

Apparatus Criticus

ΧΟ.

δι᾽ αἷμ᾽ ἄνιπτον. ἢ τις ἦν τότ᾽ ἐν δόμοις
1480

Ἔρις, ἐρίδματος ἀνδρὸς οἰζύς.) =

Apparatus Criticus

ΧΟ.

δολίωι μόρωι δαμεὶς (δάμαρτος)

ἐκ χερὸς ἀμφιτόμωι βελέμνωι. –

CHOROS.

Alas, that some

Fate would come

Upon us in quickness —

Neither much sickness

Neither bed-keeping —
1450

And bear unended sleeping,

Now that subdued

Is our keeper, the kindest of mood!

Having borne, for a woman’s sake, much strife —

By a woman he withered from life!

Ah me!
1455

Law-breaking Helena who, one,

Hast many, so many souls undone

’Neath Troia! and now the consummated

Much-memorable curse

Hast thou made flower-forth, red

With the blood no rains disperse,
1460

That which was then in the House —

Strife all-subduing, the woe of a spouse.

KLUTAIMNESTRA.

Nowise, of death the fate —

Burdened by these things — supplicate!

Nor on Helena turn thy wrath

As the man-destroyer, as she who hath,
1465

Being but one,

Many and many a soul undone

Of the men, the Danaoi —

And wrought immense annoy!

CHOROS.

Daimon, who fallest

Upon this household and the double-raced

Tantalidai, a rule, minded like theirs displaced,

Thou rulest me with, now,
1470

Whose heart thou gallest!

And on the body, like a hateful crow,

Stationed, all out of tune, his chant to chant

Doth Something vaunt!

KLUTAIMNESTRA.

Now, of a truth, hast thou set upright
1475

Thy mouth’s opinion, —

Naming the Sprite,

The triply gross,

O’er the race that has dominion:

For through him it is that Eros

The carnage-licker

In the belly is bred: ere ended quite

Is the elder throe — new ichor!
1480

CHOROS.

Certainly, great of might

And heavy of wrath, the Sprite

Thou tellest of, in the palace

(Woe, woe!)

— An evil tale of a fate
1485

By Até’s malice

Rendered insatiate!

King, king, how shall I beweep thee?

From friendly soul whatever say?

Thou liest where webs of the spider o’ersweep thee
1515

In impious death, life breathing away.

O me — me!

This couch, not free!

By a slavish death subdued thou art,

From the hand, by the two-edged dart.
1520

CHORUS

LE CHŒUR

Toi, innocente de ce meurtre ! qui trouveras-tu pour en témoigner ? Et comment ? comment ? Mais le Génie vengeur de cette race peut bien être ton complice. Si,
brutal, le noir Arès fait couler à flots le sang familial,

CLYTEMNESTRA.

E nei rivi di strage consanguinea,

Marte livido infuria,

dove compenso vindice ai vermigli

grumi offrirà dei divorati figli.
1765

COREUTA

Daß du den blutigen Mord

Nimmer verschuldetest, wer bezeugt das?

Wer? Aber der Ahnen Fluchgeist

Stand wohl helfend zur Seite.

In Strömen stammverwandten Bluts
1460

Rast ewig fort der dunkle Mord,

Und negt sich neu, wohin er auch sich wälze,

Im Thau blutigen Kindermordes.

Commentary

Stable identifiers

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

ΧΟΡΟΣ ephymn. 2

ephymn. 2

ΚΛ. οὔτ᾽ ἀνελεύθερον οἶμαι θάνατον τῶιδε γενέσθαι, οὐδὲ γὰρ οὗτος δολίαν ἄτην 1525

Apparatus Criticus

Testim.:

Apparatus Criticus

Apparatus Criticus

ΧΟ. δι᾽ αἷμ᾽ ἄνιπτον. ἢ τις ἦν τότ᾽ ἐν δόμοις 1480 Ἔρις, ἐρίδματος ἀνδρὸς οἰζύς.) =

Apparatus Criticus

ΧΟ. δολίωι μόρωι δαμεὶς (δάμαρτος) ἐκ χερὸς ἀμφιτόμωι βελέμνωι. –

CHOROS. Alas, that some Fate would come Upon us in quickness — Neither much sickness Neither bed-keeping — 1450 And bear unended sleeping, Now that subdued Is our keeper, the kindest of mood! Having borne, for a woman’s sake, much strife — By a woman he withered from life!

Ah me! 1455 Law-breaking Helena who, one, Hast many, so many souls undone ’Neath Troia! and now the consummated Much-memorable curse Hast thou made flower-forth, red With the blood no rains disperse, 1460 That which was then in the House — Strife all-subduing, the woe of a spouse.

KLUTAIMNESTRA. Nowise, of death the fate — Burdened by these things — supplicate! Nor on Helena turn thy wrath As the man-destroyer, as she who hath, 1465 Being but one, Many and many a soul undone Of the men, the Danaoi — And wrought immense annoy!

CHOROS. Daimon, who fallest Upon this household and the double-raced Tantalidai, a rule, minded like theirs displaced, Thou rulest me with, now, 1470 Whose heart thou gallest! And on the body, like a hateful crow, Stationed, all out of tune, his chant to chant Doth Something vaunt!

KLUTAIMNESTRA. Now, of a truth, hast thou set upright 1475 Thy mouth’s opinion, — Naming the Sprite, The triply gross, O’er the race that has dominion: For through him it is that Eros The carnage-licker In the belly is bred: ere ended quite Is the elder throe — new ichor! 1480

CHOROS. Certainly, great of might And heavy of wrath, the Sprite Thou tellest of, in the palace (Woe, woe!) — An evil tale of a fate 1485 By Até’s malice Rendered insatiate!

Oh, oh, — King, king, how shall I beweep thee? 1490 From friendly soul whatever say? Thou liest where webs of the spider o’ersweep thee In impious death, life breathing away. O me — me! This couch, not free. By a slavish death subdued thou art, 1495 From the hand, by the two-edged dart.

King, king, how shall I beweep thee? From friendly soul whatever say? Thou liest where webs of the spider o’ersweep thee 1515 In impious death, life breathing away. O me — me! This couch, not free! By a slavish death subdued thou art, From the hand, by the two-edged dart. 1520

CHORUS

LE CHŒUR Toi, innocente de ce meurtre ! qui trouveras-tu pour en témoigner ? Et comment ? comment ? Mais le Génie vengeur de cette race peut bien être ton complice. Si, brutal, le noir Arès fait couler à flots le sang familial,

CLYTEMNESTRA.

E nei rivi di strage consanguinea, Marte livido infuria, dove compenso vindice ai vermigli grumi offrirà dei divorati figli. 1765

COREUTA

Daß du den blutigen Mord Nimmer verschuldetest, wer bezeugt das? Wer? Aber der Ahnen Fluchgeist Stand wohl helfend zur Seite. In Strömen stammverwandten Bluts 1460 Rast ewig fort der dunkle Mord, Und negt sich neu, wohin er auch sich wälze, Im Thau blutigen Kindermordes.

Commentary

Stable identifiers

ΧΟΡΟΣ

ephymn. 2

ΚΛ.

οὔτ᾽ ἀνελεύθερον οἶμαι θάνατον

τῶιδε γενέσθαι,

οὐδὲ γὰρ οὗτος δολίαν ἄτην
1525

ΧΟ.

δι᾽ αἷμ᾽ ἄνιπτον. ἢ τις ἦν τότ᾽ ἐν δόμοις
1480

Ἔρις, ἐρίδματος ἀνδρὸς οἰζύς.) =

ΧΟ.

δολίωι μόρωι δαμεὶς (δάμαρτος)

ἐκ χερὸς ἀμφιτόμωι βελέμνωι. –

CHOROS.

Alas, that some

Fate would come

Upon us in quickness —

Neither much sickness

Neither bed-keeping —
1450

And bear unended sleeping,

Now that subdued

Is our keeper, the kindest of mood!

Having borne, for a woman’s sake, much strife —

By a woman he withered from life!

Ah me!
1455

Law-breaking Helena who, one,

Hast many, so many souls undone

’Neath Troia! and now the consummated

Much-memorable curse

Hast thou made flower-forth, red

With the blood no rains disperse,
1460

That which was then in the House —

Strife all-subduing, the woe of a spouse.

KLUTAIMNESTRA.

Nowise, of death the fate —

Burdened by these things — supplicate!

Nor on Helena turn thy wrath

As the man-destroyer, as she who hath,
1465

Being but one,

Many and many a soul undone

Of the men, the Danaoi —

And wrought immense annoy!

CHOROS.

Daimon, who fallest

Upon this household and the double-raced

Tantalidai, a rule, minded like theirs displaced,

Thou rulest me with, now,
1470

Whose heart thou gallest!

And on the body, like a hateful crow,

Stationed, all out of tune, his chant to chant

Doth Something vaunt!

KLUTAIMNESTRA.

Now, of a truth, hast thou set upright
1475

Thy mouth’s opinion, —

Naming the Sprite,

The triply gross,

O’er the race that has dominion:

For through him it is that Eros

The carnage-licker

In the belly is bred: ere ended quite

Is the elder throe — new ichor!
1480

CHOROS.

Certainly, great of might

And heavy of wrath, the Sprite

Thou tellest of, in the palace

(Woe, woe!)

— An evil tale of a fate
1485

By Até’s malice

Rendered insatiate!

King, king, how shall I beweep thee?

From friendly soul whatever say?

Thou liest where webs of the spider o’ersweep thee
1515

In impious death, life breathing away.

O me — me!

This couch, not free!

By a slavish death subdued thou art,

From the hand, by the two-edged dart.
1520

LE CHŒUR

Toi, innocente de ce meurtre ! qui trouveras-tu pour en témoigner ? Et comment ? comment ? Mais le Génie vengeur de cette race peut bien être ton complice. Si,
brutal, le noir Arès fait couler à flots le sang familial,

E nei rivi di strage consanguinea,

Marte livido infuria,

dove compenso vindice ai vermigli

grumi offrirà dei divorati figli.
1765

Daß du den blutigen Mord

Nimmer verschuldetest, wer bezeugt das?

Wer? Aber der Ahnen Fluchgeist

Stand wohl helfend zur Seite.

In Strömen stammverwandten Bluts
1460

Rast ewig fort der dunkle Mord,

Und negt sich neu, wohin er auch sich wälze,

Im Thau blutigen Kindermordes.