Sophocles Ajax 1193

ΤΕΥΚΡΟΣ

Καὶ μὴν ἰδὼν ἔσπευσα τὸν στρατηλάτην

Ἀγαμέμνον’ ἡμῖν δεῦρο τόνδ’ ὁρμώμενον·

1225 δῆλος δὲ μοὐστὶ σκαιὸν ἐκλύσων στόμα.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

Σὲ δὴ τὰ δεινὰ ῥήματ’ ἀγγέλλουσι μοι

1200

τλῆναι καθ’ ἡμῶν ὧδ’ ἀνοιμωκτεὶ χανεῖν;

σέ τοι, τὸν ἐκ τῆς αἰχμαλωτίδος λέγω.

ἦ που τραφεὶς ἂν μητρὸς εὐγενοῦς ἄπο

1230 ὑψήλ’ ἐκόμπεις, κἀπ’ ἄκρων ὡδοιπόρεις,

ὅτ’ οὐδὲν ὢν τοῦ μηδὲν ἀντέστης ὕπερ.

1205

κοὔτε στρατηγοὺς οὔτε ναυάρχους μολεῖν

ἡμᾶς Ἀχαιῶν οὔτε σοῦ διωμόσω,

ἀλλ’ αὐτὸς ἄρχων, ὡς σὺ φῂς, Αἴας ἔπλει.

1235 ταῦτ’ οὐκ ἀκούειν μεγάλα πρὸς δούλων κακά;

ποίου κέκραγας ἀνδρὸς ὧδ’ ὑπέρφρονα;

1210

ποῦ βάντος ἢ ποῦ στάντος, οὗπερ οὐκ ἐγώ;

οὐκ ἆρ’ Ἀχαιοῖς ἄνδρες εἰσὶ, πλὴν ὅδε;

πικροὺς ἔοιγμεν τῶν Ἀχιλλείων ὅπλων

1240 ἀγῶνας Ἀργείοισι κηρύξαι τότε,

εἰ πανταχοῦ φανούμεθ’ ἐκ Τεύκρου κακοὶ,

1215

κοὐκ ἀρκέσει ποθ’ ὑμὶν, οὐδ’ ἡσσημένοις,

εἴκειν ἅ τοῖς πολλοῖσιν ἤρεσκεν κριταῖς.

ἀλλ’ αἰὲν ἡμᾶς ἢ κακοῖς βαλεῖτέ που,

1245 ἢ σὺν δόλῳ κεντήσεθ’ οἱ λελειμμένοι.

ἐκ τῶνδε μέντοι τῶν τρόπων οὐκ ἄν ποτε

1220

κατάστασις γένοιτ’ ἂν οὐδενὸς νόμου,

εἰ τοὺς δίκη νικῶντας ὲξωθήσομεν

καὶ τοὺς ὄπισθεν εἰς τὸ πρόσθεν ἄξομεν.

1250 ἀλλ’ εἰρκτέον τάδ’ ἐστίν· οὐ γὰρ οἱ πλατεῖς,

οὐδ’ εὐρύνωτοι φῶτες ἀσφαλέστατοι,

1225

ἀλλ’ οἱ φρονοῦντες εὖ κρατοῦσι πανταχοῦ.

μέγας δὲ πλευρὰ βοῦς ὑπὸ σμικρᾶς ὅμως

μάστιγος ὀρθὸς εἰς ὁδὸν πορεύεται.

1255 καὶ σοὶ προςέρπον τοῦτ’ ὲγὼ τὸ φάρμακον

ὁρῶ τάχ , εἰ μὴ νοῦν κατακτήσει τινά.

1230

ὃς ἀνδρὸς οὐκέτ’ ὄντος, ἀλλ’ ἤδη σκιᾶς,

θαρσῶν ὑβρίζεις κἀξελευὅεροστομεῖς.

οὐ ὅωφρονήσεις; οὐ μαὅὼν ὃς εἶ φύσιν,

1260 ἄλλον τιν’ ἄξεις ἄνδρα δεὖρ’ ἐλεύθερον,

ὅστις πρὸς ἡμᾶς ἀντὶ σοῦ λέξει τὰ σά;

1235

σοῦ γὰρ λέγοντος οὐκέτ’ ἂν μάθοιμ’ ἐγώ·

τὴν βάρβαρον γὰρ γλῶσσαν οὐκ ἐπαίω.

ΧΟΡΟΣ

εἴθ’ ὑμὶν ἀμφοῖν νοῦς γένοιτο σωφρονεῖν!

1265 τούτου γὰρ οὐδὲν σφῷν ἔχω λῷον φράσαι.

ΤΕΥΚΡΟΣ

φεῦ! τοῦ θανόντος ὡς ταχεῖά τις βροτοῖς

1240

χάρις διαρρεῖ καὶ προδοῦσ’ ἁλίσκεται,

εἰ σοῦ γ’ ὅδ’ ἁνὴρ οὐδ’ ἐπὶ σμικρῶν λόγων,

Αἴας, ἔτ’ ἴσχει μνῆστιν, οὗ σὺ πολλάκις

1270 τὴν σὴν προτείνων προὔκαμες ψυχὴν δορί.

ἀλλ’ οἴχεται δὴ πάντα ταὖτ’ ἐῤῥιμμἐνα.

1245

ὦ πολλὰ λέξας ἄρτι κἀνόνητ’ ἔπη,

οὐ μνημονεύεις οὐκέτ’ οὐδὲν, ἡνίκα

ἑρκέων ποθ’ ὑμᾶς οὗτος ὲγκεγλεισμένους,

1275 ἤδη τὸ μηδὲν ὄντας ἐν τροπῇ δορὸς,

ἐῤῥύσατ’ ἐλθὼν μοῦνος· ἀμφὶ μὲν νεῶν

1250

ἄκροισιν ἤδη ναυτικοῖς ἑδωλίοις

πυρὸς φλέγοντος, εἰς δὲ ναυτικὰ σκάφη

πηδῶντος ἄρδην Ἕκτορος τάφρων ὕπερ;

1280 τίς ταῦτ’ ἀπεῖρξεν; οὐχ ὅδ’ ἢν ὁ δρῶν τάδε,

ὃν οὐδαμοῦ φὴς οὐδὲ συμβῆναι ποδί;

1255

ἆρ’ ὑμὶν οὗτος ταῦτ’ ἔδρασεν ἔνδικα;

χὤτ’ αὖθις αὐτός Ἕκτορος μόνος μόνου,

λαχών τε κἀκέλευστος, ἦλθ’ ἐναντίος,

1285 οὐ δραπέτην τὸν κλῆρον ἐς μέσον καθεὶς

ὑγράς ἀρούρας βῶλον, ἀλλ’ ὅς εὐλόφου

1260

κυνῆς ἔμελλε πρῶτος ἅλμα κουφιεῖν;

ὅδ’ ἦν ὁ πράσσων ταῦτα, σὺν δ’ ἐγὼ παρὼν

ὁ δοῦλος, οὑκ τῆς βαρβάρου μητρὸς γεγώς.

1290 δύστηνε, ποῖ βλέπων ποτ’ αὐτὰ καὶ θροεῖς;

οὐκ οἶσθα, σοῦ πατρὸς μὲν ὅς προὔφυ πατὴρ,

1265

ἀρχαῖον ὄντα Πέλοπα βάρβαρον Φρύγα;

Ἀτρέα δ’, ὅς αὖ σ’ ἔσπειρε, δυςσεβἐστατον,

προθἐντ’ ἀδελφῷ δεῖπνον οἰκείων τέκνων;

1295 αὐτὸς δὲ μητρὸς ἐξέφυς Κρήσσης, ἐφ’ ᾗ

λαβὼν ἐπακτὸν ἄνδρ’ ὁ φιτύσας πατὴρ

1270

ἐφῆκεν ἐλλοῖς ἰχθύσιν διαφθοράν.

τοιοῦτος ὢν τοιῷδ’ ὀνειδίζεις σποράν;

ὅς ἐκ πατρὸς μέν εἰμι Τελαμῶνος γεγὼς,

1300 ὅστις στρατοῦ τὰ πρὥτ’ ἀριστεύσας ἐμὴν

ἴσχει ξύνευνον μητέρ’, ἣ φύσει μὲν ἦν

1275

βασίλεια, Λαομέδοντος; ἔκκριτον δέ νιν

δώρημ’ ἐκείνῳ ’δῶκεν Ἀλκμήνης γόνος.

ἆρ’ ὧδ’ ἄριστος ἐξ ἀριστέοιν δυοῖν

1305 βλαστὼν ἂν αἰσχύνοιμι τοὺς πρὸς αἵματος;

οὓς νῦν σὺ τοιοῖςδ’ ὲν πόνοισι κειμένους

1280

ὠθεῖς ἀθάπτους, οὐδ’ ἐπαισχύνει λέγων;

εὖ νῦν τόδ’ ἴσθι, τοῦτον εἰ βαλεῖτέ που,

βαλεῖτε χἠμᾶς, τρεῖς ὁμοῦ ξυγκειμἐνους.

1310 ἐπεὶ καλόν μοι τοῦδ’ ὑπερπονουμένῳ

θανεῖν προδήλως μᾶλλον ἢ τῆς σῆς ὑπὲρ

1285

γυναικὸς, ἢ τοῦ σοῦ θ’ ὁμαίμονος λέγω,

πρὸς ταῦθ’, ὅρα μὴ τοὐμὸν, ἀλλὰ καὶ τὸ σόν.

ὡς εἴ με πημανεῖς τι, βουλήσει ποτὲ

1315 καὶ δειλὸς εἶναι μᾶλλον, ἡ ’ν ἐμοὶ θρασύς.

ΧΟΡΟΣ

Ἄναξ Ὀδυσσεῦ, καιρὸν ἴσθ’ ἐληλυθὼς,

1290

εἰ μὴ ξυνάψων, ἀλλὰ συλλύσων πάρει.

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

Τί δ’ ἔστιν, ἄνδρες; τηλόθεν γὰρ ᾐσθόμην

βοὴν Ἀτρειδῶν τῷδ’ ἐπ’ ἀλκίμῳ νεκρῷ.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

1320 Οὐ γὰρ κλύοντές ἐσμεν αἰσχίστους λόγους,

ἄναξ Ὀδυσσεῦ, τοῦδ’ ὑπ’ ἀνδρὸς ἀρτίως;

1295

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

Ποίους; ἐγὼ γὰρ ἀνδρὶ συγγνώμην ἔχω

κλύοντι φλαῦρα, συμβαλεῖν ἔπη κακά.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

ἤκουσεν αἰσχρὰ, δρῶν γὰρ ἦν τοιαῦτά με.

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

Τί γάρ σ’ ἔδρασεν, ὥστε καὶ βλάβην ἔχειν;

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

Οὔ φησ’ ἐάσειν τόνδε τὸν νεκρὸν ταφῆς

1300

ἄμοιρον, ἀλλὰ πρὸς βίαν θάψειν ἐμοῦ.

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

ἐξεστιν οὖν εἰπόντι τἀληθῆ φίλῳ,

σοὶ μηδὲν ἧσσον ἢ πάρος ξυνηρετεῖν;

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

1330 εἴπ’· ἦ γὰρ εἴην οὐκ ἂν εὖ φρονῶν, ἐπεὶ

φίλον σ’ ἐγὼ μέγιστον Ἀργείων νέμω.

1305

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

Ἄκουέ νυν· τὸν ἄνδρα τόνδε, πρὸς θεῶν,

μὴ τλῇς ἄθαπτον ὧδ’ ἀναλγήτως βαλεῖν·

μηδ’ ἡ βία σε μηδαμῶς νικησάτω

1335 τοσόνδε μισεῖν, ὥστε τὴν δίκην πατεῖν.

κἀμοὶ γὰρ ἦν ποθ’ οὗτος ἔχθιστος στρατοῦ,

1310

ἐξ οὗ ’κράτησα τῶν Ἀχιλλείων ὅπλων.

ἀλλ’ αὐτὸν ἔμπας ὄντ’ ἐγὼ τοιόνδ’ ἐμοὶ,

οὔκουν ἀτιμάσαιμ’ ἂν, ὥστε μὴ λέγειν

1340 ἕν’ ἄνδρ’ ἰδεῖν ἄριστον Ἀργείων, ὅσοι

Τροίαν ἀφικόμεσθα, πλὴν Ἀχιλλέως.

1315

ὥστ’ οὐκ ἂν ὲνδίκως γ’ ἀτιμάζοιτό σοι.

οὐ γάρ τι τοῦτον, ἀλλὰ τοὺς θεῶν νόμους

φθείροις ἄν· ἄνδρα δ’ οὐ δίκαιον, εἰ θάνοι,

1345 βλάπτειν τὸν ἐσθλὸν, οὐδ’ ἐὰν μισῶν κυρῇς.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

Σὺ ταῦτ’, Ὀδυσσεῦ, τοῦδ’ ὑπερμαχεῖς ἐμοί;

1320

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

ἔγωγ’· ἐμίσουν δ’, ὴνίκ’ ἦν μισεῖν καλόν.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

Οὐ γὰρ θανόντι καὶ προςεμβἡναί σε χρή;

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

μὴ χαῖρ’, Ἀτρείδη, κέρδεσιν τοῖς μὴ καλοῖς.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

1350 Τόν τοι τύραννον εὐσεβεῖν οὐ ῥᾴδιον.

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

Ἀλλ’ εὖ λέγουσι τοῖς φίλοις τιμὰς νέμειν.

1325

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

Κλύειν τὸν ἐσθλὸν ἄνδρα χρὴ τῶν ὲν τέλει.

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

Παῦσαι· κρατεῖς τοι τῶν φίλων νικώμενος.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

Μέμνησ’ ὁποίῳ φωτὶ τὴν χάριν δίδως.

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

1350 Ὁδ’ ἐχθρὸς ‘ἀνὴρ, ἀλλὰ γενναῖος ποτ’ ἦν.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

τί ποτε ποιήσεις; ἐχθρὸν ὧδ’ αἰδῇ νέκυν;

1330

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

Νίκᾳ γὰρ ἡ ’ρετή με τῆς ἔχθρας πολύ.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

Τοιοίδε μέντοι φῶτες ἔμπληκτοι βροτοῖς,

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

ἦ κάρτα πολλοὶ νῦν φίλοι καὖθις πικροί.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

1360 Τοιούςδ’ ἐπαινεῖς δῆτα σὺ κτάσθαι φίλους;

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

Σκληρὰν ἐπαινεῖν οὐ φιλῶ ψυχὴν ἐγώ.

1335

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

Ἡμᾶς σὺ δειλοὺς τῇδε θἠμέρᾳ φανεῖς.

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

Ἄνδρας μὲν οὖν Ἕλλησι πᾶσιν ἐνδίκους.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

Ἄνωγας οὖν με τὸν νεκρὸν θάπτειν ἐᾷν.

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

1365 ἔγωγε· καὶ γὰρ αὐτὸς ὲνθάδ’ ἵζομαι.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

ἦ πάνθ’ ὁμοῖα πᾶς ἀνὴρ αὑτῷ πονεῖ.

1340

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

Τῷ γάρ με μᾶλλον εἰκὸς ἢ ’μαυτῷ πονεῖν;

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

Σὸν ἆρα τοὖργον, οὐκ ἐμὸν κεκλήσεται.

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

Ὡς ἂν ποιήσῃς, πανταχῆ χρηστός γ’ ἔσει.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

1370 Ἀλλ’ εὖ γε μέντοι τοῦτ’ ἐπίστασ’, ὡς ἐγὼ

σοὶ μὲν νἐμοιμ’ ἂν τἧςδε καὶ μείζω χάριν.

1345

οὗτος δὲ κἀκεῖ κἀνθάδ’ ὢν ἔμοιγ’ ὁμῶς

ἔχθιστος ἔσται· σοὶ δὲ δρᾷν ἔξεσθ’ ἃ χρή.

ΧΟΡΟΣ

ὅστις σ’, Ὀδυσσεῦ, μὴ λέγει γνώμῃ σοφὸν

1375 φῦναι, τοιοῦτον ὄντα, μῶρός ἐστ’ ἀνήρ.

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

Καὶ νῦν γε Τεύκρῳ τἀπὸ τοῦδ’ ἀγγέλλομαι,

1350

ὅσον τότ’ ἐχθρὸς ἦν, τοσόνδ’ εἶναι φίλος.

καὶ τὸν θανόντα τόνδε συνθάπτειν θέλω,

καὶ ξυμπονεῖν καὶ μηδὲν ἐλλείπειν, ὅσον

1380 χρὴ τοῖς ἀρίστοις ἀνδράσιν πονεῖν βροτούς.

ΤΕΥΚΡΟΣ

Ἄριστ’ Ὀδυσσεῦ, πάντ’ ἔχω σ’ ἐπαινέσαι

1355

λόγοισι· καί μ’ ἔψευσας ἐλπίδος πολύ.

τούτῳ γὰρ ὢν ἔχθιστος Ἀργείων ἀνὴρ,

μόνος παρέστης χερσὶν, οὐδ’ ἔτλης παρὼν

1385 θανόντι τῷδε ζῶν ἐφυβρίσαι μέγα,

ὡς ὁ στρατηγὸς οὑπιβρόντητος μολὼν,

1360

αὐτός τε χὠ ξύναιμος, ἠθελησάτην

λωβητὸν αὐτὸν ὲκβαλεῖν, ταφῆς ἄτερ.

τοιγὰρ σφ’ Ὀλύμπου τοῦδ’ ὁ πρεςβεύων πατὴρ,

1390 μνήμων τ’ Ἐριννὺς καὶ τελεςφόρος Δίκη

κακοὺς κακῶς φθείρειαν, ὥςπερ ἤθελον

1365

τὸν ἄνδρα λώβαις ἐκβαλεῖν ἀναξίως.

σὲ δ’, ὦ γεραιοῦ σπέρμα Λαέρτου πατρὸς,

τάφου μὲν ὀκνῶ τοῦδ’ ὲπιψαυfειν ἐᾷν,

1395 μὴ τῷ θανόντι τοῦτο δυςχερὲς ποιῶ.

τὰ δ’ ἄλλα καὶ ξύμπρασσε, κεἴ τινα στρατοῦ

1370

θέλεις κομίζειν, οὐδὲν ἄλγος ἕξομεν.

ἐγὼ δὲ τἄλλα πάντα πορσυνῶ · σὺ δὲ

ἀνὴρ καθ’ ἡμᾶς ἐσθλὸς ὢν ἐπίστασο.

ΟΔΥΣΣΕΥΣ

1400 Ἀλλ’ ἤθελον μέν’ εἰ δὲ μή ’στί σοι φίλον

πράσσειν τάδ’ ἡμᾶς, εἰμ’ ἐπαινἐσας τὸ σόν.

1375

ΤΕΥΚΡΟΣ

Ἅλις · ἤδη γὰρ πολὺς ἐκτέταται

χρόνος· ἀλλ’ οἱ μὲν κοίλην κάπετον

χερσὶ ταχύνετε, τοὶ δ’ ὑψίβατον

1405 τρίποδ’ ἀμφίπυρον λουτρῶν ὁσέων

θέσθ’ ἐπίκαιρον· μία δ’ ἐκ κλισίας

1380

ἀνδρῶν ἴλη τὸν ὑπασπίδιον

κόσμον φερέτω.

Παῖ, σὺ δὲ πατρός γ’, ὅσον ἰσχύεις,

1410 φιλότητι θιγὼν πλευρὰς σὺν ἐμοὶ

τάςδ’ ἐπικούφιζ’· ἔτι γὰρ θερμαὶ

1385

σύριγγες ἄνω φυσῶσι μέλαν

μένος· ἀλλ’ ἄγε πᾶς φίλος ὅστις ἀνὴρ

φησὶ παρεῖναι, σούσθω, βάτω,

1415 τῷδ’ ἀνδρὶ πονῶν τῷ πάντ’ ἀγαθῷ

κοὐδενί πώ ποτε λῴονι θνητῶν

1390

Αἴαντος, ὅτ’ ἦν, τότε φωνῶ.

ΧΟΡΟΣ

ἦ πολλὰ βροτοῖς ἔστιν ἰδοῦσιν γνῶναι·

πρὶν ἰδεῖν δ’, οὐδεὶς μάντις

1420 τῶν μελλόντων ὅ τι πράξει.