Aeschylus Agamemnon 1431

Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator)

So mein' auch ich und stimme für entschloss'ne Tat.
Zum Zaudern bleibt uns keine Frist. Zu handeln gilt's.
1435

Agamemnon. Aeschylus. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator). Berlin. 1919–1923.

Sponsored by University of Leipzig.

Current edition Experimental

Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) (German) (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)
Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 1431-1447 focus
Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 1431-1447 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 1431 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 1431 focus
ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1431 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 1431 focus
καὶ τήνδ᾽ ἀκούεις ὁρκίων ἐμῶν θέμιν·
μὰ τὴν τέλειον τῆς ἐμῆς παιδὸς Δίκην,
Ἄτην Ἐρινύν θ', αἷσι τόνδ᾽ ἔσφαξ᾽ ἐγώ,
οὔ μοι φόβου μέλαθρον ἐλπὶς ἐμπατεῖ,
1435
ἕως ἂν αἴθῃ πῦρ ἐφ᾽ ἑστίας ἐμῆς
Αἴγισθος, ὡς τὸ πρόσθεν εὖ φρονῶν ἐμοί.
οὗτος γὰρ ἡμῖν ἀσπὶς οὐ σμικρὰ θράσους.
κεῖται γυναικὸς τῆσδε λυμαντήριος,
Χρυσηίδων μείλιγμα τῶν ὑπ᾽ Ἰλίῳ,
1440
ἥ τ᾽ αἰχμάλωτος ἥδε καὶ τερασκόπος
καὶ κοινόλεκτρος τοῦδε θεσφατηλόγος,
πιστὴ ξύνευνος, ναυτίλων δὲ σελμάτων
ἰσοτριβής. ἄτιμα δ᾽ οὐκ ἐπραξάτην
ὃ μὲν γὰρ οὕτως, ἣ δέ τοι κύκνου δίκην
1445
τὸν ὕστατον μέλψασα θανάσιμον γόον
κεῖται φιλήτωρ τοῦδ', ἐμοὶ δ᾽ ἐπήγαγεν
εὐνῆς παροψώνημα τῆς ἐμῆς χλιδῆς.
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 1431 focus
καὶ τήνδ᾽ ἀκούεις ὁρκίων ἐμῶν θέμιν·
μὰ τὴν τέλειον τῆς ἐμῆς παιδὸς Δίκην·
Ἄτην Ἐρινύν θ᾽, ἧσι τόνδ᾽ ἔσφαξ᾽ ἐγώ.
οὔ μοι φόβου μέλαθρον ἐλπὶς ἐμπατεῖ,
ἕως ἂν αἴθηι πῦρ ἐφ᾽ ἑστίας ἐμῆς
1435
Αἴγισθος, ὡς τὸ πρόσθεν εὖ φρονῶν ἐμοί·
οὗτος γὰρ ἡμῖν ἀσπὶς οὐ σμικρὰ θράσους.
κεῖται γυναικὸς τῆσδε λυμαντήριος,
Χρυσηΐδων μείλιγμα τῶν ὑπ᾽ Ἰλίωι,
ἥ τ᾽ αἰχμάλωτος ἥδε, καὶ τερασκόπος
1440
καὶ κοινόλεκτρος τοῦδε, θεσφατηλόγος
πιστὴ ξύνευνος, ναυτίλων δὲ σελμάτων
ἱστοτρίβης. ἄτιμα δ᾽ οὐκ ἐπραξάτην·
ὃ μὲν γὰρ οὕτως, ἣ δέ τοι κύκνου δίκην
τὸν ὕστατον μέλψασα θανάσιμον γόον
1445
κεῖται, φιλήτωρ τοῦδ᾽, ἐμοὶ δ᾽ ἐπῆγαγεν
†εὐνῆς† παροψώνημα τῆς ἐμῆς χλιδῆς.
Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 1431 focus
Translations (8)
Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 1431-1447 focus
The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 1431 focus
And thou shalt hear this plea of mine oath: By the perfect vengeance of my daughter, by Atè, and Erinnys, to whom I sacrificed this man, I expect not to tread the hall of Terror, so long as Aegisthus burns fire on my hearth, well-disposed to me as heretofore: for he is to me no small shield of confidence. He lies, the marrer of this woman, the minion of the Chryseids under Ilion : and she here, his captive and soothsayer, and partner of his bed, his faithful love, the weird prophetess and sharer with him of the benches of the ships. But these twain have not done deeds without a reward. For he indeed [lies] thus; and she too, his love, having like a swan warbled her last dying wail, to me she hath brought a nuptial dainty dish 1 for my enjoyment.
AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1431 focus
par la Justice qui, de ce jour, a vengé mon enfant, par Até et par l'Érinys, à qui j'ai immolé cet homme, non, non, l'inquiétude timide n'entrera
pas dans le palais, tant que, pour allumer le feu de mon foyer, Égisthe sera là et me gardera ses bontés. Il est le large bouclier en qui je mets mon assurance 1 . Le voilà donc à terre, l'homme qui m'outragea, les délices des
Chryséis sous Ilion ! Et elle aussi, la captive, la devineresse, la voyante qu'il avait mise en son lit, la voilà donc, fidèle, partageant maintenant sa couche, comme elle avait déjà partagé son banc en mer ! Tous deux ont eu le sort qu'ils avaient mérité. Lui, est tombé sans un mot. Elle, au
contraire, comme un cygne, a gémi son suprême chant de mort, avant de s'étendre, amoureuse, à ses côtés ; et c'est à
Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 1431 focus
Hear then this ſolemn oath: By that revenge,
Which for my daughter I have greatly taken;
By the dread pow’rs of Ate and Erinnys,
To whom my hand devoted him a victim,
Without a thought of fear I range these rooms,
1620
Whilſt preſent to my aid Ægiſthus ſtands,
As he hath ſtood, guarding my ſocial hearth:
He is my ſhield, my ſtrength, my confidence.
Here lies my baſe betrayer, who at Troy
Cou’d revel in the arms of each Chryſeis;
1625
He, and his captive minion;
ſhe that mark’d
Portents and prodigies, and with ominous tongue
Preſag’d the Fates; a wanton harlotry,
True to the rower’s benches: their juſt meed
1630
Have they receiv’d.
See where he lies; and ſhe,
That like the ſwan warbled her dying notes r ,
His paranymph lies with him, to my bed
Leaving the darling object of my wishes.
1635
Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 1431 focus
Odi a tua volta un mio solenne giuro.
Per la giustizia resa alla mia figlia;
1670
per la vendetta; per l'Erinni, a cui
sgozzai quest'uomo, sospetto e paura
in casa mia non entrerà, finché
sul focolare mio la fiamma accenda
Egisto, e m'ami, come adesso m'ama.
1675
Egisto è il saldo scudo in cui m'affido.
Accenna entro la reggia.
Eccoli stesi morti: l'uom che fu
la mia rovina, la delizia delle
Criseidi d'Ilio; e questa schiava, questa
Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 1431 focus
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 1431 focus
Hear then the sanction of the oath I swear—
By the great vengeance for my murdered child,
1665
By Até, by the Fury unto whom
This man lies sacrificed by hand of mine,
I do not look to tread the hall of Fear,
While in this hearth and home of mine there burns
The light of love—Ægisthus—as of old
1670
Loyal, a stalwart shield of confidence—
As true to me as this slain man was false,
Wronging his wife with paramours at Troy,
Fresh from the kiss of each Chryseis there!
Behold him dead—behold his captive prize,
1675
Seeress and harlot—comfort of his bed,
True prophetess, true paramour—I wot
The sea-bench was not closer to the flesh,
Full oft, of every rower, than was she.
See, ill they did, and ill requites them now.
1680
His death ye know: she as a dying swan
Sang her last dirge, and lies, as erst she lay,
Close to his side, and to my couch has left
A sweet new taste of joys that know no fear.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 1431 focus
Wohlan, vernimm auch meines Schwures heilig Pfand!
Bei Dike's Macht, die meines Kindes Blut gerächt,
Erinnys auch und Ate, der ich diesen hier
Geopfert: nie besorg' ich, daß bei mir die Furcht
1385
Einkehrt, solang Aegisthos, wie bisher mir hold,
Auf meines Hauses Herde noch die Flamme schürt;
Ein starker Schild des Muthes steht er neben uns.
Da liegt der Eheschänder, der mein Recht verhöhnt,
Der Chrysestöchter Augenlust vor Ilion;
1390
Da liegt die kampferrungne Zeichenschauerin,
Genossin seiner Nächte, zukunstdeutende
Getreue Buhlin, die des Schiffes Steuerbord
Mit ihm getheilt hat! Ihren Lohn empfingen sie.
Ihm wurde dieser: jene, die, dem Schwane gleich,
1395
Zum legtenmal anstimmte Todesklageton,
Ruht ihm gesellt, sein Liebchen, und gewährte so
Mir noch ein süßes Beigericht zu meiner Lust!

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

1355. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-790

εἰ δ᾽ ἦν πρέπον τῷδ' ὡςτ᾽ ἐπισπένδειν νεκρῷ Libri
εἰ δ' ἦν πρεπόντων
. Quod Fr. A. Wolfius ad Demosth. or. in Lept. p. 217. existimabat,
ἦν πρεπόντων
pro
ἦν πρέπον
vel
ἔπρεπε
dictum esse eo modo quo
τῶν ἀδίκων ἐστίν
et similia, falsum esse intellexerunt Blomfieldius et Wellauerus, articulo in ea formula opus esse videntes, probavitque horum sententiam non sine quadam acerbitate in Wolfium Schaeferus ad Demosthenem vol. III. p. 69. Recte se haberet
πρεπόντων
, si masculino, non neutro genere dictum esset referreturque ad Clytaemnestram et Aegisthum: ut si Latine, quoniam decentium non licet, sic diceres, quod si honestorum esset libare propter occisum.
Πρέποντας
recte sic dici, ut intelligantur
οὓς πρέπει
, ostendit illud in Sophoclis Oedipo rege v. 9.
ἀλλ᾽, ὦ γεραιέ, φράζ᾽, ἐπεὶ πρέπων ἔφυς πρὸ τῶνδε φωνεῖν
. Imitati id sunt recentiores. Memoravit Stephanus in Thesauro Plutarchi hoc in Poplicola c. 17.
ἀνδρὸς ἀγαθοῦ καὶ φίλου μᾶλλον ἢ πολεμίου Ῥωμαίοις εἶναι πρέποντος
. Ad quem locum Schaeferus ab eodem Stephano
πρέπειν ἑστάναι
ex epitaphio Callimachi afferri rettulit. Quaeras quod hoc sit aut cuius epitaphium Callimachi. Calchantis filii Porphyrii athletae, qui etiam Calliopus dictus est, videtur epitaphium esse, primum epigrammatum in statuas athletarum, quorum in hunc plurima sunt, in Brunckii Anal. t. III. p. 17. sive Anthol. Planud. V. 2, ep. 1. Anth. Pal. vol. II. p. 727.
ἔπρεπε μὴν χρυσέῳ ἐν ἀγάλματι, μηδ' ἐνὶ χαλκῷ τοῦτον τοῖς ἄλλοις εἴκελον ἑστάμεναι.
Sic ipse edidit Stephanus,
μὲν
pro
μὴν
scribens, non recte. Patet vero, si hoc epigramma in Thesauro in mente habuit, memoria falsum esse. Aeschylus autem si illo modo uti voluisset hoc vocabulo, dicturus potius fuisse videtur
εἰ δ᾽ ἦμεν πρέποντες
. Quod Stanleius sive potius Vossius scribendum coniecit,
πρεπόντως
, recipiendum suspicanti Blomfieldio facile quis assentiatur, si non
εἰ δ᾽ ἦν πρεπόντως, ὥςτ᾽ ἐπισπένδειν
, sed sic potius construi vellet,
εἰ δ᾽ ἦν, πρεπόντως ὥςτ᾽ ἐπισπένδειν
. Mihi videtur Aeschylus scripsisse
εἰ δ᾽ ἦν πρέπον τῷδ᾽ ὡςτ᾽ ἐπισπένδειν νεκρῷ
.
1355

1356. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-791

τάδ' Tyrwhitto videbatur
τάδ'
in
τοῦδ'
esse mutandum, ut hoc diceretur, si mortuo libationem dare liceret, huic iuste daretur. Ea mutatione ne tum quidem opus esse videtur, si
πρεπόντως
scribitur. Plene in fine huius versus interpungendum esse vidit Tyrwhittus: atque interpunctum ita est in editionibus Victorii et Canteri, quas pessime deseruit Stanleius, non videns
ὑπερδίκως μὲν οὖν
esse immo iustissime, nec reputans integro disticho includi debere sententiam qua finitur oratio.
1356

1357. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-792

τοσόνδε Blomfieldius mavult
τοσόνδε
. Sic amant loqui. V. Prom. v. 112. Choeph. v. 40.
1357

1358. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-793

NA
Πλήσας ἀραίων
per se constant. Male iungunt
κακῶν πλήσας ἀραίων
.
1358

1361. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-794

ἐμοῦ In Ven. deest
μου
.
1361

1362. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-795

NA
Πρὸς εἰδότας
dicit ut sit
πρὸς εἰδότας
.
1362

1365. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-796

NA Interpungebatur post
χειρός
. Correxit Abreschius.
1365

1366. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-797

δικαίως
δικαίως
Farn.
1366

1368. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-798

ἐδανόν Dimeter iambicus acatalectus. Leni spiritu
ἐδανὸν
scribendum esse vidit Casaubonus. Hesychius
δανά, ἐδώδιμα, βρώσιμα. ἐδανοῖς, βρωσίμοις. Αἰσχύλος.
In Flor. glossa
βρωτόν
.
1368

1369. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-799

ῥοὰς
ῥοῦς
Farn. Vict.
ῥοὰς
Flor. Ven. Glossa in Flor. Farn.
ῥοάς
. Correxit Stanleius. Sophocles Ai. v. 883.
νείαι Βοσπορίων ποταμῶν
, et Oed. Col. v. 1597.
φυτῶν ὑδάτων λουτρὰ καὶ χοάς
. ὄρμενον Deinde
δρώμενον
Flor. Ven. Vict.
ὁρώμενον
, cum glossis
κινηθέν, γεγονός
Farn.
ὁρόμενον
Canterus. Rectius Abreschius
ὄρμενον
.
1369

1370-1371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-800

τόδ᾽ ἐπέθου θύος, δημοθρόους τ' ἀρὰς ἀπέδικες ἀποτόμως; ... ἀπόπτολις ... ἔσῃ
ἐπεύθου
Farn.
ἀπέταμες
Ven. Vict. et ad
α
superscripto
ε
Flor.
ἀπέτεμες
, ad alterum
ε
superscripto
α
, Farn. Ridicule haec verba,
τόδ᾽ ἐπέθου θύος δημοθρόους τ' ἀράς;
Scholefieldius interpretatus est, imposuisti tibi (ut victimae mox ob crimina mactandae) hoc thus publicarum execrationum? Scribendum est
τόδ᾽ ἐπέθου θύος, δημοθρόους τ' ἀρὰς ἀπέδικες ἀποτόμως;
et populi diras contempsisti praefracte. Respicit ad v. 1363. Euripides Alc. v. 992.
οὐδέ τις ἀποτόμου λήματός ἐστιν αἰδώς
. Deinde libri
ἄπολις
. Casaubonus
ἀπόπτολις
. Ex mea et Seidleri sententia
ἀπόπτολις
Blomfieldius ceterique. Quod si quis obiiciat vix inventum iri aliud huius formae exemplum, reputet velim talium vocabulorum hanc esse rationem, ut poeticae formae, quod vulgaribus metris aptiores essent, in communem usum venerint, veluti quae in
γυμνός
et
σοφός
terminantur; quo factum esse ut simpliciores magis viderentur esse poeticae. Libri
ἔσῃ
.

1372. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-801

ὀμβρίμου
ὀμβρίμου
etiam Ven. Farn. ut edd. vett.
1372

1375. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-802

οὐδὲν τόδε Libri
οὐδὲν τόδ'
. Stanleius, sive potius Vossius, Orelliusque ad Isocr. p. 375. et Blomfieldius
οὐδὲν τότ'
, id ut ad
νῦν
referatur. Probabiliter illud quidem, firmavitque Blomfieldius exemplis, sed non ut sit necessarium. Inscite oblocutus est Wellauerus,
οὐδὲν τόδε
nihil eiusmodi significare putans. Immo non hoc: illud
hoc
autem explicatur iis quae sequuntur.
1375

1377. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-803

εὐπόκοις
εὐπόκοις
Flor. Farn. Vict.
εὐτόκοις
Ven.
1377

1379. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-804

Θρηικίων ... πνευμάτων
Θρηκίων τε
(
τε
Farn.)
λημμάτων
Ven. Farn. Vict. Ex Flor. enotatum
ἐλημμάτων
. Emendavit Canterus.
1379

1380. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-805

χρήν Libri
χρή
. Emendavit Porsonus. βιαμάτων
βιαμάτων
Ven.
1380

1383-1385. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-806

NA In Farn. post
τοιαῦτ'
puncto est distinctum. Blomfieldius haec ita distribuit,
λέγω δέ σοι τοιαῦτ᾽· ἀπειλεῖν ὡς παρεσκευασμένης ἐκ τῶν ὁμοίων — χειρὶ νικήσαντ᾽ ἐμοῦ ἄρχειν
. Wellauerus, quem secutus est Scholefieldius, ita scripsit,
λέγω δέ σοι, τοιαῦτ᾽ ἀπειλεῖν ὡς παρεσκευασμένῃ ἐκ τῶν ὁμοίων, χειρὶ νικήσαντ' ἐμοῦ ἄρχειν
. Deteriora etiam aliorum commenta sunt. Sensum perspexit Schützius, qui in minore editione non male, sed praeter necessitatem scripsit
ὡς παρεσκευασμένῃ σ᾽ ἐκ τῶν ὁμοίων
. Consentiunt in
παρεσκευασμένης
libri, nec quicquam mutandum est. Hoc dicit, iubeo te talia minari, ut me parata imperare mihi, qui vicissim me vi vicerit. id est, minitare, si libet: ego parata sum. si, quemadmodum ego nunc potentior sum, sic tu me viceris, ferre imperium.
Ἐκ τοῦ ὁμοίου
satis explicatum a Stephano in Thesauro.

1386. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-807

γνώσῃ Libri
γνώσῃ
vel
γνώσῃ
.
1386

1388. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-808

περίφρονα
περίφρονα
, superba, plena contemptus. Suppl. v. 727.
περίφρονες δ᾽ ἄγαν ἐν ἀντέρῳ μένει μεμαργωμένοι κυνοθρασεῖς θεῶν οὐδὲν ἐπαΐοντες
.
1388

1389. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-809

NA In Vict. nulla interpunctio post
ἐπιμαίνεται
, ubi Canterus plene interpunxit.
1389

1390-1391. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-810

λίβος ... ἐμπρέπειν ἀτίετον Libri
λίπος
. Correxit Porsonus. Deinde
εὐπρέπειαν τίετον. ἔτι σε χρὴ
Ven. Vict.
εὖ πρέπει ἀντίετον ἔτι σε χρὴ
Flor.
εὖ πρέπει ἀτίετον ἔτι σε χρὴ
Farn. Auratus et Canterus
ἐμπρέπει ἀτίετον
. Schutzius cum Heathio
οὐ πρέπει ἀτίετον
. Blomfieldius, adscito Casauboni
λίβος
, haec obscura atque inconnexa dedit,
μεγαλόμητις εἶ, περίφρονα δ᾽ ἔλακες· ὥςπερ οὖν φονολιβεῖ τύχᾳ φρὴν ἐπιμαίνεται. λίβος ἐπ' ὀμμάτων αἵματος ἐμπρέπει ἀτίετον
. Secutus est Scholefieldius. Sed ista quid sibi volunt?
Ὥςπερ οὖν
particulae sunt quibus confirmantur quae adiuncta sunt. Supra v. 1130.
τὸ μὴ πόλιν μὲν ὥςπερ οὖν ἔχει παθεῖν.
Choeph. v. 56.
ἢ σῖν᾽ ἀτίμως, ὥςπερ οὖν ἀπώλετο πατήρ, τάδ᾽ ἐκχέουσα, γάποτον χύσιν, στείχω;
et v. 876.
δόλοις ὀλούμεθ', ὡςπερ οὖν ἐκτείναμεν.
Sophocles Ai. v. 990.
καὶ μὴν ἔτι ζῶν, Τεῦκρε, τοῦδέ σοι μέλειν ἐφίεθ᾽ ἀνὴρ κεῖνος, ὥςπερ οὖν μέλει.
Ex his intelligitur connexas esse istis particulis sententias. Quod libri habent,
εὐπρέπειαντίετον
, ex supra scripto
ν
ortum est, quo
ἐνπρέπειν
legendum esse significabatur. Itaque scripsi
ἐμπρέπειν ἀτίετον
. Respondet chorus Clytaemnestrae verbis iis quibus se paratam ostendit ad cernendum ferro et sanguine. Itaque sic loquitur, audax consiliis es et sicut furibunda sanguineam fortunam expetis, adspersam oculis sanguinis guttam inultam conspici: aliquando te oportebit orbatam amicis ictum ictu luere, i. e. sicut expetis caedem, habebis, prouti merita es. Facies Clytaemnestrae sanguine erat conspersa, ut ipsa v. 1350. gloriatur.
Αἷμα ἄναιμον
Sophocles quoque dixit Antig. v. 1022.

1392. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-811

τύμματι τύμμα Libri
τύμμα τύμμα
. Emendavit Vossius, et quis non? τίσαι Deinde libri
τίσαι
. Correxit Porsonus.
1392

1393. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-812

ἀκούεις Recte libri
ἀκούεις
. Eo si quis gravem a debili orationem discernere nesciens offenderetur, saltem
ἀκούοις
, non soloecum
ἀκούσεις
adsciscere debebat.
1393

1395. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-813

Ἐρινὺν Libri
Ἐριννύν θ'
.
1395

1396. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-814

φόβον μέλαθρ' ἂν ἐλπὶς ἐμπατεῖν Libri
οὐ μοι φόβου μέλαθρον ἐλπίς
. Deinde codices
ἐμπατεῖ
. Vict.
ἐμπατεῖν
. Vix credibile est editores non offendisse ad illud
φόβου μέλαθρον
. Quin Elmsleius ad Heracl. v. 996. comparavit hunc Aeschyli versum cum iis quae ibi Euripides habet,
τὸ λοιπὸν μὴ ξυνοικοίην φόβῳ
. At num qui una cum timore habitat, non id in sua facere domo potest, sed concedere in illam nescio quam timoris domum debet? Solus ille omnium qui Aeschylum attigerunt princeps Auratus vitio hunc locum affectum esse animadvertit,
φόνον
scribendum esse coniiciens. Sed scripsisse potius videtur Aeschylus
οὐ μοι φόβον μέλαθρ᾽ ἂν ἐλπὶς ἐμπατεῖν.
Sophocles Ant. v. 235.
τῆς ἐλπίδος γὰρ ἔρχομαι δεδραγμένος, τὸ μὴ παθεῖν ἂν ἄλλο πλὴν τὸ μόρσιμον.
Non, inquit Clytemnestra, spes mihi est timorem in domum meam ingressurum esse, quamdiu Aegisthus in foco meo ignem accendet.
1396

1397. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-815

φλέγουσαν Libri
φλέγουσ'
. Emendavit Porsonus.
1397

1400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-816

λυμαντήριος Nullus interpretum aut criticorum hic obhaesit. Adeo in verbis occupati, quid res, quid recta ratio, quid poesis flagitet, negligere consueverunt. Graviter quidem hoc verbo
κεῖται
hanc sententiam incipit Clytaemnestra: sed quis, obsecro, qui non omni aptae orationis sensu destitutus sit, Agamemnonem isto adiectivo
λυμαντήριος
recte designari credet, nec censebit Aeschylum, si dicere quod illo adiectivo continetur voluisset,
λυμαντὴς ὅδε
vel
λυμαντὴς νεκρός
fuisse dicturum? Nam ne articulum quidem si addidisset,
κεῖται γυναικὸς τῆςδ᾽ ὁ λυμαντήριος
, satis apte esset locutus. Nulla tamen in hoc versu vitii suspicio est. Ex quo consequitur, quod certissimum esse arbitror, excidisse aut ante hunc versum alium versum, in quo nomen aliquod substantivum fuerit, aut post eum. Ac vel hebetior aliquis, opinor, sentiet quantum ab librorum illa debili atque imperfecta oratione distet plene enuntiata sententia, ut si eiusmodi versum, qualem potuit saltem facere Aeschylus, adiicias,
κεῖται γυναικὸς τῆςδε λυμαντήριος ἀνήρ, θυγατρὸς τῆς ἐμῆς φονεὺς ὅδε, Χρυσηίδων μείλιγμα τῶν ὑπ᾽ Ἰλίῳ.
Choeph. v. 751.
στείχω δ᾽ ἐπ' ἄνδρα τῶνδε λυμαντήριον οἴκων
. Itaque versum excidisse indicavi.
1400

1405-1406. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-817

ναυτίλοις δὲ σελμάτων ἰσοτριβής Libri
ναυτίλων δὲ σελμάτων ἱστοτρίβης
. Wellauerus in Lexico Aeschyleo scribendum esse suspicabatur
ναυτικῶν
. Idem, ut Blomfieldius dicit, coniecerat Casaubonus. Pauwius
ἰσοτριβής
, quod receperunt Schützius et Porsonus. Porsonus haec quomodo intellexerit nescio: ceteros nihil expedivisse video. Schützii interpretatio, itineris maritimi consors, neque cum verbis poetae congruit, qui si illud in mente habuisset, non
ἰσοτριβής
, sed
ὁμοτριβής
dixisset; neque continet, quod exspectamus, aliquid exprobationis.
Σέλματα
potuerunt fortasse
ναυτίλα
dici, si intelligebantur navigantia. Sic Sophocles Phil. v. 220.
τίνες πότ᾽ ἐς γῆν τήνδε ναυτίλῳ πλάτῃ κατέσχετ';
et Euripides initio Archelai
Αἴγυπτος, ὡς ὁ πλεῖστος ἔσπαρται λόγος, σὺν παισὶ πεντήκοντα ναυτίλῳ πλάτῃ Ἄργος κατασχών.
Sed Aeschylum scripsisse puto
ναυτίλοις δὲ σελμάτων ἰσοτριβής
. Captiva ista, inquit, et prodigiorum interpres et tori socia huic fatidica fida conius, nautis vero aeque cum transtris trita.

1407-1408. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-818

NA
κύκνου δίκην
affert Tzetzes ad Lycophr. v. 426.

1409. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-819

φιλήτως τῷδ'
φιλήτως
Flor. Reliqui
φιλήτωρ
. In
τοῦδ'
consentire videntur libri. Sed quum scholiastes adnotaverit
ἐκ ψυχῆς φιλουμένη τῷ Ἀγαμέμνονι
, videtur ille
φιλήτως τῷδ'
habuisse. Idque recepi, quum quod recte ille
φιλήτωρ
, quod Hesychius a verbo cognato factum
ἐραστής
interpretatur, ex
φίλος
et
ἦτορ
compositum esse iudicavit, tum quod sic rectius procedit sententiae ratio. Nam his,
φιλήτως τῷδ'
, opponitur
ἐμοὶ δὲ χλιδῆς παροψώνημα
. Addendum est
φιλήτως
ad
κακοήτως
et
μεγαλήτωρ
, de quibus Lobeckius Paralip. p. 217. A
φιλεῖν
Nonnus
φιλήτορι κόλπῳ
dixit XXI. 27. Quae Strabo X. p. 484. de Cretensibus habet,
τὸν μὲν ἐρώμενον καλοῦσι κλεινόν, τὸν δ᾽ ἐραστὴν φιλήτορα
, attulit Blomfieldius, male ille vituperans scholiastam Aeschyleum vocabulum a
φίλος
et
ἦτορ
derivantem.
1409

1410. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-820

εὐνῆς παροψώνημα τῆς ἐμῆς χλιδῆς Libri
εὐνῆς παροψώνημα τῆς ἐμῆς χλιδῆς
. Errorem librariorum
παροψώνημα
correxit Casaubonus. Inutilibus coniecturis viri docti, in duplici genitivo haerentes, hunc versum tentarunt. Putaverunt enim scribendum esse Casaubonus aliique
εὐνῆς
, Pauwius
εὐνῇ
, H. Vossius
ἔτι
, Auratus
χλιδήν
, Musgravius et Blomfieldius
τῇδ'
. Sed ineptum est ipsum vocabulum
εὐνῆς
. Scribendum erat
χλιδῆς
, voti, quod ei contigerat Agamemnonem interficere.
1410

1411. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-821

NA De stropharum huius carminis ratione expositum est in Elem. doctr. metr. p. 737. seq. et in Epitome §. 695. Blomfieldius etsi neminem sanum haec mihi concessurum dixit, fuerunt tamen qui mallent insani videri. Ipse paullum mutatam Butleri descriptionem probat. Is, perturbata aequalitate, duas integras antistrophas, miro profecto casu, excidisse putabat. Blomfieldius aequalitatem quidem restituit, sed ita ut ipse quoque necesse haberet non duas tantum, sed quattuor integras antistrophas, quae nullo in libro scriptae sunt, ad auxilium adhibere: quarum duas quidem Burneii monitu repetendis stropharum verbis lucratus est: sed illud lucrum damnosum est carmini. Nam quum post v. 1533. iteravit versus 1504–1515. chorum fecit dicere quod ille isto loco diceret ineptissime, Clytemnestram autem non his chori dictis respondere, sed loqui de iis quae usque ad v. 1533. hemichorium significaverat. Ipse enim, quum in edd. vett. omnia quae non Clytaemnestrae sunt choro tributa essent, choro dedit quae anapaestis scripta sunt, melica autem hemichoriis, recte fortasse, si, ubi chori personam adscripsit, coryphaeum loqui existimavit. Hemichoria, sed temere nec certa ratione in Porsoni editione introducta sunt. Veri simile est hic quoque, quum aperte nihil a toto choro canatur, singulos de quindecim choreutis suas partes habuisse. Quumque quater anapaestos recitet chorus, decies autem melica habeat, videntur terni semper cecinisse, anapaestos autem pronuntiasse vel idem omnes coryphaeus vel ex quattuor
ζυγοῖς
qui medius staret. Itaque ego quoque anapaestos choro, sed melica
ζυγοῖς
tribui. Ita in his quoque summa est aequalitas.
1411

1413. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-822

φέρουσ' ἐφ' ἡμῖν Libri
φέρουσ' ἐν ἡμῖν
. Porsonus contra metrum
φέρουσ' ἡμῖν
. Emperius
φέρουσ᾽ ἂν ἡμῖν
. Praestat
φέρουσ' ἐφ' ἡμῖν
.
1413

1416. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-823

καὶ ... διαί Recte libri veteres
καὶ
huic versui addunt.
διαί
, quod Ven. Flor. Vict. habent, etiam in Farn. esse puto: nam quod Elmsleius sic adnotavit, “
γυναικὸς διὰ
(gl. ad
ι
.
διαι
)", scribere voluit, opinor, "gl. ad
γ
.
διαι
."
1416

1418. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-824

παράνους Libri
οἳ παρανόμοις
. Alterum
οἳ
addendum esse vidit Blomfieldius. Canterus coniecit
καὶ παράνομος
, quod recepit Schützius. Porsoni editio
οἳ, παρὰ νόμους
. Mea emendatio,
παράνους
, ab novissimis editoribus recepta est.
1418

1420. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-825

ὀλέσασα
ὀλέσας
Flor.
1420

1421-1429. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-826

ἦ πολύμναστον ἐπηνθίσω αἷμ' ἄνιπτον, στᾶσα τότ' ἐν δόμοισιν ἐρίδματός τις ἀνδρὸς οἰζύς. Libri sic,
νῦν δὲ τελείαν πολύμναστον ἐπηνθίσω δι' αἷμ' ἄνιπτον, ἥτις ἦν τότ' ἐν δόμοις ἔρις ἐρίδματος ἀνδρὸς ὀϊζύς.
In
ἐπηνθίσω
consentiunt Ven. Flor. Farn. Vict. Id Auratus in
ἀπήνθισεν
mutandum putabat. Casauboni coniecturam
ἀπηνθίσω
receperunt Schützius, Porsonus, Blomfieldius, ceterum haec sic ut in libris leguntur cohaerere existimantes. Et videri possent cohaerere, si legeretur
νῦν δὲ τέλειον ἐπηνθίσω αἷμ' ἄνιπτον.
Sed nunc et orationis perversitas et metrorum ratio ostendunt aliquot versus excidisse post
τελείαν
. Nam et anapaestis et iis, quae hos excipiunt, respondent versus 1504-1515.
Ἐπηνθίσω
non erat mutandum, sed deleri debebat, ut Wellauerus quoque vidit,
δι'
, adscriptum ab interprete vel ortum ex proxime sequentibus litteris. Respondet enim antistrophico versui hic, cuius prima syllaba deest, supplenda, ut videtur, hoc modo,
ἦ πολύμναστον ἐπηνθίσω αἷμ' ἄνιπτον,
i. e. profecto multum recordandum tibi adspersisti inexpiabilem sanguinem. Dicit haec de Helena. Alio modo, sed non plane dissimili, usus est hoc verbo Aeschylus in Sept. c. Th. v. 924.
ἰὼ πολλοῖς ἐπανθίσαντες πόνοισι γενεάν
. Mox libri
ἥτις ἦν τότ' ἐν δόμοις
. Quum Schutzius et Butlerus legi vellent
ἦ τις
, minime se hoc probare dixit Blomfieldius. At ostendere debebat qui sensus vulgatae lectionis esset, quove modo expediri illa posset orationis perversitas. Etiamsi non moneret metrum antistrophicum, neminem, qui aliquem tragicae dictionis aut orationis poeticae sensum habeat, non intellecturum arbitror illud
ἥτις ἦν
non esse a poeta profectum, sed adscriptum ab interprete aut alio errore ortum. Deinde quid est
ἔρις ἐρίδματος ἀνδρὸς ὀϊζύς
? Scaliger
ἐρίδματος
, ab
ἐριθμαίνω
, quod placuit Blomfieldio. Quin Scottus in Appendice Thesauri Stephaniani
ἐρίδματος
pro genitivo habuit ab
ἔρισμα
ducto. Immo
ἐρίσματος ἀνδρὸς ὀϊζύς
est
ἐρίδμητος
, gravis domitricis viri calamitas, quo nomine hic patet Helenam, quae etiam Agamemnoni interfectionis caussa exstiterit, designari.
Ἔρις
autem ex sequentibus syllabis ortum videtur. Post
ἐρίδματος
aperte excidit
τις
. Scribendum igitur videtur
ἦ πολύμναστον ἐπηνθίσω αἷμ' ἄνιπτον, στᾶσα τότ' ἐν δόμοισιν ἐρίδματός τις ἀνδρὸς οἰζύς. hei memorique cruore neque cluendo conspicua, in domo tum gravis pestis viri peremptrix.

1432. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-827

ἐκτρέπῃ
ἐκτρέψῃς
Vict.
ἐκτρέψῃς
Ven. Farn.
ἐκτρέχῃς
Flor.
1432

1434. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-828

ὀλέσασα
ὀλέσασ'
Farn.
ὀλέσασα
Vict.
ὀλέσαν
Ven. Flor.
1434

1436. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-829

ἐμπίπτεις
ἐμπίτνεις
Canterus. Libri
ἐμπίπτεις
. διφνίοισι Deinde libri
διφνείσι
. Blomfieldius et Wellauerus ex mea emendatione
διφνίοισι
. Antagoras apud Diog. Laert. IV. 26. sive in Brunckii Anal. t. I. p. 260. ep. 2.
τὸ καὶ σέο σῶμα δίφνιον
. Hesychius
δίφυιον νυκτός, τὰ δύο μέρη, τὸ δίμοιρον
. Idem
δεκάφυια, δεκαπλάσια· δίφυια δὲ διπλάσια
. Ita Kusterus haec scribenda esse docuit ex Etym. M. p. 254, 14. cuius verba sic emendanda sunt,
δεκάφυια, τὰ δεκαπλάσια. Καλλίμαχος τῶν ἔτι σοι δεκάφυια φάτο ζωάγρια τίσειν. καὶ δεκάφυια εἴρηται οἱονεὶ δεκάφυα, δεκάκις πεφυκότα. τὸ γὰρ φύω Αἰολικῶς φυίω φασί, καὶ τὸ ἀλύω ἀλυίω
. Attigit hanc formam Lobeckius ad Phryn. p. 494.
1436

1437. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-830

Τανταλίδαισιν
Τανταλίδεσιν
Flor. Agamemnonem et Menelaum dicit.
1437

1438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-831

ἂν Libri
κράτος ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν
. Porsonus omisit
ἐκ
. Additum
ἂν
a me ab novissimis editoribus receptum est. Omiserant librarii, ne deesset quod genio diceret chorus, non memores huiusmodi compellationes saepissime nudas poni, quoniam intelligitur
te appello
.
1438

1439. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-832

καρδίαν δηκτόν Libri
καρδίᾳ δηκτόν
. Emendavit Abreschius. In Porsoniana
κρατύνοις
, fortasse typographi errore. Hoc dicit, o infeste deus, qui irruis in domum et duplices Tantalidas, victoriamque gubernas parilis animi a mulieribus (Helena et Clytaemnestra) cor mihi mordentem.
1439

1440-1442. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-833

ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν κήρυκος ἐχθροῦ σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται * μύσος*. Libri
δίκαν μοι κόρακος ἐχθροῦ
. Deinde
σταθεὶς ἐννόμως
Ven. Flor.
σταθεὶς ἐκνόμως
Farn. Vict.
σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως
Schützius, Porsonus, Stanleius in curis secundis. Masculinum agnoscit scholiastes,
ὡς κόραξ ἐσθίων νεκρῶν σῶμα βοᾷ, οὕτω καὶ ὁ δαίμων ἐκνόμως δικάσει, παρὰ τὸ δίκαιον
. Genium mortis intelligi volebat Elberlingius et proinde Canteri quamvis malam coniecturam
ἐπεύχεαι
probabat. Assensus ei est Creuzerus in Annal. Vindob. vol. LIV. p. 163. picturam ei explicationi adhibens de qua dixit Radulphus Rochettus in Oresteide p. 223. seq. Clytaemnestram dici quum res ipsa declarat, tum
γυνή
ex praecedente
γυναικῶν
intelligendum est. Videtur autem Aeschylus ita fere scripsisse,
ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν κήρυκος ἐχθροῦ σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται * μύσος*.
Nam quum libri habeant
ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται
, mutilum esse versum apparet, quem addito
δόμοις
integrandum putavit Butlerus. Schützio
φόνῳ
addendum esse videbatur.

1443. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-834

νῦν δ' In Victoriana per errorem omissa est personae notatio. Auratus
νῦν γ'
. At
δ'
refertur ad suppressum
πρόσθεν μὲν οὐκ ὀρθῶς ἔλεγες
.
1443

1444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-835

τὸν τριπάχυντον Libri
τὸν τριπάχυιον
. Pudet referre quae explicando huic verbo sunt prolata. Blomfieldius
τὸν τριπάλαιον
coniecit. Ad sensum ferri posset
παλαιόν
, non potest
τριπάλαιον
. Nam summa antiquitas si memoratur, quia nihil ad rem, friget. Scripsi
τὸν τριπάχυντον
, in quam emendationem etiam Bambergerus incidit. Similiter Aeschylus dixit in Sept. c. Thebas v. 751.
ὄλβος ἄγαν παχυνθείς
.
1444

1445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-836

γέννας
γέννας
Farn. Vict.
γέννης
, superscripto
ας
, Ven. Flor. In Farn. glossa
γενεᾶς
.
1445

1447. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-837

νείρει Libri
νείρει
. Scaliger
νείκει
. Casaubonus
νείρῃ
, quod suum fecit Stanleius, probavitque Albertius ad Hesychium v.
νείρῃ
, et receperunt Schützius in editione maiore ac Blomfieldius. Recte vero animadvertit Wellauerus id
νείρα
scribendum fuisse. Mea sententia, si uterum vel viscera dicere voluisset Aeschylus,
νηδύϊ
scripsisset. Idque eum scripsisse putavit H. L. Ahrens. Sed existimo
νείρει
dativum esse ignoti hucusque vocabuli
νεῖρος
, quod intimum locum significaverit. Adiectivo
νειρός
usus est Lycophro v. 896.
κρύψουσ᾽ ἄφαντον ἐν χθονὸς νειροῖς μυχοῖς,
ubi videndus est Bachmannus.
1447

1448. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-838

ἄχος Auratus
ἄγος
, quod Schutzius in minore editione recepit. At
ἄχος
saepe malum significat.
Ἰχώρ
est sanies. Hesychius
Ἀχώρ, αἷμα συμπεπηγός, ἔμπυον, σηπεδών
. Sic scribendum. V. ibi interpretes et Foesium in Oec. Hippocr.
1448

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

1357. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-735

1
Ich weiss nicht, was ich als meine Meinung sagen soll; ich bin noch zu keinem Entschluſs gekommen. Wer handeln will, muſs sich vorher erst beraten.

1359. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-736

2
Vgl. Eur. Herakl. 266 und Οr. 1680 κἀγὼ τοιοῦτος.

1361-1362. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-737

3
βίον τείνοντες d. i. φιλοψυχοῦντες (um nur das liebe Leben zu fristen). – ὑπείξομεν ἡγουμένοις, als Herrschern uns fügen.
4

1364. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-738

πεπαιτέρα: ὡριμωτέρα, γλυκυτέρα Schol. μοῖρα, das Todeslos. Lieber sterben als sich von einem Tyrannen knechten lassen.
5

1366. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-739

μαντευσόμεσθα ὡς ὀλωλότος τοῦ ἀνδρός: vgl. 677, Herod. ΙΙ 1 Αἰολέας ὡς δούλους πατρωίους ἐόντας ἐνόμιζε, Krüger II § 56, 4, 4 und I § 47, 10, 13.

1367. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-740

6
D. i. erst muss man sich genaues Wissen verschaffen, bevor man sich dem Unmute hingiebt.

1368. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-741

Vgl. Prom. 959 ὅσον τό τ᾽ ἄρχειν καὶ τὸ δουλεύειν δίχα und zum Gedanken Soph. frg. 225 D. & δὲ δόξῃ τοπάζω, ταῦτ᾽ ἰδεῖν σαφῶς θέλω, Trach. 425 ταὐτὸ δ᾽ οὐχὶ γίγνεται, δόκησιν εἰπεῖν κἀξακριβῶσαι λόγον.
7

1369. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-742

8
ταύτην scil. γνώμην. πάντοθεν πληθύνομαι, wenn ich die von allen Seiten vorgebrachten Gründe erwäge, so entscheide ich mich mit der Mehrzahl dahin. Vgl. Suppl. 612 δήμου κρατοῦσα χείρ θ᾽ ὅπῃ πληθύνεται.

1370. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-743

κυροῦνθ᾽ ὅπως für ὅπως κυρεῖ, wie an die Stelle von πῶς κυρεῖ; etwa κυρεί πῶς; treten könnte. Nach diesen Worten tritt der Chor von der Orchestra auf die Bühne und da durch das Ekkyklem das Zimmer auf die Bühne gerollt wird, so bedeutet das für die Illusion dasselbe wie wenn der Chor in den Palast hineinträte. In gleicher Weise heifst es Soph. Ai. 329 ἀρήξατ᾽ εἰσελθόντες, während in Wirklichkeit Aias durch das Ekkyklem im Innern des Zeltes sichtbar wird. Man sieht Klyt. neben der Leiche des Agamemnon, welche in der silbernen Badewanne (1540 f.) liegt, und der Leiche der Kasandra stehen. Sie hält in der Hand das blutbenetzte Schwert; ihre Stirn und ihr Gewand ist mit Blut bespritzt (1389, 1429).

1371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-744

καιρίως, opportune, zweckentsprechend.

1373. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-745

πῶς γὰρ κτἑ., scil. εἰ μὴ οὕτως ποιήσειε.

1374-1375. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-746

πημονῆς ἀρκύστατα wie δουλείας γάγγαμον 372. – φράξειεν, weil das Netz zur Umhegung dient. ὕψος als eine Höhe (zu einer Höhe); die Fangnetze ergeben die Höhe. κρεῖσσον ἐκπ., mächtiger als dafs man hinüberspringen könnte.

1376-1377. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-747

πάλαι und παλαιᾶς stehen in Beziehung: mir ist dieser Strauſs langen Grolls nach langer Vorbereitung gekommen; freilich wurde die Zeit mir lange, bis er kam. Die Form νείκη auch Eur. Or. 1679 in der besten Handschrift. Zu γὲ μήν vgl. Eur. Εl. 754 μακρὰν γὰρ ἕρπει γῆρυς, ἐμφανής γε μήν.
9

1378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-748

ἐπ᾿ ἐξειργασμένοις (mit dem Hochgefühl vollbrachter That), vgl. Pers. 528 , Herod. IV 164 μαθὼν ἐπ᾿ ἐξειργασμένοισι τὸ μαντήιον ἐὸν τοῦτο.

1381. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-749

Vgl. Eum. 637 ἐν δ᾽ ἀτέρμονι κόπτει πεδήσασ᾽ ἄνδρα πέπλῳ, Eur. Or. 25 ἢ πόσιν ἀπείρῳ περιβαλοῦσ᾽ ὑφάσματι ἔκτεινεν.

1382. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-750

πλοῦτον von der Weite und dem Faltenreichtum des Gewandes.
10

1384. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-751

μεθῆκεν (remisit) αὑτοῦ κῶλα, er sank zusammen. Eur. Hipp. 356 ῥίψω, μεθήσω σῶμα. Αηdere schreiben αὐτοῦ (illico).

1385-1386. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-752

τρίτην Διὸς .. σωτῆρος εὐκταίαν χάριν mit sarkastischer Beziehung auf die τρίτη σπονδή, welche dem Ζεὺς σωτήρ gebracht wurde. Vgl. frg. 52 τρίτην Διὸς σωτῆρος εὐκταίαν λίβα und zu 257.
11

1387. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-753

12
Hesych. ὀρυγάνει· ἐρεύγεται, evomit, ein höhnisch roher Ausdruck. Vgl. Verg. Aen. IX 349 purpuream vomit ille animam.

1388. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-754

Nachgeahmt und zu einem edleren Bilde verklärt von Sophokles Ant. 1238 καὶ φυσιῶν ὀξεῖαν ἐκβάλλει ῥοὴν λευκῇ παρειᾷ φοινίου σταλάγματος. – αἵματος σφαγή, das durch Schlachten fliefsende Blut (also etwa einen hoch aus der Wunde spritzenden Blutstrom aushauchend"), wie αἷμα σφάττειν. "

1390-1391. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-755

διοσδότω, νοη Ζεὺς ὄμβριος gegeben. - Vgl. Hom. Ψ 597 τοῖο δε θυμὸς ἰάνθη, ὡς εἴ τε περὶ σταχύεσσιν ἐέρση ληίου ἀλδήσκοντος, ὅτι φρίσσωσιν ἄρουραι. – κάλυκος ἐν λ. d. i. wenn die Knospen beginnen aufzubrechen. 1392 ὡς ὧδ᾽ ἐχόντων ( τῶνδε) wie Soph. Ai. 981. Krüger I 47, 4, 3.
13

1393. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-756

Vgl. 1033, Soph. El. 1457 χαίροις ἄν, εἰ σοι χαρτὰ τυγχάνοι τάδε. ἐγὼ δ᾽ ἐπεύχομαι, ich bin stolz darauf.
14

1394-1395. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-757

εἰ δ᾽ ἦν ( τῶν) πρεπόντων: ,, wenn es überhaupt schicklich wäre, bei einem Toten Trankopfer (als Ausdruck des Dankes und der Freude) darzubringen, so wäre es bei diesem recht, nein mehr als recht." Der Gedanke erinnert an Hom. x 411 ἐν θυμῷ, γρηῦ, χαῖρε καὶ ἴσχεο μηδ᾽ ὀλόλυξε· οὐχ ὁσίη κταμένοισιν ἐπ᾿ ἀνδράσιν εὐχετάασθαι. Der Artikel fehlt wie 39, Pers. 248 ἰόντων ( κιόντων), Eur. Iph. Τ. 1301 κρατούντων. Mit ὥστε nach πρεπόντων ἦν vgl. Eum. 228 οὐδ᾽ ἂν δεχοίμην ὥστ᾽ ἔχειν τιμὰς σέθεν, Soph. Phil. 656 ἄρ᾽ ἔστιν ὥστε λαβεῖν, auch Eum. 202 ἔχρησας ὥστε, 802 μαρτυρῶν ὡς ( ὥστε), Soph. Oed. Κ. 1350 δικαιῶν ὥστε, 570 παρἥκεν ὥστε, Eur. Hipp. 1327 ἤθελ᾽ ὥστε, Thuk. I 119 δεηθέντες ώστε, V 17 συγχωρεῖν ὥστε. δικαίως ἂν ἦν wie ὀρθῶς ἐστιν, vgl. zu Cho. 196 , Eum. 520 und Krüger II 62, 2, 2. μὲν οὖν wie 1075.
15

1396-1397. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-758

16
Den das Vorhergehende begründenden Gedanken „so grofs ist das Maſs der von ihm dem Hause verursachten Leiden" kann Klyt. nicht aussprechen, ohne triumphierend hinzuzufügen „aber er hat dafür gebüfst". Zu dem bildlichen Ausdruck vgl. Aristoph. Ach. 937 κρατὴρ κακῶν, Dionys. Hal. VII 44 κρατῆρα αἵματος πολιτικοῦ στῆσαι. στήσας wie in der eben a. St. und στήσασθαι κρητῆρα Hom. ẞ 431, Z 528 u. a.

1398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-759

γλῶσσαν ὡς θρασύστομός ( έστι) wie 453 εὖ λέγοντος ἄνδρα τὸν μὲν ὡς μάχης ἴδρις. Mit γλῶσσα θρασύστομος vgl. ἐξ ἐλευθεροστόμου γλώσσης Suppl. 959 .

1399. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-760

ἀνδρί, marito.

1400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-761

πειρᾶσθε ist Indikativ.

1401-1402. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-762

πρὸς εἰδότας λέγω: vgl. - ἀπόπολις δ᾽ ἔσῃ – Suppl. 750 λέγω πρὸς εἰδότα und zu Prom. 457 εἰδυίαισιν ἂν ὑμῖν λέγοιμι. - λέγω, nämlich οὗτός ἐστιν κτέ., denn σὺ ὅμοιον steht parenthetisch. εἴτε für εἴτε wie Cho. 992 μύραινά γ᾽ εἰτ᾽ ἔχιδν᾽ ἔφν. Krüger I 69, 25, 1. εἴτε
17

1404. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-763

,,ein Toter als Werk" u.s. w.

1406. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-764

Der inneren Erregung, welche durch die unerhörte Frechheit hervorgerufen wird, entspricht der Wechsel des Versmafses. Der Vortragende scheint nicht zu wechseln, also der Koryphaios das Strophenpaar zu singen.
„Du musst ein Giftkraut von der Erde oder (wahnsinnig machendes) Wasser vom Meere zu dir genommen haben, dafs du solche Tobsucht ( θύος wie θύουσαν 1234) und die Flüche des Volkes über dich gebracht hast. Ja weggeschleudert, abgetrennt (von sich) hat dich der Hafs der Bürger." Vgl. Hom. X 94 βεβρωκώς κακὰ φάρμακ᾽, ἔδυ δέ τέ μιν χόλος αἰνός. Das Asyndeton ἀπέδικέ σ' wie an der gleichen Stelle der Antistrophe.

1412-1413. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-765

νῦν μέν, wie wenn τότε δὲ οὐδὲν .. ἔφερες (1414) folgte. φυγήν ist direkt von δικάζεις, dagegen μίσος und ἀράς von ἔχειν abhängig.
18

1414. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-766

τότε, vorher. ἐναντίον φέρων, Widerwärtiges entgegenbringend d. h. feindselig drohend.

1415-1416. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-767

sich nichts daraus machend wie man sich nichts aus dem Tod eines Lammes bei üppig gedeihender Herde macht." Der Dativ bei φλεόντων wie bei πιμπλάναι, πληροῦν und wie φλέω selbst wahrscheinlich auch Suppl. 675 γεραροῖσι φλεόντων (nach der Verbesserung von Hermann) mit dem Dativ verbunden ist. Mit νομεύειν νόμευμα vgl. βόσκειν – βόσκημα.
19

1418. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-768

ὠδῖνα, das unter Wehen geborene Kind. Vgl. Soph. El. 532 f. ἐπῳδὸν .. ἀημάτων mit Bitterkeit: weiter hatte es keinen Zweck".
20

1419. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-769

ἀνδρηλατεῖν wird vorzugsweise von der Verfolgung des Mörders gesagt. Vgl. Eum. 221 .

1420. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-770

ἄποι ἄποινα: zu 235. Vgl. Eur. Alk. 7 καί με θητεύειν πατὴρ θνητῷ παρ᾽ ἀνδρὶ τῶνδ᾽ ἄποιν᾽ ἠνάγκασεν.

1421. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-771

ich fordere dich aber ebenso auf, mich mit Gewalt zu besiegen und dann zu beherrschen (anders nicht)" d. h. „wenn du mit Gewalt drohst, so sage ich dir auch meinerseits, daſs ich Gewalt mit Gewalt erwidern werde." Dieser Gedanke wird durch V. 1422 gestört, der aus einem Miſsverständnis hervorgegangen zu scheint.

1425. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-772

Vgl. 1619 und Soph. Ant. 1349 μεγάλοι δὲ λόγοι μεγάλας πληγὰς τῶν ὑπεραύχων ἀποτίσαντες γήρᾳ τὸ φρονεῖν ἐδίδαξαν.
21

1426. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-773

μεγαλόμητις von verwegenem und rücksichtslosem Sinn.

1427. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-774

περίφρονα, superba. ὥσπερ οὖν (vgl. 1170, Cho. 95 ) κτέ., ,,wie ja gewiſs infolge des vergossenen Blutes dein Sinn toll ist (zu glauben), dafs der Blutflecken über den Augen (auf der Stirne) dir wohl anstehe (1390 f.)." Zu dem Gedanken, daſs vergossenes Blut Verwirrung des Geistes erzeugt, vgl. Cho. 1053 f.

1430. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-775

ἀτίετον, ehrlos. Vgl. Cho. 294 ἄτιμον κἄφιλον θνήσκειν. ἔτι, τα 1670.

1431. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-776

Vgl. Cho. 311 ἀντὶ δὲ πληγῆς φονίας φονίαν πληγὴν τινέτω.

1432. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-777

„Auch folgende eidliche Feststellung hörst du von mir (magst du gleich wieder das Urteil περίφρονα ἔλακες fällen).“ Δί

1433. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-778

τέλειον, τελεσφόρον. – κην: vgl. Soph. Εl. 528 ἡ γὰρ Δίκη νιν εἶλεν, οὐκ ἐγὼ μόνη. von

1435. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-779

22
Die V. 1435-38 scheinen nachträglich eingefügt zu sein, weil das Asyndeton bei V.1439 anzeigt, dafs dort die 1432 angekündigte θέμις folgt. Dem Begriffe θέμις entspricht auch der Inhalt 1439 ff. besser als der von 1435 ff. Nach Beseitigung dieser Verse und des V. 1422 schliefsen sich an Strophe und Antistr. gleich viele (13) Trimeter an. Vgl. zu Cho. 1040 und zu Eum. 781 . „Nicht Furcht ( ἐλπίς) vor Mord kommt in mein Haus" ist eine gesuchte Ausdrucksweise. Bei Äschylos kommt sonst nur der Plural μέλαθρα vor (10mal) und auch bei Sophokles heifst Haus, Palast μέλαθρα, während von der Grotte des Philoktet Phil. 1453 μέλαθρον gesagt wird. Dagegen findet sich der Singular öfter bei Euripides.
23

1438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-780

ἀσπὶς θράσους, Schild (Schutz) gegen Verwegenheit. Vgl. Soph. Oed. T. 1200 θανάτων πύργος, Phil. 1039 κέντρον ἐμοῦ, Μen. mon. 303 λιμὴν ἀτυχίας.

1439-1440. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-781

κεῖται κτέ. d. h. durch seinen Tod büfst er für seine Untrene. - γυναικὸς τῆσδε wie häufig ὅδε ( ὁ) ἀνήρ für ἐγώ, doch enthält γυναικός auch einen Gegensatz zu Χρυσηΐδων: „der mich, sein Weib, beschimpft, mit Mädchen vor Ilion aber wie Chryseis gekoset hat". Vgl. Hom. A 113 ff. Zu γυναικὸς τῆσδε λυμ. vgl. Soph. Ai. 573 λυμεὼν ἐμός, Cho. 760 .

1441. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-782

„Und mit ihm büfste seine Buhle." Die Häufung der Bezeichnungen ist für die Stimmung der Klyt. ebenso charakteristisch wie oben 887 ff. Mit dem Gefühl befriedigter Rache malt sie besonders das verliebte Buhlen aus.

1443-1444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-783

ναυτίλων σελμάτων. (gen. relat.) ἰσοτριβής (die zusammen mit ihm auf den Schiffsbohlen lag) sagt sie mit bitterem Hohne.

1444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-784

ἄτιμα .. ἐπραξάτην sarkastisch: „der würdige Lohn ist ihnen geworden."

1445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-785

οὕτως ( ἔπραξε) auf die Badewanne deutend. κύκνου δίκην: vgl. Plat. Phaedo p. 85 Β ἅτε, οἶμαι, τοῦ ᾿Απόλλωνος ὄντες ( οἱ κύκνοι) μαντικοί τέ εἰσι καὶ προειδότες τὰ ἐν ῞Αιδου ἀγαθὰ ἄδουσί τε καὶ τέρπονται ἐκείνην τὴν ἡμέραν διαφερόντως ἢ ἐν τῷ ἔμπροσθεν χρόνω, Ovid. Her. VII 1 sic ubi fata vocant, udis abiectus in herbis ad vada Maeandri concinit albus olor.

1446. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-786

τὸν γόον bezieht sich auf den Kommos 1056 ff. Die griechischen Tragiker lassen ihre Personen manches sagen, was diese eigentlich nicht wissen, wenn es nur die Zuschauer kennen.
24

1447. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-787

φιλήτωρ, Schol. ἡ ἐκ ψυχής φιλουμένη (Herzliebste). Bei Strab. p. 484 τὸν μὲν ἐρώμενον καλοῦσι (die Kreter) κλεινόν, τὸν δ᾽ ἐραστὴν φιλήτορα hat es aktive Bedeutung.

1448. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-788

25
εὐνὴν τήνδε, dieses Liegen (neben Agamemnon) mit Bezug auf das vorhergehende κεῖται (vgl. 1493-95): „mir hat sie in diesem Lager eine Zuspeise (Würze) meiner (der durch Agamemnons Tod bereiteten) Wonne zugebracht." Mit παροψώνημα vgl. Magnes frg. 2 K. καὶ ταῦτα μέν μοι τῶν κακῶν παροψίδες, Aristoph. frg. 187, Plat. com. frg. 43.