Aristophanes Wasps 0-229

Σωσίας

Οὗτος τί πάσχεις ὦ κακόδαιμον Ξανθία;

1

Ξανθίας

φυλακὴν καταλύειν νυκτερινὴν διδάσκομαι.

Σωσίας

κακὸν ἆρα ταῖς πλευραῖς τι προὐφείλεις μέγα.

ἆρʼ οἶσθά γʼ οἷον κνώδαλον φυλάττομεν;

Ξανθίας

οἶδʼ, ἀλλʼ ἐπιθυμῶ σμικρὸν ἀπομερμηρίσαι.

5

Σωσίας

σὺ δʼ οὖν παρακινδύνευʼ, ἐπεὶ καὐτοῦ γʼ ἐμοῦ

κατὰ τοῖν κόραιν ὕπνου τι καταχεῖται γλυκύ.

Ξανθίας

ἀλλʼ ἦ παραφρονεῖς ἐτεὸν ἢ κορυβαντιᾷς;

Σωσίας

οὔκ, ἀλλʼ ὕπνος μʼ ἔχει τις ἐκ Σαβαζίου.

Ξανθίας

τὸν αὐτὸν ἄρʼ ἐμοὶ βουκολεῖς Σαβάζιον.

10

κἀμοὶ γὰρ ἀρτίως ἐπεστρατεύσατο

Μῆδός τις ἐπὶ τὰ βλέφαρα νυστακτὴς ὕπνος·

καὶ δῆτʼ ὄναρ θαυμαστὸν εἶδον ἀρτίως.

Σωσίας

κἄγωγʼ ἀληθῶς οἷον οὐδεπώποτε.

ἀτὰρ σὺ λέξον πρότερος.

15

Ξανθίας

ἐδόκουν αἰετὸν

καταπτόμενον ἐς τὴν ἀγορὰν μέγαν πάνυ

ἀναρπάσαντα τοῖς ὄνυξιν ἀσπίδα

φέρειν ἐπίχαλκον ἀνεκὰς ἐς τὸν οὐρανόν,

κἄπειτα ταύτην ἀποβαλεῖν Κλεώνυμον.

Σωσίας

οὐδὲν ἄρα γρίφου διαφέρει Κλεώνυμος.

20

Ξανθίας

πῶς δή;

Σωσίας

προσερεῖ τις τοῖσι συμπόταις, λέγων

τί ταὐτὸν ἐν γῇ τʼ ἀπέβαλεν κἀν οὐρανῷ

κἀν τῇ θαλάττῃ θηρίον τὴν ἀσπίδα;

Ξανθίας

οἴμοι τί δῆτά μοι κακὸν γενήσεται

ἰδόντι τοιοῦτον ἐνύπνιον;

25

Σωσίας

μὴ φροντίσῃς.

οὐδὲν γὰρ ἔσται δεινὸν οὐ μὰ τοὺς θεούς.

Ξανθίας

δεινόν γέ ποὔστʼ ἄνθρωπος ἀποβαλὼν ὅπλα.

ἀτὰρ σὺ τὸ σὸν αὖ λέξον.

Σωσίας

ἀλλʼ ἐστὶν μέγα.

περὶ τῆς πόλεως γάρ ἐστι τοῦ σκάφους ὅλου.

Ξανθίας

λέγε νυν ἀνύσας τι τὴν τρόπιν τοῦ πράγματος.

30

Σωσίας

ἔδοξέ μοι περὶ πρῶτον ὕπνον ἐν τῇ πυκνὶ

ἐκκλησιάζειν πρόβατα συγκαθήμενα,

βακτηρίας ἔχοντα καὶ τριβώνια·

κἄπειτα τούτοις τοῖς προβάτοισι μοὐδόκει

δημηγορεῖν φάλαινα πανδοκεύτρια,

35

ἔχουσα φωνὴν ἐμπεπρησμένης ὑός.

Ξανθίας

αἰβοῖ.

Σωσίας

τί ἔστι;

Ξανθίας

παῦε παῦε, μὴ λέγε·

ὄζει κάκιστον τοὐνύπνιον βύρσης σαπρᾶς.

Σωσίας

εἶθʼ ἡ μιαρὰ φάλαινʼ ἔχουσα τρυτάνην

ἵστη βόειον δημόν.

40

Ξανθίας

οἴμοι δείλαιος·

τὸν δῆμον ἡμῶν βούλεται διιστάναι.

Σωσίας

ἐδόκει δέ μοι Θέωρος αὐτῆς πλησίον

χαμαὶ καθῆσθαι τὴν κεφαλὴν κόρακος ἔχων.

εἶτʼ Ἀλκιβιάδης εἶπε πρός με τραυλίσας,

ὁλᾷς; Θέωλος τὴν κεφαλὴν κόλακος ἔχει.

45

Ξανθίας

ὀρθῶς γε τοῦτʼ Ἀλκιβιάδης ἐτραύλισεν.

Σωσίας

οὔκουν ἐκεῖνʼ ἀλλόκοτον, ὁ Θέωρος κόραξ

γιγνόμενος;

Ξανθίας

ἥκιστʼ, ἀλλʼ ἄριστον.

Σωσίας

πῶς;

Ξανθίας

ὅπως;

ἄνθρωπος ὢν εἶτʼ ἐγένετʼ ἐξαίφνης κόραξ·

οὔκουν ἐναργὲς τοῦτο συμβαλεῖν, ὅτι

50

ἀρθεὶς ἀφʼ ἡμῶν ἐς κόρακας οἰχήσεται;

Σωσίας

εἶτʼ οὐκ ἐγὼ δοὺς δύʼ ὀβολὼ μισθώσομαι

οὕτως ὑποκρινόμενον σοφῶς ὀνείρατα;

Ξανθίας

φέρε νυν κατείπω τοῖς θεαταῖς τὸν λόγον,

ὀλίγʼ ἄτθʼ ὑπειπὼν πρῶτον αὐτοῖσιν ταδί,

55

μηδὲν παρʼ ἡμῶν προσδοκᾶν λίαν μέγα,

μηδʼ αὖ γέλωτα Μεγαρόθεν κεκλεμμένον.

ἡμῖν γὰρ οὐκ ἔστʼ οὔτε κάρυʼ ἐκ φορμίδος

δούλω διαρριπτοῦντε τοῖς θεωμένοις,

οὔθʼ Ἡρακλῆς τὸ δεῖπνον ἐξαπατώμενος,

60

οὐδʼ αὖθις ἀνασελγαινόμενος Εὐριπίδης·

οὐδʼ εἰ Κλέων γʼ ἔλαμψε τῆς τύχης χάριν,

αὖθις τὸν αὐτὸν ἄνδρα μυττωτεύσομεν.

ἀλλʼ ἔστιν ἡμῖν λογίδιον γνώμην ἔχον,

ὑμῶν μὲν αὐτῶν οὐχὶ δεξιώτερον,

65

κωμῳδίας δὲ φορτικῆς σοφώτερον.

ἔστιν γὰρ ἡμῖν δεσπότης ἐκεινοσὶ

ἅνω καθεύδων, ὁ μέγας, οὑπὶ τοῦ τέγους.

οὗτος φυλάττειν τὸν πατέρʼ ἐπέταξε νῷν,

ἔνδον καθείρξας, ἵνα θύραζε μὴ ʼξίῃ.

70

νόσον γὰρ ὁ πατὴρ ἀλλόκοτον αὐτοῦ νοσεῖ,

ἣν οὐδʼ ἂν εἷς γνοίη ποτʼ οὐδʼ ἂν ξυμβάλοι

εἰ μὴ πύθοιθʼ ἡμῶν· ἐπεὶ τοπάζετε.

Ἀμυνίας μὲν ὁ Προνάπους φήσʼ οὑτοσὶ

εἶναι φιλόκυβον αὐτόν· ἀλλʼ οὐδὲν λέγει.

75

Σωσίας

μὰ Δίʼ, ἀλλʼ ἀφʼ αὑτοῦ τὴν νόσον τεκμαίρεται.

Ξανθίας

οὔκ, ἀλλὰ φιλο μέν ἐστιν ἀρχὴ τοῦ κακοῦ.

ὁδὶ δέ φησι Σωσίας πρὸς Δερκύλον

εἶναι φιλοπότην αὐτόν.

Σωσίας

οὐδαμῶς γʼ, ἐπεὶ

αὕτη γε χρηστῶν ἐστιν ἀνδρῶν ἡ νόσος.

80

Ξανθίας

Νικόστρατος δʼ αὖ φησιν ὁ Σκαμβωνίδης

εἶναι φιλοθύτην αὐτὸν ἢ φιλόξενον.

Σωσίας

μὰ τὸν κύνʼ ὦ Νικόστρατʼ οὐ φιλόξενος,

ἐπεὶ καταπύγων ἐστὶν ὅ γε Φιλόξενος.

Ξανθίας

ἄλλως φλυαρεῖτʼ· οὐ γὰρ ἐξευρήσετε.

85

εἰ δὴ ʼπιθυμεῖτʼ εἰδέναι, σιγᾶτε νῦν.

φράσω γὰρ ἤδη τὴν νόσον τοῦ δεσπότου.

φιληλιαστής ἐστιν ὡς οὐδεὶς ἀνήρ,

ἐρᾷ τε τούτου, τοῦ δικάζειν, καὶ στένει

ἢν μὴ ʼπὶ τοῦ πρώτου καθίζηται ξύλου.

90

ὕπνου δʼ ὁρᾷ τῆς νυκτὸς οὐδὲ πασπάλην.

ἢν δʼ οὖν καταμύσῃ κἂν ἄχνην, ὅμως ἐκεῖ

ὁ νοῦς πέτεται τὴν νύκτα περὶ τὴν κλεψύδραν.

ὑπὸ τοῦ δὲ τὴν ψῆφόν γʼ ἔχειν εἰωθέναι

τοὺς τρεῖς ξυνέχων τῶν δακτύλων ἀνίσταται,

95

ὥσπερ λιβανωτὸν ἐπιτιθεὶς νουμηνίᾳ.

καὶ νὴ Δίʼ ἢν ἴδῃ γέ που γεγραμμένον

υἱὸν Πυριλάμπους ἐν θύρᾳ Δῆμον καλόν,

ἰὼν παρέγραψε πλησίον κημὸς καλός.

τὸν ἀλεκτρυόνα δʼ, ὃς ᾖδʼ ἀφʼ ἑσπέρας, ἔφη

100

ὄψʼ ἐξεγείρειν αὐτὸν ἀναπεπεισμένον,

παρὰ τῶν ὑπευθύνων ἔχοντα χρήματα.

εὐθὺς δʼ ἀπὸ δορπηστοῦ κέκραγεν ἐμβάδας,

κἄπειτʼ ἐκεῖσʼ ἐλθὼν προκαθεύδει πρῲ πάνυ,

ὥσπερ λεπὰς προσεχόμενος τῷ κίονι.

105

ὑπὸ δυσκολίας δʼ ἅπασι τιμῶν τὴν μακρὰν

ὥσπερ μέλιττʼ ἢ βομβυλιὸς εἰσέρχεται

ὑπὸ τοῖς ὄνυξι κηρὸν ἀναπεπλασμένος.

ψήφων δὲ δείσας μὴ δεηθείη ποτέ,

ἵνʼ ἔχοι δικάζειν, αἰγιαλὸν ἔνδον τρέφει.

110

τοιαῦτʼ ἀλύει· νουθετούμενος δʼ ἀεὶ

μᾶλλον δικάζει. τοῦτον οὖν φυλάττομεν

μοχλοῖσιν ἐνδήσαντες, ὡς ἂν μὴ ʼξίῃ.

ὁ γὰρ υἱὸς αὐτοῦ τὴν νόσον βαρέως φέρει.

καὶ πρῶτα μὲν λόγοισι παραμυθούμενος

115

ἀνέπειθεν αὐτὸν μὴ φορεῖν τριβώνιον

μηδʼ ἐξιέναι θύραζʼ, ὁ δʼ οὐκ ἐπείθετο.

εἶτʼ αὐτὸν ἀπέλου κἀκάθαιρʼ, ὁ δʼ οὐ μάλα.

μετὰ τοῦτʼ ἐκορυβάντιζʼ, ὁ δʼ αὐτῷ τυμπάνῳ

ᾄξας ἐδίκαζεν ἐς τὸ καινὸν ἐμπεσών.

120

ὅτε δῆτα ταύταις ταῖς τελεταῖς οὐκ ὠφέλει,

διέπλευσεν εἰς Αἴγιναν, εἶτα ξυλλαβὼν

νύκτωρ κατέκλινεν αὐτὸν εἰς Ἀσκληπιοῦ,

ὁ δʼ ἀνεφάνη κνεφαῖος ἐπὶ τῇ κιγκλίδι.

ἐντεῦθεν οὐκέτʼ αὐτὸν ἐξεφρίεμεν,

125

ὁ δʼ ἐξεδίδρασκε διά τε τῶν ὑδρορροῶν

καὶ τῶν ὀπῶν· ἡμεῖς δʼ ὅσʼ ἦν τετρημένα

ἐνεβύσαμεν ῥακίοισι κἀπακτώσαμεν,

ὁ δʼ ὡσπερεὶ κολοιὸς αὑτῷ παττάλους

ἐνέκρουεν ἐς τὸν τοῖχον, εἶτʼ ἐξήλλετο.

130

ἡμεῖς δὲ τὴν αὐλὴν ἅπασαν δικτύοις

καταπετάσαντες ἐν κύκλῳ φυλάττομεν.

ἔστιν δʼ ὄνομα τῷ μὲν γέροντι Φιλοκλέων

ναὶ μὰ Δία, τῷ δʼ υἱεῖ γε τῳδὶ Βδελυκλέων,

ἔχων τρόπους φρυαγμοσεμνάκους τίνας.

135

Βδελυκλέων

ὦ Ξανθία καὶ Σωσία, καθεύδετε;

Ξανθίας

οἴμοι.

Σωσίας

τί ἔστι;

Ξανθίας

Βδελυκλέων ἀνίσταται.

Βδελυκλέων

οὐ περιδραμεῖται σφῷν ταχέως δεῦρʼ ἅτερος;

ὁ γὰρ πατὴρ ἐς τὸν ἰπνὸν εἰσελήλυθε

καὶ μυσπολεῖ τι καταδεδυκώς. ἀλλʼ ἄθρει

140

κατὰ τῆς πυέλου τὸ τρῆμʼ ὅπως μὴ ʼκδύσεται·

σὺ δὲ τῇ θύρᾳ πρόσκεισο.

Σωσίας

ταῦτʼ ὦ δέσποτα.

Βδελυκλέων

ἄναξ Πόσειδον τί ποτʼ ἄρʼ ἡ κάπνη ψοφεῖ;

οὗτος τίς εἶ σύ;

Φιλοκλέων

καπνὸς ἔγωγʼ ἐξέρχομαι.

Βδελυκλέων

καπνός; φέρʼ ἴδω ξύλου τίνος σύ.

145

Φιλοκλέων

συκίνου.

Βδελυκλέων

νὴ τὸν Δίʼ ὅσπερ γʼ ἐστὶ δριμύτατος καπνῶν.

ἀτὰρ οὐκέτʼ ἐρρήσεις γε, ποῦ ʼσθʼ ἡ τηλία;

δύου πάλιν· φέρʼ ἐπαναθῶ σοι καὶ ξύλον.

ἐνταῦθά νυν ζήτει τινʼ ἀλλην μηχανήν.

ἀτὰρ ἄθλιός γʼ εἴιμʼ ὡς ἕτερός γʼ οὐδεὶς ἀνήρ,

150

ὅστις πατρὸς νυνὶ Καπνίου κεκλήσομαι.

Σωσίας

ὅδε τὴν θύραν ὠθεῖ·

Βδελυκλέων

πιέζέ νυν σφόδρα,

εὖ κἀνδρικῶς· κἀγὼ γὰρ ἐνταῦθʼ ἔρχομαι.

καὶ τῆς κατακλῇδος ἐπιμελοῦ, καὶ τοῦ μοχλοῦ

φύλατθʼ ὅπως μὴ τὴν βάλανον ἐκτρώξεται.

155

Φιλοκλέων

τί δράσετʼ; οὐκ ἐκφρήσετʼ ὦ μιαρώτατοι

δικάσοντά μʼ, ἀλλʼ ἐκφεύξεται Δρακοντίδης;

Βδελυκλέων

σὺ δὲ τοῦτο βαρέως ἂν φέροις;

Φιλοκλέων

ὁ γὰρ θεὸς

μαντευομένῳ μοὔχρησεν ἐν Δελφοῖς ποτέ,

ὅταν τις ἐκφύγῃ μʼ ἀποσκλῆναι τότε.

160

Βδελυκλέων

Ἄπολλον ἀποτρόπαιε τοῦ μαντεύματος.

Φιλοκλέων

ἴθʼ ἀντιβολῶ σʼ ἔκφρες με, μὴ διαρραγῶ.

Βδελυκλέων

μὰ τὸν Ποσειδῶ Φιλοκλέων οὐδέποτέ γε.

Φιλοκλέων

διατρώξομαι τοίνυν ὀδὰξ τὸ δίκτυον.

Βδελυκλέων

ἀλλʼ οὐκ ἔχεις ὀδόντας.

165

Φιλοκλέων

οἴμοι δείλαιος·

τῶς ἄν σʼ ἀποκτείναιμι; πῶς; δότε μοι ξίφος

ὅπως τάχιστʼ, ἢ πινάκιον τιμητικόν.

Βδελυκλέων

ἅνθρωπος οὗτος μέγα τι δρασείει κακόν.

Φιλοκλέων

μὰ τὸν Δίʼ οὐ δῆτʼ, ἀλλʼ ἀποδόσθαι βούλομαι

τὸν ὄνον ἄγων αὐτοῖσι τοῖς κανθηλίοις·

170

νουμηνία γάρ ἐστιν.

Βδελυκλέων

οὔκουν κἂν ἐγὼ

αὐτὸν ἀποδοίμην δῆτʼ ἄν;

Φιλοκλέων

οὐχ ὥσπερ γʼ ἐγώ.

Βδελυκλέων

μὰ Δίʼ ἀλλʼ ἄμεινον.

Φιλοκλέων

ἀλλὰ τὸν ὄνον ἔξαγε.

Σωσίας

οἵαν πρόφασιν καθῆκεν, ὡς εἰρωνικῶς,

ἵνʼ αὐτὸν ἐκπέμψειας.

175

Βδελυκλέων

ἀλλʼ οὐκ ἔσπασεν

ταύτῃ γʼ· ἐγὼ γὰρ ᾐσθόμην τεχνωμένου.

ἀλλʼ εἰσιών μοι τὸν ὄνον ἐξάγειν δοκῶ

ὅπως ἂν ὁ γέρων μηδὲ παρακύψῃ πάλιν.

κάνθων τί κλάεις; ὅτι πεπράσει τήμερον;

βάδιζε θᾶττον. τί στένεις, εἰ μὴ φέρεις

180

Ὀδυσσέα τινʼ;

Σωσίας

ἀλλὰ ναὶ μὰ Δία φέρει

κάτω γε τουτονί τινʼ ὑποδεδυκότα.

Βδελυκλέων

ποῖον; φέρʼ ἴδωμαι τουτονί. τουτὶ τί ἦν;

τίς εἶ ποτʼ ὦνθρωπʼ ἐτεόν;

Φιλοκλέων

Οὖτις νὴ Δία.

Βδελυκλέων

Οὖτις σύ; ποδαπός;

185

Φιλοκλέων

Ἴθακος Ἀποδρασιππίδου.

Βδελυκλέων

Οὖτις μὰ τὸν Δίʼ οὔτι χαιρήσων γε σύ.

ὕφελκε θᾶττον αὐτόν. ὦ μιαρώτατος

ἵνʼ ὑποδέδυκεν· ὥστʼ ἔμοιγʼ ἰνδάλλεται

ὁμοιότατος κλητῆρος εἶναι πωλίῳ.

Φιλοκλέων

εἰ μή μʼ ἐάσεθʼ ἥσυχον, μαχούμεθα.

190

Βδελυκλέων

περὶ τοῦ μαχεῖ νῷν δῆτα;

Φιλοκλέων

περὶ ὄνου σκιᾶς.

Βδελυκλέων

πονηρὸς εἶ πόρρω τέχνης καὶ παράβολος.

Φιλοκλέων

ἐγὼ πονηρός; οὐ μὰ Δίʼ ἀλλʼ οὐκ οἶσθα σὺ

νῦν μʼ ὄντʼ ἄριστον· ἀλλʼ ἴσως, ὅταν φάγῃς

ὑπογάστριον γέροντος ἡλιαστικοῦ.

195

Βδελυκλέων

ὤθει τὸν ὄνον καὶ σαυτὸν ἐς τὴν οἰκίαν.

Φιλοκλέων

ὦ ξυνδικασταὶ καὶ Κλέων ἀμύνατε.

Βδελυκλέων

ἔνδον κέκραχθι τῆς θύρας κεκλῃμένης.

ὤθει σὺ πολλοὺς τῶν λίθων πρὸς τὴν θύραν,

καὶ τὴν βάλανον ἔμβαλλε πάλιν ἐς τὸν μοχλόν,

200

καὶ τῇ δοκῷ προσθεὶς τὸν ὅλμον τὸν μέγαν

ἀνύσας τι προσκύλισον.

Σωσίας

οἴμοι δείλαιος·

πόθεν ποτʼ ἐμπέπτωκέ μοι τὸ βωλίον;

Βδελυκλέων

ἴσως ἄνωθεν μῦς ἐνέβαλέ σοί ποθεν.

Σωσίας

μῦς; οὐ μὰ Δίʼ ἀλλʼ ὑποδυόμενός τις οὑτοσὶ

205

ὑπὸ τῶν κεραμίδων ἡλιαστὴς ὀροφίας.

Βδελυκλέων

οἴμοι κακοδαίμων, στροῦθος ἁνὴρ γίγνεται·

ἐκπτήσεται. ποῦ ποῦ ʼστί μοι τὸ δίκτυον;

σοῦ σοῦ, πάλιν σοῦ. νὴ Δίʼ ἦ μοι κρεῖττον ἦν

τηρεῖν Σκιώνην ἀντὶ τούτου τοῦ πατρός.

210

Σωσίας

ἄγε νυν, ἐπειδὴ τουτονὶ σεσοβήκαμεν,

κοὐκ ἔσθʼ ὅπως διαδὺς ἂν ἡμᾶς ἔτι λάθοι,

τί οὐκ ἀπεκοιμήθημεν ὅσον ὅσον στίλην;

Βδελυκλέων

ἀλλʼ ὦ πόνηρʼ ἥξουσιν ὀλίγον ὕστερον

οἱ ξυνδικασταὶ παρακαλοῦντες τουτονὶ

215

τὸν πατέρα.

Σωσίας

τίλέγεις; ἀλλὰ νῦν γʼ ὄρθρος βαθύς.

Βδελυκλέων

νὴ τὸν Δίʼ, ὀψὲ γοῦν ἀνεστήκασι νῦν.

ὡς ἀπὸ μέσων νυκτῶν γε παρακαλοῦσʼ ἀεί,

λύχνους ἔχοντες καὶ μινυρίζοντες μέλη

ἀρχαῖα μελισιδωνοφρυνιχήρατα,

220

οἷς ἐκκαλοῦνται τοῦτον.

Σωσίας

οὐκοῦν, ἢν δέῃ,

ἤδη ποτʼ αὐτοὺς τοῖς λίθοις βαλλήσομεν.

Βδελυκλέων

ἀλλʼ ὦ πόνηρε τὸ γένος ἤν τις ὀργίσῃ

τὸ τῶν γερόντων, ἔσθʼ ὅμοιον σφηκιᾷ.

ἔχουσι γὰρ καὶ κέντρον ἐκ τῆς ὀσφύος

225

ὀξύτατον, ᾧ κεντοῦσι, καὶ κεκραγότες

πηδῶσι καὶ βάλλουσιν ὥσπερ φέψαλοι.

Σωσίας

μὴ φροντίσῃς· ἐὰν ἐγὼ λίθους ἔχω,

πολλῶν δικαστῶν σφηκιὰν διασκεδῶ.