Aeschylus Persians 87

Ioannes Sanravius (Translator)

Vt arceat inexpugnabilem fluctum maris.
80
Inacceffus enim est Perſarum
Exercitus, fortis populus.

Persians. Aeschylus. Ioannes Sanravius (Translator). Basileae. 1555.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) (Latin) (Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (7)
Πέρσαι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 65-158 focus
Πέρσαι Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.) — 65-158 focus
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 87 focus
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Gottfried Hermann, 1852.) — 87 focus
δόκιμος δ᾽ οὔτις υποστὰς
μεγάλῳ δεύματι φωτῶν
ἐχυροῖς ἕρκεσιν εἴργειν
90
ἄμαχον κῦμα θαλάσσης.
ἀπρόςοιστος γὰρ ὁ Περσῶν
στρατὸς ἀλκίφρων τε λαός.
δολόμητιν δ᾽ ἀπάταν θεοῦ
τίς ἀνὴρ θνατὸς ἀλύξει;
95
τίς ὁ κραιπνῷ ποδι πήδημ
ἅλις εὐπετῶς ἀνάσσων;
ΠΕΡΣΑΙ (OCR draft) Experimental (ΠΕΡΣΑΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 87 focus
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. N. Wecklein, 1885.) — 87 focus
δόκιμος δ᾽ οὔτις ὑποστὰς
μεγάλῳ ῥεύματι φωτῶν
ἐχυροῖς ἕρκεσιν εἴργειν
90
ἄμαχον κῦμα θαλάσσης·
ἀπρόσοιστος γὰρ ὁ Περσῶν
στρατὸς ἀλκίφρων τε λαός.
Aeschyli Persae (OCR draft) Experimental (Aeschyli Persae. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 87 focus
δόκιμος δ᾽ οὔτις ὑποστὰς
μεγάλωι ῥεύματι φωτῶν
ἐχυροῖς ἕρκεσιν εἴργειν
ἄμαχον κύμα θαλάσσης·
ἀπρόσοιστος γὰρ ὁ Περσῶν
90
στρατὸς ἀλκίφρων τε λαός. –
Translations (8)
Persians Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.)) — 65-155 focus
The Persians. (OCR draft) Experimental (The Persians.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 87 focus
And no one is of such approved prowess as that, having made stand against a mighty torrent of men, he can repulse, by mighty bulwarks, the irresistible billow of the sea. For terrible to approach is the army of Persians, and valiant of soul the host.
LES PERSES (OCR draft) Experimental (LES PERSES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 87 focus
et mille vaisseaux, et, pressant son attelage
assyrien 1 , il conduit à l'attaque des héros qu'illustra la lance l'Arès à l'arc triomphant.
The Persians (OCR draft) Experimental (The Persians. Robert Potter, 1779.) — 87 focus
Bids the wing'd arrows' iron ſtorm advance,
95
Againſt the ſlow and cumbrous lance.
What ſhall withſtand the torrent of his ſway,
When dreadful o'er the yielding ſhores
Th' impetuous tide of battle roars,
And ſweeps the weak-oppoſing mounds away?
100
So Perſia with reſiſtleſs might
Rolls her unnumber'd hoſts of heroes to the fight.
Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 87 focus
Niun v'ha tanto valoroso
che, opponendosi di tanti uomini al flutto,
frenar possa con saldi argini
95
l'invincibile maroso.
Niun potrebbe troppo è valido l'esercito
persïano, e il popol tutto.
The Persians (OCR draft) Experimental (The Persians. Anna Swanwick, 1886.) — 87 focus
DARIUS
Alas! full speedily hath come the oracles' fulfilment,
Upon my son hath Zeus hurled down the end of the predictions;
I hoped it would be long indeed, ere Heaven these ills accomplished;
But when in haste man presses on, the god still keeps beside him.
A fount of ills for all my friends seems now to be discovered;
All this my son through ignorance hath wrought and youthful daring,
740
Who Hellè's sacred tide, forsooth, as it had been his vassal,
And Bosporos, the stream of god, did hope to curb with fetters;
The current fashioned he anew, and hammer-beaten shackles
Casting around, for mighty host achieved a mighty causeway.
Though mortal, all the gods he thought, infatuate, to master,
Ay, e'en Poseidon; was not this sheer frenesy of spirit
That held my son? In fear I am lest all the ample treasure
My toil amassed, become to men the spoil of the first comer.
English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persians — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 87 focus
Can any make head and resist him, when he comes with the roll of a wave?
No barrier nor phalanx of might, no chief, be he ever so brave!
For stern is the onset of Persia, and gallant her children in fight.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 87 focus
Es vermag Keiner zu steh'n wider den stolzflutenden Heerstrom,
Und ein Bollwerk vor die unzwingbare Meerwoge zu thürmen.
Denn unnahbar in der Schlacht steht,
85
Ungebeugt das Volk der Perser.
Nachgesang.

Commentary

Critical apparatus to The Persians (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Persians.) focus

80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-64

στυφελοῖς:
στυφέλοις
libri.
στυφελοῖς
Blomfieldius. ἐφέταις:
ἀφέταις
Colb. 1. Rob. Hesychius
ἐφέτας, τοὺς ἡγεμόνας τῶν Περσῶν, καταχρηστικῶς
. χρυσογόνου:
χρυσονόμου
M. G. Vit. Lips. Ven. A. B. aliique et Ald. Turn.
χρυσογόνου
. γρ.
καὶ χρυσονόμου
Par. B.
χρυσογόνου
Rob. Vtramque scripturam commemorant scholia. Qui
χρυσονόμου
praeoptat, sic explicare debebit, ut idem sit quod
χρυσοῦς
, neglecto significatu terminationis. Sed in compositis ex
νέμω
hoc fieri non videtur exemplis posse demonstrari. Praestat
χρυσογόνου
.

81. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-65

γενεᾶς:
γεναιᾶς
G.
γεννεᾶς
Lips. ἰσόθεος φώς:
ἰσόθεον φώς
M.
ἰσόθεον φῶς
, ultima prioris vocabuli littera in
ς
mutata, G. γρ.
ἰσόθεον φῶς
Par. B.

82. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-66

κυάνεον: Scribendum videri potest
κυανόν
. Sed videtur haec forma recentiorum scriptorum propria esse. Male Blomfieldius
κυανοῦν
, quod vulgaris linguae est. Peius etiam Wellauerus
κυάνεον
vocabuli non ultimas, sed primas duas syllabas contrahendas esse putavit. λεύσσων:
λεύσων
M. Cantabr. 1. 2. Ald. Rob.
βλέπων
Vit. sed antiquae sunt tantum litterae
λε
, ceterae a recentiore manu scriptae.

83. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-67

φονίου:
φονίου
M. G. Vit. Lips. Ven. B. aliique et Ald. Rob.
φονίου
Turn. δέργμα:
δέρμα
M. Lips. aliique nonnulli.

84. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-68

πολυναύτης:
πολυναύτας
Vit. Cantabr. 2.

85. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-69

Σύριόν θ':
συριόν
M. ed. Vict.
δουριόν θ'
Vit. Lips. Ven. A. aliique et Ald.
δοσσυριόν θ'
G. Ven. B. aliique et Rob. Turn. Alludi ad oraculum de pugna Salaminia Atheniensibus datum, quod est apud Herodotum VII. 140. in quo erat
Συριγγενὲς ἅρμα διώκων
viderunt et Blomfieldius et Suevernius in diss. Berolini a. 1824. hoc titulo edita, Ueber einige historische und politische anspielungen in der alten tragoedie, p. 4.

86. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-70

δουρικλύτοις:
δουρικλύτοις
M. Rob. Turn.
δουρικλυτοῖς
G. Ald.
δορικλυτοῖς
Lips.
δορυκλύτοις
Vit.

87. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-71

τοξόδαμνον:
τοξόδαμνιν
Vit. Ἄρη:
Ἄρη
M. in quo supra versum ab alia manu additum, Par. C. Rob.
ἄρην. γρ. ἄρη. κοινῶς.
Par. B.
ἄρην
G. Vit. Lips. Ald. Turn.

88. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-72

ὑποστὰς:
ὑποστάς. γρ. ἐπιστὰς ἤγουν ἐναντιαθεὶς μαχεσάμενος
(sic apud Faehsium)
ὑποστάς
Par. B. Sensus est nemo adeo probatus est, ut, si id in se recipiat, magna multitudine virorum ut valido munimento arcere possit invictum maris fluctum. Audacter
κῦμα θαλάσσης
dicit copias navales, quas Graeci quamvis magno virorum numero non possint ab se propellere.

89. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-73

φωτῶν: Post
φωτῶν
Vit. addit
τάξεσιν οὐδ᾽ ἄρα ἔρη ἴσχει
, quorum ea quae post
τάξιν
leguntur, expuncta sunt. Colb. 1. addit
νάρεσι, οὐδ᾽ ἄρα ἕρκεα ἴσχει
. Quae ex notissimo Homeri versu sumpta esse vidit Vauvillersius. Eadem vero verba, sic scripta
τάξεσιν οὐτ᾽ ἄρα ἕρκει ἴσχει
, ut scholion adscripta sunt in M.

90. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-74

ἐχυροῖς:
ἐχυροῖς
M. G. aliique et Rob.
ἐχυροῖσιν
Ven. B.
ὀχυροῖς
Vit. Lips. Ven. A. aliique et Ald. Turn. ἕρκεσιν:
ἕρκοισιν
Ven. B. εἴργειν:
εἴργεις
Lips.

93. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-75

λαός:
λαός
M. G. Vit. Lips. aliique et Ald.
λεὼς
Rob. Turn.

94. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-76

δολόμητιν δ᾽ ἀπάταν:
δολόμητιν δ᾽ ἀπάτην
G. et
ἀπάτην
etiam Vit.
ἀπάταν
, ultimo
α
superscripto
η
, Lips.

95. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-77

θνατὸς:
θνητὸς
Vit.
θνατὸς
, superscripto
η
, Lips.

96-97. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-78

πήδημἅλις εὐπετῶς ἀνάσσων:
πηδήματος
libri omnes. Tum, post hoc ipsum vocabulum,
εὐπετέος
M. G. Vit. aliique et Ald. Rob. Turn.
εὐπατέος
Lips.
εὐπετέως
Mosc. Par. L.
Εὐπετοῦς
Porsonus. In Vit. post hanc vocem
εὐπετέος
, qua in eo libro versus finitur, a sec. manu additum est
τῆς
, superne quidem hoc modo
εὐπετέος ἄτης
sed initiali ductu
α
litterae usque ad praegressum
ς
descendente, ut non videatur dubitandum esse quin, qui adscripsit
ἄτης
, id Aeschyli verbum esse putaverit, praesertim quum in versu qui infra hunc scriptus est simile quid factum sit in vocabulo
ἀρκύστατα
, cuius primae quattuor litterae ab antiqua manu sunt, '
στατα
autem ab eadem illa manu, quae
ἄτης
scripsit, adiecta. Non deerit fortasse qui suspicetur scriptum alicubi fuisse
πήματος
, eiusque vocabuli explicationem esse
ἄτης
. Sed scholiastes in Vit. coniunxit
πηδήματος τῆς ἄτης ἀνάσσων καὶ κρατῶν
. Porro
ἀνάσσων
M. G. Vit. Lips. ceterique, ut videtur, codd. omnes et Ald. Rob.
ἀναίσσων
Turn.
ἀναΐσσων
Vict. unde Brunckius et qui eum secuti sunt
ἀνάσσων
dederunt. Scholiastae
ἀνάσσων
sequuntur, genitivo
πηδήματος
moti. Sed haud dubie verum est
ἀνάσσων
. Brunckius genitivum illum
ποδί
constructum esse putavit. Nimirum, ut dubium illud
εὐπετέος
mittamus,
ποὺς κραιπνὸς πηδήματος
esset
ποὺς κραιπνῶς πηδῶν
. Verum tamen ista loquendi ratio a gravi simplicitate Aeschyli alienior est quam ut videatur probari posse. Scripsit ille, nisi fallor,
τίς ὁ κραιπνῷ ποδὶ πήδημ᾽ ἅλις εὐπετῶς ἀνάσσων;
Sic infra v. 300.
πήδημα κοῦφον ἐκ νεὼς ἀφήλατο.
Et in Agam. v. 792.
ἵππου νεοσσός, ἀσπιδηφόρος λεώς, πήδημ᾽ ὀρούσας ἀμφὶ Πλειάδων δύσιν.
Apud Euripidem Iph. Taur. v. 315 (308.).
ἔμφρων δ᾽ ἀνάξας ὁ ξένος πεσήματος.

98. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-79

ποτισαίνουσα: Libri
σαίνουσα
. Scholiastes
ἡ γὰρ ἐκ θεοῦ, φησίν, ἀμαύρωσις καὶ δόλωσις ἀφυκτός ἐστιν. ἅμα γὰρ δολοῖ καὶ προσαίνει (Γ. προςσαίνει) καὶ κακοποιεῖ
. Scripsi
ποτισαίνουσα
. Lenius hoc quam ingeniosae coniecturae quibus Seidlerus in libro de versibus dochm. p. 407. metra restituere conatus est. Non est autem haec epodus in stropham et antistropham mutanda. παράγει:
παράγε
Lips.

100. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-80

βροτὸν:
βροτῶν
Ven. B. et
o
ad
ω
superscripto Lips. εἰς ἄρκυας ἄτα:
εἰς ἀρκύστατα
libri praeter Rob. in qua est Turnebo memorata scriptura
ἀρκύσακτα
. Diu iam est quum scribendum vidi
εἰς ἄρκυας ἄτα
. Nam scholiastas nomen
ἄτη
in his versibus invenisse ex eo apparet, quod Homericos de
Ἄτῃ
versus afferunt.

101. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-81

ὑπὲκ θνατὸν:
ὑπὲρ θνατὸν
M. G. Vit. et ceteri plerique.
ὕπερ θνατὸν
Ald.
ὑπερθνατὸν
Lips.
ὕπερθεν
, omisso
θνατόν
, Rob.
ὕπερθεν τὸν
adnotavit Stephanus.. Ex scholio codicis Vit. in quo est
διὸ οὐκ ἔστιν ἄνθρωπον ὑπεκδραμόντα τὴν ἄτην φυγείν
, optimam et elegantissimam lectionem nanciscimur,
ὑπὲκ θνατόν
.

102. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-82

ἀλύξαντα:
ἀλύξατα
Lips. φυγεῖν:
φυγεῖν
omittit Ven. B.

Commentary (W. S. Teuffel; revised by N. Wecklein, 1886; German; OCR draft) (Persians, explanatory commentary pp. 43–97. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus

73-80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-13

1
2
„Und überschwemmt und bedroht ganz Europa.“ θού- ριος 754. Um so ruhmvoller war es ihn zu besiegen. ἐπὶ πᾶσαν χθόνα, nicht bloſs Hellas. μανόριον von dem Heere wie ποι- μάνωρ 241 von dem Heerführer. θεῖον: die Grösse der Herde über- schreitet das menschliche Maſs, πεζονόμον τ᾽ ἔκ τε θαλάσσας für πεζονόμον τε καὶ θαλάσσιον ( ναυ- τικόν), Wechsel wie 19 f. - Unter zu- verlässigen tüchtigen Befehlshabern; χρυσο- ὀχυρός ( ἐχυρός) Ag. 44. γονου auro satae, sofern der mythische Stammvater der Perser, Perseus (Herod. VII 150), von seiner Mutter Danaë in Gestalt eines gol- denen Regens empfangen wurde. ἰσόθεος φώς homerisch.

81-86. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-14

3
4
Die Furchtbarkeit des Xerxes. κυάνεον, Hesiod. Scut. 7: βλεφάρων ἄπο κυανεάων. Ibyk. fr. 2: Ἔρως κυανέοισιν ὑπὸ βλεφάροις τάκερ᾽ ὄμμασι δερκόμε- νος. Den Blick der Schlangen hielt der Aberglaube für gefähr- lich; vgl. Basiliskenblick. Reich an Mannschaft, Schiffen u. (Streit-) Wagen (Herod. VII 63: οὗτοι ὑπὸ μὲν Ἑλλήνων ἐκαλέοντο Σύριοι, ὑπὸ δὲ τῶν βαρβάρων ᾿Ασσύριοι ἐκλήθη- σαν. - Auffallende und kaum unbe- wufste (vgl. 348. 727; oben S. 31, A. 12) Ähnlichkeit mit dem Orakel vor der Schlacht bei Salamis, Herod. VII 140: κατὰ γάρ μιν ἐρείπει πῦρ τε καὶ ὀξὺς Αρης, συριηγενὲς ἄρμα διώκων. Die nationale Angriffs- waffe der Hellenen ist das δόρυ ( αἰχμή), der Orientalen (neben αἰχ- μὴ βραχεῖα oder ἀκόντιον, 52. vgl. Jerem. 19, 35-38. Herod. V 49. VII 61) der Bogen. Vgl. 147 f. 239f. Quantität von " Αρη wie Sept. 115.

87-92. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-15

5
6
Unaufhaltsam ist das Heer der Perser und nach mensch- licher Berechnung kann ihm nie- mand widerstehen, wie man nie- manden zutrauen kann, daſs er durch starke Dämme die unbe- zwingliche Hochflut des Meeres zurückhalte. Der Dichter hat Gleich- nis und eigentlichen Ausdruck ohne Vermittlung verbunden.

93-101. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-16

7
8
Aber dem Truge der Götter kann niemand entrinnen; durch Vorspiegelung von Glück und Macht lockt er den Menschen ins Netz des Verderbens, aus dem dieser ohne Schaden zu nehmen nicht entkommt. Die Schuld, die ὕβρις, welche den Neid der Götter weckt, giebt der Dichter 742ff., 782, 808 an.

102-113. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-17

9
10
Der Chor deutet die trügerische Lockung an, der die Perser Gehör geschenkt haben: sie haben die altbewährte Krieg- führung, zu der das Schicksal sie berufen, verlassen (vgl. den Chorges. 852 ff.) und sich ohne Beruf auf das Meergewagt. παρασαίνει d.i. σαίνου- σα παράγει. – Mit ἄρκυας ἄτας vgl. δίκτυον ἄτης Prom. 1078. Hom. T 91 ἄτην ἢ πάντας ἀᾶται. – θεόθεν ( ἡ ἐκ θεῶν) μοῖρα, Nägelsbach, nachhom. Theol. S. 149f. κατὰ Μοῖρ᾽ ἐκράτησεν (Kr. 11 § 68, 48. A. 4.), sie hat es durchgesetzt und den Persern auferlegt u. s. w. Der Gedanke ist in zwei selbständige Sätze auseinandergelegt wie Ag. 750 λόγος τέτυκται, μέγαν τελεσθέντα φωτὸς ὄλβον τεκνοῦσθαι ἐκ δ᾽ ἀγαθᾶς τύχας γένει βλαστάνειν ἀκόρεστον οἰζύν. πυργοδάϊκτος aktive Bedeutung der passiven Wort- bildung wie ἀνδροδάϊκτος Choeph. 860 u. Ar. ran. 1264; vgl. Ag. 116. ἱππιοχάρμας κλόνους (Ag. 405), rossetummelndes Toben. ἀνα- στάσεις Ag. 589. πολιαινομένας vom gewaltigen Windhauch auf- schäumend, vgl. Hom. πολιῆς ἁλός etc. Catull 64, 13: tortaque remigio spumis incanuit unda. ἐσορᾶν Hor. od. I 3, 19: qui (siccis oculis) vidit mare turgidum. - ἄλσος, vgl. Suppl. 868 ἁλίρρυτον ἄλσος. Das heilige Meer. Vgl. Plaut. Mil. Gl. II 5,3 in locis Neptuniis templisque turbulentis (das Original παρετρα- γώδει). – - λεπτοδόμοις dünngebaut; Meineke λεπτοτόνοις, dünngespannt, aus schwachen Strängen bestehende Taue (der Schiffe). Leichtsinn und Vermessenheit auf dergleichen sich zu verlassen, λαοπόροις μαχαναῖς Schiffe. Dritter Teil, V. 114-139. Zwei Strophenpaare, das erste in kata- lekt. trochäischen Dipodieen (teil- weise auch synkopiert); das zweite in den zwei ersten Versen aus syn- kopierten (katalekt.) troch. Dipo- dieen (= Kretikern), V. 3 aus einem trochäisch - daktylischen Logaöden mit Anakrusis, V. 4 aus einer troch. Tripodie (Ithyphallikus) bestehend. Vgl. Westphal2 11 S. 463 ff. 472 f. Wahrscheinlich wird das erste Strophenpaar von dem einen, das zweite von dem anderen Halbchore vorgetragen. Angst der Zurück- gebliebenen um die Ausgezogenen, lyrische Ausführung von V. 59-64.