Sophocles Ajax 389

ΑΙΑΣ

430 Αἰαῖ· τίς ἄν ποτ’ ᾤεθ’ ὧδ’ ἐπώνυμον

425

τοὐμὸν ξυνοίσειν ὄνομα τοῖς ἐμοῖς κακοῖς;

νῦν γὰρ πάρεστι καὶ δὶς αἰάζειν ἐμοὶ,

καὶ τρίς· τοιούτοις γὰρ κακοῖς ἐντυγχάνω ·

ὅτου πατὴρ μὲν τἧςδ’ ἀπ’ Ἰδαίας χθονὸς,

435 τὰ πρῶτα καλλιστεῖ’ ἀριστεύσας στρατοῦ,

430

πρὸς οἶκον ἦλθε πάσαν εὔκλειαν φέρων.

ἐγὼ δ’ ὁ κείνου παῖς, τὸν αὐτὸν εἰς τόπον

Τροίας ἐπελθὼν οὐκ ἐλάσσονι σθένει,

οὐδ’ ἔργα μείω χειρὸς ἀρκέσας ἐμῆς,

440 ἄτιμος Ἀργείοισιν ὧδ’ ἀπόλλυμαι.

435

καίτοι τοσοῦτόν γ’ ὲζεπίστασθαι δοκῶ,

εἰ ζῶν Ἀχιλλεὺς τῶν ὅπλων τῶν ὧν πέρι

κρίνειν ἔμελλε κράτος ἀριστείας τινὶ,

οὐκ ἄν τις αὔτ’ ἔμαρψεν ἄλλος ἀντ’ ἐμοῦ.

445 νῦν δ’ αὔτ’ Ἀτρεῖδαι φωτὶ παντουργῷ φρένας

440

ἔπραξαν, ἀνδρὸς τοῦδ’ ἀπώσαντες κράτη.

κεἰ μὴ τόδ’ ὄμμα καὶ φρένες διάστροφοι

γνώμης ἀπῇξαν τῆς ἐμῆς, οὐκ ἄν ποτε

δίκην κατ’ ἄλλου φωτὸς ὧδ’ ἐψήφισαν.

450 νῦν δ’ ἡ Δῖός γοργῶπις ἀδάματος θεὰ

445

ἤδη μ’ ἐπ’ αὐτοῖς χεῖρ’ ἐπεντύνοντ’ ἐμὴν

ἔσφηλεν, ἐμβαλοῦσα λυσσώδη νόσον,

ὥστ’ ὲν τοιοῖςδε χεῖρας αἱμάξαι βοτοῖς·

κεῖνοι δ’ ἐπεγγελῶσιν ἐκπεφευγότες,

ἐμοῦ μὲν οὐχ ἑκόντος· εἰ δέ τις θεῶν 455

450

βλάπτοι, φύγοι γ ἂν χὠ κακὸς τὸν κρείσσονα.

καὶ νῦν τί χρὴ δρᾷν; ὅστις ἐμφανῶς θεοῖς

ἐχθαίρομαι, μισεῖ δέ μ’ Ἑλλήνων στρατός·

ἔχθει δὲ Τροία πᾶσα καὶ πεδία τάδε.

πότερα πρὸς οἴκους, ναυλόχους λιπὼν ἕδρας, 460

455

μόνους τ’ Ἀτρείδας, πέλαγος Αἰγαῖον περῶ;

καὶ ποῖον ὄμμα πατρὶ δηλώσω φανεὶς

Τελαμῶνι; πῶς με τλήσεταί ποτ’ εἰςιδεῖν

γυμνὸν φανέντα τῶν ἀριστείων ἄτερ,

ὦν αὐτὸς ἔσχε στέφανον εὐκλείας μέγαν; 465

460

οὐκ ἔστι τοὖργον τλητόν· ἀλλὰ δῆτ’ ἰὼν

πρὸς ἔρυμα Τρώων, ξυμπεσὼν μόνος μόνοις

καὶ δρῶν τι χρηστὸν, εἶτα λοίσθιον θάνω;

ἀλλ’ ὧδέ γ’ Ἀτρείδας ἂν εὐφράναιμί που.

οὐκ ἔστι ταῦτα· πεῖρά τις ζητητέα 470

465

τοιάδ’, ἀφ’ ἧς γέροντι δηλώσω πατρὶ,

μή τοι φύσιν γ’ ἄσπλαγχνος ἐκ κείνου γεγώς.

αἰσχρὸν γὰρ ἄνδρα τοῦ μακροῦ χρῄζειν βίου,

κακοῖσιν ὅστις μηδὲν ἐξαλλάσσεται.

τί γὰρ παρ’ ἦμαρ ἡμέρα τέρπειν ἔχει 475

470

προςθεῖσα κἀναθεῖσα τοῦ γε κατθανεῖν;

οὐκ ἂν πριαίμην οὐδενὸς λόγου βροτὸν,

ὅστις κεναῖσιν ἐλπίσιν θερμαίνεται.

ἀλλ’ ἢ καλῶς ζῆν ἢ καλῶς τεθνηκέναι

τὸν εὐγενῆ χρή· πάντ’ ἀκήκοας λόγον. 480

475

ΧΟΡΟΣ

Οὐδεὶς ἐρεῖ ποθ’, ὡς ὑπόβλητον λόγον,

Αἴας, ἔλεξας, ἀλλὰ τῆς σαυτοῦ φρενός.

παῦσαί γε μέντοι καὶ δὸς ἀνδράσιν φίλοις

γνώμης κρατῆσαι, τάςδε φροντἐδας μεθείς.

ΤΕΚΜΗΣΣΑ

ὦ δἐσποτ’ Αἴας, τῆς ἀναγκαίας τύχης 485

480

οὐκ ἔστιν οὐδὲν μεῖζον ἀθρώποις κακ(ν.

ἐγὼ δ’ ἐλευθέρου μὲν ἐξέφυν πατρὸς,

εἴπερ τινὸς, σθένοντος ὲν πλούτῳ, Φρύγων·

νῦν δ’ εἰμὶ δούλη· θεοῖς γὰρ ὧδ’ ἔδοξέ που,

490 καὶ σῇ μάλιστα χειρί· τοιγαροῦν, ἐπεὶ

485

τὸ σὸν λέχος ξυνῆλθον, εὗ φρονῶ τὰ σὰ,

καί σ’ ἀντιάζω πρός τ’ ὲᾳεστἐου Δῖός

εὐνῆς τε τῆς σῆς, ἧς συνηλλάχθης ἐμοὶ,

μή μ’ ἀξιώσῃς βάξιν ἀλγεινὴν λαβεῖν

495 τῶν σῶν ὑπ’ ἐχθρῶν, χειρίαν ἀφεὶς τινί.

490

ἢν γὰρ θάνῃς σὺ καἰ τελευτήσας ἀφῇς,

ταύτῃ νόμιζε κἀμὲ τῇ τόθ’ ἡμέρᾳ

βίᾳ ξυναρπασθεῖσαν Ἀργείων ὕπο

ζῆν παιδὶ τῷ σῷ δουλίαν ἕξειν τροφήν.

500 καί τις πικρὸν πρόςφθεγμα δεσποτῶν ἐρεῖ,

495

λόγοις ἰάπτων, ἴδετε τὴν ὁμευνέτιν

Αἴαντος, ὃς μέγιστον ἴσχυσε στρατοῦ,

οἷας λατρείας ἀνθ’ ὅσου ζήλου τρἐφει!

τοιαῦτ’ ἐρεῖ τις· κἀμὲ μὲν δαίμων ἐλᾷ

505 σοὶ δ’ αἰσχρὰ τἄπη ταῦτα καὶ τῷ σῷ γένει.

500

ἀλλ’ αἴδεσαι μὲν πατέρα τὸν σὸν ὲν λυγρῷ

γήρᾳ προλείπων· αἴδεσαι δὲ μητέρα

πολλῶν ἐτῶν κληροῦχον, ἥ σε πολλάκις

θεοῖς ἀρᾶται ζῶντα πρὸς δόμους μολεῖν.

510 οἴκτειρε δ’, ὦναξ, παῖδα τὸν σὸν, εἰ νέας

505

τροφῆς στερηθεὶς σοῦ διοίσεται μόνος

ὑπ’ ὀρφανιστῶν μὴ φίλων, ὅσον κακὸν

κείνῳ τε κάμοι τοῦθ’, ὅταν θάνῃς, νεμεῖς.

ἐμοὶ γάρ οὐκ ἔτ’ ἐστὶν εἰς ὅ τι βλέπω,

515 πλὴν σοῦ· σὺ γάρ μοι πατρίδ’ ᾔστωσας δορὶ,

510

καὶ μητέρ’ ἄλλη μοῖρα τὸν φύσαντά τε

καθεῖλεν Ἅιδου θανασίμους οἰκήτορας.

τίς δἧτ’ ἐμοὶ γένοιτ’ ἂν ἀντὶ σοῦ πατρίς;

τίς πλοῦτος; ὲν σοὶ πᾶσ’ ἔγωγε σώζομαι.

ὁ20 ἀλλ’ ἴσχε κἀμοῦ μνῆστιν· ἀνδρί τοι χρεὼν

515

μνήμην προφάναι, τερπνὸν εἰ τί που πάθοι.

χάρις χάριν γάρ έστιν ἡ τίκτουσ’ ἀεί·

ὅτου δ’ ἀπορρεῖ μνῆστις εὖ πεπονθότος,

οὐκ ἂν γένοιτ’ ἔθ’ οὗτος εὐγενὴς ἀνήρ.

ΧΟΡΟΣ

Αἴας, ἔχειν σ’ ἂν οἶκτον, ὡς κἀγὼ, φρενὶ, 525

520

θἐλοιμ’ ἄν· αἰνοίης γὰρ ἂν τὰ τῆςδ’ ἔπη.

ΑΙΑΣ

Καὶ κάρτ’ ἐπαίνου τεύξεται πρὸς γοῦν ἐμοῦ,

ἐὰν μόνον τὸ ταχθὲν εὖ τολμᾷ τελεῖν.

ΤΕΚΜΗΣΣΑ

Ἀλλ’, ὦ φίλ’ Αἴας, πάντ’ ἔγωγε πείσομαι.

ΑΙΑΣ

κόμιζέ νύν μοι παῖδα τὸν ἐμὸν, ὡς ἴδω. 530

525

ΤΕΚΜΗΣΣΑ

Καὶ μὴν φόβοισί γ’ αὐτὸν ἐξελυσάμην.

ΑΙΑΣ

ἐν τοῖςδε τοῖς κακοῖσιν, ἢ τί μοι λέγεις;

ΤΕΚΜΗΣΣΑ

μὴ σοί γέ που δύστηνος ἀντήσας θάνοι.

ΑΙΑΣ

Πρέπων γέ τἂν ἦν δαίμονος τοὐμοῦ τόδε.

ΤΕΚΜΗΣΣΑ

Ἀλλ’ οὖν ἐγὼ ’φύλαξα, τοῦτό γ’ ἀρκέσαι. 535

530

ΑΙΑΣ

ἐπῄνεσ’ ἔργον καὶ πρόνοιαν ἣν ἔθου.

ΤΕΚΜΗΣΣΑ

Τι δἦτ’ ἂν ὡς ἐκ τῶνδ’ ἂν ὠφελοῖμί σε;

ΑΙΑΣ

Δός μοι προσειπεῖν αὐτὸν ἐμφανῆ τ ἰδεῖν.

ΤΕΚΜΗΣΣΑ

Καὶ μὴν πέλας γε προςπόλοις φυλάσσεται.

ΑΙΑΣ

Τί δῆτα μέλλει μὴ οὐ παρουσίαν ἔχειν; 540

535

ΤΕΚΜΗΣΣΑ

ὦ παῖ, πατὴρ καλεῖ σε· δεῦρο προσπόλων

ἄγ’ αὐτὸν, ὅςπερ χερσὶν εὐθύνων κυρεῖς.

ΑΙΑΣ

ἕρποντι φωνεῖς ἢ λελειμμένῳ λόγου;

ΤΕΚΜΗΣΣΑ

Καὶ δὴ κομίζει προςπόλων ὅδ’ ὲγγύθεν.

545 Αἶρ’ αὐτὸν, αἶρε δεῦρο · ταρβήσει γὰρ οὒ,

540

νεοσφαγῆ που τόνδε προςλεύσσων φόνον,

εἴπερ δικαίως ἔστ’ ἐμός τὰ πατρόθεν.

ἀλλ’ αὐτίκ’ ὠμοῖς αὐτὸν ὲν νόμοις πατρὸς

δεῖ πωλοδαμνεῖν κἀξομοιοῦσθαι φύσιν.

550 ὦ παῖ, γένοιο πατρὸς εὐτυχέστερος,

545

τὰ δ’ ἄλλ’ ὅμοιος· καὶ γένοι’ ἂν οὐ κακὸς.

καίτοι σε καὶ νῦν τοῦτό γε ζηλοῦν ἔχω,

ὁθούνεκ’ οὐδὲν τῶνδ’ ὲπαισθάνει κακῶν.

ἐν τῷ φρονεῖν γὰρ μηδὲν, ἥδιστος βίος,

τὸ μὴ φρονεῖν γὰρ κάρτ’ ἀνώδυνον κακὸν,

550

555 ἕως τὸ χαίρειν καὶ τὸ λυπεῖσθαι μάθῃς.

ὅταν δ’ ἵκῃ πρὸς τοῦτο, δεῖ σ’ ὅπως πατρὸς

δείξεις ἐν ἐχθροῖς, οἷος ἐς οἴου ’τράφης.

τέως δὲ κούφοις πνεύμασιν βόσκου, νέαν

ψυχὴν ἀτάλλων, μητρὶ τῇδε χαρμονήν.

555

560 οὔτοι σ’ Ἀχαιῶν, οἶδα, μή τις ὑβρίσῃ

στυγναῖσι λώβαις, οὐδὲ χωρὶς ὄντ’ ἐμοῦ.

τοῖον πυλωρὸν φύλακα Τεῦκρον ἀμφὶ σοὶ

λείψω τροφῆς ἄοκνον ἔμπα, κεἰ τανῦν

τηλωπὸς οἰχνεῖ, δυςμενῶν θήραν ἔχων.

560

565 ἀλλ’ ἄνδρες ἀσπιστῆρες, ἐνάλιος λεὼς,

ὑμῖν τε κοινὴν τήνδ’ ἐπισκήπτω χάριν,

κείνῳ τ’ ἐμὴν ἀγγείλατ’ ἐντολὴν, ὅπως

τὸν παῖδα τόνδε πρὸς δόμους ἐμοὺς ἄγων

Τελαμῶνι δείξει μητρί τ’, Ἐριβοίᾳ λέγω,

565

570 ὥς σφιν γένηται γηροβοσκὸς εἰςαεὶ,

ἔς τ’ ἂν μυχοὺς κίχωσι τοῦ κάτω θεοῦ.

καὶ τἀμὰ τεύχη μήτ’ ἀγωνάρχαι τινὲς

θήσουσ Ἀχαιοῖς, μήθ’ ὁ λυμεὼν ἐμός.

ἀλλ’ αὐτό μοι σὺ, παῖ, λαβὼν, ἐπώνυμον,

570

575 Εὐρύσακες, ἴσχε, διὰ πολυῤρόφου στρέφων

πόρπακος, ἑπτάβοιον ἄρρηκτον σάκος.

τὰ δ’ ἄλλα τεύχη κοίν’ ἐμοὶ τεθάψεται.

ἀλλ’ ὡς τάχος τὸν παῖδα τόνδ’ ἤδη δέχου,

καὶ δῶμα πάκτου, μηδ ’ ἐπισκήνους γόους

575

580 δάκρυε· κάρτα τοι φιλοίκτιστον γυνή.

πύκαζε θάσσον· οὐ πρὸς ἰατροῦ σοφοῦ,

θροεῖν ὲπῳδὰς πρὸς τομῶντι πήματι.

ΧΟΡΟΣ

Δέδοικ’ ἀκούων τήνδε τὴν προθυμίαν,

οὐ γάρ μ’ ἀρέσκει γλῶσσά σου τεθηγμένη.

580

ΤΕΚΜΗΣΣΑ

585 ὦ δέσποτ’ Αἴας, τί ποτε δρασείεις φρενί;

ΑΙΑΣ μὴ κρῖνε, μὴ ’ξέταζε, σωφρονεῖν καλόν.

ΤΕΚΜΗΣΣΑ

Οἴ μ’, ὡς ἀθυμῶ! καί σε πρὸς τοῦ σοῦ τέκνου

καὶ θεῶν ἱκνοῦμαι, μὴ προδοὺς ἡμᾶς γένῃ.

ΑΙΑΣ

Ἄγαν γε λυπεῖς· οὐ κάτοισθ’, ἐγὼ θεοῖς

585

590 ὡς οὐδὲν ἀρκεῖν εἴμ’ ὀφειλέτης ἔτι;

ΤΕΚΜΗΣΣΑ

εὔφημα φώνει.

ΑΙΑΣ

τοῖς ἀκούουσιν λέγε.

ΤΕΚΜΗΣΣΑ

Σὺ δ’ οὐχὶ πείσει;

ΑΙΑΣ

πόλλ’ ἄγαν ἤδη θροεῖς.

ΤΕΚΜΗΣΣΑ

Ταρβῶ γὰρ, ὦναξ.

ΑΙΑΣ

οὐ ξυνέρξεθ’ ὡς τάχος;

ΤΕΚΜΗΣΣΑ

πρὸς θεῶν μαλάσσου.

590

ΑΙΑΣ

μῶρά μοι δοκεῖς φρονεῖν,

595 εἰ τοὐμὸν ἦθος ἄρτι παιδεύειν νοεῖς.