Aeschylus Agamemnon 1577-1673

Herbert Weir Smyth (Translator)

View: By Card

Agamemnon. Aeschylus. Herbert Weir Smyth (Translator). New York. 1926.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by The Annenberg CPB/Project.

Current edition Perseus

Ἀγαμέμνων (Greek) (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.)

Editions (7)
Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 1577-1673 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 1577 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 1577 focus
ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1577 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 1577 focus
ὦ φέγγος εὔφρον ἡμέρας δικηφόρου,
φαίην ἂν ἤδη νῦν βροτῶν τιμαόρους
θεοὺς ἄνωθεν γῆς ἐποπτεύειν ἄγη,
ἰδὼν ὑφαντοῖς ἐν πέπλοις Ἐρινύων
1580
τὸν ἄνδρα τόνδε κείμενον φίλως ἐμοί,
χερὸς πατρῴας ἐκτίνοντα μηχανάς.
Ἀτρεὺς γὰρ ἄρχων τῆσδε γῆς, τούτου πατήρ,
πατέρα θυέστην τὸν ἐμόν, ὡς τορῶς φράσαι,
αὑτοῦ δ᾽ ἀδελφόν, ἀμφίλεκτος ὢν κράτει,
1585
σὺ ταῦτα φωνεῖς νερτέρᾳ προσήμενος
κώπῃ, κρατούντων τῶν ἐπὶ ζυγῷ δορός;
γνώσῃ γέρων ὢν ὡς διδάσκεσθαι βαρὺ
τῷ τηλικούτῳ σωφρονεῖν εἰρημένον.
1620
δεσμὸς δὲ καὶ τὸ γῆρας αἵ τε νήστιδες
δύαι διδάσκειν ἐξοχώταται φρενῶν
ἰατρομάντεις. οὐχ ὁρᾷς ὁρῶν τάδε;
πρὸς κέντρα μὴ λάκτιζε, μὴ πταίσας μογῇς.
ἀλλ᾽ ἐπεὶ δοκεῖς τάδ᾽ ἔρδειν καὶ λέγειν, γνώσῃ τάχα.
εἶα δή, φίλοι λοχῖται, τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε.
1650
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 1577 focus
Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 1577 focus
Translations (9)
Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 1577-1673 focus
The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 1577 focus
O kindly light of the day that brings retribution. Now I would pronounce that gods, the punishers of mortals from on high, look down upon the abominations of earth, beholding this man here lying, as is delightful to me, in the woven robes of the Furies, paying the penalty of the devices of his father's hand. For Atreus, the ruler of this land, his father, being a rival about the power, that I may speak clearly, banished from his city and his house Thyestes my father, his own brother. And wretched Thyestes, having come again a suppliant at the hearth, found a secure lot, so that he should not dying stain his paternal soil with his blood. But Atreus, the godless father of this man, with more zeal than love, pretending cheerfully to hold a day of banqueting by way of welcome to my father, served him a banquet of his children's flesh. The parts about the feet indeed, and the comb-like tips of the fingers, seated apart, he broke from those above 1 . And. having immediately in ignorance taken that part of the flesh which could not be distinguished, he eats a food, as thou seest, destructive to the race. And then, having discovered the unholy deed, he screamed, and falls back from the butchery vomiting: and on the descendants of Pelops he imprecates an intolerable doom, rightfully devoted to a curse the insult of the board 2 , so perish the whole race of Pleisthenes! In consequence of these things you may see this man fallen: and I am the righteous contriver of his slaughter, for he drives into exile me, the thirteenth child, along with my wretched sire. being a little one in swaddling-clothes. But Justice brought me back again when I had grown up. And I have reached this man though I was at a distance, having put together every contrivance for the sad conspiracy. Thus it is indeed glorious for me even to fall after I have seen him within the toils of Justice.
Dost thou say these things sitting at the lower oar, while those upon the middle bench 1 of the vessel bear sway? Thou shalt know, old as thou art, how bitter it is for a man of thy years to be schooled, when discretion is prescribed him. But bondage and the pangs of starvation are the best physicians of the mind to school even old age. Having eyes seest thou not this? Kick not against the pricks, lest thou, stumbling, suffer.
Well, since thou art determined to act thus and use this language, thou shalt know quickly
AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1577 focus
désormais, sortant de cette maison, il s'en aille épuiser une autre race par ces meurtres domestiques. La moindre part me suffira des biens de
cette demeure, si j'arrive à bannir du palais cette fureur de mutuels homicides.
me révolte. Tu dis que tu as, délibérément, tué cet homme, et,
seul, machiné 2 ce meurtre lamentable : je dis, moi, que ta tête n'échappera pas — sache-le — à la juste vengeance du peuple, chargée de pierres et d'imprécations.
tous deux de son bras vainqueur ?
Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 1577 focus
Hail to this joyful day, whoſe welcome light
Brings vengeance! Now I know that the juſt Gods
Look from their ſkies, and puniſh impious mortals,
1755
Seeing this man roll’d in the blood-wove woof,
The tiſſue of the Furies, grateful ſight,
And ſuffering for his father’s fraudful crimes.
Atreus, his father, ſovereign of this land,
Brooking no rival in his pow’r, drove out
1760
My father and his brother, poor Thyeſtes,
A wretched exile:
from his country far
He wander’d; but at length return’d, and ſtood
A ſuppliant before the household Gods,
1765
Secure in their protection that his blood
Shou’d not diſtain the pavement.
This man’s father,
The ſacrilegious Atreus, with more ſhow
Of courtesy than friendſhip, ſpread the feaſt,
1770
Devoting, ſuch the fair pretence, the day
To hoſpitality and genial mirth:
From thee, who laboureſt at the loweſt oar,
This language, and to him that holds the helm!
Thou ſhalt be taught, old man, what at thy age
Is an hard leſſon, prudence.
1805
Chains and hunger,
Beſides the load of age, have ſovereign virtue
To phyfic the proud heart.
Behold this ſight x ;
Does it not ope thine eyes? Reſt quiet then;
1810
Contend not with the ſtrong; there’s danger in it.
Such ſince thy thoughts and words, ſoon ſhalt thou feel
Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 1577 focus
O lieta luce, o dí della giustizia,
ora sí, posso dir che i Numi vindici
le pene dei mortali dal ciel mirano,
1855
ora ch'io vedo in questi pepli, orditi
dalle man' dell'Erinni, oh mia gran gioia!,
giacer quest'uomo, ed espiar l'insidia
delle mani paterne!
Atreo, signore
1860
di questa terra, il padre di costui,
col fratel suo, col padre mio Tieste,
pel potere contese;
e dalla reggia,
dalla città lo mise in bando: parlo
1865
di cose note.
Il misero Tieste
tornò, pregando, ai lari; ed ebbe certo
patto che mai non macchierà col proprio
sangue la terra dei suoi padri: questa.
1870
Tu dici questo, tu che arranchi agli ultimi
banchi dei remi, quando alto sul ponte
c'è chi governa?
1910
Vecchio, ben saprai
quanto è duro imparare a questa età,
quando altri impone di far senno.
I ceppi
e le torture del digiuno, sono
1915
medici portentosi a rinsavire
sin la mente dei vecchi.
Hai gli occhi aperti,
e non distingui ciò? Non calcitrare
al pungolo, ché il cozzo non ti fiacchi!
1920
Se vuoi dir, se vuoi far questo, la vedremo sul momento.
Via, la man', soldati, all'elsa!
1955
Questa è l'ora del cimento.
Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 1577 focus
Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 1577 focus
trägst du das Zeichen der Weihe,
in Blut, das nimmer verbleichet.
Wohl hatte Hader im Hause
1580
gegründet den Ehebund,
dem Gatten des Elends Grund.
spricht dich frei von dem Morde.
Nein, nein.
1620
Nur Mithelfer der Untat
sind die Sünden der Väter.
1510 In Strömen des Verwandtenblutes stürmt einher
der schwarze Mord, und überall, wo er erscheint,
wird Wetters Wut die Kinder fressen.
1625
Wehe!
Weh mein König, welche Totenklage,
welchen Scheidegruß aus treuer Seele
1515 bring' ich dir? Mein König, wie du daliegst
in der Spinne Netz verstrickt, verhauchend
1630
deinen Odem in verruchtem Mord.
Wie liegst du so schmählich
gefällt durch Verrat.
Es schlug dich das Beil
mit doppelter Schneide.
1635
Es führte den Streich
1520 dein eigenes Weib.
Nicht Rede find' ich, weiß nicht Rat,
mag nicht vermuten,
1650
was werden soll bei dieses Hauses Sturz.
Doch Ungewitter fürcht' ich, Hagelschlag,
Blutregen: einen Tropfen seh' ich schon.
1535 Zu neuen Freveln wetzt an neuem Steine
das Schicksal der Vergeltung Richterschwert.
1655
Wehe, Mutter Erde,
Erde, daß du mich geborgen hättest,
eh' ich also ihn erblicken mußte
1540 in der Silberwanne hingestreckt.
Wer soll ihn bestatten, ihn beklagen?
1660
Hast du selbst den Mut, den Gruß des Abschieds
deinem Gatten an der Gruft zu rufen,
den du selbst erschlugst, und seiner Seele
1545 darzubringen für die Heldentaten
heuchlerischer Huldigungen Hohn?
1665
Wer wird dem herrlichen Helden
das preisende Grablied singen
aus treuem Gemüte, mit Tränen
1550 aufrichtiger Trauer?
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 1577 focus
Dawn of the day of rightful vengeance, hail!
I dare at length aver that gods above
Have care of men and heed of earthly wrongs.
I, I who stand and thus exult to see
This man lie wound in robes the Furies wove,
1855
Slain in requital of his father's craft.
Take ye the truth, that Atreus, this man's sire,
The lord and monarch of this land of old,
Held with my sire Thyestes deep dispute,
Brother with brother, for the prize of sway,
1860
And drave him from his home to banishment.
Thereafter, the lorn exile homeward stole
And clung a suppliant to the hearth divine,
And for himself won this immunity—
Not with his own blood to defile the land
1865
That gave him birth. But Atreus, godless sire
Of him who here lies dead, this welcome planned—
With zeal that was not love he feigned to hold
In loyal joy a day of festal cheer,
And bade my father to his board, and set
1870
Before him flesh that was his children once.
First, sitting at the upper board alone,
He hid the fingers and the feet, but gave
The rest—and readily Thyestes took
What to his ignorance no semblance wore
1875
Of human flesh, and ate: behold what curse
That eating brought upon our race and name!
For when he knew what all unhallowed thing
He thus had wrought, with horror's bitter cry
Back-starting, spewing forth the fragments foul,
1880
On Pelops' house a deadly curse he spake—
As darkly as I spurn this damnèd fool,
So perish all the race of Pleisthenes.
Thus by that curse fell he whom here ye see,
And I—who else?—this murder wove and planned;
1885
For me, an infant yet in swaddling bands,
Of the three 1 children youngest, Atreus sent
To banishment by my sad father's side:
But Justice brought me home once more, grown now
To manhood's years; and stranger thro' I was,
1890
My right hand reached unto the chieftain's life,
Plotting and planning all that malice bade.
And death itself were honour now to me,
Beholding him injustice' ambush ta'en.
This word from thee, this word from one who rows
Low at the oars 2 beneath, what time we rule,
We of the upper tier? Thou'lt know anon,
'Tis bitter to be taught again in age,
1905
By one so young, submission at the word.
But iron of the chain and hunger's throes,
Can minister unto an o'erswoln pride
Marvellous well, ay, even in the old.
Hast eyes, and seest not this? Peace—kick not thus
1910
Against the pricks, unto thy proper pain!
How thy word and act shall issue, thou shalt shortly understand.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 1577 focus
O holdes Licht des Tages, der mir Rache bringt!
Nun sag' ich laut, daß, richtend über Sterbliche,
Die Götter hochher auf der Erde Gräuel schau'n:
Denn hier in Schleier, die gewebt Erinnyen,
1530
Seh' ich den Todten eingehüllt, zur Wonne mir,
Der Frevel büßt, die seines Vaters Hand verübt!
Sein Vater Atreus, dieses Landes König, hat
Thyestes, meinen Vater, daß ihr's klar vernehmt,
Den eignen Bruder, hadernd um des Reichs Gewalt,
1535
Hinausgestoßen, weggebannt von Stadt und Haus.
Und wiederkehrend suchte Schuß am Hausaltar
Mein armer Vater und erlangte Sicherheit,
Daß nicht gemordet er mit seinem Blut den Grund
Der Väter färbte. Doch ein grauses Gastgeschenk
1540
Bot sein verruchter Vater nun dem meinen dar,
Atreus Thyesten, eifrig mehr als liebevoll.
Scheinbar zur Tagesfeier froh ein Festgelag
Bereitend, tischt er seiner Söhne Fleisch ihm auf.
Der Füße Spigen und der Hände Fingerkamm
1545
Verbarg er abwärts, daß die Tischgenossen nichts
Erkannten. Er, nicht wissend, was er nehme, nahm
Und aß vom Mahl, des Stammes Fluchmahl, wie du siehst.
Und als er endlich inne ward die Gräuelthat,
Wehklagt er, sinkt er nieder, würgt das Fleisch heraus,
1550
Nuft auf die Pelopiden grauses Leid herab,
Häuft auf das schnödentweihte Mahl gerechten Fluch,
So möge Tantals ganzes Haus zu Grunde geh'n.
Nach solchem Fluche kannst du den dort liegen seh'n:
Ich bin der Meister, der des Mordes Fäden spann.
1555
Denn mich, den dritten, nach den zwei Unglücklichen,
Verbannt er sammt dem Vater, klein in Windeln noch.
Erwachsen, führte Dike mich zur Nache heim.
Ich hatt' in fremdem Lande schon ihm nachgestellt,
Und alle Listen schlimmen Trugs um ihn gewebt.
1560
So wäre selbst zu sterben süße Wonne mir,
Nun Dike's Nez vor meinen Augen ihn umschlang.
Das drohest du, der auf der letzten Ruderbank
Des Schiffes sitzt, dem Herrscher, der das Steuer lenkt?
Als Greis erkenne, daß in solchen Jahren noch
1570
Weisheit zu lernen schwierig sei nach altem Spruch.
Doch auch das Alter können Band und Fesseln ja
Und Hungerqualen bessern, auserlesene
Lehrzauberinnen. Sehend stehst du dieses nicht?
Nicht nach dem Stachel löcke; Schmerzen bringt es dir!
1575
Da dir so gefällt zu reden und zu thun, bald sollst du seh'n -
1600
Auf denn, theure Wehrgenossen, nicht entfernt mehr droht der Kampf!

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

1579. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-903

ἰδόντα
ἰδόντα
Ven. Flor. Vict.
ἰδόντι
Farn. Vide Elmsleium in addendis ad Heracl. v. 693.
1579

1580. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-904

ἐν κακοῖσιν Abreschius
ἐν θανοῦσιν
, Porsonus
ἐν καμοῦσιν
scribendum esse coniecerunt, non recto usi iudicio. Verbis, non re simile est, quod Blomfieldius comparat, Sophoclis in Aiace v. 1091.
Μενέλαε, μὴ γνώμας ὑποστήσας σοφάς, εἶτ᾽ αὐτὸς ἐν θανοῦσιν ὑβριστὴς γένῃ.
Nam Aegisthus non insultavit mortuo, sed vindictam se ostendit non iniustam sumpsisse. Recte librorum scripturam,
ἐν κακοῖσιν
, defendit Blomfieldius his in Aiace v. 1118.
οὐδ᾽ αὖ τοιαύτην γλῶσσαν ἐν κακοῖς φιλῶ,
et v. 1151.
ὃς ἐν κακοῖς ὕβριζε τοῖσι τῶν πέλας.
Sed non debebat suspicari sensum esse insolentiam etiam in ignavis non probo.
1580

1581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-905

τόνδ' ἔφης
τόνδε φῂς
Pauwius. Libri
τόνδ' ἔφης
. Blomfieldius cum Bothio signum interrogandi in fine sequentis versus posuit. Wellauerus, in Humboldti interpretatione post v. 1580. et 1606. unius versus omissionem asteriscis indicatam videns, intellexit, quod volebam, antithetica ratione hoc colloquium compositum esse, ut medii sint Aegisthi quinque versus 1597-1601. inde utrimque terni chori, tum octo Aegisthi, extremi autem seni, quos rursum chorus recitat. Ex qua descriptione colligitur chorum in hemichoria divisum fuisse, quorum utriusque dux verba fecit. Itaque hemichoria indicavi ubi vulgo chori nomen praefixum est. Hic autem etsi qui desideratur sententiarum nexus restitui duobus modis potest, si aut
σὺ δ᾽ ἄνδρα τόνδ᾽ εἰ φῂς ἑκὼν κατακτανεῖν
scribitur, aut meliore versus numero
εἰ δ᾽ ἄνδρα τόνδε φῂς ἑκὼν κατακτανεῖν
(expressit hoc autem vertendo Humboldtus), tamen neutrum satis veri simile est. Accedit quod etiam
ἐν δίκῃ
suadet ut aliquid excidisse credamus. Verum lacuna aperte non ubi apud Humboldtum et Wellauerum notata est, ante v. 1581. indicanda erat, sed ante v. 1584. Excidit, nisi fallor, tale quid,
τοίγαρ στυγηθεὶς δυςθέοις τολμήμασιν
, ut pro
ἀλύξεις
mutata constructione illatum sit
οὐ φημὶ ἀλύξειν τὸ σὸν κάρα
. Eodem modo illud
τοίγαρ
interrogationem sequitur in Choeph. v. 882.
φιλεῖς τὸν ἄνδρα; τοίγαρ ἐν ταὐτῷ τάφῳ κείσει.
1581

1582. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-906

ἐποίκτον Libri
ἐποίκτον
. Blomfieldius, quia haec vox neque alibi exstet, neque hic exstitisse debuerit (id vero quomodo demonstrabit?),
ἐπακτὸν
edidit ex Casauboni coniectura. At quid est
ἐπακτὸς φόνος
? Idem vero est
ἐποίκτον
quod
ἐποίκτιστον
ν. 1180. In Farn. glossa
ἄξιον οἴκτου
.
1582

1586. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-907

NA Blomfieldius dubitabat an haec Clytaemnestrae oratio esset, credo quod chorum videbat deinde Clytaemnestram alloqui.
1586

1588-1589. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-908

τὸ τηλικούτῳ σωφρονεῖν εἰρημένον Libri
γνώσῃ, γέρων ὢν, ὡς διδάσκεσθαι βαρὺ τῷ τηλικούτῳ, σωφρονεῖν εἰρημένον
. Glossa in Farn.
προσταγὲν αὐτῷ
, quae satisfecit Blomfieldio, Wellauero, Scholefieldio, aliis. At languidum illud additamentum est. Quare ad Vigerum p. 702. scribendum monui
τὸ τηλικούτῳ σωφρονεῖν εἰρημένον
. Id intelligere se negat Blomfieldius, nec Wellauerus ferri posse articulum a participio remotum credebat. Num haesissent, si legissent
ἡ τηλικούτῳ σωφρονεῖν παροιμία
? Illud
εἰρημένον
nisi alius, certe Theognidis est v. 578.
μή με δίδασκ'· οὔ τοι τηλίκος εἰμὶ μαθεῖν.

1590. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-909

δεσμὸν δὲ
δεσμὸς δὲ
Farn. Vict.
δεσμὸν δὲ
Ven. Flor.
1590

1591. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-910

ἐξοχώτατοι
ἐξοχώτατε
Ven.
1591

1593. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-911

πταίσας Libri
πτήξας
. Glossa in Farn.
παθών
. Est illud quidem analogiae congruum participium, sed quum neque usitatum sit, neque a grammaticis commemoretur, neque cur ei Aeschylus
παθών
posthabuerit appareat, non videtur dubitandum esse quin corrigi debeat. Ac
παθών
praebet scholiastes Pindari Gottingensis ad finem Pyth. II. qui hunc versum ex Agamemnone affert. Respicit versum Zenobius V. 70. non afferens tamen. Butlerus coniecit scribendum esse
πταίσας
, idemque, probatum Porsono Adv. p. 158. cui tamen nota erat scholiastae illius lectio, et Elmsleio ad Baccharum v. 794. adsciverunt Blomfieldius et Wellauerus. Mirum, quum
πταίσας
, offendens, aptissime dictum sit, praelatum esse quod languet. Vide ad v. 972.
1593

1594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-912

γύναι, σὺ τοῦδ' ἥκοντος Libri
γύναι σὺ τοὺς ἥκοντας ἐκ μάχης νέον
. Auratus quum coniecisset
τοῦ γ' ἥκοντος
, Stanleius
τοῦδ᾽ ἥκοντος
scribi iussit, quod receperunt Schützius, Porsonus, et ceteri praeter Wellauerum et Scholefieldium. Wellauerus
τοὺς ἥκοντας
ab
οἰκουρός
pendere voluit (quod fieri non potest), hoc sensu, domi exspectans eos qui ex pugna rediissent: nam chorum haec non Clytaemnestrae, sed Aegistho dicere, quem mulierem appellet: Clytaemnestram non esse in scena. Hoc postremum plane falsum est: mansit enim Clytaemnestra in scena, manetque usque ad finem fabulae: illud prius autem non minus errore caret. Nam si quis putet,
γύναι
quum dicit chorus, Aegisthum appellari, necessario statuere debebit scribendum esse non
αἰσχύνουσα
(id enim non solum ambiguum, sed prorsus ineptum esset), verum
αἰσχύνας
, masculinum participium. Praeterea ob eandem ambiguitatem scribendum esset coniunctim
γύναι σύ
. Sic demum haec recte dicta essent. Scholefieldius ad
τοὺς ἥκοντας ἐκ μάχης νέον
intelligendum putavit
ἔδρασας
. id quidem fieri non potest, nisi sic, ut mutata constructione adiecta sint illa
ἀνδρὶ στρατηγῷ τόνδ' ἐβούλευσας μόρον
. Praestat Stanleii emendatio: sed scribendum est cum Blomfieldio continuata oratione
γύναι, σὺ τοῦδ᾽ ἥκοντος ἐκ μάχης νέον οἰκουρὸς εὐνὴν ἀνδρὸς αἰσχύνουσ᾽ ἅμα etc
. Stanleius post
αἰσχύνουσα
apponere virgulam voluit.
1594

1596. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-913

τῷδ' Libri
τόνδ' ἐβουλεύσας
. Blomfieldius, cui iam olim
τῷδ'
in mentem venerat, id postea codicis Flor. auctoritate recepit. At
τῷδε βουλεύσας
Flor. et Ven. infra v. 1603. habent, non hic. Inutile est autem
τῷδε
, aptum vero
τόνδε
, quum caedes haec, quae modo facta est, hoc quasi in iudicio disceptetur.
1596

1600. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-914

ἴδιος Libri
ἴδιος
. In Farn. glossa
ἴδιος
. Quod Pauwius coniecit, probatum Heathio,
ἴδιος
, recepit Blomfieldius. At neque mites se esse simulant Aegisthus et Clytaemnestra, neque, si simularent, recte id diceretur, quum Orpheum non feras belluas, sed omnia mitigasse dixerit Aegisthus. Iacobi emendationem,
πρᾴοις
, merito probarunt alii.
1600

1601. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-915

σοὶ Libri
ἦ σὺν
vel
σὺν
et
ἐμοὶ
vel
ἐμοῦ
.
1601

1602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-916

οὖν Hoc dicit, tu scilicet mihi rex Argivorum eris. De his particulis
ἦ δή
videndi Seidlerus ad Iph. Taur. v. 1304. et Schneiderus ad Platonis Civit. I. p. 36. Libri
οὖν
vel
οὖν
.
1602

1603. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-917

τῷδε βουλεύσας
τῷδ᾽ ἐβουλεύσας
Vict. et, ut videtur, Farn.
τῶδε βουλεύσας
Ven. Flor.
1603

1604. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-918

NA De iterato
οὐκ
vide Reisigium in Comm. crit. ad Oed. Col. p. 239. Signum interrogandi, quod in fine huius versus positum est, rectius tolli videtur.
1604

1605. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-919

σοφός Male Auratus
σοφῆς
, hunc versum choro continuandum ratus.
1605

1606. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-920

NA
ἐχθρὸς ἢ παλαιγενὴς, ἐκ τῶνδε· τοῦδε
Vict.
ἐχθρὸς. ἢ παλαιγενὴς ἐκ τῶνδε, τοῦδε
Farn.
ἢ παλαιγενής
etiam Ven. Flor. Auratus
ἦν π.
, Schützius
ᾖ
, Bothius
ὤν
, Porsonus
ἦ
, coli signo in fine versus posito. Receptum
ἦ
in editionibus novissimis. Ego autem, inquit, suspectus eram veteris inimicitiae,
ὕποπτος ἢ ἐχθρὸς ὤν
. Deinde Iacobus et Pearsonus
ἐκ τῶν δὲ τοῦδε χρημάτων
, quod fere probarunt editores, vereor ne non recte. Nimis enim abrupta opum Agamemnonis mentio, quibus sic demum recte se fretum dicere poterat Aegisthus, si eas nunc suas esse significasset. Quare olim mihi in mentem venerat scribendum esse
ἐκ τῶνδε δ᾽ ἐγχειρημάτων
. Sed postea vidi lacunae notatione non solum defendi scripturam librorum, sed etiam versuum rationem antitheticam salvam praestari. Cohaerebat oratio, nisi fallor, hoc fere modo,
ὥςτ' ηὐλαβεῖτ᾽ ἄν. νῦν δ᾽ ἐγὼ κρατῶν δόμων ἐκ τῶνδε τοῦδε χρημάτων πειράσομαι ἄρχειν πολιτῶν.
1606

1609. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-921

πολιτῶν Scaliger et Pearsonus
πολιτῶν
in
τὸ λοιπόν
mutatum volebant.
1609

1610. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-922

βαρείαις Mirabiles sunt ellipses quibus viri docti hoc
βαρείαις
explicare adnisi sunt. Quod ante pedes est dici debebat, dixitque in glossario Blomfieldius, ex re ipsa verboque hoc
ζεύξω
cogitandum esse
ζεύγλαις
. Sic in Aeschinis oratione in Ctesiph. §. 43. quum plerique codices praebeant
μείζοσι τιμᾶσθαι
, facile apparet additum
τιμαῖς
interpreti deberi. Pessimam Pauwi coniecturam,
οὔτι μοι
, receperunt Porsonus, Blomfieldius, Boissonadus, Dindorfius. σειραφόρον
σειρασφόρον
Flor. Vict.
σειραφόρον
recte Ven. Farn. cum Polluce, cuius verba statim afferam.
1610

1611. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-923

κριθῶντα Recte libri
κριθῶντα
. Pollux VII. 24.
τὸ μέντοι ὑπερεμπεπλῆσθαι καὶ ὑπερκεκορέσθαι ὑπερμαζᾶν ἀπὸ τῆς μάζης ἔλεγον οἱ παλαιοί, οἱ δὲ νέοι κριθιᾶν ἀπὸ τῶν ὑποζυγίων· Αἰσχύλος μὲν γὰρ εἴρηκε “σειραφόρον” τε καὶ “κριθιῶντα
(sic vulgo: Bekkerus
κριθῶντα
)
πῶλον, Σοφοκλῆς δέ ἕως ὅτου κριθώσης ὄνου
(vulgo
οἴνου
).” Inconsiderate Blomfieldius eumque secutus Wellauerus
κριθιῶντα
non solum metro, sed etiam analogiae repugnare dicunt. Utrumque verbum probum est, sed confudisse videtur Pollux, homo levissimus. Nam
κριθιῶν
dicuntur equi qui morbo hordeationis affecti sunt,
κριθῶν
autem qui bene pasti ferociunt. Non satis distinxit haec Butmannus in Lexilogi vol. II. p. 173. Illud tamen recte Pollux, recentiores
κριθιῶν
eo quo indicat significatu dixisse. Certe in Apollonii Lexico Homerico
ἀκοστήσας
explicatum dicitur a quibusdam per
κριθιάσας
. Blomfieldius temere excogitavit
κριθοῦν
, quum in glossario
κριθώσης
scribi in Sophoclis apud Pollucem verbis voluit. Pridem viderunt viri docti
ὄνου
ibi scribendum esse, ediditque ita Bekkerus. Versus fuit trimeter, ad hunc fortasse modum scriptus antequam excideret verbum,
ἕως ὅτου ψαύσειε κριθώσης ὄνου.
Cleanthes apud Stobaeum VI. 20. dubitari potest an cum morbi quadam significatione usus sit illo verbo hisce in versibus,
πόθεν πότ' ἆρα γίνεται μοιχῶν γένος; ἐκ κριθιῶντος ἀνδρὸς ἐν ἀφροδισίοις.
Porro in Aeschyli versu libri
ὁ δυσφιλὴς κότῳ
. Scribendum esse
σκότῳ
vidit Auratus: unde Stanleius, ut antea Scaliger,
δυσφιλεῖ σκότῳ
, quod receperunt Schützius et Porsonus. Recte Blomfieldius ceterique in
ὁ δυσφιλὴς σκότῳ
acquieverunt. Comparavit cum Aeschyli verbis Scaliger ad Varr. de re rust. p. 246. haec Pacuvii in Doloreste,
nam te in tenebrica saepe lacerabo fame clausum, et fatigans artus torto distraham.
1611

1612. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-924

σύνοικος
ξύνοικος
Flor. Farn. Vict.
σύνοικος
Ven.
1612

1614. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-925

ἀλλὰ σὺ γυνή Libri
ἀλλὰ σὺν γυνή
. In Farn. glossa
σοὶ δεσπότῃ
. Canterus
ἀλλὰ σὲ γυνή
. Spanhemius, Heathius, Schützius, Blomfieldius, alii
ἀλλὰ νιν γυνή
. Servarunt
σὺν
Porsonus et Scholefieldius, vereor ne non recte. Certe exemplum requiro sic in media oratione positae praepositionis.
1614

1616. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-926

ἆρά που
ἆρά που
Farn. Hoc dicit, vivitne alicubi Orestes? Loquitur autem coryphaeus aversus ab Aegistho, conversus autem ad alterum hemichorium. Alioqui non
τοίνυν
, sed
ὑμῖν
diceret.
1616

1619. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-927

κοὺ λέγειν Libri
ἀλλ' ἐπεὶ δοκεῖς τάδ᾽ ἔρδειν καὶ λέγειν, γνώσῃ τάχα
. Auratus
δοκεῖ
, quod recepit Blomfieldius. Non mutandum esse
δοκεῖς
intellexissent, si considerassent verba quae languidissima ac plane inepta in libris leguntur,
καὶ λέγειν
. Scripsit Aeschylus
κοὺ λέγειν
. At, inquit Aegisthus, quoniam factis, non dictis pugnaturus videris, statim cognosces —. Non eloquitur sententiam, gestu se gladium stringere velle significans. Excidit autem post hunc versum is quo chorus ad haec respondebat.
1619

1621. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-928

NA Libri hunc et sequentem versum choro tribuunt. Quos quum olim sequerer, erravi quum inter eos medium interiisse putavi Aegisthi versum, quo ille quod dicere occoeperat ad finem perduceret. Stanleius versus 1619-1622. Aegistho, 1623. choro, 1624. rursum Aegistho tribuendos censebat. Eum secutus est Boissonadus,
λοχίτας
satellites esse Aegisthi monens ut in Choephoris v. 755. afferensque etiam Soph. Oed. R. v. 751. Adnotaverat, opinor, tale quid Hesychius, apud quem quod legitur
λοχίτης, ἐνεδρευτής, βασιλεύς
, sic corrigendum videtur,
λοχίτης, ἐνεδρευτής, ὑπηρέτης βασιλέως
. Illud recte Stanleius et Boissonadus viderunt, hunc versum Aegisthi esse: sed in ceteris libros sequi debebant. Absurdum est enim Argivis mortem portendi, quod omen in Aegisthum expetere, qui Agamemnonis necem capite luiturus erat, oportebat.
1621

1623. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-929

ἀλλὰ μὴν κἀγὼ
ἀλλὰ μὴν κἀγὼ
Porsonus. Libri
ἀλλὰ κἀγὼ μήν
. πρόκωπος Deinde
πρόκωπος
Ven. Vict.
πρόκοπος
Flor.
πρόκοπτος
Farn.
1623

1624. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-930

αἱρούμεθα Libri
ἐρούμεθα
. Servavit hanc inusitatam futuri formam Porsonus. Stephanus male
ἑλούμεθα
. Schützius
αἱρώμεθα
, quod receperunt Blomfieldius et Scholefieldius. Verissime Auratus, Canterus, Tyrwhittus
αἱρούμεθα
, sed Tyrwhittus tamen falso argumento usus, quod scholiastes ad
τὴν τύχην
adscripserit
τὸν οἰωνὸν δηλονότι
. Nam ista scholiastae adnotatio non ad
τὴν τύχην
, sed ad
δεχομένοις
pertinet. Id Elmsleius si animadvertisset, non adnotasset ad Tyrwhitti observationem pro
θανεῖν
hoc in versu scribendum videri
κτανεῖν
. Immo necessario repetendum est verbum illud quod dixerat Aegisthus: accipimus omen, quod te mori non dubitare dixisti, et capimus nobis fortunam. Activo verbo Aeschylus usus est in Suppl. v. 365.
ἀμηχανῶ δὲ καὶ φόβος μ' ἔχει φρένας δρᾶσαί τε μὴ δρᾶσαί τε, καὶ τύχην ἑλεῖν.
1624

1625-1628. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-931

NA In libris hi versus hoc ordine leguntur,
μηδαμῶς ὦ φίλτατ' ἀνδρῶν ἄλλα δράσωμεν κακά. ἀλλὰ καὶ τάδ᾽ ἐξαμῆσαι πολλὰ δύστηνον ὁ ἔρως, πημονῆς δ᾽ ἅλις γ᾽ ὑπάρχει· μηδὲν ἡματώμεθα.
Emendavi hunc versuum ordinem et huc retraxi versum qui in libris post v. 1635. alienissima in sede positus est,
σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα.
Versu 1625.
δράσωμεν
Vict. Codices
δράσομεν
. Proximo versu libri
πημονῆς δ᾽ ἅλις γ᾽ ὕπαρχει· μηδὲν ἡματώμεθα
. Auratus
ὑπάρχει
et
αἱματώμεθα
. Et
ὑπάρχει
Scaliger quoque. Receperunt haec Porsonus aliique. Vossius cum eoque Stanleius legendum putabant
μηκέθ' αἱματώμεθα
, Blomfieldius
μηδ᾽ ἔθ' αἱματώμεθα
. In adnotatione ad interpretationem Humboldti, quoniam hi trochaei aperte ex lacero atque attrito codice descripti sunt, ut qui descripsit non omnia legere potuisse videatur, scribendum conieceram
πημονῆς δ᾽ ἅλις γ᾽ ὑπάρχει μηδὲν ᾑματωμένοις
, non recte: nam id
μηδὲν αἱματουμένοις
potius scribendum esset. Nunc, loco versus mutato, scripsi
πημονῆς ἅλις δ᾽ ὑπάρχει· μηδὲν αἱματώμεθα.
Versu 1627. Libri
δύστηνον ὁ ἔρως
. Egregia Schützii emendatio,
δύστηνον θέρος
, merito assensum tulit editorum, quamquam quae sententia esset horum verborum omnes iuxta Schützium non satis intellexisse video. Omnes enim, prorsus neglecto
πολλά
, sic interpretantur ac si diceret Clytaemnestra haec quoque perpetrasse tristis messis est. At hoc illa dicit,
ἀλλὰ καὶ τάδε πολλά ἐστιν ἐξαμῆσαι δύστηνον θέρος
, sed haec quoque satis multa sunt, ut inde tristem messem metamus. Praesagit enim vindictam interfecti Agamemnonis. Absolvitur sententia eo versu quem huc revocatum addidi. Is in Flor. Farn. Vict. ita scriptus est,
σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα
. In Ven. etiam in medio versu lacuna est, hoc modo,
σώφρονος γνώμης κρατοῦντα.
Stanleius, quum Casaubonus
ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα
scribendum coniecisset, hunc versum ita explebat,
σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα δύςφορον
. Pro hoc ultimo verbo Porsonus aliique asteriscos posuerunt. Ac profecto
δύςφορον
non scripsit Aeschylus. Posui quod eum scripsisse veri non dissimile est,
σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντ᾽ αἶσχος μέγα.
Itaque haec est sententiarum ratio, nequaquam faciamus alia mala, sed vel haec satis multa sunt ut malam messem metamus, prudentis autem consilii expertem esse regnantem probrum est.

1629. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-932

στεῖχε καὶ σὺ χοὶ γέροντες πρὸς δόμους πεπρωμένους Libri
στείχετε δ᾽ οἱ γέροντες πρὸς δόμους πεπρωμένους τούσδε
. Scaliger, deleto
τούσδε
, legebat
στείχεθ' οἱ γέροντες εἴσω
. Pro illo
εἴσω
Porsonus
ἤδη
posuit. Auratus
στείχεθ' οἵδε δ᾽ οἱ γέροντες
. Wakefieldii in Silva critica I. p. 60. aliorumque coniecturas sciens praetereo. Blomfieldio placebat
στείχετ᾽ ἤδη δ᾽ οἱ γέροντες
, quod recepit Scholefieldius. Illud vero mirum est, quod idem Blomfieldius Heathii inventum amplexus est,
πρὸς δόμους, τετρωμένους πρὶν παθεῖν
, probatum Elmsleio quoque. At
πρὸς δόμους πεπρωμένους
non dubitandum videtur quin verum sit: sed hoc participium, quo destinata cuique et propria domicilia significantur, non aliter aptum est huic loco nisi si simul ad regiam domum refertur, quae iam Aegistho, ut regi, sicuti senibus privatae domus, iusta sit habitatio. Ex quo colligi potest, id quod etiam res ipsa docet, Aegisthum non minus quam senes in suas quosque domos se recipere iuberi, plane ut in Oedipo rege v. 637.
οὐκ εἶ σύ τ' οἴκους, σύ τε, Κρέων, κατὰ στέγας;
Itaque scribendum erat
στεῖχε καὶ σὺ χοὶ γέροντες πρὸς δόμους πεπρωμένους.
Vidit hoc etiam Franzius.
1629

1630. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-933

πρὶν παθεῖν ἔρξαντες. ἀρκεῖν χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν.
πρὶν παθεῖν. ἔρξαντες καιρὸν
Flor.
πρὶν παθεῖν. ἔρξαντα καιρὸν
Ven. Farn. Vict. Deinde
ἐπράξαμεν
Flor. Farn. Vict.
ἐπραξάμην
Ven. Heathius ingeniose
στέρξαντας αἰνεῖν χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν
. Et
στέρξαντας
probabat Elmsleius, assentiens ille Blomfieldio in
αἴρειν
, qui sic scripsit,
πρὶν παθεῖν ἔρξαντας· αἴρειν χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν
, obsequentem nactus Scholefieldium. Nimia profecto mira. Quis enim haec intelligat? Adhibuit quidem Blomfieldius Euripideae Electrae versum 942.
ἢ μὲν γὰρ ἀεὶ παραμένουσ' αἴρει κακά
. Sed haec verba sunt sine sententia. Recte Tyrwhittus scribendum vidit
αἴρει κάρα
. De natura loquitur Euripides, praestantiore divitiis, quae caput tollat, quod stabilis sit et permanens. In Aeschyli versu olim conieci scribendum esse
πρὶν παθεῖν ἔρξαντ' ἄκαιρα
, et nullius litterae mutatione facta Bothius
πρὶν παθεῖν ἔρξαντ᾽ ἄκαιρον
. Verum tamen neque haec vera esse, nec, si quis, quod haud inelegans est,
ἄρξαντ' ἀκαίρων
scribi vellet, codicis Florentini scriptura,
ἔρξαντες
, monstrat, quae quin vera sit vix dubitari posse arbitror. Nam et nominativus magis quam accusativus cum praecedentibus congruit, et pluralis positus est aptissime, quo ad solos senes haec admonitio referatur, et tritissimum illud
παθεῖν ἔρξαντα
recte caret inutili additamento
ἄκαιρα
, et denique iste
ἔρξαντες
efficitur ut illa nimis superba sententia,
χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν
, molliri debeat alius vocabuli intercedente vinculo. Ac valde quidem arrideat fortasse quod Lobeckio Pathol. proleg. p. 248. placuit,
πρὶν παθεῖν ἔρξαντες· αἰνεῖν χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν
. Probabilius tamen mihi videtur scripsisse Aeschylum
πρὶν παθεῖν ἔρξαντες. ἀρκεῖν χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν.
Sic loquitur mulier, i et tu et vos, senes, vestras domos, priusquam vim patiamini. Sufficere oportebat quae passi sumus. Sin nondum satis est hisce malis, accipiemus, dei si nos gravis ira infortunio plectet. Hoc modo quum loquitur, neque asseverat oportuisse Agamemnonem interfici, sed permittit iudicio aliorum, et, si iniuste necatus sit, diis relinquendum esse vindictam monet.
1630

1631. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-934

εἰ δ᾽ ἔτ᾽ οὐ μόχθων γένοιτο τῶνδ᾽ ἅλις, δεχοίμεθ᾽ ἂν Libri
εἰ δέ τοι μόχθων γένοιτο τῶνδ᾽ ἅλις γ' ἐχοίμεθ' ἄν
. Auratus
εἰ δέ τῳ μόχθων δέοιτο
vel
μέλοιτο
. Alii quae coniecerunt adeo nec Graeca sunt neque intelligi possunt, ea ut referre pigeat. Humboldtus quid vertendo expressisset non recte assecutus est Wellauerus. Expressit ille meam emendationem, quam ad eius interpretationem non adscripsi,
εἰ δ᾽ ἔτ᾽ οὐ μόχθων γένοιτο τῶνδ᾽ ἅλις, δεχοίμεθ᾽ ἂν δαίμονος χολῇ βαρείᾳ δυςτυχῶς πεπληγμένοι.
De sententia dictum est ad versum praecedentem.
Ἔτ' οὐ
habet Sophocles Trach. v. 116.
ἔτ' οὐδέν
idem in Philocteta v. 1217.
Οὐ
vero hic, non
μή
, dici debuit, quia
οὐχ ἅλις
per se unam notionem efficiunt, neque negatio ad particulam conditionalem pertinet.
1631

1632. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-935

χολῇ
χολῇ
recte Vict. et, ut Franzius ait, Flor.
χηλῇ
Farn. et, ut Franzius ait, Ven. quod videtur monachi esse cui imago diaboli obversabatur. Neque enim potest defendi his quae in Persis v. 510. leguntur,
ὦ δυσπόνητε δαῖμον, ὡς ἄγαν βαρὺς ποδοῖν ἐνήλλου παντὶ Περσικῷ γένει
. πεπληγμένοι
πεπληγμένοις
Ven.
1632

1634. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-936

ἀπανθίσαι Non inepta est Wakefieldii coniectura
ἀκοντίσαι
. Sed recte tamen dictum videtur
ἀπανθίσαι
, quod idem fere est ac
δρέψασθαι
.
1634

1635. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-937

δαίμονος Libri
δαίμονας
. Casauboni et, nisi fallor, Aurati quoque emendatio
δαίμονος
inde a Schützio merito recepta est. Post hunc versum in libris hic versus legitur,
σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα
, quem post v. 1627. collocavi.
1635

1636. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-938

προσσαίνειν
προσσαίνειν
Ven. Farn.
προσαίνειν
Flor. Vict.
1636

1637. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-939

NA Huic versui in Flor. Clytaemnestrae persona praefixa est. Aegistho recte eum tribuunt Farn. Vict.
1637

1639. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-940

θνῄσκοντος ἀνδρός Speciosa, nec tamen necessaria est Aurati coniectura,
φεύγοντος ἀνδρός
.
1639

1640. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-941

NA V. ad v. 1249.
1640

1642. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-942

θαρρῶν
θαρσῶν
Porsonus. Libri
θαρρῶν
. ὥςτε Deinde
ὥςτε
Canterus et Scaliger. Libri
ὥςτε
. De proverbio v. ad Pers. v. 757.
1642

1643-1644. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-943

ἐγὼ ... καλῶς In libris hi versus sic scripti sunt,
μὴ προτιμήσῃς ματαίων τῶνδ᾽ ὑλαγμάτων καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων.
omissis postremis utriusque versus vocibus. Ex scholiasta et ipsa iubente sententia addendum viderunt
ἐγὼ
Canterus,
καλῶς
Heathius. Facit Clytaemnestra finem tragoediae, quoniam chorus, cuius alias hoc officium esse solet, susceptis hac in scena actoris partibus non recte potuit ad perorandum adhiberi. Ad id aptior erat Clytaemnestra, quae nunc quidem, postquam explevit suum in Agamemnonem odium, vacuum motu animum habens, idonea videbatur ad componendam rixam quae est inter Aegisthum et chorum exorta. Subscriptum in Flor.
καὶ νῦν πάρεστιν ἀγαμέμνονος τέλος
, in Ven.
τέλος ἀγαμέμνονος
.

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

1577. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-839

Ägisthos tritt auf, von Bewaffneten (1650) umgeben.

1578-1579. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-841

βροτῶν τιμαόρους gehört zusammen (als Rächer der mifs-zu Cho. 1 . γῆς ἄγη, die Greuel auf der Erde. Vgl. Eur. Schutzfl. 731 νῦν τήνδ᾽ ἄελπτον ἡμέραν ἰδοῦσ᾽ ἐγὼ θεοὺς νομίζω καὶ δοκῶ τῆς συμφορᾶς ἔχειν ἔλασσον, τῶνδε τισάντων δίκην.

1580. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-842

1
ὑφαντοῖς (vgl. 598 πλαγκτός) ἐν παγαῖς von dem δίκτυον (1103), dem ἀράχνης ὕφασμα (1493), vgl. 1611 τῆς δίκης ἐν ἕρκεσιν, Soph. Trach. 1052 Ἐρινύων ὑφαντὸν ἀμφίβληστρον.

1581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-843

φίλως ἐμοί wird durch den folgenden Vers begründet.

1584. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-844

Wegen des Daktylus im dritten Fufse zu Eum. 232 .

1585. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-845

ἀμφίλεκτος ὢν κράτει, eine ungenaue, das Schlimme, worauf Kasandra 1192 hingedeutet hat, verschweigende Angabe. "

1588-1589. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-846

.. Er fand Sicherheit dagegen." Der Infin. mit τὸ μή steht nach Ausdrücken, welche eine der durch den Infin. angegebenen Handlung entgegenwirkende Thätigkeit bezeichnen. Vgl. Prom. 252 ἐξελυσάμην βροτοὺς τὸ μὴ διαρραισθέντας εἰς Αιδου μολεῖν, 891 μίαν δὲ παίδων ἵμερος θέλξει τὸ μὴ κτεῖναι σύνευνον, Pers. 295 ὑπερβάλλει γὰρ ἥδε συμφορὰ τὸ μήτε λέξαι κτέ., oben 15, Eum. 220 , 694, 941.

1590. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-847

2
Mit αὐτός wird nachträglich der Gegensatz zu dem Lose der Kinder hervorgehoben. – ξένια sarkastisch wie Hom. 1 370 τόδε τοι ξεινήιον ἔσται, Archil. frg. 7 Bgk. ξείνια δυσμενέσιν λυγρὰ χαριζόμενος, Eur. Hel. 480 θάνατος ξένια σοι γενήσεται. Ein aus einem einzigen Worte gebildeter Tribrachys im zweiten Fuſs auch Cho. 1 ( χθόνιε). Ξένια steht prädikativ zu δαῖτα.

1591. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-848

Vgl. Eur. Med. 485 πρόθυμος μᾶλλον ἢ σοφωτέρα. Ebenso wollte Pauw hier ἢ σοφῶς schreiben. Aber auch dann ist der Zweck dieser Worte nicht recht ersichtlich, so daſs man nach dem Vorgang von Schütz und Enger den Vers als Interpolation zu erklären geneigt sein kann.
3

1592-1593. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-849

κρεουργὸν ἦμαρ, Schlachttag d. i. Opferfest. Vgl. Cho. 260 βουθύτοις ἐν ήμασιν, Soph. Trach. 609 ἡμέρᾳ ταυροσφάγῳ, Eur. Hel. 1474 βούθυτον ἁμέραν. δοκῶν, sich den Anschein gebend.

1594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-850

Das Asyndeton bei der Erläuterung. – χερῶν ἄκρους κτένας, die Kämme an der Spitze der Hände d. h. die Ballen der Hand mit den Fingern. .. zu

1595-1596. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-851

4
ἔθρυπτε ἄσημα: die Fufsteile und Vorderhände zerschnitt er (als scissor) abseits von den an Einzeltischen ( ἀνδρακάς· κατ᾿ ἄνδρα, χωρίς Suidas) sitzenden Gästen, so daſs sie unkenntlich wurden. Man kann sich leicht hinzudenken, dafs die Köpfe der Kinder vorher abgeschnitten waren (vgl. 1076) und nachher dem Thyestes gebracht wurden, damit er erkenne, was er gegessen. Denn der Ausdruck κἄπειτ᾽ ἐπιγνοὺς κτἑ. 1598 schliefst solches nicht aus. Die Erwähnung der Sitte der Heroenzeit, an Einzeltischen sitzen (vgl. auch Eur. Iph. T. 949 ξένια μονοτράπεζά μοι παρέσχον), erklärt den Umstand, dafs dem Thyestes das besondere Mahl zukommen konnte. Vgl. die Erzählung der gleichen Bewirtung des Harpagos bei Herodot I 119 τοῖσι μὲν ἄλλοισι καὶ αὐτῷ ᾿Αστυάγεϊ παρετιθέατο τράπεζαι ἐπίπλεαι μηλέων κρεῶν, ῾Αρπάγῳ δὲ τοῦ παιδὸς τοῦ ἑωυτοῦ, πλὴν κεφαλῆς τε καὶ ἄκρων χειρῶν τε καὶ ποδῶν, τἄλλα πάντα· ταῦτα δὲ χωρὶς ἐκέετο ἐπὶ κανέῳ κατακεκαλυμμένα κτέ. Hier werden mit dem Kopfe auch die Extremitäten der Füfse und Hände beiseite gebracht, wie es Hygin. fab. 88 heifst: Thyestes cum vesceretur, Atreus imperavit, bracchia et ora puerorum afferri.
5

1597. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-852

ὡς ὁρᾶς: der Chor ersieht es aus dem Tode des Agamemnon.

1599. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-853

ἀμπίπτει, er fällt vor Entsetzen zurück und stöfst dabei mit den Füfsen den Tisch um ( λάκτισμα δείπνου 1601). ἀπερῶν σφαγήν, ausspeiend den Mord (das Fleisch der gemordeten Kinder). Incredibile est, quam paucis verbis hic quam multa dicantur: „suspiravit, recidit", carnes quas comederat „evomuit". Tribus verbis pinguntur atrocissimus dolor, terror exanimans paene, nausea qualis ex cognito humanarum carnium consequi debebat (Schütz). esu
6

1601-1602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-854

,,Indem er das Umstofsen des Mahles in gemeinsamer Weise in den Fluch aufnahm, daſs so (wie das Mahl) zu Boden sinken möge das ganze Geschlecht." ξυνδίκως wie Pind. Pyth. I 1 χρυσέα φόρμιγξ, ᾿Απόλλωνος καὶ ἰοπλοκάμων σύνδικον Μοισᾶν κτέανον. Eigentlich ist nur λάκτισμα dasjenige, worauf durch den Fluch dem Geschlechte wie dem Mahle das Recht zuerkannt wird. Es kennzeichnet das Übermafs schmerzlicher Erregung, dafs Thyestes sich und seine Nachkommenschaft in den Fluch einschliefst. Den Tisch stiefs auch Zeus um, als der gottlose König von Arkadien Lykaon ihn mit dem Fleische eines Knaben bewirtete Apollod. III 8, 1.
7

1604. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-855

δίκαιος .. ῥαφεύς (zu 875), ich hatte ein Recht dazu diesen Mord anzuzetteln ( δίκαιος ἦν ῥάψαι).

1605-1606. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-856

8
αὐτὸν τρίτον ὄντα, als selbdritten Sohn. συνεξελαύνει: der Zusammenhang läfst Atreus als Subjekt erkennen. Ägisthos war, als Thyestes mit seinen drei Söhnen vertrieben wurde (1586), noch ein kleines Kind; deshalb kehrte er nicht mit dem Vater (1587) zurück und blieb so am Leben.

1607. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-857

Vgl. Sept. 633 Δίκη δ᾽ ἄρ᾽ εἶναί φησιν, ὡς τὰ γράμματα λέγει· κατάξω δ᾽ ἄνδρα τόνδε κτέ.

1608. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-858

θυραῖος, nicht im Atridenpalaste während des Mordes.

1609. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-859

δυσβουλία, hier schlimmer Rat, der auf das Verderben eines anderen abzielt.

1611. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-860

ἰδόντα schliefst sich an den Infin, an wie Prom. 234 ἑκόνθ᾽ συμπαραστατεῖν nach κράτιστα δή μοι τῶν παρεστώτων τότε ἐφαίνετ᾿ εἶναι, Hom. A 541 αἰεί τοι φίλον ἐστὶν ἐμεῦ ἀπονόσφιν ἐόντα · δικαζέμεν, Soph. Αi. 1006 ποῖ γὰρ μολεῖν δυνατόν σοῖς ἀρήξαντ ἀρήξαντ᾽ ἐν ἐν πόνοισι μηδαμοῦ, Eur. Med. 814 σοὶ δὲ συγγνώμη λέγειν τάδ᾽ ἐστί, μὴ πάσχουσαν ὡς ἐγὼ κακῶς. : τοῖς
9

1612. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-861

ὑβρίζειν ἐν κακοῖσιν wie Soph. Ai. 1151 ἐν κακοὶς ὕβριζε τοῖσι τῶν πέλας, 1042 τάχ᾿ ἂν και κοῖς γελῶν ἃ δὴ κακοῦργος ἐξίκοιτ' ἀνήρ, Eur. Εl. 68 ἐν τοῖς ἐμοῖς γὰρ οὐκ ἐνύβρισας κακοῖς. Vgl. Cho. 221 .

1613. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-862

10
ἑκάς, nämlich θυραίος ὧν 1608.

1615. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-863

„Gut, so sage ich dir."

1616. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-864

δημορριφεῖς λευσίμους ἀράς, die unter Flüchen erfolgende öffentliche Steinigung. Jeder schleudert beim Werfen des Steins auch einen Fluch auf ihn. Über diese Art der Volksjustiz vgl. Sept. 181 λευστῆρα δήμου δ᾽ οὔ τι μὴ φύγῃ μόρον, Hom. Γ 57 ἀλλὰ μάλα Τρῶες δειδήμονες· ἡ τέ κεν ἤδη λάινον ἕσσο χιτῶνα, Soph. Ant. 36 , Eur. Or. 50, 442, Herod. IX 5.

1617-1618. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-865

οἱ ζύγιοι τῶν θαλαμίων ἄνωθέν εἰσι Schol. Man hat an einen Zweiruderer zu denken, wo die θαλαμίται die unteren, die ζυγῖ ται die oberen Ruderer waren und jene sich nach diesen richten mufsten. Vgl. Schol. zu Aristoph. Frö. 1101. Δορός gehört zu ζυγῷ, nicht zu κρατούντων.

1620. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-866

11
σωφρονεῖν κεχρημένῳ, es ist hart für einen so alten Mann sich belehren zu lassen, wenn man (in so hohem Alter) noch Verstand braucht (des Verstandes entbehrt). Vgl. Pers. 831 ἐκείνον σωφρονεῖν κεχρημένον (wenn diese Emendation von Schütz für κεχρημένοι richtig ist).

1621. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-867

Der Vortrag vermittelt die richtige Verbindung δεσμὸς αἵ τε νήστιδες δύαι ἐξ. φρενῶν ἰατρομάντεις διδάσκειν (konsekutiv) καὶ τὸ γῆρας.

1623. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-868

ἰατρόμαντις auch Eum. 62 (von Apollon), Suppl. 269 . Hier steigert das Wort den sarkastischen Ton der Drohung. – οὐχ ὁρᾶς ὁρῶν τάδε, siehst du nicht (kommst du nicht zur Einsicht, welcher Gefahr du dich aussetzest), wenn du die Leiche des Agamemnon siehst.

1624. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-869

Zu dem sprichwörtlichen πρὸς κέντρα λακτίζειν (wider den Stachel lecken) vgl. Prom. 339 οὔκουν ἔμοιγε χρώμενος διδασκάλω πρὸς κέντρα κῶλον ἐκτενεῖς und die dazu a. St.

1625. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-870

12
„Du Weib (Memme), der du zu Hause bleibend die aus der Schlacht Kommenden abwartest." Vgl. Hom. В 235 κάκ᾿ ἐλέγχε᾽, Ἀχαιίδες, οὐκέτ᾽ Αχαιοί, γ 262 ἡμεῖς μὲν γὰρ κεῖθι πολέας τελέοντες ἀέθλους ἤμεθ᾽· ὃ δ᾽ εὔκηλος μυχῷ Ἄργεος ἱπποβότοιο πόλλ᾽ Αγαμεμνονέην ἄλοχον θέλγεσκε ἔπεσσιν, Pers. 756 λέγουσιν ὡς σὺ μὲν μέγαν τέκνοις πλοῦτον ἐκτήσω σὺν αἰχμῇ, τὸν δ᾽ ἀνανδρίας ὕπο ἔνδον αἰχμάζειν, Soph. Εl. 302 ὁ σὺν γυναιξὶ τὰς μάχας ποιούμενος, Eur. Or. 754 οὐ γὰρ αἰχμητὴς πέφυκεν, ἐν γυναιξὶ δ᾽ ἄλκιμος, Eur. Herakl. 700 αἰσχρὸν γὰρ οἰκούρημα γίγνεται τόδε, τοὺς μὲν μάχεσθαι, τοὺς δὲ δειλίᾳ μένειν. 1643 ff. Wenn du doch einmal dem Manne den Untergang bereitetest, so hättest du ihn gleich selber töten sollen; dann wäre dem Lande wenigstens der Greuel, dafs die eigene Gattin ihn mordete, erspart geblieben; aber du hast es nicht gethan von wegen deiner Feigheit. μίασμα ist Apposition zum Inhalt des Satzes, zu 236. Ὀρέστης ἆρά που βλέπει φάος; spricht der Chorführer für sich, daher nachher ἀμφοῖν τοῖνδε. παγκρατὴς wie Soph. El. 455 ἐξ ὑπερτέρας χερός.
13

1628. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-871

Vgl. Eur. Hipp. 881 αἰαὶ, κακῶν ἀρχηγὸν ἐκφαίνεις λόγον. Der Hinweis auf Orestes erbittert vor allem Ägisthos; darum erwidert er vorderhand nicht auf den Vorwurf τί δὴ . . ἔκτεινε; und wiederholt deshalb der Chorführer nachher (1634 f.) diesen Vorwurf.

1629. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-872

Ὀρφεῖ (Krüger I § 48, 13, 9): vgl. Eur. Alk. 357 εἰ δ᾽ Ὀρφέως μοι γλῶσσα καὶ μέλος παρῆν, Med. 543 Ὀρφέως κάλλιον ὑμνῆσαι μέλος, Iph. Α. 1211 εἰ μὲν τὸν Ὀρφέως εἶχον, ὦ πάτερ, λόγον, πείθειν ἐπάδουσ᾽, ὥστ᾽ ὁμαρτεῖν μοι πέτρας, Plat. Prot. p. 315 Α κηλῶν τῇ φωνῇ ὥσπερ Ὀρφεύς. Bei γλῶσσα und βλαστάνω, selten bei anderen Wörtern ( βύβλου Suppl. 769 ) unterbleibt öfter die Position vor ya und βλ,während sonst βγδ mit λμν die vorhergehende Silbe verlängern. τὴν ἐναντίαν d. i. von ganz entgegengesetzter Wirkung.

1630. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-873

ἀπὸ φθογγῆς χαρᾶ, mit der Freude die durch seinen Gesang bewirkt wurde.
14

1631-1632. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-874

Zu dem Gegensatz dessen, was die Zunge bewirkt (jener fesselte mit seinem Gesang du regst auf mit kindischem Gebell) kommt noch der Gegensatz der Folgen: Orpheus fesselte wirst gefesselt werden ( ἄξῃ passivisch). du
15

1633. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-875

ὡς δὴ (tu scilicet mihi rex Argivorum eris).. ἔσῃ, weil Ägisth. vorher den Ausdruck κρατηθείς gebraucht hat. Vgl. Soph. Oed. K. 808 ΚΡ. χωρὶς τὸ τ᾽ εἰπεῖν πολλὰ καὶ τὰ καίρια. ΟΙ1. ὡς δὴ (quasi vero) σὺ βραχέα, ταῦτα δ᾽ ἐν καιρῷ λέγεις, Eur. Androm. 235 ὡς δὴ σὺ σώφρων, τἀμὰ δ᾽ οὐχὶ σώφρονα, Plat. Gorg. p. 468 Ε ὡς δὴ σὺ οὐκ ἂν δέξαιο ἐξεῖναί σοι ποιεῖν ὅτι δοκεῖ σοι.

1635. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-876

οὐκ ist nach dem Zwischensatze wiederholt wie Herod. VII 101 οὐ γὰρ οὐδ᾽ εἰ πάντες συλλεχθείησαν, οὐκ ἀξιόμαχοί εἰσι, Soph. Trach. 158 πρόσθεν οὐκ ἔτλη ποτέ, πολλοὺς ἀγῶνας ἐξιών, οὔπω φράσαι. Das Adverbium αὐτοκτόνως wie Sept. 721 αὐτοκτόνως αὐτοδάικτοι θάνωσι. - er-
16

1636. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-877

Das Überlisten kam augenscheinlich dem Weibe zu, während mein Hervortreten Verdacht weckt und die List vereitelt hätte.

1637. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-878

ή (aus ἕα kontrahiert) wie Cho. 521 παρῆ, die altattische Form.

1638. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-879

ἐκ τῶν τοῦδε χρημάτων: ante omnia enim locatis satellitibus opus erat tyranno neque adhuc habuerat Aegisthus, quo his stipendium solveret (Klausen).

1639. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-880

Vgl. Soph. Εl. 1461 ὡς .. νῦν ὁρῶν νεκρὸν στόμια δέχηται τἀμά, μηδὲ πρὸς βίαν ἐμοῦ κολαστοῦ προστυχὼν φύσῃ φρένας.

1640. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-881

17
ζεύξω βαρείαις ( ζεύγλαις): zu 229. οὔτι πῶλον, nicht fürwahr (werde ich ihn halten) wie ein Handpferd das der Hafer sticht; nein, Hunger zusammen mit finsterem Gefängnis wird ihn zahm sehen. Ζα σειραφόρον, welches das rechte Handpferd im Gegensatz zu den unter das Joch ( ζεύγλη) gespannten Rossen bezeichnet, vgl. Hesych. σειραφόρον· ἡγεμονικόν· μετῆκται δὲ ἀπὸ τῶν δεξιοσείρων ἵππων. Zu solchen Handpferden nahm besonders mutige und kräftige Tiere, weil beim Umbiegen um die νύσσα das rechts laufende Pferd den gröfsten Bogen zu beschreiben hatte. – ἐπόψεται, als dessen Gesellschafter. ὁ σκότῳ λιμὸς ξύνοικος: die Stellung wie Soph. Phil. 1316 τὰς ἐκ θεῶν τύχας δοθείσας. man
18

1649. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-882

19
,,Aber wie du solches auszuführen, nicht bloſs zu drohen vermeinst, wird sich bald zeigen" d. h.,, drohen ist leicht; aber wage nur solches gegen die Mitbürger auszuführen, so wirst du bald eines Besseren belehrt werden." Cho. 304 θήλεια γὰρ φρήν· εἰ δὲ μή, τάχ᾿ εἴσεται. Der Chor ist durch die frechen Drohungen des Usurpators auf das höchste erregt. Diesem Affekt entspricht der Wechsel des Versmaſses.

1650. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-883

„Wenn du meinst, es sei blofse Drohung, so sollst du gleich die Ausführung ( τοὔργον mit Bezug auf ἔρδειν) sehen." Ζυ λοχίται vgl. Cho. 764 εἰ ξὺν λοχίταις (scil. κελεύει Αἴγισθον μολεῖν) κτέ., Soph. Oed. Τ. 751 πολλοὺς ἔχων ἄνδρας λοχίτας οἷ᾽ ἀνὴρ ἀρχηγέτης.

1651-1652. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-884

Vgl. Eur. Or. 1477 ὁ δὲ ξίφος πρόκωπον ἐν χεροῖν ἔχων, Soph. Phil. 1254 ΟΔ. χείρα δεξιὰν ὁρᾶς κώπῆς ἐπιψαύουσαν; ΝΕ. ἀλλὰ καμέ τοι ταὐτὸν τόδ᾽ ὄψει δρῶντα κου μέλλοντ᾽ ἔτι.

1653. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-885

δεχομένοις λέγεις Β. v. a. ἐδεξάμην τὸ ῥηθέν (Soph. El. 668, vgl. Herod. VIII 115 δεξάμενος τὸ ῥηθέν, ΙΧ 91 δέκομαι τὸν οἰωνόν, accipio omen). Das Wort θανεῖν wird wiederholt und mit σε genauer bestimmt: „Du sprichst von deinem Sterben; ich begrüfse das; dieses Glück ist unsre Wahl." Z υ αἱρούμεθα vgl. 362, Cho. 932 .

1655. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-886

„Nein, auch dieses viele einzuheimsen ist eine unglückliche Ernte", d. h. es ist traurig genug, dafs schon so viel Blut vergossen werden muſste. Vgl. Eur. frg. 423 ἔπειτ᾿ ἀμᾶσθε τῶνδε δύστηνον θέρος.

1657. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-887

20
Das Wort πεπρωμένους (zu dem Hause, das jedem zukommt) hat besonders Bezug auf Agisthos, dem nach der Auffassung der Klyt. nunmehr der königliche Palast durch Schicksalsfügung zugefallen ist.

1658. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-888

21
D. h. „wenn diese Greise durch deine Lanzenträger verwundet würden, so wäre das ungelegen und ein unnützes Blutvergiefsen; dagegen mufste ( χρῆν betont) dies stattfinden, wie wir es abgemacht haben." Vgl. Hom. P 31 μηδ᾽ ἀντίος ἵστασ᾽ ἐμεῖο, πρίν τι κακὸν παθέειν· δεχθὲν δέ τε νήπιος ἔγνω.

1659. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-889

22
Die einlenkende und weiteres Blutvergiefsen fürchtende Klyt. schliefst mit einem guten Wunsche; indem sie sich wie oben 1569 f. als die Leidende hinstellt, verlangt sie die Umkehr der Leiden in Freuden. τούμπαλιν wie 1424, Prom. 218 , Pers. 226 τἄμπαλιν δὲ τῶνδε. Xen. Kyr. VIII 4, 32 δοκοῦσιν οὗτοι τούμπαλιν οὗ βούλονται ἐφέλκεσθαι. - δέχεσθαι (willkommen heifsen) wie 1653, Aristoph. Vö. 645 ΕΠ. ἀλλὰ χαίρετον ἄμφω. ΠΕ. δεχόμεθα.

1660. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-890

Vgl. Pers. 518 ὦ δυσπόνητε δαίμων, ὡς ἄγαν βαρὺς ποδοῖν ἐνήλου παντὶ Περσικῷ γένει.

1661. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-891

Vgl. 360 und zu 587. τις zielt auf Agisthos.

1662. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-892

23
,, Aber kann man es sich gefallen lassen, dafs mir diese so freche Worte herschleudern" u. s. f. ματαίαν γλῶσσαν: zu Eum. 833 . Fragm. trag. adesp. nr. 442 Ν. ὅταν.. γλώσσῃ ματαίους ἐξακοντίζῃ λόγους. δαίμονος πειρωμένους (das Geschick herausfordernd), vgl. Cho. 511. τὸν κρατοῦντα ist von ἐκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα wie von τοιαῦτα λέγειν abhängig.
24

1666. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-893

μέτειμι wie Cho. 272 , μετἤλθον Cho. 986 , Δίκη μέτεισιν Soph. ΕΙ. 477, τὰ τῶν τεκόντων ὡς μετέρ-. χεται θεὸς μιάσματα Eur. frg. 83.

1668. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-894

Eur. Phoen. 396 αἱ δ᾽ ἐλπίδες βόσκουσι φυγάδας, ὡς λόγος, d. i. Flüchtlinge trösten sich mit eitlen Hoffnungen der Rückkehr. Von eitlen Hoffnungen wird der Ausdruck auch Eur. Bakch. 617 ἐλπίσιν δ᾽ ἐβόσκετο gebraucht. πιαί-

1669. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-895

πρᾶσσε „mache nur zu". Vgl. Prom. 971 δράτω, κρατείτω τόνδε τὸν βραχὺν χρόνον. νου (mäste dich) d. i. schwelge im Übermut, vgl. χλιδᾶν. ἐπεὶ πάρα, da du augenblicklich die Macht dazu hast. Vgl. Soph. Εl. 794 ύβριζε· νῦν γὰρ εὐτυχοῦσα τυγχάνεις.
25

1670. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-896

26
χρόνῳ, wie 1430, 1666 ἔτι, Suppl. 740 χρόνῳ τοι κυρίῳ τ᾽ ἐν ἡμέρα . . δώσει δίκην bei Drohungen (,,einmal noch").

1672. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-897

προτιμᾶν regiert den Gen. nach der Analogie von φροντίζειν. Auch Eur. Alk. 761 τῶν ἐν ᾿Αδμήτου κακῶν οὐδὲν προτιμῶν scheint der Gen. von προτιμῶν, nicht von οὐδέν abhängig zu sein.

1673. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-898

θήσομεν, scil. τὰ περὶ τὰ δώματα, was aus κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων zu entnehmen ist, wenn es nicht voraus ὕλαγμα· ταῦτ᾽ ἐγὼ oder (nach der Vermutung von Musgrave) ὕλαγμα· πάντ᾽ ἐγὰ geheifsen hat. Minder hart ist der absolute Gebrauch von θέσθαι καλῶς Soph. frg. 321 D. ταῦτ᾽ ἐστὶν ἄλγιστ᾽, ἣν παρὸν θέσθαι καλῶς αὐτός τις αὑτῷ τὴν βλάβην προσθῇ φέρων. – Facit Clytaemestra finem tragoediae, quoniam chorus, cuius alias hoc officium esse solet, susceptis hac in scena actoris partibus non recte potuit ad perorandum adhiberi. Ad id aptior erat Clytaemestra, quae nunc quidem, postquam explevit suum in Agamemnonem odium, vacuum motu animum habens, idonea videbatur ad componendam rixam, quae est inter Aegisthum et chorum exorta (Hermann).